• ស្រូវជាច្រើនហិកតានៅបាត់ដំបងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះអត់ទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងកៀកកម្រិតអាសន្ន

  ស្រូវរបស់ប្រជាកសិករមួយចំនួននៅបាត់ដំបងកំពុងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះខ្វះទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងជិតដល់កម្រិតប្រកាស អាសន្ន។ កសិករមួយចំនួនប្រាប់ថា ពួកគាត់កំពុងខ្វះទឹកដាក់ស្រែ កំឡុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្រុះពីតំបន់ប៉ាស៊ីភិចដែលធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួលនិងកម្រិតទឹកភ្លៀងមិនទៀងទាត់សម្រាប់តំបន់មួយចំនួននៅប្រទេសកម្ពុជា។ មន្ទីរឧតុនិយមខេត្តបាត់ដំបងឱ្យដឹងថាស្ថានភាពទឹកស្ទឹងសង្កែហក់ឡើងជាង១៣ម៉ែត្រ ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ មន្ទីរឧត្តុនិយមខេត្តបាត់ដំបងណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមដងស្ទឹងសង្កែក្រោមមានការប្រុង ប្រយ័ត្នខ្ពស់។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង លោក ទុំ ភ័ណ្ឌ បង្ហាញក្ដីកង្វះថា ប្រសិនបើប្រឡាយនៅភូមិរបស់លោកនៅតែមិនមានទឹកសម្រាប់បូមដាក់បញ្ចូលស្រែទេ ផលដំណាំស្រូវរបស់លោកនឹងរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកថាតាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ មក ភ្លៀងធ្លាក់មានម្ដងម្កាល ហើយស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតតិចនៅឡើយ ដែលធ្វើឱ្យដីស្រែខ្វះទឹកសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ។ លោកព្រួយបារម្ភទៀតថា កាលណាផលដំណាំ​ខូចខាត កសិករដូចជារូបលោក នឹងត្រូវខាតបង់ចំណាយលើថ្លៃដើមថ្លៃ ដូចជាជី ថ្នាំបាញ់ស្មៅ ការភ្ជួររាស់ មិនខានឡើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាមកមួយសើមទៅបាត់ទៅ ហើយស្មៅកាន់តែឡើង។ ខ្លះទៅឡើងជាងស្រូវ ខ្លះទៅឡើងប្រហែលស្រូវ។ ខ្ញុំធ្វើ៨ហិកតានេះ ចំណាយអស់ពីរលានជាងហើយ។ នេះយើងភ្ជួរខ្លួនយើងទេណា តែព្រោះយើងឱ្យគេព្រោះ។ […] ព្រួយបារម្ភថាមិនដឹងបានអីទៅសងថ្លៃម៉ាស៊ូត ថ្លៃអីផ្សេង»។ លោកបន្ថែមថា៖ «អុំប្រើទឹកពីប្រឡាយទាំងអស់ហ្នឹងហើយ ប៉ុន្តែវាអត់មានទឹកពីលើមក។ យកទឹកពីបឹងកំពីងពួយ»។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង ម្នាក់ទៀត លោក ឆាត ឆាន់ លើកឡើងស្រដៀងគ្នានេះថាកសិករធ្វើស្រែនៅស្រុកថ្មគោល ដូចជារូបលោកពឹងផ្អែកលើប្រភពទឹកចេញពីអាងកំពីងពួយ ដែលអាចផ្គត់ផ្អង់ចូលខ្សែរទឹកខាងក្រោមបាន។ លោកថា បញ្ហាប្រឈមរបស់លោកគឺទាក់ទងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងបញ្ហាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ដោយទឹកមានប្រភពមកពីផ្នែកខាងលើ។ លោកឆាន់ រំពឹងលើដីស្រែចំនួន១៥ ហិកតា ដើម្បីបង្ករបង្កើនផល តែលោកបារម្ភថាប្រសើនបើនៅតែមិនមានភ្លៀងធ្លាក់ ហើយប្រឡាយមិនមានទឹក នោះដំណាំស្រូវនឹងការខូចខាត។ លោកនិយាយថា៖ «អត់ទឹកទៅ ស្រូវវាស្រពោន ហើយស្មៅច្រើន។ បើអ្នកទើបព្រោះក្រោយអាចកែបានខ្លះបើទឹកទាន់ពេលទាន់វេលា។ ដកស្មៅ ដាក់ជីទៅកែបានខ្លះ។ បាញ់ថ្នាំស្មៅក៏មិនកើត។ ដឹងបាញ់ធ្វើអីបើអត់ទឹក ខាតតែថ្នាំ។ […] អាហ្នឹងចាំគិតគូរទៀតទៅ លក់ដីលក់ស្រែសងគេទៅ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ទឹកគេអត់បើកចូលមកក្នុងអាង។ គេបិទអត់ឱ្យទឹកស្ទឹងនៅនេះចូលមក។ ខាងអុំនេះអាជ្ញាធរឃុំនេះជួូយខ្នះខ្នែងដែរប៉ុន្តែខាងខេត្ត ខាងស្រុកអីដូចមិនទាន់ឃើញមានចុះ។ បើថាអាជ្ញាធរឃុំគាត់ចុះទៅដល់កន្លែងហើយមើលទៅស្ថានភាពទឹកនៅកំពីងពួយហ្នឹងវាអត់មែន»។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំអូរតាគី លោក ទុំ ពន្លក និយាយថាទឹកអាងកំពីងពួយមិនមានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់មកប្រព័ន្ធប្រឡាយខាងក្រោយ ព្រោះទំបន់ទឹកអូរដូនពៅ កំពុងត្រូវបានសាងសង់ ចំណែកឯប្រព័ន្ធទឹកដែលហូរចូលអាងនេះនៅមានតិចតូចនៅឡើយ។ លោកអះអាងថាកសិករមិនអាចមានប្រភពទឹកផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ស្រោចស្រពដំណាំស្រូវបាន ព្រោះប្រព័ន្ធទឹកត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ស្របពេលការស្វែងរកដំណោះស្រាយនៅរាំងស្ទះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេកំពុងសាងសង់ស្ទាក់ទឹក អូរដូនពៅ នៅស្ទឹងបវេល សម្រាប់បញ្ចូលទៅបំពេញទឹកទំនប់អាងទឹកកំពីងពួយ។ បើមានទឹកក្នុងអាង ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ជារាល់ឆ្នាំ។ ទើបតែពីរឆ្នាំទេ ដែលរាំងស្ទះទឹក»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំធ្វើពាក្យស៊ីញ៉េទៅដែរប៉ុន្តែអត់ទាន់មានដំណោះស្រាយ។ បានធ្វើពាក្យជូនខាងស្រុកអីទៅដែរ តែសំខាន់វាអត់ទឹក»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អាងទឹកកំពីងពួយមានផ្ទៃអាង ៦៣៨០ហិកតា ដែលត្រូវបានជីកនៅសម័យប៉ុល ពត និង អាចស្ដុកទឹកបានប្រមាណ ១៤៦លានម៉ែត្រ គូប អាចស្រោចស្រព ស្រូវវស្សា ចំនួន ២៣ ៦០០ហិកតា និង ស្រូវ ប្រាំង ចំនួន ១៧ ០០០ហិកតា។ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនេះ គ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ២ និងក្រុងចំនួន ១ មាន ស្រុកបាណន់ ស្រុកថ្មគោលមាន និងសង្កាត់អូរម៉ាល់ នៃក្រុងបាត់ដំបង។ អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (NCDM) លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានប្រាប់ប្រជាកាសែតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានដឹងពីបញ្ហាដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅខេត្តបាត់ដំបងកំពុងជួបប្រទះ និងកំពុងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះហើយ។ លោកអះអាងថាគ្រោះរាំងស្ងួតបានប៉ះពាល់ដល់ខេត្តមួយចំនួនដូចជាបាត់ដំបង កំពង់ធំ និងសៀមរាប ជាដើម ហើយអាជ្ញាធរកំពុងចុះត្រួតពិនិត្យតំបន់រងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខាងជំនាញខាងទឹកកំពុងតែចុះធ្វើការងារនេះ។ ការខ្វះទឹកនៅបាត់ដំបងនេះគឺ មកដល់ពេលនេះគឺមានច្រើន ទោះបីមានជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅខាងស្រុកសំឡូត វាហូរចូលព្រែកអស់ ហើយតំបន់ដាំដុះមួយចំនួនអត់ទាន់មានភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់។ ដូច្នេះមន្ត្រីជំនាញកំពុងយកចិត្តទុកដាក់អន្តរាគមន៍តាមតំបន់ដែលអត់ទឹក»។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយម គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ផលប៉ះពាល់ដំណាំស្រូវសរុបចំនួន ១៨,៣៦២ហិកតា ក្នុងស្រុកចំនួន២ គឺ ស្រុកឯកភ្នំ និងស្រុកសង្កែ។ ក្នុងនោះ ស្រុកឯកភ្នំ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ៧, ៧៦៩ហិកតា និងស្រុកសង្កែ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ១០,៥៩៣ហិកតា។ ប្រធានសមាគមអតីតយុទ្ធជន និងនិវត្តជនកម្ពុជា លោក គន់ គីម ធ្លាប់អះអាងថាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកំពុងធ្វើការវាយតម្លៃ និងចាត់វិធានការត្រៀមសង្គ្រោះស្រូវជាង ១៨,០០០ ហិកតា ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីស្ថានភាពខ្វះទឹកនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង គិតត្រឹមខែកក្កដា ខណៈក្រសួងពាក់ព័ន្ធបានជំរុញឱ្យពង្រឹងការរក្សាទឹកទុកឱ្យបានច្រើននៅពាក់កណ្តាល…

  

• លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅដល់ចិនហើយដើម្បីចូលរួមសន្និសីទ AI ពិភពលោក និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ

  លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានធ្វើដំណើរទៅដល់ប្រទេសចិនហើយនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីចូលរួមសន្និសីទបញ្ញាសិប្បនិម្មិតពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមមូលបទ «ភាពជាដៃគូក្នុងក្របខ័ណ្ឌបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដើម្បីអនាគតកាន់តែត្រចះត្រចង់» ក៏ដូចជាបំពេញទស្សនកិច្ចការងារ នៅទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិន ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាគូសបញ្ជាក់ថា ទស្សនកិច្ចការងារនេះ បញ្ជាក់អំពីការប្តេជ្ញារួមគ្នារវាងកម្ពុជានិងចិន ក្នុងការធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ នូវចំណងមិត្តភាពដ៏យូរអង្វែង និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។ ក្រសួងឱ្យដឹងបន្តថា ទស្សនកិច្ចនេះក៏ជាកម្លាំងចលករថ្មីទៀត ដើម្បីជំរុញការអនុវត្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ លើកកម្ពស់ក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រ និងការកសាងសហគមន៍វាសនារួម កម្ពុជា-ចិន គ្រប់រដូវកាល ក្នុងយុគសម័យថ្មី។ ក្នុងឱកាសបំពេញទស្សនកិច្ចការងារនៅប្រទេសចិន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ នឹងជួបលោកប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង និងជួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមួយលោក លី ឈាង នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិនផងដែរ។  តាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងអញ្ជើញថ្លែងសុន្ទរកថានៅក្នុងពិធីបើកសន្និសីទបញ្ញាសិប្បនិម្មិតពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦។ ក្រៅពីនោះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី នឹងទទួលជួបតំណាងធុរជនចិនសំខាន់ៗជាច្រើនថែមទៀត។ ទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឱ្យដឹងថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបជាមួយនឹងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃ ក្រុមហ៊ុន China Railway Construction Corporation (CRCC) លោក Dai Hegen ដើម្បីពិភាក្សាការងារ នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ ក្រុមហ៊ុន CRCC គឺជាក្រុមហ៊ុនសំណង់ និងវិស្វកម្ម ដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ប្រទេសចិន និងនៅលើពិភពលោក ដែលធ្វើប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម គ្របដណ្តប់លើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗជាច្រើន ដូចជាសាងសង់ផ្លូវរថភ្លើងល្បឿនលឿន ផ្លូវល្បឿនលឿន ស្ពាន ផ្លូវក្រោមដី ប្រព័ន្ធរថភ្លើងក្រោមដី និងកំពង់ផែ។ ក្រុមហ៊ុននេះ ក៏ផ្តល់សេវាកម្មប្រឹក្សាយោបល់ និងរចនាប្លង់បច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ រួមទាំងការផលិតគ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់សម្រាប់សាងសង់ ដូចជាម៉ាស៊ីនខួងផ្លូវក្រោមដីខ្នាតយក្ស និងបរិក្ខារផ្លូវរថភ្លើង។ ក្នុងថ្ងៃតែមួយនេះដែរ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រូ ក៏ជួបជាមួយនឹងប្រធានក្រុមហ៊ុន CHINALCO ជាក្រុមហ៊ុនផលិតអាលុយមីញ៉ូមដ៏ធំមួយរបស់ប្រទេសចិនគឺលោក Wang Shilei ដើម្បីពិភាក្សាការងារ។ ក្រុមហ៊ុន CHINALCO (Aluminum Corporation of China) ជាក្រុមហ៊ុនធ្វើប្រតិបត្តិការគ្របដណ្តប់លើខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មលោហៈ រាប់ចាប់តាំងពីការរុករក ធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែ និងការកែច្នៃផលិតផលសម្រេច រហូតដល់សេវាកម្មវិស្វកម្ម និងបច្ចេកទេស។ គួររម្លឹកជូនថា កាលពីខែមិថុនាកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ក៏បានបំពេញទស្សនកិច្ចមិត្តភាពនៅប្រទេសចិន អមដោយលោកកូនប្រុសរបស់លោកពីរនាក់ គឺលោក ហ៊ុន ម៉ានិត និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមុខងារសាធារណៈ លោក ហ៊ុន ម៉ានី៕

  

• សមាជិកគ្រួសារកំពុងទន្ទឹងចាំមើលផ្លូវអ្នកនេសាទខ្មែរដែលថៃចាប់ខ្លួន

  សមាជិកគ្រួសារកំពុងទន្ទឹងចាំមើលផ្លូវអ្នកនេសាទខ្មែរ ៣ រូប ដែលថៃបានចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោស បន្ទាប់ពីពួកគាត់ទទួលដំណឹងថា ថៃនឹងដោះលែងអ្នកនេសាទទាំងបីនាក់ឱ្យមានសេរីភាពវិញនៅចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ កញ្ញា ងឹម គឹមឡាយ វ័យ ១៩ ឆ្នាំ ជាប្អូនស្រីបង្កើតរបស់លោក ងឹម រដ្ឋ ដែលជាអ្នកនេសាទមួយរូបត្រូវថៃចាប់ខ្លួន និយាយថា កញ្ញាមានភាពសប្បាយរីករាយ ក្រោយទទួលដំណឹងថា បងប្រុសនឹងត្រូវបានដោះលែងវិញនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកក្កដានេះ។ ស្របពេលជាមួយគ្នា កញ្ញាក៏ស្នើឱ្យមន្ត្រីកម្ពុជាជូនបងប្រុសត្រឡប់មកវិញដោយសុវត្ថិភាព និងកាន់តែឆាប់រហ័ស។ កញ្ញា និយាយថា៖ «មានអារម្មណ៍ថាសប្បាយចិត្ត ហើយខ្ញុំសំណូមពរដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជាឱ្យគាត់ជួយចាត់ចែងរឿងនេះ ឱ្យបានកាន់តែលឿនកាន់តែល្អ»។ ចំណែកលោក យ៉ង មុត អាយុ ៤០ ឆ្នាំ ជាបងជីដូនមួយរបស់អ្នកនេសាទពីរនាក់ដែលថៃចាប់ខ្លួន ដែលមានឈ្មោះ ជូន ភាព និង ងឹម រដ្ឋ។ លោក យ៉ង មុត ក៏ជាម្ចាស់ទូកនេសាទដែលថៃបានរឹបអូសទៅជាមួយអ្នកទាំងបីផងដែរ។ លោក មុត និយាយថា លោកបានទទួលដំណឹងរួចហើយ អំពីការដោះលែងអ្នកទាំងបីនាក់នោះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកក៏ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាជួយអន្តរាគមន៍ឱ្យទូកនេសាទរបស់លោកបានត្រឡប់មកវិញដែរ ដើម្បីបន្តប្រកបរបរនេសាទសម្រាប់ចិញ្ចឹមប្រពន្ធ កូន។ លោក និយាយថា៖ «សំណូមពរដល់មន្ត្រីរាជការសុំជួយអន្តរាគមន៍យកទូកមករកស៊ីចិញ្ចឹមប្រពន្ធកូនវិញ ព្រោះអីយើងមានតែមុខរបរហ្នឹង បើគេយកទៅ ហើយយើងជំពាក់គេទៀត ខ្ចីលុយគេមកទិញរកស៊ី»។ អ្នកនាំពាក្យស្ដីទីនៃក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាលោក ចាន់ រតនា មានប្រសាសន៍ថា ភាគីថៃបានយល់ព្រមដោះលែងអ្នកនេសាទខ្មែរ ៣ រូប នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីមានការតវ៉ាពីមន្ត្រីកម្ពុជាជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ លោកបន្តថា អាជ្ញាធរថៃបានសម្រេចបន្ធូរបន្ថយទោសពួកគេ នៅថ្ងៃបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មមហាក្សត្រថៃ។ ដោយឡែកករណីទូកនេសាទខ្មែរ លោកថា អាជ្ញាធរថៃតម្រូវឱ្យភាគីកម្ពុជាដោះស្រាយតាមយន្តការតុលាការ ដោយម្ចាស់ទូកត្រូវរកមេធាវីដោះស្រាយតាមច្បាប់របស់ថៃ។ លោកនិយាយថា៖ «ដោយសារកន្លងមកមានបុណ្យមហាក្សត្រថៃចម្រើនព្រះជន្ម ថៃបានសុំនីតិវិធីក្នុងការលើកលែងទោស បន្ធូរបន្ថយទោស ហើយស្ថានអគ្គកុងស៊ុលយើងក៏ចេញចូលតវ៉ាឱ្យដោះលែង។ ឥឡូវនេះ ខាងពន្ធនាគារថៃប្រាប់ថា គេនឹងដោះលែងថ្ងៃទី ៣០ ខែ ៧ នេះ»។ កាលពីថ្ងៃទី ១ ខែមេសា តុលាការខេត្តត្រាតថៃ បានកាត់ទោសអ្នកនេសាទខ្មែរទាំង ៣ នាក់ ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៤ ខែ ដល់ ១ ឆ្នាំ ៤ ខែ និងផាកពិន័យ ៥០០ បាត ក្នុងមួយថ្ងៃ ក្រោមបទចោទចូលដែនទឹកថៃ និងនេសាទខុសច្បាប់។ បន្ទាប់មក ពួកគេក៏បានផ្ញើក្ដីនឹករលឹករួមគ្នាតាមរយៈសំបុត្រសរសេរដោយផ្ទាល់ដៃមកកាន់ក្រុមគ្រួសារ កាលពីខែមិថុនាកន្លងទៅ ឱ្យបានដឹងពីសុខទុក្ខ អំឡុងពេលរស់នៅក្នុងពន្ធនាគារថៃ។ អ្នកនេសាទខ្មែរទាំង ៣ នាក់នេះ ត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកថៃចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដែលថៃចោទថា បានចូលនេសាទត្រីក្នុងដែនសមុទ្រថៃនៅក្បែរខេត្តត្រាត។ ក្រោយការចាប់ខ្លួនភ្លាមៗ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីប្រកាសដោយច្រានចោលការចោទនេះ និងទាមទារឱ្យភាគីថៃដោះលែងពលរដ្ឋខ្មែរត្រឡប់មកវិញជាបន្ទាន់។ កម្ពុជានិយាយថា កងទ័ពជើងទឹកថៃបានចាប់ខ្លួនអ្នកនេសាទខ្មែរទាំងនោះ ក្នុងដែនទឹកកម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅក្បែរកោះយ៉រ ខេត្តកោះកុង។ លុះក្រោយមក អាជ្ញាធរថៃសម្រេចឃុំខ្លួនពួកគេទាំង ៣ នាក់ ក្នុងពន្ធនាគារខេត្តត្រាតជាបណ្ដោះអាសន្ន ដោយចោទប្រកាន់ចំនួន ៤ បទល្មើស។ បទចោទទាំងនោះរួមមាន ការគ្រប់គ្រង ប្រើប្រាស់នាវាសញ្ជាតិបរទេស និងទី ២ រួមគ្នាធ្វើនេសាទបែបពាណិជ្ជកម្មដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីថៃ។ ទី ៣ ជនបរទេសដែលចូលទឹកដីថៃដោយខុសច្បាប់ និងបទចោទទី ៤ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្កើត និងប្រើប្រាស់វិទ្យុទាក់ទងដែលគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត៕

  

• ក្មេងស្រីវ័យជំទង់ជាជនរងគ្រោះចម្បងនៃការបំពានរូបភាពស្រើបស្រាលតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា

  អង្គការលីកាដូបង្ហាញថាក្មេងស្រីវ័យជំទង់ជាជនរងគ្រោះចម្បងនៃការបំពានរូបភាពស្រើបស្រាលតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា។ លីកាដូបានចងក្រងករណីពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានចំនួន ២៤ ករណី ក្នុងពេល ៥ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១មក ហើយក្នុងចំណោមពាក់កណ្ដាលនៃជនរងគ្រោះគឺជាក្មេងស្រីអាយុចន្លោះពី ១៣ ដល់ ១៧ ឆ្នាំ។ អង្គការលីកាដូអំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងធានាការការពារជនរងគ្រោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ យោងតាមលីកាដូផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះលើកឡើងថា ជាងមួយភាគបីនៃករណីទាំងនោះ ជាករណីដែលបានកើតមានឡើងនៅក្នុងរយៈពេល ១២ ខែចុងក្រោយនេះ ហើយការចងក្រងទាំងនេះ អាចគ្រាន់តែបង្ហាញឱ្យឃើញជាផ្នែកតូចមួយនៃចំនួនករណីបែបនេះ។ ការចងក្រងបញ្ជាក់ថា ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន រួមមានការថត ការចែកចាយ ឬការគំរាមកំហែងថានឹងចែកចាយរូបភាព ឬវីដេអូស្រើបស្រាលរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ ដោយគ្មានការយល់ព្រម។ រូបភាពទាំងនោះអាចជារូបភាពពិត ឬរូបភាពដែលបង្កើតឡើងដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ អង្គការ លីកាដូ បានចងក្រង៖ «ជនល្មើសបានប្រើរូបភាពស្រើបស្រាលទាំងនេះ ដើម្បីបង្ខិតបង្ខំ បំបិទមាត់ និងគ្រប់គ្រងស្ត្រី និងក្មេងស្រី។ ក្នុងករណីយ៉ាងតិច ១០ ដែលត្រូវបានចងក្រង ជនល្មើសបានចែកចាយរូបភាព ឬវីដេអូស្រើបស្រាលតាមអ៊ីនធឺណិត ឬផ្ញើទៅកាន់ក្រុមគ្រួសារ ឬសហគមន៍ដែលស្ត្រី ឬក្មេងស្រីរងគ្រោះកំពុងរស់នៅ»។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន គឺជាប្រភេទមួយនៃអំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ។ លោកបន្តថាមូលហេតុដែលករណីនេះមានការកើនឡើង គឺដោយសារការអនុវត្តច្បាប់នៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ និងម៉ឺងម៉ាត់ ការខ្វះកិច្ចការពារជនរងគ្រោះ និងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា រួមទាំងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក្នុងការបង្កើតរូបភាពក្លែងក្លាយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដោយសារការមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈថាការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានជាបទល្មើស ទើបការអនុវត្តច្បាប់នៅមានភាពស្រពិចស្រពិល និងធូរលុងលើបទល្មើសនេះ។ ច្បាប់ស្តីការបង្រ្កាបអំពើជួញដូរមនុស្ស និងអំពើធ្វើអាជីវកម្មផ្លូវភេទ និងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ក៏មានកំណត់បទល្មើស និងដាក់ទោសលើអំពើមួយចំនួនដែលទាក់ទងការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាល និងអាសអាភាស ដូច្នេះសមត្ថកិច្ចគឺអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព»។ លោកបន្តថាដោយសារការដែលមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈ ថាទង្វើទាំងអស់នេះជាបទល្មើស ទើបធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះមិនទាន់មានទំនុកចិត្តក្នុងការស្វែងរកកិច្ចគាំពារ និងការពារចំពោះខ្លួន និងភាគច្រើនមិនបានប្តឹង ឬរាយការណ៍ទៅសមត្ថកិច្ច ម្យ៉ាងទៀតសមត្ថកិច្ចមួយចំនួនក៏នៅមិនទាន់ប្រាកដថាទង្វើទាំងនេះជារឿងខុសច្បាប់។ លោកនិយាយថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់គួរតែត្រូវបានគេធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀន ឬរងការស្តីបន្ទោស ដោយអ្នកដទៃបានរំលោភបំពានឯកជនភាព ឬទំនុកចិត្តរបស់សាមីខ្លួនឡើយ។ ទង្វើនៃការប្រើប្រាស់រូបភាព ឬវីដេអូ ស្រើបស្រាល ឬអាសអាភាសដោយរំលោភបំពាន គឺជាអំពើខុសច្បាប់។ ជនរងគ្រោះដោយការប្រើប្រាស់រូបភាព ឬវីដេអូ ស្រើបស្រាល ឬអាសអាភាស ប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់ដូចជា៖ បង្កឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ផ្លូវចិត្ត ការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីគ្រួសារ សហគមន៍ បោះបង់ការសិក្សា ពួកគេបាក់ទឹកចិត្ត ឬជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត មិនហ៊ានរាយការណ៍អំពីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការរំលោភបំពានបែបនេះ ឬឈានដល់ការធ្វើអត្តឃាត»។ ជុំវិញរឿងនេះ លីកាដូ អំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលទទួលស្គាល់ការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពានថា ជាទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ ពង្រឹងសមត្ថភាពអាជ្ញាធរអនុវត្តច្បាប់ និងតុលាការ ធានាការទទួលបានយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ ប្រើប្រាស់បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌដែលមានស្រាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងបង្កើនការយល់ដឹងជាសាធារណៈអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃអំពើនេះ។ លីកាដូលើកឡើងថា៖ «ធានានូវការទទួលបានយុត្តិធម៌ និងសេវាកម្មគាំទ្រ ដែលផ្តោតសំខាន់លើជនរងគ្រោះ គ្មានការស្តីបន្ទោស និងការរើសអើងលើជនរងគ្រោះ។ ជនរងគ្រោះគួរតែអាចជ្រើសរើសអាជ្ញាធរ ដែលជាស្រី្ត ឬបុរស ដែលពួកគេអាចទុកចិត្តសហការជាមួយនឹងពួកគេ ហើយរូបភាពស្រើបស្រាល មិនគួរអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរច្រើននាក់ មានសិទ្ធិអំណាចមើលបាននោះទេ ហើយអ្នកដែលមានសិទ្ធិមើលរូបនោះ ត្រូវគោរពឱ្យបាននូវសិទ្ធិឯកជនភាព និងការសម្ងាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត»។ លីកាដូបន្ថែមថា អ្នកដែលមានបញ្ហាដូចខាងលើនេះអាចផ្តល់ព័ត៌មានទៅកាន់អង្គការដោយធានាថាជាការសម្ងាត់ និងគ្មានការរើសអើង។ លីកាដូនិយាយថា៖ «ប្រសិនបើអ្នករងគ្រោះពីអំពើនៃការប្រើប្រាស់រូបភាពស្រើបស្រាលដោយរំលោភបំពាន អ្នកមិនឯកោទេ។ ស្ត្រី និងក្មេងស្រីជាច្រើននាក់ បានជួបប្រទះបញ្ហាស្រដៀងគ្នានេះ ហើយអ្វីដែលបានកើតឡើងមិនមែនជាកំហុសរបស់អ្នកទេ ។ អង្គការ លីកាដូ ផ្តល់ព័ត៌​មានពាក់ព័ន្ធនឹងជម្រើសមួយចំនួនដល់អ្នក ដោយធានាការសម្ងាត់ និងគ្មានការរើស​អើង»។ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថាកម្ពុជាមានច្បាប់សម្រាប់ការពារកុមារ និងផ្ដន្ទាទោសការរំលោភបំពានលើអនីតិជនរួចហើយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តច្បាប់គួរតែមានប្រសិទ្ធភាព និងស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។ លោកបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាល ពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយអាជ្ញា​ធរ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការអន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភបំពានកុមារ និងស្ត្រី។ លោកបន្តថា៖ «ក្នុងនាមជាបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល បើយើងចង់ឃើញការចាត់វិធានការទៅតាមច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិ គឺត្រូវតែមានការសហការរវាងអាជ្ញាធរសមត្ថកិច្ចជាមួយមហាជន ឱ្យបានដឹងឮដល់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនថានៅតាមសាលារៀន និងកន្លែងសាធារណៈឡើយ»។ លោកបន្តថា៖ «អ៊ីចឹងខ្ញុំថាការបង្ហាញរបស់អង្គការលីកាដូមួយផ្នែកតូចនេះ គឺថាជាការដាស់តឿនដល់រដ្ឋាភិបាល។ ក្នុងនាមជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សដែលមានអាយុកាលជាង ៣០ ឆ្នាំ ក៏រួមចំណែកជួយស៊ើបអង្កេតស្រាវជ្រាវ កុំឱ្យប្រទេសជាតិមួយក្លាយជាអនាធិបតេយ្យ» អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកិច្ចការនារី អ្នកស្រី ស ស៊ីណែត មិនបានឆ្លើយតបនឹងអ្នកសារព័ត៌មានភ្លាមៗនោះទេ៕ 

  

• និស្សិតស្រីមកពីខេត្តទទូចសុំឱ្យរដ្ឋទទួលខុសត្រូវ និងផ្តល់អន្តេវាសិកដ្ឋានសម្រាប់និស្សិតដែលមករៀននៅភ្នំពេញ

  ការសម្រេចចិត្តចាកចេញពីខេត្តព្រះវិហារមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញដំបូងយុវតីឈ្មោះ នាទី មិនទទួលបានការគាំទ្រពីគ្រួសារនោះទេ ព្រោះពួកគាត់គិតថានាងជាមនុស្សស្រី ដោយមានផ្នត់គំនិតមិនចង់ឱ្យកូនស្រីទៅរស់នៅទីណាឆ្ងាយ ឬមករស់នៅទីក្រុងឆ្ងាយតែម្នាក់ឯង។ ជាភ័ព្វសំណាង នាទីបានយកឈ្នះលើគំនិតទាំងអស់នេះក្រោយនាងទទួលបានឱកាសអាហា​រូប​ករណ៍ និងបានទទូចសុំគ្រួសារជាច្រើនដង ទើបពួកគាត់យល់ព្រមឱ្យមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ។ មកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញជាមួយបងប្រុសដែលជូននាងមក នាទី មានលុយជាប់ខ្លួនត្រឹមតែ ៤០ ដុល្លារ ហើយគ្មានសាច់ញាតិបងប្អូននៅទីក្រុងដែលអាចពឹងអាស្រ័យបាននោះឡើយ។​ នាងត្រូវរកកន្លែងស្នាក់នៅផង និងរកសាកលវិទ្យាល័យដែលបានជាប់អាហារូបករណ៍ផង។ ប៉ុន្តែ ដោយសារតែភាពខ្វះខាត និងមើលឃើញថាជំនាញដែលនាងជាប់អាហារូបករណ៍នោះ មានទីផ្សារចង្អៀតពិបាករកការងារធ្វើ នាទីក៏បានបោះបង់អាហារូបករណ៍ និងចាប់យកជំនាញថ្មីផ្នែកគណនេយ្យដោយបង់ថ្លៃសិក្សាដោយខ្លួនឯង។ នាងនិយាយបង្កប់ដោយការដឹងគុណថា៖ «មកហ្នឹងមិនរំពឹងលើអាហារូបករណ៍១០០%នោះទេ អាហារូបករណ៍ហ្នឹងគឺដូចជាធ្នាក់មួយដែលជួយឱ្យខ្ញុំអាចឡើងមកភ្នំពេញបាន ព្រោះអីបើមិនមានអាហារូបករណ៍ហ្នឹងទេ ខ្ញុំគិតថាគ្រួសារក៏មិនឱ្យមកដែរដោយសារពួកគាត់មិនមានលទ្ធភាព»។ ការមករស់នៅឆ្ងាយពីស្រុកកំណើតបានតម្រូវឱ្យយុវតី នាទី ត្រូវពឹងលើខ្លួនឯងស្ទើរទាំងស្រុង ព្រោះការរស់នៅក្នុងទីក្រុងត្រូវចំណាយគ្រប់យ៉ាង ហើយប្រសិនជាមិនមានការងារធ្វើដើម្បីបានចំណូលខ្លះទេនោះ នាងប្រាកដជាប្រឈមនឹងការលំបាកខ្លាំង។ តែសំណាងល្អ នាទីរកការងារបានធ្វើ ហើយថៅកែរបស់នាងក៏ជាមនុស្សមានចិត្តសប្បុរស ដោយមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱកាសការងារឱ្យនាងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យរូបនាងខ្ចីលុយបង់ថ្លៃសាលាដើម្បីបានចូលរៀនទៀតផង ទើបធ្វើឱ្យនាងអាចដោះស្រាយការចំណាយលើការរស់នៅក្នុងទឹកដីថ្មីនេះបានប្រសើរមួយកម្រិត។ ការងារដែលយុវតីរូបនេះកំពុងធ្វើ ថ្វីត្បិតតែមិនទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលច្រើន តែនាងលើកឡើងថា៖ «អាចថាមិនច្រើននោះទេ [ប្រាក់ខែ] ប៉ុន្តែក៏អាចរ៉ាប់រងខ្លួនឯងបានមិនទៅពឹងពីអ្នកផ្ទះ ហើយខ្ញុំនៅតែបន្តធ្វើដោយសារការងារហ្នឹងទាក់ទងនឹងជំនាញរៀន និងចង់បានបទពិសោធន៍ឱ្យបានច្រើនពីការងារហ្នឹងសិន»។ ចាប់តាំងពីឡើងមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ នាទី បានជួលបន្ទប់មួយដើម្បីស្នាក់នៅ។ ប៉ុន្តែនាងថា បន្ទប់ជួលដែលនាងកំពុងស្នាក់នៅនោះ គឺមានសភាពស្ងាត់ ហើយសម្បូរដោយក្មេងទំនើង ដែលជាក្ដីកង្វល់សម្រាប់រូបនាងជាមនុស្សស្រី រួមទាំងមិត្តរួមបន្ទប់ ក្នុងការធ្វើដំណើរចេញចូលទីនោះ។ យុវតីដដែលឱ្យដឹងថា តំបន់នោះក៏ធ្លាប់មានករណីបាត់ម៉ូតូជាញឹកញាប់ និងបញ្ហាអសន្តិសុខផ្សេងៗ ហើយនាងចង់ស្នើសុំថា៖ «បើសិននៅតាមសាកលវិទ្យាល័យនីមួយៗមានកន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់និស្សិតពិតជាល្អ ព្រោះអាចកាត់បន្ថយបានច្រើន ហើយធានាសុវត្ថិភាពជាពិសេសសម្រាប់និស្សិតស្រី»។ ក្រៅពីយុវតី នាទី ភ្នំពេញគឺជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃនិស្សិតមកពីតាមខេត្តនានា។ និស្សិតជំនាញនីតិសាស្ត្រ កញ្ញា នង់ វាច្ចា អាយុ២៣ ឆ្នាំ ឱ្យដឹងថា កញ្ញាបានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីទ្រនំដ៏កក់ក្ដៅជាមួយគ្រួសារ បងប្អូន មករស់នៅបន្ទប់ជួលតែម្នាក់ឯង គឺដើម្បីចាប់យកឱកាសសិក្សារៀនសូត្របានខ្ពង់ខ្ពស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ វាច្ចា ជាមនុស្សដំបូងក្នុងចំណោមបងប្អូនសរុប៦នាក់​ ដែលបានមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ ព្រោះតែកត្តាជីវភាពបងប្អូន៣នាក់ត្រូវបោះបង់ការសិក្សា ចំណែកប្អូន២នាក់ទៀតកំពុងរៀននៅថ្នាក់បឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យ។ រឿងរ៉ាវរបស់យុវតីរូបនេះក៏មិនខុសពីយុវតីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើដែរ ដោយសារតែជាប់អាហារូបករណ៍មិនបង់ថ្លៃសិក្សាទើបមានឱកាសបានមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ ដោយធ្វើការងារ និងរៀនសូត្រក្នុងពេលតែមួយ ព្រោះមិនចង់ឱ្យគ្រួសារចំណាយច្រើន។ កញ្ញាពោលដូច្នេះថា៖ «ពិបាកណាស់ព្រោះធ្លាប់រស់នៅជុំគ្រួសារមានពុកម៉ែនៅមើលថែ តែពេលមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញត្រូវរស់នៅក្នុងបន្ទប់ជួលដ៏តូចចង្អៀតម្នាក់ឯងដោយការភ័យខ្លាច គ្មានបងប្អូន គ្មានសាច់ញាតិ នៅពេលដែលឈឺ គ្រុនម្តងៗគ្មានថវិកាសម្រាប់ចំណាយទេ ចង់តែទៅផ្ទះតែមិនអាចទៅបាន»។ និស្សិតស្រីមួយរូបទៀតដែលមកពីខេត្តព្រះវិហារដែរនោះគឺ កញ្ញា ស្រាយ ចាន់ទ្រា អាយុ២៥ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា​ នៅពេលឡើងមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ កញ្ញានៅមិនទាន់ស្គាល់ភូមិសាស្ត្រតំបន់ច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើឱ្យការសម្រេចចិត្តជួលបន្ទប់ស្នាក់នៅនាពេលនោះហាក់ស្រពិចស្រពិលមិនដឹងរើសទីតាំងណាដែលមានសុវត្ថិភាពល្អឡើយ។ ចាន់ទ្រាបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំឡើងមកមិនសូវស្គាល់ភ្នំពេញទេ រកបន្ទប់ជួលខ្លះចំបន្ទប់អ្នកជិតខាងផឹកឡូឡា ស្រវឹង ឈ្លោះគ្នារញ៉េរញ៉ៃ មានសំឡេងខ្លាំងពេលយប់ព្រលប់ ហើយក៏ខ្លាចខ្លាំងដែរព្រោះឆ្ងាយពីផ្ទះ ណាមួយប៉ះពាល់ដល់ការរៀនយើងដែរ និងដូរបន្ទប់ជួលជាច្រើនកន្លែងហើយ»។ យុវតីរូបនេះជួបបញ្ហាលើការរកបន្ទប់ស្នាក់នៅខ្លាំងជាងគេ ថ្វីត្បិតតែមានមិត្តភក្តិស្នាក់នៅរួមគ្នាក៏ពិតមែន តែនៅពេលនាងចង់បានកន្លែងសុវត្ថិភាពទាល់តែចំណាយប្រាក់ច្រើនព្រោះបន្ទប់ជួលទាំងនោះមានតម្លៃខ្ពស់ ប៉ុន្តែដោយសារតែមកពីគ្រួសារមិនសូវធូរធារ និងមកពីខេត្តឆ្ងាយផងក៏មានតែរកបន្ទប់ជួលណាដែលមានតម្លៃទាបប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ស្នាក់នៅ។ នាងប្រាប់ថា៖ «តាំងពីមកនៅភ្នំពេញនេះ ដូរបន្ទប់ជួល៥ដងហើយដោយសារតែបន្ទប់ជួលខ្លះឆ្ងាយពីសាលា និងមកពីអ្នកជិតខាងផង ដោយពេលនោះដូរញឹកដែរ ៣ទៅ៤ខែដូរ ខ្លះទៀតតែ២ទៅ៣ខែប៉ុណ្ណោះ»។ ប្រធាន​សមាគម​គ្រូបង្រៀន​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ (CITA) អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយាវី យល់ឃើញថា និស្សិតស្រីរងបញ្ហាប្រឈមច្រើនជាងបុរស មានទាំងបញ្ហាសុវត្ថិភាព កន្លែងរស់នៅ ការហូបចុក ជាពិសេសបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដោយសារកន្លងមកសិស្ស និស្សិតបានបាត់បង់ជីវិតច្រើនណាស់លើដងផ្លូវ។ អ្នកស្រីចង់ឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាទាំងនេះបន្ថែម ជាពិសេសផ្ដោតសំខាន់លើនិស្សិតជាស្រ្ដីឱ្យបានច្រើន ពីព្រោះស្រ្តីក៏ជាចលកររបស់ប្រទេសជាតិដ៏សំខាន់ដែរ។ ប្រភពដដែលនិយាយថា៖ «បើសិនជាទទួលការអប់រំច្រើន និងមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាល ពីស្ថាប័នអង្គការណាដែលធ្វើការលើការពារសិទ្ធិស្រ្តី នោះពួកគេនឹងរួចផុតពីការរំលោភបំពានគ្រប់បែបយ៉ាង តែធ្វើយ៉ាងណាឱ្យការអនុវត្តមានប្រសិទ្ធភាព ឧទាហរណ៍ថា យើងមានកន្លែងស្នាក់នៅឱ្យហើយ តែធ្វើឱ្យពួកគាត់គ្មានអាហារហូបចុក ពិបាកធ្វើដំណើរ ហើយបើសិនពួកគាត់មានកន្លែងស្នាក់នៅ អាហារហូបចុក និងសន្តិសុខគ្រប់គ្រាន់ ខ្ញុំជឿថាពួកគាត់មិនបោះបង់ចោលការសិក្សាទេ ព្រោះគាត់គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែចង់ទទួលបានការងារសមរម្យ ចង់មានប្រាក់ខែដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត»។ អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង សង្កេតឃើញថា កន្លងមកថ្នាក់ដឹកនាំបានយកចិត្តទុកដាក់លើសិស្ស និស្សិត ជាពិសេសនិស្សិតស្រី ដោយមានផ្ដល់កន្លែងស្នាក់នៅ និងមានការឧបត្ថម្ភពិសេស ប៉ុន្តែលោកមិនដឹងថាការជួយរបស់រដ្ឋាភិបាលជាមួយតម្រូវការជាក់ស្ដែងខ្វះខាតយ៉ាងណានោះទេ បើសិនជាចន្លោះប្រហោងកន្លែងណាគួរតែពិចារណាជួយបន្ថែមទៀត។ លោកបណ្ឌិតនិយាយថា៖ «យើងឃើញរដ្ឋាភិបាលបានជួយ ប៉ុន្តែវាខ្វះកម្រិតណានោះអាចនឹងប្អូនៗនិស្សិត ឬអ្នកគ្រប់គ្រងទាំងអស់ហ្នឹងទៅផ្ដល់ព័ត៌មាន និងធ្វើសំណើទៅរាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធឱ្យពិនិត្យមើលតើនៅខ្វះអី ឬយ៉ាងម៉េច ដើម្បីជួយបន្ថែមទៀត»។ លោកណែនាំបន្តថា៖ «បើគាត់ចេញពីកន្លែងនៅ ឬចេញពីកន្លែងហ្នឹងទៅរៀន មកវិញមានបញ្ហាអីត្រូវតែសិក្សាឱ្យបានច្បាស់ ហើយត្រូវរៀបចំ ការពារ បញ្ចៀសនូវអ្វីដែលគាត់ថាអសុវត្ថិភាពទៅតាមហ្នឹង តើនៅកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គាត់មានអ្នកណាមករំខាន នរណាមកឆាឆៅ ឬក៏យាយីអីមួយត្រូវតែមានព័ត៌មានច្បាស់បើសិនយើងនិយាយតែរឿងសន្តិសុខមួយយើងអត់ដឹងថាជួយយ៉ាងម៉េចទេ»។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន​ និង​កីឡា លោក​ ហង់ជួន ណារ៉ុន​ ធ្លាប់ផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ​ថា…

  

• ប្រាសាទព្រះវិហារបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅតែបន្តបិទទ្វារ មិនទាន់ឱ្យពលរដ្ឋចូលទស្សនា

  ប្រាសាទព្រះវិហារ នៅតែបន្តបិទទ្វារ មិនទាន់ឱ្យពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរចូលទស្សនាបាននៅ​ឡើយ។ អ្នកជំនាញកំពុងបោសសម្អាតយុទ្ធភណ្ឌជុំវិញបរិវេណប្រាសាទ ហើយស្ថានភាពនៅតាមព្រំដែនវិញ ក៏កំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពីកងកម្លាំងរបស់កម្ពុជាដែលកំពុងឈរជើងនៅទីនោះ។ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រទេសកម្ពុជា បានរម្លឹកខួបទី១៨ឆ្នាំ នៃការចុះរមណីយដ្ឋានប្រាសាទព្រះវិហារ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បើទោះជាបា្រសាទបុរាណនៅជាប់​ទល់ដែនថៃមួយនេះ បានរងការបំផ្លេចបំផ្លាញធ្ងន់ធ្ងរដោយសារគ្រាប់ប្លោងរបស់ទាហានថៃ ក្នុងពេលសង្រ្គាមឈ្លានពានចំនួនពីរលើក កាលពីខែកក្កដា និងធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅក្តី។ ស្ថិតក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ប្រាសាទព្រះវិហារ មានទីតាំងនៅលើខ្ពង់រាបជួរភ្នំដងរែក មានកម្ពស់ ៦២៥ម៉ែត្រធៀបនឹងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភព​លោក​​អង្គការយូណេស្កូ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ នៅទីក្រុងកេបិក ប្រទេសកាណាដា។ ក្រោមព្រះរាជបូជនីយកិច្ចរបស់សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ កម្ពុជាបានឈ្នះក្តីប្រាសាទព្រះវិហារលើប្រទេសថៃ នៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទីក្រុងឡាអេ នាថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ដោយទទួលបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងប្រាសាទលើកំពូលភ្នំនេះ និងដីធ្លីជុំវិញទាំងស្រុង។ កាលនោះ តុលាការ ICJ បានបង្គាប់ឱ្យភាគីថៃគោរពអធិបតេយ្យកម្ពុជា ដកកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់ចេញពីបរិវេណប្រាសាទ និងប្រគល់រាល់វត្ថុបុរាណ ដែលបានយកទៅឱ្យកម្ពុជាវិញ។ ក្នុងឱកាសរម្លឹកខួប ១៨ឆ្នាំ នៃប្រាសាទព្រះវិហារចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកកាលពីពេលថ្មីៗនេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្ញើសារលិខិត រម្លឹកដល់កិច្ចការថែរក្សា និងការពារប្រាសាទព្រះវិហារ របស់បុព្វបុរសខ្មែរគ្រប់រូប និងគ្រប់ជំនាន់ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងការតស៊ូដ៏ស្វិតស្វាញ និងការលះបង់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់បុព្វបុរស អតីតថ្នាក់ដឹកនាំ និងយុទ្ធជន យុទ្ធនារីខ្មែរ។  សារលិខិតដដែលរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានគូសបញ្ជាក់ថា ការសម្រេចបាននូវការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បានលើកតម្លៃវប្បធម៌ ដោយបន្ថែមការទទួលស្គាល់តម្លៃលេចធ្លោជាសកល នៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរលើឆាកអន្តរជាតិ ពង្រឹងការអភិរក្ស ដោយទទួលបានយន្តការការពារ និងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំ ទាំងកម្រិតជាតិ និងអន្តរជាតិ ក៏ដូចជាជំនួយអន្តរជាតិ ដោយមានកិច្ចសហការ បច្ចេកទេស សម្ភារៈ និងថវិកាពីបណ្តាប្រទេសជាមិត្ត ដើម្បីស្តារ និងលើកតម្លៃប្រាសាទឡើងវិញ។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត សង្កត់ធ្ងន់ថា បើទោះកម្ពុជាប្រកាន់យកផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ និងការចរចាទ្វេភាគីដើម្បីសន្តិវិធី ក៏ជម្លោះប្រដាប់អាវុធជាមួយភាគីថៃទាំងពីរលើក កាលពីឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ បានបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រាសាទព្រះវិហារចំនួន ៥៦២កន្លែង ដែលវិនាសកម្មនេះបានបំផ្លាញរាល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការពារ និងអភិរក្សបេតិកភណ្ឌជាតិជិត ២០ឆ្នាំមកនេះផងដែរ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី៖ «នេះជាការបាត់បង់ ដ៏ធំធេង មិនត្រឹមតែសម្រាប់កម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់បេតិកភណ្ឌរបស់មនុស្សជាតិទាំងមូល»។  ចំពោះមុខ ការខូចខាតទាំងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ចេញនូវវិធានការបន្ទាន់មួយចំនួន ដោយពង្រឹងកិច្ចការងារជាមួយអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) គណៈកម្មាធិការ ICC-Preah Vihear និងដៃគូជាតិ-អន្តរជាតិ ដើម្បីបញ្ជូនអ្នកជំនាញមកវាយតម្លៃការ​ខូចខាត។ ក្នុងនោះមានការសម្អាតអាវុធយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ និងសំណល់គ្រាប់បែកចង្កោម ទល់ទ្រសង្គ្រោះប្រាង្គប្រាសាទ ដើម្បីការពារកុំឱ្យដួលរលំបន្ត ប្រមូល និងអភិរក្សថ្មចម្លាក់ដែលបាក់បែករាយប៉ាយ និងបន្តទិសដៅអាទិភាពលើការស្តារតម្លៃប្រាសាទ ដោយប្រែក្លាយការឈឺចាប់ ទៅជានិមិត្តរូបនៃសាមគ្គីភាពជនរួមជាតិ។ ក្នុងសារលិខិត លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏មិនភ្លេចសម្តែងការគោរពដឹងគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត ចំពោះវីរភាពរបស់កងទ័ព ដែលបានលះបង់ដើម្បីការពារព្រំដែន ព្រមទាំងកោតសរសើរអ្នកជំនាញការ និងមន្ត្រីអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ ដែលបានប្រឹងប្រែងសង្គ្រោះប្រាសាទទាំងប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អំពាវនាវថា៖ «សូមឱ្យស្មារតី នៃប្រាសាទព្រះវិហារ បន្តនៅឋិតថេរក្នុងក្រអៅបេះដូង នៃប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូប និងសូមប្រែក្លាយការឈឺចាប់នេះ ទៅជាការខិតខំប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍខ្លួន ដើម្បីកសាងសង្គមជាតិមួយដ៏រឹងមាំប្រកបដោយភាពធន់»។ បើតាមការបញ្ជាក់ពីមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) ឱ្យដឹងថា កាលពីឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ ប្រាសាទព្រះវិហារ បានរងនូវវិនាសកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារប្រទេសថៃ ទម្លាក់គ្រាប់បែកពីយន្តហោះ គ្រាប់បែកចង្កោម គ្រាប់ផ្សែងពុលគីមី និងគ្រាប់យុទ្ធភណ្ឌច្រើនប្រភេទទៀត ដូចជាគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ១៥៥ម.ម. ១០៥ម.ម. និងដ្រូនអត្តឃាតជាដើម។ សូមរម្លឹកថា ប្រាសាទព្រះវិហារ សាងសង់ឡើងនៅចន្លោះសតវត្សទី៩ និងទី១២ ដោយចាប់ផ្តើមកសាង ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវម៌្មទី១ (៨៨៩-៩១០) គ.ស. និងបញ្ចប់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី២ (១១១៣-១១៥០) គ.ស.។ ប្រាសាទនេះ មានអាយុកាលប្រមាណជាង ១ពាន់ឆ្នាំ មានឈ្មោះដើមថាស្រីសិខរីស្វរ កសាងឡើងលើភ្នំធម្មជាតិ លាតសន្ធឹងប្រវែង ៨០០ម៉ែត្រ តាមអ័ក្ស ពីត្បូងទៅជើង និងមានលក្ខណៈពិសេសសម្គាល់ដោយគោបុរៈចំនួនប្រាំ តភ្ជាប់ដោយស្ពានហាល និងជណ្តើរ រួមបញ្ចូលគ្នានូវស្រះទឹក ជណ្តើរថ្មភក់ និងក្បូរក្បាច់ចម្លាក់យ៉ាងល្អិតល្អន់ ឧទ្ទិសថ្វាយដល់ព្រះឥសូរក្នុងសាសនាព្រាហ្ម៕

  

• សង្គមស៊ីវិលស្នើពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមានគ្រោះធម្មជាតិជាមុន ដើម្បីការពារសុខសុវត្ថិភាពនិងអាយុជីវិតពលរដ្ឋ

  សង្គមស៊ីវិល ជំរុញឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើនប្រសិទ្ធភាពប្រព័ន្ធព្រមានទុកជាមុនអំពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយបន្ថែមទៀត ព្រមទាំងពង្រីកការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឱ្យកាន់តែលឿនរហ័ស។ ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើងចំពេលកម្ពុជាកំពុងរងឥទ្ធិពលព្យុះនានា និងបាតុភូតអាកាសធាតុអែលនីណូ (El Niño)បង្កឱ្យមានការប្រែប្រួលធាតុអាកាសភ្លាមៗ បង្កើតជាគ្រោះទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួតអូសបន្លាយជាដើម។ ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានឱ្យដឹងថា កម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពលពីព្យុះទីហ្វុងបាវី ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ផ្គររន្ទះ និងខ្យល់បក់ខ្លាំង អាចបន្តកើតមានទូទាំងប្រទេសរហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ បើតាមក្រសួង ព្យុះទី៩ ឈ្មោះ បាវី (T2609 Bavi) ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើរបបខ្យល់មូសុងនិរតីនៅកម្ពុជា អាចបណ្តាលឱ្យភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង រួមជាមួយខ្យល់កន្រ្តាក់ និងរលកសមុទ្រខ្ពស់ៗ នៅខេត្តកោះកុង ព្រះសីហនុ កំពត រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ស្ទឹងត្រែង ព្រះវិហារ ក្រចេះ កំពង់ស្ពឺ និងពោធិសាត់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ដល់ទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ជាក់ស្ដែងកាលពីថ្ងៃទី១២ ចុងសប្តាហ៍មុននេះ ឥទ្ធិពលព្យុះនេះបានបណ្ដាលឱ្យមានភ្លៀងខ្លាំង បង្កជាទឹកជំនន់ប៉ះពាល់ដល់តាមបណ្ដាស្រុកមួយចំនួននៃខេត្តជាប់ជួរភ្នំក្រវាញ។ ជាការឆ្លើយតប រដ្ឋបាលតាមបណ្ដាស្រុកដែលរងផលប៉ះពាល់ទាំងនោះ បានចេញសេចក្ដីប្រកាសផ្អាកតំបន់ទេសចរណ៍មួយចំនួន និងក្រើនរម្លឹកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងទេសចរមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ ទោះជាយ៉ាងណា សារជូនដំណឹងទុកជាមុនពីក្រសួងហាក់នៅមិនទាន់បានជ្រួតជ្រាបទូលំទូលាយក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋឡើយ ស្របពេលតំបន់មួយចំនួនបានកើតហេតុការណ៍ទៅហើយ ទើបមានការជូនដំណឹងឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ន និងផ្អាកតំបន់ទេសចរណ៍ខ្លះដោយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ ការណ៍នេះត្រូវបានអ្នកជំនាញកត់សម្គាល់ថា អាជ្ញាធរត្រូវពង្រឹងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឱ្យបានទូលំទូលាយជាងមុនបន្ថែមទៀត និងត្រូវសហការបង្ការហានិភ័យពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានតាមតំបន់ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងទាន់ពេលវេលា ជាជាងហេតុការណ៍កើតឡើងហើយទើបជួយសង្គ្រោះតាមក្រោយ។ នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ (PED) លោក សាន់ ម៉ាឡា ស្នើឱ្យមានប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ននៅតាមតំបន់ការពារធម្មជាតិ តំបន់ទេសចរណ៍ព្រៃភ្នំ តំបន់ឆ្នេរ ឬតំបន់ងាយរងហានិភ័យ ព្រមទាំងណែនាំទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឬភ្នាក់ងារទេសចរណ៍ឱ្យដាក់បម្រាមហាមឃាត់មិនឱ្យភ្ញៀវទៅលេង ព្រោះអាចបង្កជាគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ ដែលពិបាកស្មានពេលមានអាកាសធាតុអាក្រក់។ ជាមួយគ្នានោះ លោកក៏ក្រើនរម្លឹកដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងទេសចរធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅរដូវវស្សា ត្រូវបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់តាមដានព័ត៌មានអំពីអាកាសធាតុប្រចាំថ្ងៃ ទោះបីកត្តាភូមិសាស្ត្រកម្ពុជាអំណោយផល មិនសូវរងគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងក៏ដោយ។ លោកបន្តថា ការគិតថាប្រទេសយើងមិនអីទេ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ទៅវិញ ដ្បិតធ្វើឱ្យយើងមានការធ្វេសប្រហែសក្នុងការត្រៀមខ្លួន ការផ្សព្វផ្សាយ និងការទទួលដំណឹងពីបញ្ហាអាកាសធាតុយឺតយ៉ាវ។ លោក សាន់ ម៉ាឡា៖ «អាជ្ញាធរគួរតែពង្រឹងនូវយន្តការនៅក្នុងការជូនដំណឹងជាមុន តាមរយៈទូរសព្ទដៃ តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជាពិសេសដែលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ និងធូរថ្លៃ។ ធ្វើយ៉ាងម៉េចឱ្យយើងអាចត្រៀមខ្លួនបានទុកមុនក្នុងការការពារខ្លួន ចៀសវាងគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ឬរហូតទៅដល់ការបាត់បង់អាយុជីវិតដោយសារតែគ្រោះធម្មជាតិនេះ»។ លោករៀបរាប់បន្ត៖ «សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋវិញ គាត់គួរតែយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងការតាមដានស្ថានភាពធាតុអាកាស ព័ត៌មានឧតុនិយម ជាពិសេសប្រសិនបើយើងមានគម្រោងធ្វើដំណើរទេសចរណ៍នៅក្នុងតំបន់ណាមួយដែលមានភ្នំ មានទឹក គួរតែមើលព័ត៌មានឧតុនិយមឱ្យបានច្បាស់លាស់ ធានាធ្វើយ៉ាងម៉េចមិនរងហានិភ័យដោយសារតែការធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅក្នុងរដូវវស្សានេះ»។ បន្ទាប់ពីហេតុការណ៍ប៉ះពាល់ដល់ទេសចរនៅតំបន់អេកូទេសចរណ៍មួយចំនួន ក្រសួងទេសចរណ៍ក៏បានចេញសេចក្ដីប្រកាសឱ្យគ្រប់អង្គភាពចំណុះក្រសួងទេសចរណ៍ មន្ទីរទេសចរណ៍រាជធានី-ខេត្ត ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ និងសហគមន៍ទេសចរណ៍ទាំងអស់ បង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការធានាសុវត្ថិភាពជូនភ្ញៀវទេសចរប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពជូនភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ក្រសួងទេសចរណ៍បានណែនាំដល់មន្ទីរទេសចរណ៍រាជធានី-ខេត្ត ត្រូវអនុវត្តការងារសំខាន់ៗដូចជា៖ ត្រូវតាមដានព័ត៌មានព្យាករណ៍អាកាសធាតុជាប្រចាំ និងជូនដំណឹងជាមុនពីហានិភ័យនានាទៅដល់ប្រតិបត្តិករ និងសហគមន៍ទេសចរណ៍, ត្រូវរៀបចំវិធានការគ្រប់គ្រងហានិភ័យឱ្យបានហ្មត់ចត់នៅតាមរមណីយដ្ឋាន និងត្រៀមលក្ខណៈសង្គ្រោះឱ្យបានទាន់ពេលវេលា, ត្រូវសហការជិតស្និទ្ធជាមួយគណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ និងអាជ្ញាធរដែនដី ដើម្បីរួមគ្នាអន្តរាគមន៍ការពារភ្ញៀវទេសចរ, ត្រូវបង្កើតបណ្តាញទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីរាយការណ៍ជាបន្ទាន់រាល់ករណីមិនប្រក្រតី ឬគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗក្នុងការសង្គ្រោះឱ្យទាន់ពេល និងត្រូវបូកសរុប និងរាយការណ៍ពីបច្ចុប្បន្នភាពនៃស្ថានភាពជាក់ស្តែងជូនមកក្រសួងទេសចរណ៍ជាប្រចាំ។ ស្រដៀងគ្នានេះ ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជា អ្នកស្រី ឆាយ ស៊ីវលីន ស្នើដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានផ្តល់ព័ត៌មានអាកាសធាតុជាក់លាក់ និងទាន់ហេតុការណ៍ដល់សាធារណជន ក្រុមហ៊ុន និងសហគមន៍ទេសចរណ៍។ អ្នកស្រីលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់កុំខ្លាចក្នុងការប្រាប់ឱ្យដឹងមុនថាថ្ងៃណាគួរផ្អាក ថ្ងៃណាអាចមកលេងបាន ដោយកុំបារម្ភថាការប្រកាសអាសន្នអាកាសធាតុធ្វើឱ្យបាត់បង់ភ្ញៀវទេសចរ ព្រោះសុវត្ថិភាពត្រូវគិតជាចម្បង។ អ្នកស្រី ឆាយ ស៊ីវលីន៖ «យើងដឹងហើយថាតំបន់របស់យើងហ្នឹងកំពុងតែទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ ទាក់ទាញក្នុងការមកកម្សាន្តនៅក្នុងរដូវបៃតង។ អ៊ីចឹង យើងត្រូវផ្តល់ព័ត៌មាន កុំចេះតែគិតថាផ្តល់ព័ត៌មានទៅខ្លាចគេអត់មក។ ចៀសវាងបណ្តោយឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ កាន់តែធ្វើឱ្យទេសចរភ័យខ្លាច និងខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន»។ អ្នកស្រីរម្លឹកថា៖ «ទេសចរផ្ទាល់ត្រូវឆែកព័ត៌មានអាកាសធាតុឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ទាំងព័ត៌មានផ្លូវការ និងព័ត៌មានពីសហគមន៍ផ្ទាល់មុននឹងធ្វើដំណើរកម្សាន្ត កុំទៅទាំងប្រថុយប្រថាន ដើម្បីធានាថាការលម្ហែកាយមានសុវត្ថិភាព និងទទួលបានអនុស្សាវរីយ៍ល្អៗក្នុងរដូវវស្សានេះ»។ តាមក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម កម្ពុជានឹងទទួលឥទ្ធិពលព្យុះទី១១ ឈ្មោះ «ហៃសិន» (Haishen) ដែលអាចបង្កឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ជាមួយខ្យល់កន្ត្រាក់ និងផ្គររន្ទះគ្របដណ្តប់រហូតដល់ ៧០ភាគរយ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ជាពិសេសអ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមផ្លូវគោក និងផ្លូវទឹក ខណៈក្រសួងបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងរងឥទ្ធិពលព្យុះជាង ១០ទៀត ដែលនឹងត្រៀមចូលមកជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលខាងមុខ៕

  

• អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ហាមអ្នកស្លៀកឈុតបុរាណខុសពីទម្រង់ដើមរបស់ខ្មែរចូលទស្សនាប្រាសាទអង្គរ

  អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាប្រកាសថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ អ្នកដែលស្លៀកសម្លៀកបំពាក់បុរាណ ដែលច្នៃខុសពីទម្រង់ដើមនៃបែបផែនខ្មែរ គ្មានក្បួនខ្នាតត្រឹមត្រូវ ឬប្រាសចាកពីទម្រង់ដើម គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យចូលទៅទស្សនាអង្គរទៀតឡើយ។ នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរានៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ការសម្រេចនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាសហការជាមួយមន្ទីរវប្បធម៌ខេត្តសៀមរាប និងអាជ្ញាធរដែនដី នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានចុះអប់រំណែនាំដល់អាជីវករជួលឈុតបុរាណនៅមុខប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ក្នុងជំនួបនោះ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានណែនាំឱ្យក្រុមអាជីវករទាំងអស់ ដែលប្រកបមុខរបរបម្រើសេវាតុបតែង ឬជួលសម្លៀកបំពាក់បែបប្រពៃណីខ្មែរ ដល់ភ្ញៀវទេសចរចូលទស្សនាប្រាសាទអង្គរ ត្រូវឈ្វេងយល់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវនូវរចនាបថ និងក្បួនខ្នាតសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីបុរាណរបស់ខ្មែរ និងបែងចែកឱ្យច្បាស់នូវអ្វីដែលមិនមែនជាប្រពៃណីខ្មែរ ហើយអ្វីដែលជាការបម្រើឱ្យវប្បធម៌បរទេស។ មន្ត្រីការិយាល័យសូនរូប នៃមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តសៀមរាប ដែលជំនាញលើសិល្បៈបុរាណខ្មែរ និងបានស្រាវជ្រាវលើផ្នែកសម្លៀកបំពាក់ខ្មែរអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ លោក ចាន់ សោភ័ន ឱ្យដឹងថា ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺមានអាជីវករមួយចំនួននៅខាងមុខបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្ត បានជួលឈុតបុរាណ ដែលបានស្លៀកពាក់ខុសពីទម្រង់ដើម មាន៧០ភាគរយ ជាពិសេស មានការប្រើប្រាស់ក្រណាត់ និងគ្រឿងអលង្ការនាំចូលមកពីប្រទេសថៃ។ លោកចាត់ទុកសកម្មភាពនេះថា ប្រាសចាកពីអត្តសញ្ញាណជាតិ និងវប្បធម៌របស់ខ្មែរទាំង​ស្រុង និងជាការបម្រើឱ្យវប្បធម៌បរទេស។ លោកពន្យល់ថា៖ «ការស្លៀកពាក់តាមបែបបុរាណខ្មែរ គឺត្រូវតែប្រើក្រណាត់ និងគ្រឿងអលង្ការដែលជារបស់ខ្មែរ ហើយក៏មិនត្រូវកែច្នៃឈុតណាមួយឱ្យខុសពីក្បួនខ្នាតខ្មែរដែរ។ ការប្រើគ្រឿងអលង្ការ និងក្រណាត់ទៀតសោត ក៏មិនត្រឹមត្រូវទៅតាមឋានៈរបស់មនុស្សខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណដែរ»។ លើសពីនេះ លោកបញ្ជាក់ថា ការស្លៀកពាក់ និងការតុបតែងខ្លួនរបស់ខ្មែរបុរាណ មានទម្រង់ច្បាស់លាស់ទៅតាមឋានៈយសសក្ដិ រាប់ចាប់ពីព្រះមហាក្សត្រដល់រាស្រ្តសាមញ្ញ។ លោកលើកឧទាហរណ៍ ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ហូលដែលធ្វើពីសូត្រសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ម្ចាស់ក្សត្រី ក្រណាត់ល្បើក និងល្បើករងជើង សម្រាប់ឋានៈសេដ្ឋី គហបតី និងក្រណាត់ដែលត្បាញពីកប្បាស សម្រាប់មនុស្សសាមញ្ញទូទៅជាដើម។ លោក ចាន់ សោភ័ន លើកទឹកចិត្តឱ្យអាជីវករទាំងអស់ ត្រូវតែកែប្រែបន្តិចម្តងៗ មកប្រើហូល សូត្រ ឬល្បើកពេជ្រ ល្បើករងជើង និងអលង្ការខ្មែរ ដែលជាការលើកតម្លៃអ្នកតម្បាញ និងជាងទងខ្មែរ ហើយវប្បធម៌ខ្មែរនឹងនៅគង់វង្សមិនបាត់បង់។ អនុប្រធាននាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ និងវប្បធម៌ នៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក ទេស សុធីរ លើកឡើងថា ការជួលសម្លៀកបំពាក់ ឬឈុតបុរាណមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់អង្គរ មិនត្រឹមត្រូវតាមទម្រង់ដើម និងមានការរិះគន់ជាបន្តបន្ទាប់ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់តម្លៃនៃវប្បធម៌ខ្មែរ។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈខេត្តសៀមរាប ក៏សំណូមពរឱ្យក្រុមអាជីវករ ដែលបម្រើសេវាកម្មជួលសម្លៀកបំពាក់ ឬឈុតបុរាណ កាត់បន្ថយ និងបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ក្រណាត់បរទេស ដែលមានតម្លៃថោក ជាពិសេសនាំចូលពីប្រទេសថៃ។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា សង្កត់ធ្ងន់ថា សម្លៀកបំពាក់ ដែលប្រើប្រាស់ក្រណាត់មកពីថៃ ត្រូវតែបញ្ចប់ជាស្ថាពរនៅត្រឹមខែមករា ឆ្នាំ២០២៧។ ក្រោយពីអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាសម្រេចបែបនេះ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមហាក់មានការគាំទ្រ ប៉ុន្តែក៏មានអ្នកព្រួយបារម្ភលើការអនុវត្តជាក់ស្ដែងរបស់ក្រុមអាជីវករ ថាតើនឹងមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា ហើយក៏មានអ្នកចង់ឱ្យក្រសួង ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ជួយចែករំលែកពីរបៀប និងការស្លៀកពាក់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីកុំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយល់ខុសតទៅទៀត។ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមម្នាក់សរសេរថា៖ «អាជីវករខ្លះនៅតែបន្ត និងបន្លំ យករបស់ថៃមកជួលដដែល ដោយសំអាងថា ភ្ញៀវខ្លះចង់បានតម្លៃថោក ធ្វើតាមចំនួនទឹកប្រាក់ដែលភ្ញៀវមាន តែមិនគិតថាសម្លៀកបំពាក់ខ្មែរទិញមកជួលឱ្យភ្ញៀវតែមួយឈុតគឺមិនមែនជួលបានតែម្ដងនោះទេ គឺជួលបានភ្ញៀវរាប់ភ្លេច»។ ម្ចាស់គណនីម្នាក់ទៀតសរសេរថា៖ «គាំទ្រចំណាត់ការមួយនេះ ដើម្បីឱ្យអ្នកលក់យល់ពីមួយណាជារបស់ខ្មែរ មួយណាជារបស់បរទេស កុំឱ្យលក់បូកឡូកគ្នា»។ រីឯអ្នកខ្លះទៀតចោទជាសំណួរថា៖ «តើមានប្រសិទ្ធភាពបានប៉ុន្មានភាគរយដែលអាជីវករទាំងនោះគោរពតាម?» គួរបញ្ជាក់ថា កន្លងមកក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានផ្សព្វផ្សាយពីលក្ខណៈដើមនៃសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ ដើម្បីជំរុញការអភិរក្ស និងតម្រង់ទិសការច្នៃប្រឌិតឱ្យផ្អែកលើមូលដ្ឋានវប្បធម៌ជាតិ ព្រមទាំងព្រមានឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ប្រុងប្រយ័ត្ន ចៀសវាងការប្រើប្រាស់ខុសឆ្គង ឬកែច្នៃបំភាន់ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អត្តសញ្ញាណសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ៕

  

• អ្នកសារព័ត៌មានលោក លួត សុផល ត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីរាយការណ៍ព័ត៌មានពីតំបន់ជម្លោះ

  អ្នកសារព័ត៌មាន លោក លួត សុផល ត្រូវបានតុលាការខេត្តឧត្តរមានជ័យផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំ ពីបទ «ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ជាអាទិ៍» តាមមាត្រា ៤៩៥ និងបទ «ធ្វើឱ្យខូចទឹកចិត្តកងទ័ព» តាមមាត្រា ៤៧២ បន្ទាប់ពីរាយការណ៍ព័ត៌មានពីតំបន់ជម្លោះ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមសមាគមអាដហុក។ លោក លួត សុផល ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចនគរបាល និងកងរាជអាវុធហត្ថស្រុកចុងកាល់ចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ លោក លួត សុផល ជាអ្នកកាសែតមួយរូបរស់នៅភូមិចំការចេក សង្កាត់អូរស្មាច់ ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ លោកបានធ្វើសកម្មភាពថតវីដេអូពីបញ្ហាកងទ័ពជួរមុខខ្វះទឹកប្រើប្រាស់កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ហើយយកទៅបង្ហោះក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុករបស់លោកឈ្មោះ Sophal Osmach។ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានមួយថា អ្នកសារព័ត៌មានអនឡាញ លោក លួត សុផល ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទ «ធ្វើឱ្យខូចទឹកចិត្តកងទ័ព» និង «បទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍» ក្រោយពីរូបលោកបានរាយការណ៍អំពីទាហានជួរមុខ។ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ដដែល លោក លួត សុផល បានបញ្ចេញវីដេអូខ្លីមួយរយៈពេលមួយនាទី ដោយទទួលស្គាល់កំហុស និងអះអាងថាកងទ័ពមិនបានខ្វះទឹកប្រើប្រាស់ដូចដែលលោកធ្លាប់រាយការណ៍ឡើយ។ ភរិយាលោក លួត សុផល គឺអ្នកស្រី វឿន ឡាឡង់ បានបញ្ជាក់ពីបទចោទ និងថាប្ដីរបស់អ្នកស្រីត្រូវបានបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ននៅពន្ធនាគារខេត្តឧត្តរមានជ័យតាំងពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកស្រីនិយាយថាស្វាមីអ្នកស្រីមិនបានប្រព្រឹត្តខុសតាមការចោទប្រកាន់ឡើយ។ ជាចុងក្រោយអ្នកស្រីអំពាវនាវឱ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ និងដោះលែងប្ដីអ្នកស្រីឱ្យមានសេរីភាព ព្រោះអ្នកស្រីជួបការលំបាកផ្នែកជីវភាព ដោយមានកូនបួននាក់ក្នុងបន្ទុក និងត្រូវរ៉ាប់រងបង់ធនាគារផង។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្ញុំចង់សំណូមពរឱ្យសម្ដេចជួយដោះលែងគាត់។ ខ្ញុំគិតថាការណ៍ដែលគាត់ធ្វើនេះអត់មានប៉ះពាល់ប្រទេសជាតិទេ។ គាត់ធ្វើចង់ជួយសង្គម អត់មានប៉ះពាល់ខាងណាទេបង»។អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ « ខ្ញុំជំពាក់ធនាគារច្រើនណាស់បង។ ធនាគារទើបមកទារលុយទេ។ ខ្ញុំអត់មានលទ្ធភាពបង់ធនាគារទេបង។ ខ្ញុំអស់លទ្ធភាពហើយ។ សូមជួយលើកលែងទោសឱ្យប្ដីខ្ញុំផង»។ អ្នកស្រី ឡាឡង់ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យដឹងថា អ្នកស្រីនឹងពិភាក្សាជាមួយមេធាវីការពារក្ដីឱ្យស្វាមីអ្នកស្រី ដើម្បីប្ដឹងទៅសាលាឧទ្ធរណ៍បន្តទៀត។ អ្នកនាំពាក្យសមាគមអាដហុក លោក យិន ម៉េងលី និយាយថា ជាគោលការណ៍សមាគម​អាដហុកនឹងជួយសម្របសម្រួលផ្នែកច្បាប់ ក្នុងករណីជនត្រូវចោទមិនពេញចិត្តនឹងការសម្រេចរបស់តុលាការ។ លោកលើកឡើងថា៖ «ការប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ឬមិនប្ដឹងឧទ្ធរណ៍វាជាសិទ្ធិរបស់ជនត្រូវចោទថាតើគាត់ពេញចិត្តនឹងសាលក្រមឬអត់។ បើគាត់មិនពេញចិត្ត គាត់អាចធ្វើការប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ទៅនឹងសាលក្រមរបស់សាលាដំបូង។ មេធាវីមិនអាចសម្រេចចិត្តនៅក្នុងរឿងនេះជំនួសកូនក្ដីបានទេ»។ នាយិកានាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) លោកស្រី ឆន សុគន្ធា លើកឡើងថា ការកាត់ទោសព្រហ្មទណ្ឌទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានមានកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរពេក ខណៈលោកស្រីយល់ថាអ្នកសារព័ត៌មានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិតទៅកាន់សាធារណជន ក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះ។ លោកស្រីថាអាជ្ញាធរគួរបើកការស៊ើបអង្កេតលើករណីនេះ ថាតើគាត់ពិតជាប្រព្រឹត្តខុសដល់កម្រិតព្រហ្មទណ្ឌ ឬគ្រាន់តែប្រើប្រាស់ច្បាប់ស្ដីពីរបបអ្នកសារព័ត៌មានបានហើយ។ លោកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខាងក្រសួងការពារជាតិគាត់ត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតថាតើការរស់នៅតំបន់នោះពិតជាមានការខ្វះខាតដូចដែលគាត់អ្នកសារព័ត៌មានបានរាយការណ៍ឬអត់។ ឧទាហរណ៍ថាគាត់មានកំហុសដោយអចេតនា ពាក់ព័ន្ធនឹងការថតរូប គួរតែធ្វើការដោះស្រាយរឿង ដាក់ទោសពិន័យតាមច្បាប់ស្ដីពីរបបអ្នកសារព័ត៌មាន»។ លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «បញ្ហានេះធ្វើឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានផ្សេងៗទៀតគាត់មានការខ្លាចរអា អត់ហ៊ាននៅក្នុងការរាយការណ៍ព័ត៌មានរស៊ើបៗក្នុងប្រទេស។ ពេលប្រជាពលរដ្ឋបាត់ព័ត៌មាន គាត់មានបញ្ហា គាត់អត់ហ៊ានដើម្បីលើកឡើងពីបញ្ហាហ្នឹងឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំដោះស្រាយ»។ ចំណែក នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (CamboJA) លោក ណុប វី លើកឡើងថា នៅកម្ពុជាហាក់នៅមានការខ្វះចន្លោះពីគោលនយោបាយដែលធានាអំពីភាពជាក់លាក់ពីខ្លឹមសារច្បាប់ ដែលនាំឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានងាយរងការចោទប្រកាន់ពេលរាយការណ៍ពីព័ត៌មានរស៊ើប។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងនៅខ្វះគោលនយោបាយឬច្បាប់មួយដែលធានាអំពីភាពជាក់លាក់នៃការកម្រិតអំពីការបកស្រាយខ្លឹមសារច្បាប់ ព្រោះយើងដឹងហើយថាខ្លឹមសារច្បាប់របស់យើងនេះមានចំណុចទូលាយច្រើនណាស់ដែលធ្វើឱ្យមានការបកស្រាយផ្សេងៗ ហើយការបកស្រាយទាំងនោះជានិច្ចកាលតែងតែយកមកជាបន្ទុកដើម្បីចោទប្រកាន់លើអ្នកសារព័ត៌មាន»។ របាយការណ៍របស់សម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (CamboJA) ឱ្យដឹងថាយ៉ាងហោចណាស់មាន​អ្នកកាសែតកម្ពុជាចំនួនប្រាំមួយនាក់ហើយត្រូវបានឃុំខ្លួន ចាប់ខ្លួន ឬចោទប្រកាន់​ពីបទញុះញង់ចាប់ពីខែមករា រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីពួកគេរាយការណ៍អំពីភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ៕

  

• រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំឡើងឋានៈមន្ត្រីម្នាក់ទៀតជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីនៅពាក់កណ្ដាលនីតិកាលទី៧

  រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំឡើងឋានៈមន្ត្រីម្នាក់ទៀតជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីនៅពាក់កណ្ដាលនីតិកាលទី៧។ រដ្ឋសភាកម្ពុជាទើបតែបានបោះឆ្នោតផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តតែងតាំង អតីតរដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស ក្នុងសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាលើកទី៦ នីតិកាលទី៧ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ សមាជិករដ្ឋសភា ១១០ រូប នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូលបានចូលរួមបោះឆ្នោតដំឡើងឋានៈលោក ប្រាក់ សំអឿន។ ក្នុងនោះសមាជិកសភាចំនួន ១០៨ រូបគាំទ្រ និងសមាជិកសភា ២ រូបបោះឆ្នោតអនុបវាទ។ កាលដើមអាណត្តិទី៧នេះ លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាអតីតរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ ទទួលភារកិច្ចជួយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លើការងារអគ្គនាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល ហើយក្រោយមកលោកត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីសំណាក់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន។បើគិតត្រឹមលើកនេះលោកសំអឿនជាឥស្សរជនម្នាក់ដែលត្រូវបានដំឡើងឋានៈចំនួន២ដង។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៦ នេះ កម្ពុជាមានទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេសចំនួន ២៣ រូប ដែលតែងតាំងដោយរដ្ឋសភា និងត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីការអនុវត្តច្បាប់ និងដឹកនាំកិច្ចការងារទូទៅរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន លើកឡើងថា ការតែងតាំងមន្ត្រីរបស់រដ្ឋាភិបាលជារឿងធម្មតា ដែលប្រជាពលរដ្ឋទូទៅរួមទាំងរូបលោកលែងមានចំណាប់អារម្មណ៍ទៅហើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការតែងតាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្ដី ថ្នាក់ដឹកនាំក្ដីរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល លែងជាចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកវិភាគ របស់អ្នកតាមដាន ឬក៏របស់ប្រជាពលរដ្ឋរួមទាំងខ្ញុំផងដែរ ព្រោះជារឿងដដែលៗ»។ ចំណែកឯ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថា លោកមិនជំទាស់នឹងការតែងតាំងមន្ត្រីរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ ដើម្បីបម្រើសេវាសាធារណៈ និងប្រជាពលរដ្ឋ តែលោកស្នើឱ្យការតែងតាំងនោះមានតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាព។ ចំណុចនេះ លោកថារដ្ឋាភិបាលគួរបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកដែលមានតួនាទីនៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋមួយឱ្យមានសមត្ថភាព ជៀសវាងកើតមាននូវការច្រណែនតួនាទីគ្នា ក្រោយមានការតែងតាំងអ្នកថ្មី។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើសិនជាករណីមិនចាំបាច់ទេ យើងពង្រឹងពង្រីក បណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងសេនាធិការក្រសួងស្ថាប័ន ឬក៏នៅផ្ទាល់ជាមួយខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ខ្ញុំថាវាប្រសើរជាងយើងបន្ថែមមនុស្សបន្ថែមទៀត វាអាចមនុស្សច្រើនអន្សមខ្លោច វាអាចជាបក្សជាពួក វាធ្វើឱ្យសកម្មភាពហ្នឹងរាំងស្ទះដល់ដំណើរការប្រចាំថ្ងៃ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ការដាក់មកនេះ យើងឯកភាពថាមនុស្សមានការចេះដឹងហើយ ប៉ុន្តែខ្លាចយក​មកវាជាន់គ្នា ហើយគ្មានអ្វីក្រៅពីការមិនទុកចិត្តគ្នា អ៊ឺចឹងបង្កើនកម្លាំងម្ខាងទៅម្ខាង បក្សក្រុមក្នុងក្រសួងហ្នឹង វាអាចធ្វើឱ្យកាន់តែរាំងស្ទះនូវកិច្ចការងារ»។ អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយ លោក មាស នី លើកឡើងថា លោកសាទរដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើការកំណែទម្រង់តែងតាំងមន្ត្រីដែលមានសមត្ថភាព តែយ៉ាងណាការតែងតាំងមន្រ្តីទាំងនោះលោកថាមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។ លោកបន្តថា កន្លងមកលោកតែងតែឮអ្នកតាមដានបញ្ហាសង្គមនិយាយពីរឿងស្ថាប័នដែលមានខ្លួនតូចតែក្បាលធំ សំដៅដល់ការមានមន្ត្រីច្រើន តែប្រសិទ្ធភាពការងារនៅមានកម្រិត។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងការប្រឹងប្រែងនៅក្នុងកំណែទម្រង់ កាត់បន្ថយមន្ត្រីដើម្បីកុំឱ្យក្បាលធំខ្លួនតូច។ បើយើងមើលពីការតែងតាំងនេះ ខ្ញុំក៏មិនដឹងពីសមត្ថភាពរបស់លោកដែរ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងប្រកាសកាត់បន្ថយ ដូច្នេះបើសិនជាការដំឡើងតំណែងផ្សេងៗ វាហាក់ដូចជាចរន្តនេះដើរផ្ទុយគ្នាពីអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាស»។ លោកបន្ថែមថា៖ «នៅក្នុងអភិបាលកិច្ចល្អ វាមិនគ្រាន់តែកាត់របស់គេទុករបស់ឯងទេ ត្រូវតែកាត់អ្នកដែលមិនមានសមត្ថភាពបានត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែបើយើងធ្វើការកំណែទម្រង់តាមបែបបង្រួមកាត់របស់គេទុករបស់អញហ្នឹង វានឹងជាប់គាំងក្នុងប្រព័ន្ធគ្រួសារនិយម បក្សពួកនិយមវែងឆ្ងាយទៀត»។ ចំពោះសម័យប្រជុំរដ្ឋសភានេះ មានការចូលរួមពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្រោមកិច្ចពិភាក្សា និងអនុម័តលើរបៀបវារៈចំនួន ៥ រួមមាន៖ ការបោះឆ្នោតតែងតាំង លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស, សេចក្ដីព្រៀងច្បាប់ស្ដីពីការអនុម័តយល់ព្រមឱ្យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចូលជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័ត, ការអនុម័តយល់ព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ានស្តីពីកិច្ចសម្រុះសម្រួលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមក, ការអនុម័តយល់ព្រមលើកិច្ចសម្រុះសម្រួលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមកតាមផ្នែកអាស៊ានសម្រាប់សម្ភារៈអគារនិងសំណង់ និងប្រភេទអនុម័តបញ្ជាក់សម្រាប់ផលិតផលយានយន្ត៕