• ស្រូវជាច្រើនហិកតានៅបាត់ដំបងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះអត់ទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងកៀកកម្រិតអាសន្ន

    សង្គម

    ស្រូវរបស់ប្រជាកសិករមួយចំនួននៅបាត់ដំបងកំពុងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះខ្វះទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងជិតដល់កម្រិតប្រកាស អាសន្ន។ កសិករមួយចំនួនប្រាប់ថា ពួកគាត់កំពុងខ្វះទឹកដាក់ស្រែ កំឡុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្រុះពីតំបន់ប៉ាស៊ីភិចដែលធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួលនិងកម្រិតទឹកភ្លៀងមិនទៀងទាត់សម្រាប់តំបន់មួយចំនួននៅប្រទេសកម្ពុជា។ មន្ទីរឧតុនិយមខេត្តបាត់ដំបងឱ្យដឹងថាស្ថានភាពទឹកស្ទឹងសង្កែហក់ឡើងជាង១៣ម៉ែត្រ ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ មន្ទីរឧត្តុនិយមខេត្តបាត់ដំបងណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមដងស្ទឹងសង្កែក្រោមមានការប្រុង ប្រយ័ត្នខ្ពស់។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង លោក ទុំ ភ័ណ្ឌ បង្ហាញក្ដីកង្វះថា ប្រសិនបើប្រឡាយនៅភូមិរបស់លោកនៅតែមិនមានទឹកសម្រាប់បូមដាក់បញ្ចូលស្រែទេ ផលដំណាំស្រូវរបស់លោកនឹងរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកថាតាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ មក ភ្លៀងធ្លាក់មានម្ដងម្កាល ហើយស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតតិចនៅឡើយ ដែលធ្វើឱ្យដីស្រែខ្វះទឹកសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ។ លោកព្រួយបារម្ភទៀតថា កាលណាផលដំណាំ​ខូចខាត កសិករដូចជារូបលោក នឹងត្រូវខាតបង់ចំណាយលើថ្លៃដើមថ្លៃ ដូចជាជី ថ្នាំបាញ់ស្មៅ ការភ្ជួររាស់ មិនខានឡើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាមកមួយសើមទៅបាត់ទៅ ហើយស្មៅកាន់តែឡើង។ ខ្លះទៅឡើងជាងស្រូវ ខ្លះទៅឡើងប្រហែលស្រូវ។ ខ្ញុំធ្វើ៨ហិកតានេះ ចំណាយអស់ពីរលានជាងហើយ។ នេះយើងភ្ជួរខ្លួនយើងទេណា តែព្រោះយើងឱ្យគេព្រោះ។ […] ព្រួយបារម្ភថាមិនដឹងបានអីទៅសងថ្លៃម៉ាស៊ូត ថ្លៃអីផ្សេង»។ លោកបន្ថែមថា៖ «អុំប្រើទឹកពីប្រឡាយទាំងអស់ហ្នឹងហើយ ប៉ុន្តែវាអត់មានទឹកពីលើមក។ យកទឹកពីបឹងកំពីងពួយ»។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង ម្នាក់ទៀត លោក ឆាត ឆាន់ លើកឡើងស្រដៀងគ្នានេះថាកសិករធ្វើស្រែនៅស្រុកថ្មគោល ដូចជារូបលោកពឹងផ្អែកលើប្រភពទឹកចេញពីអាងកំពីងពួយ ដែលអាចផ្គត់ផ្អង់ចូលខ្សែរទឹកខាងក្រោមបាន។ លោកថា បញ្ហាប្រឈមរបស់លោកគឺទាក់ទងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងបញ្ហាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ដោយទឹកមានប្រភពមកពីផ្នែកខាងលើ។ លោកឆាន់ រំពឹងលើដីស្រែចំនួន១៥ ហិកតា ដើម្បីបង្ករបង្កើនផល តែលោកបារម្ភថាប្រសើនបើនៅតែមិនមានភ្លៀងធ្លាក់ ហើយប្រឡាយមិនមានទឹក នោះដំណាំស្រូវនឹងការខូចខាត។ លោកនិយាយថា៖ «អត់ទឹកទៅ ស្រូវវាស្រពោន ហើយស្មៅច្រើន។ បើអ្នកទើបព្រោះក្រោយអាចកែបានខ្លះបើទឹកទាន់ពេលទាន់វេលា។ ដកស្មៅ ដាក់ជីទៅកែបានខ្លះ។ បាញ់ថ្នាំស្មៅក៏មិនកើត។ ដឹងបាញ់ធ្វើអីបើអត់ទឹក ខាតតែថ្នាំ។ […] អាហ្នឹងចាំគិតគូរទៀតទៅ លក់ដីលក់ស្រែសងគេទៅ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ទឹកគេអត់បើកចូលមកក្នុងអាង។ គេបិទអត់ឱ្យទឹកស្ទឹងនៅនេះចូលមក។ ខាងអុំនេះអាជ្ញាធរឃុំនេះជួូយខ្នះខ្នែងដែរប៉ុន្តែខាងខេត្ត ខាងស្រុកអីដូចមិនទាន់ឃើញមានចុះ។ បើថាអាជ្ញាធរឃុំគាត់ចុះទៅដល់កន្លែងហើយមើលទៅស្ថានភាពទឹកនៅកំពីងពួយហ្នឹងវាអត់មែន»។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំអូរតាគី លោក ទុំ ពន្លក និយាយថាទឹកអាងកំពីងពួយមិនមានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់មកប្រព័ន្ធប្រឡាយខាងក្រោយ ព្រោះទំបន់ទឹកអូរដូនពៅ កំពុងត្រូវបានសាងសង់ ចំណែកឯប្រព័ន្ធទឹកដែលហូរចូលអាងនេះនៅមានតិចតូចនៅឡើយ។ លោកអះអាងថាកសិករមិនអាចមានប្រភពទឹកផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ស្រោចស្រពដំណាំស្រូវបាន ព្រោះប្រព័ន្ធទឹកត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ស្របពេលការស្វែងរកដំណោះស្រាយនៅរាំងស្ទះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេកំពុងសាងសង់ស្ទាក់ទឹក អូរដូនពៅ នៅស្ទឹងបវេល សម្រាប់បញ្ចូលទៅបំពេញទឹកទំនប់អាងទឹកកំពីងពួយ។ បើមានទឹកក្នុងអាង ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ជារាល់ឆ្នាំ។ ទើបតែពីរឆ្នាំទេ ដែលរាំងស្ទះទឹក»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំធ្វើពាក្យស៊ីញ៉េទៅដែរប៉ុន្តែអត់ទាន់មានដំណោះស្រាយ។ បានធ្វើពាក្យជូនខាងស្រុកអីទៅដែរ តែសំខាន់វាអត់ទឹក»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អាងទឹកកំពីងពួយមានផ្ទៃអាង ៦៣៨០ហិកតា ដែលត្រូវបានជីកនៅសម័យប៉ុល ពត និង អាចស្ដុកទឹកបានប្រមាណ ១៤៦លានម៉ែត្រ គូប អាចស្រោចស្រព ស្រូវវស្សា ចំនួន ២៣ ៦០០ហិកតា និង ស្រូវ ប្រាំង ចំនួន ១៧ ០០០ហិកតា។ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនេះ គ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ២ និងក្រុងចំនួន ១ មាន ស្រុកបាណន់ ស្រុកថ្មគោលមាន និងសង្កាត់អូរម៉ាល់ នៃក្រុងបាត់ដំបង។ អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (NCDM) លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានប្រាប់ប្រជាកាសែតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានដឹងពីបញ្ហាដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅខេត្តបាត់ដំបងកំពុងជួបប្រទះ និងកំពុងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះហើយ។ លោកអះអាងថាគ្រោះរាំងស្ងួតបានប៉ះពាល់ដល់ខេត្តមួយចំនួនដូចជាបាត់ដំបង កំពង់ធំ និងសៀមរាប ជាដើម ហើយអាជ្ញាធរកំពុងចុះត្រួតពិនិត្យតំបន់រងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខាងជំនាញខាងទឹកកំពុងតែចុះធ្វើការងារនេះ។ ការខ្វះទឹកនៅបាត់ដំបងនេះគឺ មកដល់ពេលនេះគឺមានច្រើន ទោះបីមានជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅខាងស្រុកសំឡូត វាហូរចូលព្រែកអស់ ហើយតំបន់ដាំដុះមួយចំនួនអត់ទាន់មានភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់។ ដូច្នេះមន្ត្រីជំនាញកំពុងយកចិត្តទុកដាក់អន្តរាគមន៍តាមតំបន់ដែលអត់ទឹក»។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយម គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ផលប៉ះពាល់ដំណាំស្រូវសរុបចំនួន ១៨,៣៦២ហិកតា ក្នុងស្រុកចំនួន២ គឺ ស្រុកឯកភ្នំ និងស្រុកសង្កែ។ ក្នុងនោះ ស្រុកឯកភ្នំ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ៧, ៧៦៩ហិកតា និងស្រុកសង្កែ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ១០,៥៩៣ហិកតា។ ប្រធានសមាគមអតីតយុទ្ធជន និងនិវត្តជនកម្ពុជា លោក គន់ គីម ធ្លាប់អះអាងថាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកំពុងធ្វើការវាយតម្លៃ និងចាត់វិធានការត្រៀមសង្គ្រោះស្រូវជាង ១៨,០០០ ហិកតា ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីស្ថានភាពខ្វះទឹកនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង គិតត្រឹមខែកក្កដា ខណៈក្រសួងពាក់ព័ន្ធបានជំរុញឱ្យពង្រឹងការរក្សាទឹកទុកឱ្យបានច្រើននៅពាក់កណ្តាល…

    ១៥ កក្កដា ២០២៦

  • លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅដល់ចិនហើយដើម្បីចូលរួមសន្និសីទ AI ពិភពលោក និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ

    ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ

    លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានធ្វើដំណើរទៅដល់ប្រទេសចិនហើយនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីចូលរួមសន្និសីទបញ្ញាសិប្បនិម្មិតពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមមូលបទ «ភាពជាដៃគូក្នុងក្របខ័ណ្ឌបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដើម្បីអនាគតកាន់តែត្រចះត្រចង់» ក៏ដូចជាបំពេញទស្សនកិច្ចការងារ នៅទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិន ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាគូសបញ្ជាក់ថា ទស្សនកិច្ចការងារនេះ បញ្ជាក់អំពីការប្តេជ្ញារួមគ្នារវាងកម្ពុជានិងចិន ក្នុងការធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ នូវចំណងមិត្តភាពដ៏យូរអង្វែង និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។ ក្រសួងឱ្យដឹងបន្តថា ទស្សនកិច្ចនេះក៏ជាកម្លាំងចលករថ្មីទៀត ដើម្បីជំរុញការអនុវត្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ លើកកម្ពស់ក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រ និងការកសាងសហគមន៍វាសនារួម កម្ពុជា-ចិន គ្រប់រដូវកាល ក្នុងយុគសម័យថ្មី។ ក្នុងឱកាសបំពេញទស្សនកិច្ចការងារនៅប្រទេសចិន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ នឹងជួបលោកប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង និងជួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមួយលោក លី ឈាង នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិនផងដែរ។  តាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងអញ្ជើញថ្លែងសុន្ទរកថានៅក្នុងពិធីបើកសន្និសីទបញ្ញាសិប្បនិម្មិតពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦។ ក្រៅពីនោះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី នឹងទទួលជួបតំណាងធុរជនចិនសំខាន់ៗជាច្រើនថែមទៀត។ ទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឱ្យដឹងថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបជាមួយនឹងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃ ក្រុមហ៊ុន China Railway Construction Corporation (CRCC) លោក Dai Hegen ដើម្បីពិភាក្សាការងារ នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ ក្រុមហ៊ុន CRCC គឺជាក្រុមហ៊ុនសំណង់ និងវិស្វកម្ម ដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ប្រទេសចិន និងនៅលើពិភពលោក ដែលធ្វើប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម គ្របដណ្តប់លើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗជាច្រើន ដូចជាសាងសង់ផ្លូវរថភ្លើងល្បឿនលឿន ផ្លូវល្បឿនលឿន ស្ពាន ផ្លូវក្រោមដី ប្រព័ន្ធរថភ្លើងក្រោមដី និងកំពង់ផែ។ ក្រុមហ៊ុននេះ ក៏ផ្តល់សេវាកម្មប្រឹក្សាយោបល់ និងរចនាប្លង់បច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ រួមទាំងការផលិតគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់សម្រាប់សាងសង់ ដូចជាម៉ាស៊ីនខួងផ្លូវក្រោមដីខ្នាតយក្ស និងបរិក្ខារផ្លូវរថភ្លើង។ ក្នុងថ្ងៃតែមួយនេះដែរ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រូ ក៏ជួបជាមួយនឹងប្រធានក្រុមហ៊ុន CHINALCO ជាក្រុមហ៊ុនផលិតអាលុយមីញ៉ូមដ៏ធំមួយរបស់ប្រទេសចិនគឺលោក Wang Shilei ដើម្បីពិភាក្សាការងារ។ ក្រុមហ៊ុន CHINALCO (Aluminum Corporation of China) ជាក្រុមហ៊ុនធ្វើប្រតិបត្តិការគ្របដណ្តប់លើខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មលោហៈ រាប់ចាប់តាំងពីការរុករក ធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែ និងការកែច្នៃផលិតផលសម្រេច រហូតដល់សេវាកម្មវិស្វកម្ម និងបច្ចេកទេស។ គួររម្លឹកជូនថា កាលពីខែមិថុនាកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ក៏បានបំពេញទស្សនកិច្ចមិត្តភាពនៅប្រទេសចិន អមដោយលោកកូនប្រុសរបស់លោកពីរនាក់ គឺលោក ហ៊ុន ម៉ានិត និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមុខងារសាធារណៈ លោក ហ៊ុន ម៉ានី៕

    ១៥ កក្កដា ២០២៦

  • ក្មេងស្រីវ័យជំទង់ជាជនរងគ្រោះចម្បងនៃការបំពានរូបភាពស្រើបស្រាលតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា

    សិទ្ធិមនុស្ស

    អង្គការលីកាដូបង្ហាញថាក្មេងស្រីវ័យជំទង់ជាជនរងគ្រោះចម្បងនៃការបំពានរូបភាពស្រើបស្រាលតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា។ លីកាដូបានចងក្រងករណីពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានចំនួន ២៤ ករណី ក្នុងពេល ៥ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១មក ហើយក្នុងចំណោមពាក់កណ្ដាលនៃជនរងគ្រោះគឺជាក្មេងស្រីអាយុចន្លោះពី ១៣ ដល់ ១៧ ឆ្នាំ។ អង្គការលីកាដូអំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងធានាការការពារជនរងគ្រោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ យោងតាមលីកាដូផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះលើកឡើងថា ជាងមួយភាគបីនៃករណីទាំងនោះ ជាករណីដែលបានកើតមានឡើងនៅក្នុងរយៈពេល ១២ ខែចុងក្រោយនេះ ហើយការចងក្រងទាំងនេះ អាចគ្រាន់តែបង្ហាញឱ្យឃើញជាផ្នែកតូចមួយនៃចំនួនករណីបែបនេះ។ ការចងក្រងបញ្ជាក់ថា ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន រួមមានការថត ការចែកចាយ ឬការគំរាមកំហែងថានឹងចែកចាយរូបភាព ឬវីដេអូស្រើបស្រាលរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ ដោយគ្មានការយល់ព្រម។ រូបភាពទាំងនោះអាចជារូបភាពពិត ឬរូបភាពដែលបង្កើតឡើងដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ អង្គការ លីកាដូ បានចងក្រង៖ «ជនល្មើសបានប្រើរូបភាពស្រើបស្រាលទាំងនេះ ដើម្បីបង្ខិតបង្ខំ បំបិទមាត់ និងគ្រប់គ្រងស្ត្រី និងក្មេងស្រី។ ក្នុងករណីយ៉ាងតិច ១០ ដែលត្រូវបានចងក្រង ជនល្មើសបានចែកចាយរូបភាព ឬវីដេអូស្រើបស្រាលតាមអ៊ីនធឺណិត ឬផ្ញើទៅកាន់ក្រុមគ្រួសារ ឬសហគមន៍ដែលស្ត្រី ឬក្មេងស្រីរងគ្រោះកំពុងរស់នៅ»។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន គឺជាប្រភេទមួយនៃអំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ។ លោកបន្តថាមូលហេតុដែលករណីនេះមានការកើនឡើង គឺដោយសារការអនុវត្តច្បាប់នៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ និងម៉ឺងម៉ាត់ ការខ្វះកិច្ចការពារជនរងគ្រោះ និងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា រួមទាំងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក្នុងការបង្កើតរូបភាពក្លែងក្លាយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដោយសារការមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈថាការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានជាបទល្មើស ទើបការអនុវត្តច្បាប់នៅមានភាពស្រពិចស្រពិល និងធូរលុងលើបទល្មើសនេះ។ ច្បាប់ស្តីការបង្រ្កាបអំពើជួញដូរមនុស្ស និងអំពើធ្វើអាជីវកម្មផ្លូវភេទ និងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ក៏មានកំណត់បទល្មើស និងដាក់ទោសលើអំពើមួយចំនួនដែលទាក់ទងការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាល និងអាសអាភាស ដូច្នេះសមត្ថកិច្ចគឺអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព»។ លោកបន្តថាដោយសារការដែលមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈ ថាទង្វើទាំងអស់នេះជាបទល្មើស ទើបធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះមិនទាន់មានទំនុកចិត្តក្នុងការស្វែងរកកិច្ចគាំពារ និងការពារចំពោះខ្លួន និងភាគច្រើនមិនបានប្តឹង ឬរាយការណ៍ទៅសមត្ថកិច្ច ម្យ៉ាងទៀតសមត្ថកិច្ចមួយចំនួនក៏នៅមិនទាន់ប្រាកដថាទង្វើទាំងនេះជារឿងខុសច្បាប់។ លោកនិយាយថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់គួរតែត្រូវបានគេធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀន ឬរងការស្តីបន្ទោស ដោយអ្នកដទៃបានរំលោភបំពានឯកជនភាព ឬទំនុកចិត្តរបស់សាមីខ្លួនឡើយ។ ទង្វើនៃការប្រើប្រាស់រូបភាព ឬវីដេអូ ស្រើបស្រាល ឬអាសអាភាសដោយរំលោភបំពាន គឺជាអំពើខុសច្បាប់។ ជនរងគ្រោះដោយការប្រើប្រាស់រូបភាព ឬវីដេអូ ស្រើបស្រាល ឬអាសអាភាស ប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់ដូចជា៖ បង្កឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ផ្លូវចិត្ត ការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីគ្រួសារ សហគមន៍ បោះបង់ការសិក្សា ពួកគេបាក់ទឹកចិត្ត ឬជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត មិនហ៊ានរាយការណ៍អំពីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការរំលោភបំពានបែបនេះ ឬឈានដល់ការធ្វើអត្តឃាត»។ ជុំវិញរឿងនេះ លីកាដូ អំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលទទួលស្គាល់ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានថា ជាទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ ពង្រឹងសមត្ថភាពអាជ្ញាធរអនុវត្តច្បាប់ និងតុលាការ ធានាការទទួលបានយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ ប្រើប្រាស់បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌដែលមានស្រាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងបង្កើនការយល់ដឹងជាសាធារណៈអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃអំពើនេះ។ លីកាដូលើកឡើងថា៖ «ធានានូវការទទួលបានយុត្តិធម៌ និងសេវាកម្មគាំទ្រ ដែលផ្តោតសំខាន់លើជនរងគ្រោះ គ្មានការស្តីបន្ទោស និងការរើសអើងលើជនរងគ្រោះ។ ជនរងគ្រោះគួរតែអាចជ្រើសរើសអាជ្ញាធរ ដែលជាស្រី្ត ឬបុរស ដែលពួកគេអាចទុកចិត្តសហការជាមួយនឹងពួកគេ ហើយរូបភាពស្រើបស្រាល មិនគួរអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរច្រើននាក់ មានសិទ្ធិអំណាចមើលបាននោះទេ ហើយអ្នកដែលមានសិទ្ធិមើលរូបនោះ ត្រូវគោរពឱ្យបាននូវសិទ្ធិឯកជនភាព និងការសម្ងាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត»។ លីកាដូបន្ថែមថា អ្នកដែលមានបញ្ហាដូចខាងលើនេះអាចផ្តល់ព័ត៌មានទៅកាន់អង្គការដោយធានាថាជាការសម្ងាត់ និងគ្មានការរើសអើង។ លីកាដូនិយាយថា៖ «ប្រសិនបើអ្នករងគ្រោះពីអំពើនៃការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន អ្នកមិនឯកោទេ។ ស្ត្រី និងក្មេងស្រីជាច្រើននាក់ បានជួបប្រទះបញ្ហាស្រដៀងគ្នានេះ ហើយអ្វីដែលបានកើតឡើងមិនមែនជាកំហុសរបស់អ្នកទេ ។ អង្គការ លីកាដូ ផ្តល់ព័ត៌​មានពាក់ព័ន្ធនឹងជម្រើសមួយចំនួនដល់អ្នក ដោយធានាការសម្ងាត់ និងគ្មានការរើស​អើង»។ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថាកម្ពុជាមានច្បាប់សម្រាប់ការពារកុមារ និងផ្ដន្ទាទោសការរំលោភបំពានលើអនីតិជនរួចហើយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តច្បាប់គួរតែមានប្រសិទ្ធភាព និងស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។ លោកបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាល ពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយអាជ្ញា​ធរ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការអន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភបំពានកុមារ និងស្ត្រី។ លោកបន្តថា៖ «ក្នុងនាមជាបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល បើយើងចង់ឃើញការចាត់វិធានការទៅតាមច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិ គឺត្រូវតែមានការសហការរវាងអាជ្ញាធរសមត្ថកិច្ចជាមួយមហាជន ឱ្យបានដឹងឮដល់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនថានៅតាមសាលារៀន និងកន្លែងសាធារណៈឡើយ»។ លោកបន្តថា៖ «អ៊ីចឹងខ្ញុំថាការបង្ហាញរបស់អង្គការលីកាដូមួយផ្នែកតូចនេះ គឺថាជាការដាស់តឿនដល់រដ្ឋាភិបាល។ ក្នុងនាមជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សដែលមានអាយុកាលជាង ៣០ ឆ្នាំ ក៏រួមចំណែកជួយស៊ើបអង្កេតស្រាវជ្រាវ កុំឱ្យប្រទេសជាតិមួយក្លាយជាអនាធិបតេយ្យ» អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកិច្ចការនារី អ្នកស្រី ស ស៊ីណែត មិនបានឆ្លើយតបនឹងអ្នកសារព័ត៌មានភ្លាមៗនោះទេ៕ 

    ១៥ កក្កដា ២០២៦

  • ក្មេងស្រីវ័យជំទង់ជាជនរងគ្រោះចម្បងនៃការបំពានរូបភាពស្រើបស្រាលតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា

    សិទ្ធិមនុស្ស

    អង្គការលីកាដូបង្ហាញថាក្មេងស្រីវ័យជំទង់ជាជនរងគ្រោះចម្បងនៃការបំពានរូបភាពស្រើបស្រាលតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា។ លីកាដូបានចងក្រងករណីពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានចំនួន ២៤ ករណី ក្នុងពេល ៥ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១មក ហើយក្នុងចំណោមពាក់កណ្ដាលនៃជនរងគ្រោះគឺជាក្មេងស្រីអាយុចន្លោះពី ១៣ ដល់ ១៧ ឆ្នាំ។ អង្គការលីកាដូអំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងធានាការការពារជនរងគ្រោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ យោងតាមលីកាដូផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះលើកឡើងថា ជាងមួយភាគបីនៃករណីទាំងនោះ ជាករណីដែលបានកើតមានឡើងនៅក្នុងរយៈពេល ១២ ខែចុងក្រោយនេះ ហើយការចងក្រងទាំងនេះ អាចគ្រាន់តែបង្ហាញឱ្យឃើញជាផ្នែកតូចមួយនៃចំនួនករណីបែបនេះ។ ការចងក្រងបញ្ជាក់ថា ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន រួមមានការថត ការចែកចាយ ឬការគំរាមកំហែងថានឹងចែកចាយរូបភាព ឬវីដេអូស្រើបស្រាលរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ ដោយគ្មានការយល់ព្រម។ រូបភាពទាំងនោះអាចជារូបភាពពិត ឬរូបភាពដែលបង្កើតឡើងដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ អង្គការ លីកាដូ បានចងក្រង៖ «ជនល្មើសបានប្រើរូបភាពស្រើបស្រាលទាំងនេះ ដើម្បីបង្ខិតបង្ខំ បំបិទមាត់ និងគ្រប់គ្រងស្ត្រី និងក្មេងស្រី។ ក្នុងករណីយ៉ាងតិច ១០ ដែលត្រូវបានចងក្រង ជនល្មើសបានចែកចាយរូបភាព ឬវីដេអូស្រើបស្រាលតាមអ៊ីនធឺណិត ឬផ្ញើទៅកាន់ក្រុមគ្រួសារ ឬសហគមន៍ដែលស្ត្រី ឬក្មេងស្រីរងគ្រោះកំពុងរស់នៅ»។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន គឺជាប្រភេទមួយនៃអំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ។ លោកបន្តថាមូលហេតុដែលករណីនេះមានការកើនឡើង គឺដោយសារការអនុវត្តច្បាប់នៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ និងម៉ឺងម៉ាត់ ការខ្វះកិច្ចការពារជនរងគ្រោះ និងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា រួមទាំងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក្នុងការបង្កើតរូបភាពក្លែងក្លាយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដោយសារការមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈថាការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានជាបទល្មើស ទើបការអនុវត្តច្បាប់នៅមានភាពស្រពិចស្រពិល និងធូរលុងលើបទល្មើសនេះ។ ច្បាប់ស្តីការបង្រ្កាបអំពើជួញដូរមនុស្ស និងអំពើធ្វើអាជីវកម្មផ្លូវភេទ និងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ក៏មានកំណត់បទល្មើស និងដាក់ទោសលើអំពើមួយចំនួនដែលទាក់ទងការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាល និងអាសអាភាស ដូច្នេះសមត្ថកិច្ចគឺអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព»។ លោកបន្តថាដោយសារការដែលមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈ ថាទង្វើទាំងអស់នេះជាបទល្មើស ទើបធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះមិនទាន់មានទំនុកចិត្តក្នុងការស្វែងរកកិច្ចគាំពារ និងការពារចំពោះខ្លួន និងភាគច្រើនមិនបានប្តឹង ឬរាយការណ៍ទៅសមត្ថកិច្ច ម្យ៉ាងទៀតសមត្ថកិច្ចមួយចំនួនក៏នៅមិនទាន់ប្រាកដថាទង្វើទាំងនេះជារឿងខុសច្បាប់។ លោកនិយាយថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់គួរតែត្រូវបានគេធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀន ឬរងការស្តីបន្ទោស ដោយអ្នកដទៃបានរំលោភបំពានឯកជនភាព ឬទំនុកចិត្តរបស់សាមីខ្លួនឡើយ។ ទង្វើនៃការប្រើប្រាស់រូបភាព ឬវីដេអូ ស្រើបស្រាល ឬអាសអាភាសដោយរំលោភបំពាន គឺជាអំពើខុសច្បាប់។ ជនរងគ្រោះដោយការប្រើប្រាស់រូបភាព ឬវីដេអូ ស្រើបស្រាល ឬអាសអាភាស ប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់ដូចជា៖ បង្កឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ផ្លូវចិត្ត ការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីគ្រួសារ សហគមន៍ បោះបង់ការសិក្សា ពួកគេបាក់ទឹកចិត្ត ឬជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត មិនហ៊ានរាយការណ៍អំពីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការរំលោភបំពានបែបនេះ ឬឈានដល់ការធ្វើអត្តឃាត»។ ជុំវិញរឿងនេះ លីកាដូ អំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលទទួលស្គាល់ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានថា ជាទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ ពង្រឹងសមត្ថភាពអាជ្ញាធរអនុវត្តច្បាប់ និងតុលាការ ធានាការទទួលបានយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ ប្រើប្រាស់បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌដែលមានស្រាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងបង្កើនការយល់ដឹងជាសាធារណៈអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃអំពើនេះ។ លីកាដូលើកឡើងថា៖ «ធានានូវការទទួលបានយុត្តិធម៌ និងសេវាកម្មគាំទ្រ ដែលផ្តោតសំខាន់លើជនរងគ្រោះ គ្មានការស្តីបន្ទោស និងការរើសអើងលើជនរងគ្រោះ។ ជនរងគ្រោះគួរតែអាចជ្រើសរើសអាជ្ញាធរ ដែលជាស្រី្ត ឬបុរស ដែលពួកគេអាចទុកចិត្តសហការជាមួយនឹងពួកគេ ហើយរូបភាពស្រើបស្រាល មិនគួរអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរច្រើននាក់ មានសិទ្ធិអំណាចមើលបាននោះទេ ហើយអ្នកដែលមានសិទ្ធិមើលរូបនោះ ត្រូវគោរពឱ្យបាននូវសិទ្ធិឯកជនភាព និងការសម្ងាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត»។ លីកាដូបន្ថែមថា អ្នកដែលមានបញ្ហាដូចខាងលើនេះអាចផ្តល់ព័ត៌មានទៅកាន់អង្គការដោយធានាថាជាការសម្ងាត់ និងគ្មានការរើសអើង។ លីកាដូនិយាយថា៖ «ប្រសិនបើអ្នករងគ្រោះពីអំពើនៃការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន អ្នកមិនឯកោទេ។ ស្ត្រី និងក្មេងស្រីជាច្រើននាក់ បានជួបប្រទះបញ្ហាស្រដៀងគ្នានេះ ហើយអ្វីដែលបានកើតឡើងមិនមែនជាកំហុសរបស់អ្នកទេ ។ អង្គការ លីកាដូ ផ្តល់ព័ត៌​មានពាក់ព័ន្ធនឹងជម្រើសមួយចំនួនដល់អ្នក ដោយធានាការសម្ងាត់ និងគ្មានការរើស​អើង»។ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថាកម្ពុជាមានច្បាប់សម្រាប់ការពារកុមារ និងផ្ដន្ទាទោសការរំលោភបំពានលើអនីតិជនរួចហើយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តច្បាប់គួរតែមានប្រសិទ្ធភាព និងស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។ លោកបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាល ពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយអាជ្ញា​ធរ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការអន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភបំពានកុមារ និងស្ត្រី។ លោកបន្តថា៖ «ក្នុងនាមជាបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល បើយើងចង់ឃើញការចាត់វិធានការទៅតាមច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិ គឺត្រូវតែមានការសហការរវាងអាជ្ញាធរសមត្ថកិច្ចជាមួយមហាជន ឱ្យបានដឹងឮដល់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនថានៅតាមសាលារៀន និងកន្លែងសាធារណៈឡើយ»។ លោកបន្តថា៖ «អ៊ីចឹងខ្ញុំថាការបង្ហាញរបស់អង្គការលីកាដូមួយផ្នែកតូចនេះ គឺថាជាការដាស់តឿនដល់រដ្ឋាភិបាល។ ក្នុងនាមជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សដែលមានអាយុកាលជាង ៣០ ឆ្នាំ ក៏រួមចំណែកជួយស៊ើបអង្កេតស្រាវជ្រាវ កុំឱ្យប្រទេសជាតិមួយក្លាយជាអនាធិបតេយ្យ» អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកិច្ចការនារី អ្នកស្រី ស ស៊ីណែត មិនបានឆ្លើយតបនឹងអ្នកសារព័ត៌មានភ្លាមៗនោះទេ៕ 

    ១៥ កក្កដា ២០២៦

  • និស្សិតស្រីមកពីខេត្តទទូចសុំឱ្យរដ្ឋទទួលខុសត្រូវ និងផ្តល់អន្តេវាសិកដ្ឋានសម្រាប់និស្សិតដែលមករៀននៅភ្នំពេញ

    សង្គម

    ការសម្រេចចិត្តចាកចេញពីខេត្តព្រះវិហារមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញដំបូងយុវតីឈ្មោះ នាទី មិនទទួលបានការគាំទ្រពីគ្រួសារនោះទេ ព្រោះពួកគាត់គិតថានាងជាមនុស្សស្រី ដោយមានផ្នត់គំនិតមិនចង់ឱ្យកូនស្រីទៅរស់នៅទីណាឆ្ងាយ ឬមករស់នៅទីក្រុងឆ្ងាយតែម្នាក់ឯង។ ជាភ័ព្វសំណាង នាទីបានយកឈ្នះលើគំនិតទាំងអស់នេះក្រោយនាងទទួលបានឱកាសអាហា​រូប​ករណ៍ និងបានទទូចសុំគ្រួសារជាច្រើនដង ទើបពួកគាត់យល់ព្រមឱ្យមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ។ មកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញជាមួយបងប្រុសដែលជូននាងមក នាទី មានលុយជាប់ខ្លួនត្រឹមតែ ៤០ ដុល្លារ ហើយគ្មានសាច់ញាតិបងប្អូននៅទីក្រុងដែលអាចពឹងអាស្រ័យបាននោះឡើយ។​ នាងត្រូវរកកន្លែងស្នាក់នៅផង និងរកសាកលវិទ្យាល័យដែលបានជាប់អាហារូបករណ៍ផង។ ប៉ុន្តែ ដោយសារតែភាពខ្វះខាត និងមើលឃើញថាជំនាញដែលនាងជាប់អាហារូបករណ៍នោះ មានទីផ្សារចង្អៀតពិបាករកការងារធ្វើ នាទីក៏បានបោះបង់អាហារូបករណ៍ និងចាប់យកជំនាញថ្មីផ្នែកគណនេយ្យដោយបង់ថ្លៃសិក្សាដោយខ្លួនឯង។ នាងនិយាយបង្កប់ដោយការដឹងគុណថា៖ «មកហ្នឹងមិនរំពឹងលើអាហារូបករណ៍១០០%នោះទេ អាហារូបករណ៍ហ្នឹងគឺដូចជាធ្នាក់មួយដែលជួយឱ្យខ្ញុំអាចឡើងមកភ្នំពេញបាន ព្រោះអីបើមិនមានអាហារូបករណ៍ហ្នឹងទេ ខ្ញុំគិតថាគ្រួសារក៏មិនឱ្យមកដែរដោយសារពួកគាត់មិនមានលទ្ធភាព»។ ការមករស់នៅឆ្ងាយពីស្រុកកំណើតបានតម្រូវឱ្យយុវតី នាទី ត្រូវពឹងលើខ្លួនឯងស្ទើរទាំងស្រុង ព្រោះការរស់នៅក្នុងទីក្រុងត្រូវចំណាយគ្រប់យ៉ាង ហើយប្រសិនជាមិនមានការងារធ្វើដើម្បីបានចំណូលខ្លះទេនោះ នាងប្រាកដជាប្រឈមនឹងការលំបាកខ្លាំង។ តែសំណាងល្អ នាទីរកការងារបានធ្វើ ហើយថៅកែរបស់នាងក៏ជាមនុស្សមានចិត្តសប្បុរស ដោយមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱកាសការងារឱ្យនាងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យរូបនាងខ្ចីលុយបង់ថ្លៃសាលាដើម្បីបានចូលរៀនទៀតផង ទើបធ្វើឱ្យនាងអាចដោះស្រាយការចំណាយលើការរស់នៅក្នុងទឹកដីថ្មីនេះបានប្រសើរមួយកម្រិត។ ការងារដែលយុវតីរូបនេះកំពុងធ្វើ ថ្វីត្បិតតែមិនទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលច្រើន តែនាងលើកឡើងថា៖ «អាចថាមិនច្រើននោះទេ [ប្រាក់ខែ] ប៉ុន្តែក៏អាចរ៉ាប់រងខ្លួនឯងបានមិនទៅពឹងពីអ្នកផ្ទះ ហើយខ្ញុំនៅតែបន្តធ្វើដោយសារការងារហ្នឹងទាក់ទងនឹងជំនាញរៀន និងចង់បានបទពិសោធន៍ឱ្យបានច្រើនពីការងារហ្នឹងសិន»។ ចាប់តាំងពីឡើងមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ នាទី បានជួលបន្ទប់មួយដើម្បីស្នាក់នៅ។ ប៉ុន្តែនាងថា បន្ទប់ជួលដែលនាងកំពុងស្នាក់នៅនោះ គឺមានសភាពស្ងាត់ ហើយសម្បូរដោយក្មេងទំនើង ដែលជាក្ដីកង្វល់សម្រាប់រូបនាងជាមនុស្សស្រី រួមទាំងមិត្តរួមបន្ទប់ ក្នុងការធ្វើដំណើរចេញចូលទីនោះ។ យុវតីដដែលឱ្យដឹងថា តំបន់នោះក៏ធ្លាប់មានករណីបាត់ម៉ូតូជាញឹកញាប់ និងបញ្ហាអសន្តិសុខផ្សេងៗ ហើយនាងចង់ស្នើសុំថា៖ «បើសិននៅតាមសាកលវិទ្យាល័យនីមួយៗមានកន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់និស្សិតពិតជាល្អ ព្រោះអាចកាត់បន្ថយបានច្រើន ហើយធានាសុវត្ថិភាពជាពិសេសសម្រាប់និស្សិតស្រី»។ ក្រៅពីយុវតី នាទី ភ្នំពេញគឺជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃនិស្សិតមកពីតាមខេត្តនានា។ និស្សិតជំនាញនីតិសាស្ត្រ កញ្ញា នង់ វាច្ចា អាយុ២៣ ឆ្នាំ ឱ្យដឹងថា កញ្ញាបានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីទ្រនំដ៏កក់ក្ដៅជាមួយគ្រួសារ បងប្អូន មករស់នៅបន្ទប់ជួលតែម្នាក់ឯង គឺដើម្បីចាប់យកឱកាសសិក្សារៀនសូត្របានខ្ពង់ខ្ពស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ វាច្ចា ជាមនុស្សដំបូងក្នុងចំណោមបងប្អូនសរុប៦នាក់​ ដែលបានមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ ព្រោះតែកត្តាជីវភាពបងប្អូន៣នាក់ត្រូវបោះបង់ការសិក្សា ចំណែកប្អូន២នាក់ទៀតកំពុងរៀននៅថ្នាក់បឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យ។ រឿងរ៉ាវរបស់យុវតីរូបនេះក៏មិនខុសពីយុវតីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើដែរ ដោយសារតែជាប់អាហារូបករណ៍មិនបង់ថ្លៃសិក្សាទើបមានឱកាសបានមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ ដោយធ្វើការងារ និងរៀនសូត្រក្នុងពេលតែមួយ ព្រោះមិនចង់ឱ្យគ្រួសារចំណាយច្រើន។ កញ្ញាពោលដូច្នេះថា៖ «ពិបាកណាស់ព្រោះធ្លាប់រស់នៅជុំគ្រួសារមានពុកម៉ែនៅមើលថែ តែពេលមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញត្រូវរស់នៅក្នុងបន្ទប់ជួលដ៏តូចចង្អៀតម្នាក់ឯងដោយការភ័យខ្លាច គ្មានបងប្អូន គ្មានសាច់ញាតិ នៅពេលដែលឈឺ គ្រុនម្តងៗគ្មានថវិកាសម្រាប់ចំណាយទេ ចង់តែទៅផ្ទះតែមិនអាចទៅបាន»។ និស្សិតស្រីមួយរូបទៀតដែលមកពីខេត្តព្រះវិហារដែរនោះគឺ កញ្ញា ស្រាយ ចាន់ទ្រា អាយុ២៥ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា​ នៅពេលឡើងមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ កញ្ញានៅមិនទាន់ស្គាល់ភូមិសាស្ត្រតំបន់ច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើឱ្យការសម្រេចចិត្តជួលបន្ទប់ស្នាក់នៅនាពេលនោះហាក់ស្រពិចស្រពិលមិនដឹងរើសទីតាំងណាដែលមានសុវត្ថិភាពល្អឡើយ។ ចាន់ទ្រាបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំឡើងមកមិនសូវស្គាល់ភ្នំពេញទេ រកបន្ទប់ជួលខ្លះចំបន្ទប់អ្នកជិតខាងផឹកឡូឡា ស្រវឹង ឈ្លោះគ្នារញ៉េរញ៉ៃ មានសំឡេងខ្លាំងពេលយប់ព្រលប់ ហើយក៏ខ្លាចខ្លាំងដែរព្រោះឆ្ងាយពីផ្ទះ ណាមួយប៉ះពាល់ដល់ការរៀនយើងដែរ និងដូរបន្ទប់ជួលជាច្រើនកន្លែងហើយ»។ យុវតីរូបនេះជួបបញ្ហាលើការរកបន្ទប់ស្នាក់នៅខ្លាំងជាងគេ ថ្វីត្បិតតែមានមិត្តភក្តិស្នាក់នៅរួមគ្នាក៏ពិតមែន តែនៅពេលនាងចង់បានកន្លែងសុវត្ថិភាពទាល់តែចំណាយប្រាក់ច្រើនព្រោះបន្ទប់ជួលទាំងនោះមានតម្លៃខ្ពស់ ប៉ុន្តែដោយសារតែមកពីគ្រួសារមិនសូវធូរធារ និងមកពីខេត្តឆ្ងាយផងក៏មានតែរកបន្ទប់ជួលណាដែលមានតម្លៃទាបប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ស្នាក់នៅ។ នាងប្រាប់ថា៖ «តាំងពីមកនៅភ្នំពេញនេះ ដូរបន្ទប់ជួល៥ដងហើយដោយសារតែបន្ទប់ជួលខ្លះឆ្ងាយពីសាលា និងមកពីអ្នកជិតខាងផង ដោយពេលនោះដូរញឹកដែរ ៣ទៅ៤ខែដូរ ខ្លះទៀតតែ២ទៅ៣ខែប៉ុណ្ណោះ»។ ប្រធាន​សមាគម​គ្រូបង្រៀន​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ (CITA) អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយាវី យល់ឃើញថា និស្សិតស្រីរងបញ្ហាប្រឈមច្រើនជាងបុរស មានទាំងបញ្ហាសុវត្ថិភាព កន្លែងរស់នៅ ការហូបចុក ជាពិសេសបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដោយសារកន្លងមកសិស្ស និស្សិតបានបាត់បង់ជីវិតច្រើនណាស់លើដងផ្លូវ។ អ្នកស្រីចង់ឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាទាំងនេះបន្ថែម ជាពិសេសផ្ដោតសំខាន់លើនិស្សិតជាស្រ្ដីឱ្យបានច្រើន ពីព្រោះស្រ្តីក៏ជាចលកររបស់ប្រទេសជាតិដ៏សំខាន់ដែរ។ ប្រភពដដែលនិយាយថា៖ «បើសិនជាទទួលការអប់រំច្រើន និងមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាល ពីស្ថាប័នអង្គការណាដែលធ្វើការលើការពារសិទ្ធិស្រ្តី នោះពួកគេនឹងរួចផុតពីការរំលោភបំពានគ្រប់បែបយ៉ាង តែធ្វើយ៉ាងណាឱ្យការអនុវត្តមានប្រសិទ្ធភាព ឧទាហរណ៍ថា យើងមានកន្លែងស្នាក់នៅឱ្យហើយ តែធ្វើឱ្យពួកគាត់គ្មានអាហារហូបចុក ពិបាកធ្វើដំណើរ ហើយបើសិនពួកគាត់មានកន្លែងស្នាក់នៅ អាហារហូបចុក និងសន្តិសុខគ្រប់គ្រាន់ ខ្ញុំជឿថាពួកគាត់មិនបោះបង់ចោលការសិក្សាទេ ព្រោះគាត់គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែចង់ទទួលបានការងារសមរម្យ ចង់មានប្រាក់ខែដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត»។ អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង សង្កេតឃើញថា កន្លងមកថ្នាក់ដឹកនាំបានយកចិត្តទុកដាក់លើសិស្ស និស្សិត ជាពិសេសនិស្សិតស្រី ដោយមានផ្ដល់កន្លែងស្នាក់នៅ និងមានការឧបត្ថម្ភពិសេស ប៉ុន្តែលោកមិនដឹងថាការជួយរបស់រដ្ឋាភិបាលជាមួយតម្រូវការជាក់ស្ដែងខ្វះខាតយ៉ាងណានោះទេ បើសិនជាចន្លោះប្រហោងកន្លែងណាគួរតែពិចារណាជួយបន្ថែមទៀត។ លោកបណ្ឌិតនិយាយថា៖ «យើងឃើញរដ្ឋាភិបាលបានជួយ ប៉ុន្តែវាខ្វះកម្រិតណានោះអាចនឹងប្អូនៗនិស្សិត ឬអ្នកគ្រប់គ្រងទាំងអស់ហ្នឹងទៅផ្ដល់ព័ត៌មាន និងធ្វើសំណើទៅរាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធឱ្យពិនិត្យមើលតើនៅខ្វះអី ឬយ៉ាងម៉េច ដើម្បីជួយបន្ថែមទៀត»។ លោកណែនាំបន្តថា៖ «បើគាត់ចេញពីកន្លែងនៅ ឬចេញពីកន្លែងហ្នឹងទៅរៀន មកវិញមានបញ្ហាអីត្រូវតែសិក្សាឱ្យបានច្បាស់ ហើយត្រូវរៀបចំ ការពារ បញ្ចៀសនូវអ្វីដែលគាត់ថាអសុវត្ថិភាពទៅតាមហ្នឹង តើនៅកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គាត់មានអ្នកណាមករំខាន នរណាមកឆាឆៅ ឬក៏យាយីអីមួយត្រូវតែមានព័ត៌មានច្បាស់បើសិនយើងនិយាយតែរឿងសន្តិសុខមួយយើងអត់ដឹងថាជួយយ៉ាងម៉េចទេ»។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន​ និង​កីឡា លោក​ ហង់ជួន ណារ៉ុន​ ធ្លាប់ផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ​ថា…

    ១៥ កក្កដា ២០២៦

  • វីឌីអូ