«ស្តង់ដារសម្រស់» បានក្លាយជាឃ្លាដ៏មានឥទ្ធិពល និងកំពុងវាយលុកផ្នត់គំនិតពលរដ្ឋមួយចំនួនធំនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ស្តង់ដារក្រៅផ្លូវការមួយនេះ បានចាក់ចូលជ្រៅទៅលើស្ត្រី និងយុវតីកម្ពុជា ដោយជំរុញពួកគេឱ្យខិតខំព្យាយាមរត់តាម ប្រឹងកែខៃស្បែកសម្បុរពីពណ៌ស្រអែមបែបអាស៊ីឱ្យទៅជាសក្បុស ក្ដោងច្រមុះទាបឱ្យទៅជាខ្ពស់ សក់រួញអង្គារដីទៅជាត្រង់ជាដើម។ ក្នុងចំណោមស្តង់ដារសម្រស់ទាំងនេះ ការផ្លាស់ប្ដូរពណ៌ស្បែកកាយ និងស្បែកមុខ ទទួលបានការពេញនិយមជាងគេ ដោយសារភាពងាយស្រួល និងតម្លៃដែលមនុស្សស្ទើរគ្រប់រូបមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់បាន។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងកំប៉ុងឡេ និងក្លងម្សៅទាំងនោះ ភាគច្រើនបង្កប់ទៅដោយសារធាតុគីមីដ៏គ្រោះថ្នាក់ក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ។ សារធាតុមួយចំនួនដែលដាច់ខាតត្រូវពាក់ស្រោមដៃដើម្បីប៉ះ តែវាត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងគ្រឿងសម្អាងដែលយុវតី និងស្ត្រីខ្មែរ យកមកលាបបំពោកលើស្បែករាប់ខែរាប់ឆ្នាំ។ ឆ្លងកាត់ការប្រើប្រាស់ផលិតផលគ្រឿងសម្អាងធ្វើឱ្យស្បែកស មុខរលោង ជាច្រើនម៉ាក ច្រើនប្រភេទ អស់រយៈពេលជិត ២០ ឆ្នាំ អ្នកស្រី រ៉ូម៉ា សេសសល់ត្រឹមស្បែកស្ដើង មានសង្វារ ងាយជាំ និងងាយរងប្រតិកម្ម។ ក្នុងវ័យជាង ៣០ ឆ្នាំ អ្នកស្រីឱ្យដឹងថា យុវភាពរបស់អ្នកស្រីគឺលូតលាស់មកជាមួយពាក្យមួយឃ្លាគឺ «ស្បែកសទើបស្អាត» ជាពិសេសក្រោយពេលអ្នកស្រីមានជំងឺអុតស្វាយដែលបន្សល់ស្លាកស្នាមលើស្បែក។ កាលនោះក្នុងវ័យត្រឹមជាង ១០ ឆ្នាំ អ្នកស្រីបានចាប់ផ្ដើមប្រើប្រាស់គ្រីមលាប ទឹកជូត ថ្នាំជម្រុះរោម រហូតដល់ថ្នាំខាត់ស្បែក និងឈានដល់ការបកស្បែកទាំងផ្ទាំងៗ។ អ្នកស្រី រ៉ូម៉ា យល់ឃើញថា ការរត់តាមស្តង់ដារសម្រស់នៅពេលនោះ ប្រៀបបានស្តង់ដារដែលគ្មានគោលដៅ និងគ្មានទីបញ្ចប់។ អ្នកស្រី រ៉ូម៉ា លើកឡើងថា៖ «តម្រូវឱ្យស្អាត ដើម្បីយើងដេញរកភាពស្អាតរហូត។ ហើយប៉ុណ្ណឹងហើយយើងអត់គ្រប់គ្រាន់ទេ យើងគិតថា វាមិនទាន់ស មិនទាន់ត្រូវចិត្ត ដូចជាអត់រលោង អត់ម៉ដ្ឋ»។ ផ្នត់គំនិតស្តង់ដារសម្រស់ មិនត្រឹមតែបង្កភាពឈឺចាប់ដល់អ្នករត់តាមនោះឡើយ ដោយសូម្បីតែអ្នកប្រឹងរត់គេចក៏ត្រូវបានវាតាមលងបន្លាចផងដែរ។ និស្សិតសិក្សានៅរាជធានីភ្នំពេញ កញ្ញា ម៉េង ម៉ាណ្ណី ឱ្យដឹងថា នាងធ្លាប់ត្រូវបានអ្នកជិតខាង មិត្តរួមថ្នាក់ និងរហូតដល់គ្រូបង្រៀន ណែនាំឱ្យផ្លាស់ប្ដូរសម្បុរស្រអែមសណ្ដែកបាយចេញ ដោយការលាបឡេឱ្យស។ កញ្ញាបន្តថា ដំបូងឡើយនាងខកចិត្ត និងខ្មាសអៀន តែនាងប្រឹងជំនះលើផ្នត់គំនិតនេះ ដោយប្ដេជ្ញាថានឹងមិនប៉ះពាល់សារធាតុគីមីទាំងនោះឡើយ។ កញ្ញា ម៉េង ម៉ាណ្ណី៖ «វាឮជាប្រចាំ រហូតដល់ថ្ងៃមួយនោះ គាត់ (គ្រូបង្រៀន) ធ្លាប់យករូបរាងខ្ញុំ យកសម្រស់របស់ខ្ញុំហ្នឹង ទៅធៀបជាមួយនិងមិត្តភក្តិស្រីខ្ញុំម្នាក់ដែលគាត់មានសម្បុរស។ វាប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តខ្ញុំភ្លាមៗដែរ។ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមស្ងាត់ ហើយខ្ញុំនិយាយថា "វាមិនគួរជារឿងដែលលេងសើចទេ"។ មកដល់ឥឡូវហ្នឹង (ស្បែក) រាងភ្លឺ ដោយសារតែវ័យរបស់យើង ឬក៏យើងចេះថែខ្លួនជាងមុនទៅ ប៉ុន្តែខ្ញុំអត់ដែលបានផ្លាស់ប្តូរសម្បុររបស់ខ្ញុំដោយសារការលាបឡេអីទេ»។ យ៉ាងណា ផ្នត់គំនិតស្តង់ដារសម្រស់ «ស្បែកសទើបស្អាត» បានវិវត្តកាន់តែអាក្រក់ទៅពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ តាមរយៈកំណើនផលិតផលគ្រឿងសម្អាងពោរពាសលើទីផ្សារ។ ដើម្បីទាក់ទាញអតិថិជន អាជីវករ ឬម្ចាស់ម៉ាកផលិតផលមួយចំនួន បានប្រើប្រាស់ទីផ្សារបោកប្រាស់ តាមរយៈការជួលបុគ្គលសាធារណៈដែលមានអ្នកតាមដានច្រើនមកផ្សព្វផ្សាយ អមជាមួយឃ្លាភ្ញោចអារម្មណ៍និយាយពីគុណភាពផលិតផល ដូចជា លាប ៣ ថ្ងៃស សភឿក សស្លេក សពីខាងក្នុង គ្មានជាតិម្សៅ លាបទៅប្រឡាក់អាវសងលុយ ឬការបង្កើតរូបភាពក្លែងក្លាយប្រៀបធៀបមុន និងក្រោយពេលប្រើ ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកទស្សនាឱ្យទិញដោយខ្វះការពិចារណា។ នាយិកានៃអង្គការក្លាហាន អ្នកស្រី ម៉ៅ ម៉ាប់ លើកឡើងថា ការកើនឡើងនៃស្តង់ដារសម្រស់ ដូចជាការតម្រូវឱ្យមានស្បែកស ឬរាងស្លីម ទើបហៅថាស្អាតនោះ កំពុងបង្កសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងដល់ស្ត្រី និងយុវតី។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ គឺទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគី ដោយអ្នកផលិត និងអ្នកផ្សព្វផ្សាយគ្រឿងសម្អាងត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់មិនភូតភរ រីឯអាជ្ញាធរត្រូវពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យគុណភាព និងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ដើម្បីការពារសុខភាពសាធារណៈ។ អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ការថែរក្សារូបរាង គឺវាជារឿងល្អ ប៉ុន្តែសូមធ្វើវាដើម្បីសុខភាព ដើម្បីសេចក្តីរីករាយ ឬសុភមង្គលសម្រាប់ខ្លួនឯង មិនមែនយើងធ្វើដោយសារតែយើងមានសម្ពាធពីសង្គម ឬធ្វើដោយសារតែយើងប្រៀបធៀបជាមួយអ្នកដទៃនោះទេ។ ស្ត្រីម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានរឿងរ៉ាវ បទពិសោធន៍ និងភាពស្រស់ស្អាតរៀងៗខ្លួន»។ ការប្រឹងរត់តាមស្តង់ដារសម្រស់ដោយខ្វះព័ត៌មាន បានបន្សល់ទុកនូវការឈឺចាប់ទាំងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ផងដែរ។ ជនរងគ្រោះជាច្រើនមិនត្រឹមតែត្រូវប្រឈមនឹងការខូចខាតស្បែកមុខអចិន្ត្រៃយ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងត្រូវជួបប្រទះនូវវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ការបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង ការបាត់បង់ឱកាសការងារ និងការមិនហ៊ានចូលរួមក្នុងសង្គមទៀតផង។ ជនរងគ្រោះពីការប្រើគ្រឿងសម្អាងគ្មានគុណភាព គឺអ្នកស្រី រ៉ូម៉ា ដដែលបានឱ្យដឹងថា ទោះបីបច្ចុប្បន្ន ស្បែកអ្នកស្រីធូរស្រាលបន្តិចក្រោយបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ និងងាកទៅរកផលិតផលដែលមានស្តង់ដារ ប៉ុន្តែស្លាកស្នាម និងការឈឺផ្សារលើស្បែកមួយពេលៗ នៅតែចាក់ដោតធ្វើឱ្យអ្នកស្រីសោកស្ដាយស្បែកធម្មជាតិ។ អ្នកស្រីទម្លាយឱ្យដឹងបន្ថែមថា អ្នកស្រីធ្លាប់ខ្ចីបុលប្រាក់ដើម្បីយកទិញគ្រឿងសម្អិតសម្អាងទាំងនោះ ព្រោះបើមិនបន្តប្រើ វានឹងធ្វើឱ្យស្បែកអ្នកស្រីត្រឡប់ទៅសភាពដើម ហើយពេលខ្លះកាន់តែដុនដាបជាងមុន។ អ្នកស្រី រ៉ូម៉ា៖ «ដល់ថ្នាក់បងខ្ចីលុយមេជាងណា៎! ពេលហ្នឹងបងអត់ទាន់បានប្រាក់ខែ ហើយចៃដន្យអីវាអស់ ទៅវារមាស់ បងទៅខ្ចីលុយគេយកទៅទិញលាប បងខ្ចីលុយមេជាង ៥ ម៉ឺន ខ្ចីយកទៅទិញលាប»។ ក្នុងពេលផ្ដល់បទសម្ភាស អ្នកស្រីបានលើកឡើងចំៗពីផលិតផលក្នុងស្រុកមួយចំនួន ដែលធ្វើឱ្យស្បែកអ្នកស្រីប្រតិកម្ម។ ផលិតផលទាំងនោះសុទ្ធសឹងជាម៉ាកល្បីៗ និងមានអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើន។ ដំបូងឡើយអ្នកស្រីបន្ទោសស្បែកខ្លួនឯងថាប្រើផលិតផលមិនត្រូវ និងមិនហ៊ាននិយាយជាសាធារណៈព្រោះខ្លាចគេប្ដឹង…

ពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយសារការសាងសង់ព្រលានយន្តហោះថ្មីនៅខេត្តកណ្ដាល កំពុងប្រឈមនឹងស្ថានភាពលំបាក បើទោះបីជាគម្រោងមហាសាលនេះ គឺជាក្ដីសង្ឃឹមនៃដែនអាកាសថ្មីរបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្ដី។ សម្រាប់ពលរដ្ឋដែលយល់ព្រមរុះរើលំនៅឋានទៅរស់នៅលើទីតាំងថ្មី អះអាងថា ពួកគេពុំមានជីវិតសុខស្រួលដូចការរំពឹងទុកនោះទេ ខណៈពលរដ្ឋមិនព្រមរើ ហើយបន្តក្រាញននៀលរស់នៅលើទំនប់ក្បែរនោះ ក៏កំពុងបារម្ភពីអនាគតដែលមិនច្បាស់លាស់។ ពលរដ្ឋមួយភូមិដែលធ្លាប់រស់នៅអាស្រ័យនឹងការនេសាទ និងធ្វើស្រែប្រាំងដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត នៃភូមិសាលាតាព្រហ្ម ឃុំបឹងខ្យាង ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល ពេលនេះពួកគេជាង ១០០ គ្រួសារ នៅចងចាំត្រឹមតែឈ្មោះហៅប៉ុណ្ណោះ ត្បិតភូមិឋានដែលធ្លាប់អ៊ូអរនៅជាប់បឹងធម្មជាតិដ៏ធំល្វឹងល្វើយ ជាមួយសកម្មភាពចែវទូកដាក់មងយកត្រីមួយនេះ នៅពេលនេះ គឺលែងមានសម្រាប់ពួកគេដូចមុនទៀតហើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេត្រូវបង្ខំចិត្តរុះរើផ្ទះចោលទាំងស្រុង ដោយសារភូមិត្រូវរំលាយ ហើយមករស់នៅក្នុងផ្ទះថ្មទាបផ្ទាល់ដី ប្រក់ដោយស័ង្កសី ទំហំ ៥ គុណនឹង ២០ ម៉ែត្រ លើដីទួលដែលក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ព្រលានឈ្មោះ អូស៊ីអាយស៊ី (OCIC) ទើបចាក់ថ្មីនៅក្បែរប្រឡាយទឹកដែលខណ្ឌចែកគម្រោងព្រលាន និងស្រែអ្នកភូមិ។ ចំណែកពលរដ្ឋប្រមាណ ៥០០ គ្រួសារទៀត បន្តក្រាញននៀលមិនបោះបង់ផ្ទះសម្បែងឡើយ បើទោះជាពួកគេរស់នៅលើខ្នងប្រឡាយក្បែរព្រលាន ដែលក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ អូស៊ីអាយស៊ី បានបាញ់ថ្នាំក្រហមលើជញ្ជាំងផ្ទះឱ្យចាកចេញយ៉ាងណាក្ដី។ នៅពេលធ្វើដំណើរចូលទៅកាន់តំបន់ព្រលានយន្តហោះថ្មី ក្នុងខេត្តកណ្ដាល ទិដ្ឋភាពដែលអ្នកធ្វើដំណើរបានឃើញ គឺការអភិវឌ្ឍដ៏ធំសម្បើម និងទំនើប។ អគារធំៗកំពុងលេចត្រដែត ខណៈហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីៗកំពុងបន្តសាងសង់ ហើយគម្រោងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថា ជានិមិត្តរូបនៃ ការរីកចម្រើន និងអនាគតថ្មីរបស់កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែនៅមិនឆ្ងាយពីភាពទំនើប និងអស្ចារ្យនៃព្រលានយន្តហោះនេះ គេអាចឃើញទិដ្ឋភាពមួយទៀតដែលខុសគ្នាយ៉ាងដាច់ស្រឡះ នោះគឺផ្ទះពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ ដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីទៅរស់នៅក្នុងលំនៅឋានដែលក្រុមហ៊ុនរៀបចំឱ្យ។ ខាងក្រៅផ្ទះទាំងនេះ អាចមើលទៅឃើញថ្មី និងមានរូបរាងស្អាត ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នករស់នៅខាងក្នុង វាប្រៀបដូចជាការចាប់ផ្តើមជីវិតថ្មីដែលមិនងាយស្រួលឡើយ។ ពួកគេត្រូវប្រឈមនឹងការលំបាកក្នុងការរស់នៅ និងប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត បន្ទាប់ពីត្រូវចាកចេញពីទីលំនៅចាស់។ យុវជនមួយរូបកំពុងអង្គុយចុចទូរស័ព្ទលើគោយន្តក្បែរផ្ទះដែលក្រុមហ៊ុនសង់ថ្មី ជាមួយក្មេងៗមួយចំនួន គឺលោក ជឿន សង្ហា ប្រាប់ប្រជាកាសែតថា ការមករស់នៅទីនេះជាង ៣ ឆ្នាំ គ្រួសាររបស់លោកមិនទទួលបានក្ដីសង្ឃឹមថ្មី លើសពីភូមិចាស់ គឺភូមិសាលាតាព្រហ្ម ទីដែលលោកកើត និងធំធាត់នោះឡើយ។ លោក រៀបរាប់ថា កាលនៅភូមិចាស់ ឪពុកម្ដាយលោកអាចនេសាទបានត្រីលក់ដូរជាប្រចាំ ហើយជីវភាពក៏ល្អប្រសើរជាងនេះ បើទោះបីពួកលោក រស់នៅគ្មានភ្លើងអគ្គិសនីប្រើដូចបច្ចុប្បន្នក្ដី។ យុវជនវ័យ ១៩ ឆ្នាំរូបនេះអះអាងថា ការរស់នៅក្នុងផ្ទះក្រុមហ៊ុនសង់ឱ្យនេះ វាខុសប្លែកទាំងស្រុងពីភូមិចាស់របស់លោក ដែលត្រូវចំណាយតិច ហើយរកប្រាក់បានច្រើនជាង។ បច្ចុប្បន្ន លោក ជឿន សង្ហា ធ្វើការជាអ្នកបើកគ្រឿងចក្រជីកដីឱ្យក្រុមហ៊ុនមួយក្នុងគម្រោងព្រលានថ្មីនេះ។ លោក ជឿន សង្ហា បន្ត៖ «រាល់ថ្ងៃឪពុកខ្ញុំចិញ្ចឹមចៀមតិចតួចបន្ថែមនៅវាលស្រែក្រោយផ្ទះនេះ ណាមួយការងារបន្ទាប់បន្សំគាត់ទៅរកត្រីនៅបឹងភូមិចាស់ ដែលក្រុមហ៊ុនកំពុងចាក់ដីបំពេញ តែរកមិនសូវបានទេ ហើយម៉ែនិងប្អូនស្រីធ្វើការរោងចក្រម្ដុំបាទី។ ឯប្អូនស្រីតូចមួយនៅរៀនបឋម»។ យុវជនដដែលបន្តថា ទោះមកនៅទីនេះយូរហើយ តែលោកហាក់មិនទាន់ស៊ាំនឹងស្ថានភាពក្ដៅហួតហែង ពិសេសដំបូលផ្ទះប្រក់ស័ង្កសីទាបពិបាកទ្រាំរស់នៅ។ លោកថា ស្ថានភាពភូមិថ្មីនេះក៏ស្ងាត់ ដោយសារគ្រួសារខ្លះបានលក់ផ្ទះដែលក្រុមហ៊ុនដោះដូរ ហើយទៅរស់នៅក្នុងភូមិកំពង់តាឡុងជាមួយសាច់ញាតិ។ អតីតអ្នកភូមិសាលាតាព្រហ្មម្នាក់ទៀត គឺលោក ផន សុខនៀង ដែលទើបលក់ផ្ទះពីទីនេះទៅរស់នៅភូមិកំពង់តាឡុង ឃុំបឹងខ្យាង រៀបរាប់ទាំងទឹកមុខស្រពោនថា លោកពុំមានការងារធ្វើជាប់លាប់ឡើយ ដោយសារលោកគ្មានចំណេះជំនាញ និងពុំបានរៀនសូត្រជ្រៅជ្រះ។ បុរសមាឌស្គមរូបនេះបញ្ជាក់ថា លោកតែងដើររកការងារសំណង់ធ្វើ ដោយបានកម្រៃគិតជាថ្ងៃ ក្នុងការចិញ្ចឹមជីវិត និងផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។ លោក ផន សុខនៀង៖ «ផ្ទះនៅទីនេះខ្ញុំលក់ហើយ បានលុយទៅទិញដីជាប់បងប្អូននៅភូមិកំពង់តាឡុង ហើយធ្វើផ្ទះឱ្យកូនប្រពន្ធនៅ។ កូនទៅរៀនស្រួលក្បែរសាលាបឋមសិក្សាកំពង់តាឡុង។ កាលព្រលានទើបកាប់ឆ្ការ ខ្ញុំបានធ្វើការនៅហ្នឹងដែរ ជាបែបស៊ីឈ្នួលប្រចាំថ្ងៃ»។ ទាំងយុវជន ជឿន សង្ហា និងលោក ផន សុខនៀង អះអាងប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថា ពួកគេពីមុនធ្លាប់តែរកត្រីលក់នៅផ្សារ។ ស្របពេលគ្នានោះ កុមារីវ័យ ១០ ឆ្នាំម្នាក់ បន្ទរថា ម៉ាក់កាលនៅភូមិចាស់ រកត្រីលក់បានលុយ ទិញខ្សែកមាសបានពាក់ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នលែងមានលុយហើយ។ ចំណែកម្ដាយកុមារីនោះក៏សើច ហើយលាន់មាត់ថា ឥឡូវនេះឱ្យតែបានរួចម្ហូប ទឹក ភ្លើង បានហើយ ទៅមុខចាំគិតទៀត! ចំណែកអតីតអ្នកភូមិដោល ១ ឃុំអំពៅព្រៃ ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង លោកស្រី ចក់ រ៉េន ដែលទើបមករស់នៅទីតាំងថ្មីនេះជាមួយគ្រួសារ ថ្លែងប្រាប់ប្រជាកាសែតបណ្ដើរធ្វើត្រីបណ្ដើរថា រាល់ថ្ងៃលោកស្រីគ្មានរបរអ្វីក្រៅពីប្រមូលត្រីដែលប្ដីរកបានពីបឹង ៥០០ ដែលក្រុមហ៊ុនកំពុងចាក់បំពេញ ទៅលក់នៅផ្សារភូមិចាស់ដែលធ្លាប់រស់នៅក្នុងនោះទេ។ លោកស្រីអះអាងថា របររកត្រីនេះកាន់តែខ្សត់ទៅៗ ប៉ុន្តែលោកស្រីហាក់គ្មានជម្រើសអ្វីនោះទេ ព្រោះវ័យអ្នកស្រីច្រើន រោងចក្រកាត់ដេរគេមិនទទួលឱ្យចូលធ្វើការឡើយ។ ក្រឡេកទៅមើលត្រីក្នុងកន្ធុនជ័ររបស់អ្នកស្រីមានប្រមាណជាង ២ គីឡូក្រាម ចម្រុះប្រភេទជាកូនត្រីតូចៗដែលទើបលើកពីទឹក ដើម្បីសម្អាតមុនយកទៅលក់នៅផ្សារក្នុងភូមិចាស់របស់គាត់។ អ្នកស្រី ចក់ រ៉េន៖ «ឥឡូវនៅបឹងខ្លះគេមិនទាន់លុបអស់ តែអស់ពីបឹង ៥០០…

អតីតអនុប្រធានទី១រដ្ឋសភានិងជាមេបក្សប្រឆាំងដែលទើបតែរួចពីឃុំឃាំងនៅក្នុងផ្ទះ លោក កឹម សុខា លើកឡើងថា ពលរដ្ឋខ្មែរភៀសសឹកជាង ២ម៉ឺននាក់ កំពុងរងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សមូលដ្ឋានធ្ងន់ធ្ងរ ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិរស់រាន លំនៅឋាន ប្រកបមុខរបរ និងសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំជាដើម ដោយការឈ្លានពានរបស់ថៃ។លោកថ្លែងបែបនេះទៅកាន់បណ្ដាជននៅជំរំភៀសសឹកមួយក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យនៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក កឹម សុខា ចុះសួរសុខទុក្ខពលរដ្ឋភៀសសឹកលើកដំបូងនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យក្រោយការជាប់ឃុំអស់រយៈពេលជិត ១០ឆ្នាំ។ បើតាមឃ្លីបវីដេអូដែលប្រជាកាសែតទទួលបាន លោក កឹម សុខា ថ្លែងទៅកាន់ពលរដ្ឋភៀសសឹកថា លោកនឹងព្យាយាមរកដំណោះស្រាយតាមរយៈយន្តការអន្តរជាតិ ដោយប្រាប់ឱ្យជួយពលរដ្ឋខ្មែរឱ្យឆាប់បានវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះសម្បែងវិញ ជាពិសេសដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ លោកបន្ថែមថា កន្លងមក លោកបានប្រាប់ប្រទេសជាមិត្តដែលស្រឡាញ់សិទ្ធិមនុស្សផងដែរថា ពលរដ្ឋខ្មែរភៀសសឹកកំពុងរងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាមូលដ្ឋានធ្ងន់ធ្ងរ ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិលំនៅឋាន សិទ្ធិចិញ្ចឹមជីវិត សិទ្ធិរស់រាន សិទ្ធិទទួលបានសេវាសុខភាព និងសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំរបស់កុមារជាដើម ដោយសារការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ លោកនិយាយថា៖ «ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានមកឃើញផ្ទាល់ទៀតនូវការលំបាករបស់បងប្អូន ទៅវិញប្រាប់ឱ្យគេ (សហគមន៍អន្តរជាតិ) មកជួយបងប្អូនទៀត ជួយមិនមែនតែបងប្អូនជួបប្រទះតែមួយមុខទេ ជួយដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននេះ បញ្ហាអធិបតេយ្យភាព បញ្ហាទឹកដីយើងនេះ។ ទោះបីខ្ញុំមិនមែនតំណាងរដ្ឋាភិបាលដែលត្រូវដោះស្រាយ តែខ្ញុំជំរុញឱ្យមិត្តទាំងឡាយណាដែលគេចង់ជួយខ្មែរ សូមជួយបញ្ចប់ជម្លោះហ្នឹងទៅ។ រក្សាទឹកដីផ្ទះសម្បែងឱ្យមកបងប្អូនវិញមក ទៅវិញខ្ញុំសុំគេទៀត»។ ជុំវិញការលើកឡើងនេះ ប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿនលោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ យល់ថា ការថ្លែងរបស់លោក កឹម សុខា ជាសញ្ញាដ៏ល្អក្នុងការរួមចំណែកលើកទឹកចិត្តដល់ពលរដ្ឋភៀសសឹកដែលកំពុងរស់នៅយ៉ាងលំបាក។ លោកនិយាយថា៖ «យើងយល់ឃើញថា នយោបាយឥតកែប្រែរបស់លោកប្រធាន កឹម សុខា ពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។ ដូច្នេះជារឿងមួយដ៏ល្អដែលលោកចូលរួមចំណែកលើកកម្ពស់ លើកទឹកចិត្តដល់បងប្អូនជនភៀសសឹកខ្មែរ ដែលកំពុងតែពិបាករស់នៅក្នុងជំរំសព្វថ្ងៃ»។ ចំណែកអ្នកវិភាគនយោបាយលោក មាស នី មានប្រសាសន៍ថា ការចុះជួបពលរដ្ឋភៀសសឹករបស់លោក កឹម សុខា គ្រាន់តែជាការអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋធម្មតា ព្រោះច្បាប់បានរារាំងលោកក្នុងការធ្វើនយោបាយហើយ។ លោកនិយាយថា៖ «បើគាត់គ្រាន់តែទៅជួបពលរដ្ឋធម្មតា អាហ្នឹងជាសិទ្ធិសាមញ្ញរបស់គាត់ដែលជាមន្ត្រីអ្នកនយោបាយដែលគេស្គាល់ច្រើន សំខាន់កុំឱ្យតែគាត់ឆ្លៀតឱកាសនេះយកធ្វើសារនយោបាយ អាហ្នឹងបានវាខុស»។ នៅមុនពេលចុះជួបពលរដ្ឋភៀសសឹក លោក កឹម សុខា ក្នុងជំនួបជាមួយអ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាលោក ថូម៉ាស់ អេនឌ្រូ (Thomas Andrews) កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានលើកឡើងពីបំណងចង់ឃើញការផ្សះផ្សាជាតិ និងប្រាប់មន្ត្រី UN រូបនេះឱ្យជួយពលរដ្ឋខ្មែរភៀសសឹកដែលកំពុងរងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដោយសារសង្គ្រាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។ កាលពីចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ លោក កឹម សុខា ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រត្រាស់បង្គាប់លើកលែងទោសជាប់ពន្ធនាគារ ២៧ឆ្នាំ ប៉ុន្តែទោសបន្ថែមពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ រួមទាំងបម្រាមចេញទៅក្រៅប្រទេសរយៈពេល ៥ឆ្នាំ នៅដដែល។ យ៉ាងណា នៅមួយថ្ងៃមុនការជួបជជែកគ្នារវាងអតីតមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង និងមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស UN លោក អេនឌ្រូ ព្រះមហាក្សត្របានត្រាស់បង្គាប់លើកលែងទោសបន្ថែមលោក កឹម សុខា ត្រង់ចំណុចហាមចាកចេញទៅក្រៅប្រទេស ដែលបានន័យថា លោក សុខា អាចធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស ចាប់ពីថ្ងៃសុក្រ ទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ៕