• មេបក្សជំនាន់ថ្មី៖ នគរបាលប៉ុស្តិ៍ឬសង្កាត់ត្រូវយល់ពីតួនាទីរបស់ខ្លួន ចៀសវាងរំលោភច្បាប់សិទ្ធិគណបក្សនយោបាយ

  មេគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា រិះគន់ទង្វើសមត្ថកិច្ចមូលដ្ឋាននៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលបានថតរូបអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សជំនាន់ថ្មីដោយគ្មានការព្រមព្រៀង។ លោកចាត់ទុកថា ការថតរូបឬឈរស្ដាប់បក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលប្រជុំ គឺជាទង្វើរំលោភលើសដែនសមត្ថកិច្ចដែលច្បាប់បានកំណត់។ លោកស្នើឱ្យសមត្ថកិច្ចនគរបាលប៉ុស្តិ៍ឬសង្កាត់ យល់ដឹងពីតួនាទីរបស់ខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យរំលោភច្បាប់ស្ដីពីគណបក្សនយោបាយ និងកុំបំពានតួនាទីនិងក្រមសីលធម៌។ ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកបានរិះគន់សមត្ថកិច្ចនៅកំពង់ឆ្នាំងដែលចូលមកថតរូបលោកពេលប្រជុំផ្ទៃក្នុងបក្ស។ លោកថែមទាំងបានសរសេរខ្លឹមសារ និងចេញវីដេអូរិះគន់ចំពោះករណីនេះ។ នៅក្នុងវីដេអូនោះ មានអ្នកចូលទស្សនាជាង ១៦ម៉ឺនដង និងអ្នកចុចចូលចិត្ត (Like) ជាង ៧ពាន់នាក់ ដែលខ្លឹមសារគឺលោកបានស្នើដល់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ត្រួតពិនិត្យមន្ត្រីថ្នាក់មូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាការបំពេញភារកិច្ចប្រព្រឹត្តទៅស្របតាមច្បាប់។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានបំភ្លឺចំពោះករណីនេះរួចហើយថា ជាកិច្ចការពារសុវត្ថិភាព។ ថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននាថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា មានប្រសាសន៍ស្វាគមន៍ចំពោះការឆ្លើយតបរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលបានកោះហៅមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធមកធ្វើការអប់រំ និងណែនាំ។​ លោកលើកឡើងថា៖ «នៅក្រោមមូលដ្ឋានហ្នឹង គឺថាមិនថានគរបាលប៉ុស្តិ៍ឬក៏សង្កាត់អីហ្នឹង ត្រូវយល់ពីតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការកុំឱ្យរំលោភដែនសមត្ថកិច្ច ទាក់ទងទៅនឹងអ្វីជាវេទិកាសាធារណៈដែលមហាជនចូលរួម ហើយមានការសហការគ្នារវាងសមត្ថកិច្ចនិងបក្សនយោបាយនានា។ អ្វីជាកន្លែងផ្ទៃក្នុងនៃទីស្នាក់ការគណបក្ស ដូចជាផ្ទះរបស់យើង ចេះតែចេញចូលតាមអំពើចិត្ត ទៅថត ទៅស្ដាប់សំឡេង ទៅអង្គុយស្ដាប់គេប្រជុំ អាហ្នឹងវាខុសទៅនឹងច្បាប់គណបក្សនយោបាយ»។ លោកក៏បានសង្ឃឹមថា អាជ្ញាធរនិងសមត្ថកិច្ចនៅបណ្តាខេត្តផ្សេងៗនឹងយកករណីនេះជាគំរូ ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយគណបក្សនយោបាយ និងធានាបរិយាកាសនយោបាយដែលគោរពសិទ្ធិ សេរីភាព និងនីតិរដ្ឋ។ លោកបន្តថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា បណ្ដាខេត្តផ្សេងៗទៀតនឹងអនុវត្តគោរពនូវដែនសមត្ថកិច្ច កុំឱ្យរំលោភច្បាប់។ ឱ្យដឹងថាកន្លែងណាដែលគាត់ត្រូវមកសហការ មកចូលស្ដាប់ឬថត ហើយកន្លែងណាដែលត្រូវបានលើកលែង ដូចជាក្នុងទីស្នាក់ការផ្ទះរបស់យើងប្រជុំឯកជនផ្ទៃក្នុង។ អ៊ីចឹងគាត់មិនអាចធ្វើអីរំលោភនឹងច្បាប់ជាតិ ច្បាប់គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ឬច្បាប់បង្កើតគណបក្សនយោបាយអីជាដើមហ្នឹងទេ»។ យោងតាមសេចក្តីបំភ្លឺរបស់អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ចេញផ្សាយថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោយទទួលបានព័ត៌មានពីការលើកឡើងរបស់លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ស្នងការនគរបាលខេត្តបានបញ្ជាឱ្យសាកសួរមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ។ តាមការបំភ្លឺបានឱ្យដឹងថា លោកអនុសេនីយ៍ឯក កែ ច័ន្ទមករា នាយប៉ុស្តិ៍នគរបាលរដ្ឋបាលពង្រ បានទទួលស្គាល់ថា ពិតជាបានចាត់ឱ្យមន្ត្រីនគរបាលម្នាក់ទៅកាន់ទីស្នាក់ការគណបក្សជំនាន់ថ្មីនៅថ្ងៃកើតហេតុមែន។ អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានបញ្ជាក់ថា គោលបំណងនៃការចាត់កម្លាំងនោះ គឺដើម្បីការពារសន្តិសុខ សុវត្ថិភាពជូនគណបក្សនយោបាយដែលធ្វើសកម្មភាពក្នុងដែនសមត្ថកិច្ច និងធ្វើរបាយការណ៍ជូនថ្នាក់លើប៉ុណ្ណោះ ដោយពុំមានចេតនាបំភិតបំភ័យ គំរាមកំហែង ឬជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សនយោបាយឡើយ ហើយមន្ត្រីទាំងពីររូបត្រូវបានកោះហៅមកអប់រំ និងណែនាំរួចរាល់ហើយ។ ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននាថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះថា ពុំមានជាគោលការណ៍ណែនាំឬក៏ការតម្រូវណាមួយពីថ្នាក់ជាតិឱ្យចុះតាមដាននោះទេ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពុំមានជាគោលការណ៍ណែនាំ ឬក៏ការតម្រូវណាមួយពីថ្នាក់ជាតិនោះទេ។ វាជាការបំពេញតួនាទីភារកិច្ចការងារប្រចាំថ្ងៃ និងតាមទម្លាប់របស់បងប្អូនមន្ត្រីនៅមូលដ្ឋាន ដោយការដែលគាត់អាចចូលទៅកន្លែងប្រជុំដោយរលូន ហើយថតរូបភាពជាចំហនោះ មិនមែនជាការរំលោភបំពានបទបញ្ជាដើម្បីគំរាមកំហែង ឬក៏បំផ្លាញដោយរូបភាពណាមួយទេ។ គាត់ថតជាចំហដើម្បីរាយការណ៍ទៅអង្គភាពរបស់ពួកគាត់វិញថា គាត់បានមកដល់គោលដៅដើម្បីបម្រើការងារសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងសុវត្ថិភាពសង្គម»។ លោកបានថ្លែងប្រាប់ទៀតថា រូបភាពដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្ដាញសង្គម មិនបានបង្ហាញពីឥរិយាបថ ឬសកម្មភាពណាមួយដែលអាចចាត់ទុកថាជាការគំរាមកំហែង បំភិតបំភ័យ ឬរំលោភសិទ្ធិរបស់អ្នកចូលរួមកិច្ចប្រជុំនោះឡើយ។ លោកនិយាយថា៖ «បើមែនទែនទៅ សូម្បីតែខ្ញុំចុះតាមមូលដ្ឋានតាមអង្គភាពរដ្ឋក្ដី ឬក៏ផ្ទះសម្បែងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាលក្ខណៈឯកជនក្ដី ក៏មានសមត្ថកិច្ចលោកបម្រើការងារសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ សុវត្ថិភាពសង្គម ហើយលោកក៏ថតរូបភាពដើម្បីរាយការណ៍ទៅប៉ុស្តិ៍ ឬនៅអង្គភាពរបស់លោក ដើម្បីឱ្យបានដឹងថាគាត់បានមកដល់គោលដៅ និងបំពេញភារកិច្ច»៕

  ១៧ មិថុនា ២០២៦

  

• លោក រ៉ុង ឈុន ទាមទារសិទ្ធិធ្វើនយោបាយវិញ ក្នុងសវនាការជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខនៅតុលាការកំពូល

  លោក រ៉ុង ឈុន ទាមទារសិទ្ធិធ្វើនយោបាយវិញ ក្នុងសវនាការជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខនៅតុលាការកំពូល។ តុលាការកំពូល នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ បានបើកសវនាការជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខរបស់ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ជំទាស់នឹងការសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ទាបដែលបានកាត់ទោសរូបលោក។ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន ដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល៤ឆ្នាំ ពិន័យប្រាក់ចំនួន ៤លានរៀល ព្រមទាំងដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងសិទ្ធិឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត ក្រោមបទចោទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និង «បទមិនរាងចាល បន្ទាប់ពីការផ្ដន្ទាទោសបទមជ្ឈិម»។ លើសពីនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ក៏បានបន្ថែមទោសដោយដកហូតសិទ្ធិនយោបាយរបស់លោកជាអចិន្រ្តៃយ៍ផងដែរ។ ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានបន្ទាប់ពីដើរចេញពីបន្ទប់សវនាការថា លោកបានស្នើសុំតុលាការកំពូលឱ្យច្រានចោលទាំងសាលក្រម និងសាលដីការបស់តុលាការជាន់ទាប ព្រមទាំងបានរំលឹកមន្ត្រីតុលាការអំពីពាក្យសច្ចាប្រណិធាន (ស្បថស្បែ) របស់ខ្លួនមុនចូលកាន់តំណែង។ លោកបានថ្លែងថា៖ «ស្នើឱ្យតុលាការកំពូលបដិសេធនូវសាលក្រមព្រហ្មទណ្ឌសាលាដំបូង និងបដិសេធសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ជាស្ថាពរ ព្រមទាំងផ្ដល់សេរីភាពឱ្យខ្ញុំបានពេញលេញក្នុងការចូលរួមប្រកួតប្រជែងនយោបាយឡើងវិញ។ លោកបន្ថែមថា ៖«ខ្ញុំក៏បានសំណូមពរទៅតុលាការដែរ ព្រោះខ្ញុំក៏ធ្លាប់ស្បថចូលកាន់តំណែងជាឧត្តមមន្ត្រីដែរ។ ដូច្នេះ ចៅក្រមតុលាការមុននឹងអង្គុយលើកៅអីជំនុំជម្រះ ត្រូវតែនឹកឃើញពាក្យស្បថ ដែលសន្យាថានឹងយកចិត្តទុកដាក់ផ្ដល់យុត្តិធម៌ និងគោរពនូវអ្វីដែលខ្លួនបានស្បថ»។ លោក រ៉ុង ឈុន បានបញ្ជាក់ថា តុលាការកំពូលនឹងប្រកាសសាលដីកានៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខនេះ ហើយលោករំពឹងថា តុលាការនឹងផ្ដល់សិទ្ធិនយោបាយដល់លោកឡើងវិញ៖ «តុលាការនឹងផ្ដល់យុត្តិធម៌ និងផ្ដល់សេរីភាពឱ្យខ្ញុំ ដើម្បីបន្តជីវិតនយោបាយទៅខាងមុខ»។ អ្នកគាំទ្រខ្លះបានកាន់បដា និងខ្លះទៀតកាន់ឧបករណ៍បំពងសំឡេង ស្រែកបណ្ដើរដើរបណ្ដើរ ដើម្បីហែហមទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិរូបនេះ ចេញពីតុលាការសំដៅទៅសួនមុខវត្តបទុមវតី ប៉ុន្តែត្រូវបានកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចជាច្រើននាក់ឃាត់ដំណើរមិនឱ្យបន្តទៅមុខ។ នៅបរិវេណតុលាការកំពូលនាព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មានវត្តមានក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិ ព្រមទាំងតំណាងអង្គការនានាបានចូលរួមឃ្លាំមើលដំណើរក្ដីកាំនេះ។ សង្គមស៊ីវិលទាំងនោះរួមមាន អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) សហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងអង្គការក្នុងស្រុកដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) សមាគមអាដហុក (ADHOC) និងអង្គការលីកាដូ (LICADHO) ជាដើម។ ចំណែកឯអ្នកគាំទ្រលោក រ៉ុង ឈុនរាប់រយនាក់ ក៏បានធ្វើដំណើរទៅដល់មុខតុលាការកំពូល។ លោក អែម ចន្ថា សហមេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន បានប្រាប់ថា សវនាការនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខរបស់កូនក្ដីលោក ដោយជជែកទៅលើអង្គច្បាប់។ លោកមេធាវីអះអាងថា ការចោទប្រកាន់កូនក្ដីលោកតាំងពីដំណាក់កាលសាលាដំបូងរហូតដល់សាលាឧទ្ធរណ៍ មានការភ័ន្តច្រឡំអំពីអង្គហេតុ និងការយកអង្គច្បាប់មកចោទប្រកាន់ខុស ព្រោះកូនក្ដីលោកមិនបានប្រព្រឹត្តអំពើញុះញង់ឡើយ ពោលគឺគ្រាន់តែជាការបញ្ចេញមតិប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានថ្លែងថា៖ «មេធាវីបានលើកឡើងអំពីសិទ្ធិមួយចំនួននៃការបញ្ចេញមតិ ដែលមិនមែនជាការចោទប្រកាន់ទៅលើបទញុះញង់ទេ ព្រោះតាមពិតទៅ កូនក្ដីមិនបានរៀបចំផែនការ ហើយក៏គ្មានសកម្មភាព ឬក្រុមណាមួយទទួលផល ឬទទួលផែនការពីការលើកឡើងរបស់កូនក្ដី ដែលរងការចោទថាពីបទញុះញង់នោះដែរ។ បើមិនមែនជាបទញុះញង់ វាក៏មិនអាចចោទប្រកាន់តាមមាត្រា ៨៨ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ស្តីពីបទមិនរាងចាលនោះបានឡើយ»។ បន្ថែមពីនេះ លោក អែម ចន្ថា បានបញ្ជាក់ថា ការស្នើសុំដកសិទ្ធិនយោបាយកូនក្ដីលោក គឺផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រោះមាត្រា ៣៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនបានចែងឱ្យដកសិទ្ធិនយោបាយនោះឡើយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោករំពឹងថា តុលាការកំពូលនឹងពិចារណាទម្លាក់ចោលបទចោទប្រកាន់លើកូនក្ដីរបស់លោក។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបាទក្នុងនាមជាមេធាវីការពារ ក៏ដូចជាសហមេធាវីដែរ មានការរំពឹងយ៉ាងមុតមាំថា ក្រុមប្រឹក្សាសភាព្រហ្មទណ្ឌរបស់តុលាការកំពូល លោកនឹងពិចារណាទៅតាមអ្វីដែលជាការស្នើសុំរបស់កូនក្ដី និងទៅតាមអ្វីដែលជាការលើកឡើងអំពីអង្គច្បាប់របស់សហមេធាវី ដោយសម្រេចឱ្យកូនក្ដីខ្ញុំបាទរួចផុតពីបទចោទ និងបដិសេធចោលនូវសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ»។ ចំណែកឯ លោក សុខ គឹមសេង អនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ ដែលបានចូលរួមស្ដាប់សវនាការនោះដែរ បានកត់សម្គាល់ថា តុលាការហាក់ពុំមានភស្តុតាងរឹងមាំណាមួយមកគាំទ្របទចោទប្រកាន់លើលោក រ៉ុង ឈុន ឡើយ។ លោកបន្ថែមថា៖ «គណបក្សកម្លាំងជាតិមានក្ដីសង្ឃឹមថា តុលាការកំពូលនឹងទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ពីសំណាក់តុលាការទាំងពីរថ្នាក់»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ អ្នកស្រី ឌី ម៉ូឡានី បានបញ្ជាក់ថា អ្នកស្រី មិនអាចឆ្លើយតបភ្លាមៗ​បានទេ ហើយគាត់នឹងឆ្លើយតបតាមសារតេឡេក្រាមតាមក្រោយ។ អ្នកស្រីថា៖ «បើសិនជាបងមានសំណួរបងអាចទម្លាក់ក្នុងតេឡេក្រាមបានខ្ញុំឆ្លើយតាមក្រោយ[...]អាចសួរបានក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចឆ្លើយឥឡូវបានទេដោយសារខ្ញុំជាប់ប្រជុំ»។ ជុំវិញករណីនេះ លោក យី សុខសាន្ត មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា (ADHOC) យល់ឃើញថា បទចោទប្រកាន់ដែលតុលាការដាក់បន្ទុកលើលោក រ៉ុង ឈុន ហាក់មានភាពស្រពិចស្រពិល។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកសង្ឃឹមថា តុលាការកំពូលនឹងផ្ដល់យុត្តិធម៌ដល់លោក រ៉ុង ឈុន។ លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «អង្គការសង្គមស៊ីវិល ចង់ឃើញអ្នកនយោបាយខ្មែរមានឯកភាពជាតិ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ [...] ហើយយើងស្នើសុំដោយទទូចឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាស្ថាប័នតុលាការ…

  ១៥ មិថុនា ២០២៦

  

• កម្ពុជា-វៀតណាម ប្ដេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឱ្យដល់២០ពាន់លានដុល្លារក្នុងពេលខាងមុខ

  ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា-វៀតណាម ប្ដេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឱ្យឈានដល់ចំនួន ២០ពាន់លានដុល្លារ នាពេលខាងមុខ ស្របពេលដែលការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីរមានការធ្លាក់ចុះតិចតួចនៅឆ្នាំមុន។  យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា អំពីលទ្ធផលនៃទស្សនកិច្ចរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម ថ្នាក់ដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ ណែនាំឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែមទៀត ដើម្បីឈានទៅសម្រេចឱ្យបាននូវគោលដៅពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីទំហំ២០ពាន់លានដុល្លារ នាពេលខាងមុខ។ ក្រសួងការបរទេស បន្ថែមថា កម្ពុជា និងវៀតណាម ក៏ឯកភាពគ្នាពន្លឿនការដាក់បញ្ចូលច្រកទ្វារអន្តរជាតិ ម៉ឺនជ័យ ខេត្តព្រៃវែង និងតឺនណាម ខេត្តតៃនិញ ទៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីទំនិញឆ្លងកាត់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោក ដើម្បីសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ព្រំដែន។  ទន្ទឹមនេះដែរ ប្រទេសទាំងពីរ ក៏ឯកភាពប្រឹងប្រែងបង្កើនការតភ្ជាប់តាមរយៈការអភិវឌ្ឍ និងភ្ជាប់ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-បាវិត និងទីក្រុងហូជីមិញ-ម៉ុកបៃ និងជំរុញការវិនិយោគបន្ថែម និងការសម្រួលដល់ពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ ប្រជាកាសែតមិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្មលោក ប៉ែន សុវិជាតិ បានទេ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា។ បើតាមអគ្គនាយកដ្ឋានគយកម្ពុជា ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម គិតត្រឹមរយៈពេល៥ខែ ឆ្នាំ២០២៦ មានទំហំជាង ៤ ១០៥ លានដុល្លារអាមេរិក ដែលបានកើនឡើង​ពីជាង ៣ ៨៤៤ លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំ២០២៥។  ប្រភពដដែល បន្តថា ចំពោះទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មានទំហំ៧ ៧៩២ លានដុល្លារ ដោយបានធ្លាក់ចុះ១ភាគរយ បើធៀបនៅឆ្នាំ២០២៤។ ជុំវិញការប្តេជ្ញាពង្រីកទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា-វៀតណាមនេះ ប្រធានសមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជា លោក អួន ស៊ីឡុត មានប្រសាសន៍ថា ដំណើរការនាំចេញស្វាយចន្ទីទៅកាន់ប្រទេស​វៀតណាមមានភាពល្អប្រសើរច្រើន ប៉ុន្តែលោកចង់ឱ្យមានការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយនៅព្រំដែនដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលា និងនីតិវិធី។ លោក និយាយថា៖ «ព្រោះរាល់ថ្ងៃយើងទៅសុំ [វិញ្ញាបនបត្រ] ភូតគាមអនាម័យពីក្រសួងកសិកម្មផង សុំវិញ្ញាបនបត្រដើមកំណើតទំនិញពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មផង វាផ្សេងគ្នា ហើយនីតិវិធីហ្នឹងវាធ្វើឱ្យយូរ ហើយបើមានច្រកចេញចូល វាមានមួយដុំ»។ លោក ស៊ីឡុត ឱ្យដឹងដែរថា គិតត្រឹមរយៈពេល៥ខែ នៅឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជា បាននាំចេញស្វាយ​ចន្ទីទៅកាន់វៀតណាមចំនួន ៨៣ម៉ឺនតោន ដែលស្មើនឹងទឹកប្រាក់ជាង១៤០០លានដុល្លារ។  លោកបន្ថែមថា ស្វាយចន្ទីឆៅនេះ ត្រូវបានវៀតណាមកែច្នៃទៅជាផលិតផលសម្រេចដើម្បីនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសទីបី។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (AVI) និងជាអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចលោក ឆេង គឹមឡុង យល់​ថា ផែនការបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ គឺអាចសម្រេចបាន ដោយសារកម្ពុជាកំពុងពង្រីកខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្ម ខណៈវៀតណាមក៏មានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ក្រោយចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយអាមេរិក ចិន ជប៉ុន ជាដើម ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមពីប្រទេសក្បែរខាងដូចកម្ពុជា។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោកថា ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាត្រូវជំរុញទំនិញយុទ្ធសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា និងវិស័យឯកជននៃប្រទេសទាំងពីរត្រូវមានការទាក់ទងគ្នាឱ្យបានច្រើនដើម្បីបើកច្រកទៅកាន់ការបំពេញបង្រ្គប់នៃខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មរៀងៗខ្លួន។ លោកនិយាយថា៖ «អាចទៅរួច ព្រោះកម្ពុជាកំពុងជំរុញខ្សែចង្វាក់ផលិកម្ម ហើយទី២ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមកំពុងកើនឡើង»៕

  

• លោក ហ៊ុន សែន ចេញសារនយោបាយ «ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី» សម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោត

  ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន លើកឡើងថា យន្តការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីជាមួយប្រទេសថៃ នឹងក្លាយជាសារនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា សម្រាប់ឃោសនារកសំឡេងឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៧-២០២៨។ការលើកឡើងរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជារូបនេះ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងសារព័ត៌មាន​ថៃ ដែលផ្សាយថា លោកបានត្រៀមការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនទាំងផ្នែកយោធា និងសន្តិវិធី។ នៅថ្ងៃពុធ ទី១០ ខែមិថុនា ពីខេត្តសៀមរាប ក្នុងជំនួបជាមួយក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ឃុំ សង្កាត់ និងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរអង្គភាពនានា ជុំវិញខេត្តសៀមរាប និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ លោក ហ៊ុន សែន ដែលកំពុងកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី ថ្លែងថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នឹង​ដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ «ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីជាមួយប្រទេសថៃ» សម្រាប់យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២៧ និងតំណាងរាស្ត្រ ឆ្នាំ២០២៨។ ស្របពេលជាមួយគ្នា ប្រធានបក្សកាន់អំណាចរូបនេះ ក៏ថ្លែងបែបចំអកទៅកាន់គណបក្សប្រឆាំងផ្សេងៗទៀតថា បើដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយដូចលោកនោះ មានន័យថា បក្សនយោបាយទាំងនោះ កំពុងដើរតាមពីក្រោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាហើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនបានឱ្យជ្រើសរើសនូវមធ្យោបាយយោធាទេ ខ្ញុំបានចង្អុលបង្ហាញមធ្យោបាយដោយសន្តិវិធី ហើយខ្ញុំយកបញ្ហានេះជាគោលនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជន សម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និងសម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៨»។ យ៉ាងណា លោក ហ៊ុន សែន ចាត់ទុកថា ការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី អាចឈានទៅរកចីរភាព ខណៈការប្រើកម្លាំងយោធាអាចអូសបន្លាយរហូតតទៅជំនាន់ក្រោយ។ ជុំវិញករណីនេះ អនុប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន លោក សួន សូរីដា គាំទ្រចំពោះគោលនយោបាយដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីរបស់បក្សកាន់អំណាច ហើយលោកលើកឡើងថា បក្សរបស់លោកក៏មានបំណងដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយបែបនេះដែរ។ បន្ថែមពីលើនេះ លោកថា អំឡុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោត គួរបង្កើតវេទិកាសួរដេញ​ដោលអំពីវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីរបស់បក្សនយោបាយនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរបានដឹង បានឮ និងបានពិចារណា ថាតើរបៀបដោះស្រាយរបស់បក្សទាំងនោះអាចធ្វើទៅបាន ឬមិនបាន។ ចំណែកអនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង មានប្រសាសន៍ថា សារនយោបាយរបស់បក្សកម្លាំងជាតិ គឺការផ្ដល់អំណាចពិតប្រាកដជូនពលរដ្ឋតាមបែបសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្ន បក្សកម្លាំងជាតិកំពុងត្រៀមរៀបចំគោលនយោបាយតាមឃុំ-សង្កាត់នីមួយៗហើយ ដោយកំពុងប្រមូលព័ត៌មានទាក់ទងនឹងតម្រូវការតាមមូលដ្ឋាន។ លោកថ្លែងថា៖ «និយាយជំហានទី១ យើងនឹងធ្វើជាមួយសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ យើងនឹងសួរអំពីតម្រូវការចាំបាច់ តើឃុំសង្កាត់នៅមូលដ្ឋានរបស់គាត់ត្រូវការអ្វីខ្លះ? បន្ទាប់មក យើងនឹងរៀបរៀងនៅថ្នាក់ជាតិ ហើយយើងនឹងជជែក ព្រមទាំងសម្រេច និងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ»។ បើតាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលចុះថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានកំណត់យកថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៧ ជាថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ អាណត្តិទី៦ ៕

  

• ប្រេសិតពាណិជ្ជកម្មចក្រភពអង់គ្លេសមកកម្ពុជាដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ

  ប្រេសិតពាណិជ្ជកម្មរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំកម្ពុជា វៀតណាម ថៃ និងឡាវ លោក Matt Western នឹងមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការ ដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ខ្លីនៅក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងផ្លូវការរបស់​ស្ថានទូតអង់គ្លេសប្រចាំនៅកម្ពុជា នាថ្ងៃទី ១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦។ ស្ថានទូតអង់គ្លេសប្រចាំនៅកម្ពុជាកត់សម្គាល់ថា៖ «ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Matt Western បានគូសបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏យូរអង្វែងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំពោះការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយគាំទ្រដល់កំណើនបៃតង និងបរិយាបន្ន ព្រមទាំងពង្រឹងតួនាទីរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសជាដៃគូគាំទ្រដ៏គួរឱ្យទុកចិត្ត និងយូរអង្វែង»។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសលើកឡើងថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Matt Western មកកម្ពុជា គឺដើម្បីបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងពង្រឹងបន្ថែមទៀតនូវទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគទ្វេភាគីដែលធ្លាប់មាន ដោយបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តយូរអង្វែងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំពោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាពរបស់កម្ពុជា។ ប្រេសិតពាណិជ្ជកម្មអង់គ្លេស លោក Matt Western លើកឡើងក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថា លោករីករាយចំពោះដំណើរត្រឡប់មកកម្ពុជាជាលើកទី ២ នេះ។ លោក Matt Western មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចក្រភពអង់គ្លេសមានមោទនភាពក្នុងការធ្វើការងារជាមួយកម្ពុជា លើវិស័យនានាដែលភាពខ្លាំង និងមហិច្ឆតារបស់យើងមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា រួមមាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបៃតង សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ និងទីផ្សារមូលបត្រ ព្រមទាំង​វិស័យអប់រំ។ វិស័យទាំងនេះមានសក្ដានុពលក្នុងការគាំទ្រដល់កំណើនប្រកបដោយចីរភាព បង្កើតឱកាសការងារ ទាក់ទាញការវិនិយោគ និងបើកផ្លូវទៅកាន់វិបុលភាពរយៈពេលវែង»។ លោកបន្ថែមទៀតថា អាជីវកម្មរបស់អង់គ្លេសបានរួមចំណែកសំខាន់មួយផ្នែករួចហើយនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ លោកថា គោលនយោបាយបើកចំហរបស់កម្ពុជាបានបង្កើតឱ្យមានឱកាសដ៏សំខាន់ៗ សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ លោក Matt Western បញ្ជាក់ដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំទន្ទឹងរង់ចាំជួបពិភាក្សាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំ មន្ត្រីគ្រប់គ្រង អាជីវកម្ម និងអ្នកអប់រំរបស់កម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកវិធីសាស្ត្រដែលយើងអាចធ្វើឱ្យភាពជាដៃគូរបស់យើងកាន់តែស៊ីជម្រៅ បើកផ្លូវសម្រាប់ឱកាសថ្មីៗខាងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ ព្រមទាំងគាំទ្រដល់ទំព័រថ្មីនៃរឿងរ៉ាវកំណើនរបស់កម្ពុជា»។ បើតាមគម្រោង មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់អង់គ្លេសរូបនេះ នឹងជួបពិភាក្សាការងារជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា គឺឯកឧត្តមបណ្ឌិត សុខ ស៊ីផាន់ណា ដែលទទួលខុសត្រូវភាគច្រើនផ្នែកគោលនយោបាយ និងធុរកិច្ច។ ភាគីអង់គ្លេសក៏នឹងជួបដៃគូសហការមកពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ដើម្បីពិភាក្សាលើប្រធានបទវេទិកាពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគរួម ការកែទម្រង់បទប្បញ្ញត្តិ ព្រមទាំងការបង្កើនការទាញយកផលប្រយោជន៍ពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ (DCTS) របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ តំណាងអង់គ្លេសក៏នឹងជួបពិភាក្សាជាមួយតំណាងមកពីអគ្គិសនីកម្ពុជា (EDC) ដើម្បីពិភាក្សា​អំពី មហិច្ឆតាលើវិស័យថាមពលរបស់កម្ពុជា ភាពជាដៃគូខាងហិរញ្ញប្បទាន និងសក្តា​នុពលទៅថ្ងៃអនាគតរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងការគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍ និងការផ្លាស់ប្តូរថាមពលរបស់កម្ពុជា។ លោក Matt Western ដែលជាសមាជិកសភាផងនោះ គឺជាបេសកជនពាណិជ្ជកម្មរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសឡាវ។ តួនាទីរបស់លោក គឺជំរុញផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ព្រមទាំងពង្រឹងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចទ្វេភាគី។ ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសទទួលផលដ៏សំខាន់មួយនៃប្រព័ន្ធអនុគ្រោះនេះ ដែលផ្តល់នូវការនាំចូលដោយមិនជាប់ពន្ធគយ (Duty-free) រហូតដល់ទៅជាង ៩៩% នៃទំនិញដែលនាំចេញទៅកាន់ចក្រភពអង់គ្លេស។ កម្មវិធីនេះបានជួយដល់អាជីវកម្មកម្ពុជាក្នុងការរីកលូតលាស់ បង្កើនភាពសម្បូរបែបនៃការនាំចេញ និងបង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនៅលើទីផ្សារសកលលោក៕

  

• មន្ត្រីនគរបាលដែលហាមសិស្សមិនឱ្យខ្វល់រឿងនយោបាយ ត្រូវថ្នាក់លើហៅទៅអប់រំ

  មន្ត្រីនគរបាលដែលហាមសិស្សមិនឱ្យខ្វល់រឿងនយោបាយ ត្រូវថ្នាក់លើហៅទៅអប់រំ។ នេះបើតាមសេចក្ដីបំភ្លឺព័ត៌មានរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង កាលពីថ្ងៃទី០៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ប្រភពដដែលបន្តថា ស្នងការនគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានកោះហៅមន្ត្រីនគរបាលចំនួន ៣ នាក់ មកអប់រំណែនាំ និងសួរនាំពីចេតនា ជុំវិញករណីនិយាយហាមសិស្សមិនឱ្យជជែករឿងនយោបាយ ដើម្បីកែតម្រូវកំហុសឆ្គង និងឈ្វេងយល់ពីគោលបំណងពិតប្រាកដ ក្នុងន័យរក្សាភាពស្អាតស្អំ និងទំនុកចិត្តពីសាធារណជន។ ចំណាត់ការនេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានប្រតិកម្ម និងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់មហាជន ទៅលើពាក្យសម្ដីរបស់មន្ត្រីនគរបាលទាំងនោះ ដែលបានបែកធ្លាយនៅក្នុងវីដេអូនៅលើបណ្ដាញសង្គមកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ សេចក្ដីបំភ្លឺរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អធិការនគរបាលស្រុកទឹកផុស បានចាត់តាំងមន្ត្រីនគរបាលចំនួន ៣ រូប ឱ្យចុះផ្សព្វផ្សាយលក្ខណៈសម្បត្តិទាំង ៧ ស្ដីពីគោលនយោបាយ ភូមិ ឃុំ-សង្កាត់ មានសុវត្ថិភាព និងផ្សព្វផ្សាយអនុក្រឹត្យលេខ ០៣ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព តាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្ដុំ នៅចំនួន ៨ កន្លែង ក្នុងឃុំទួលខ្ពស់ ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ប៉ុន្តែក្នុងពេលចុះផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននោះ អធិការរង នៃអធិការដ្ឋាននគរបាលស្រុកទឹកផុស លោក យី រដ្ឋា បានលើកឡើងថា៖ «ប្អូនៗត្រូវខិតខំរៀនសូត្រ កុំស៊ែរ (ចែករំលែក) បន្តរឿងគណបក្សអីឱ្យសោះ រឿងរ៉ាវទាំងអស់ថ្នាក់ដឹកនាំគាត់ដោះស្រាយខ្លួនគាត់។ យើងមកនេះគិតតែរៀនទៅបានហើយ យើងមិនបាច់គិតអីផ្សេងទេ មករៀនខិតខំរៀន ប្រឡងជាប់ទៅនៅកូរ៉េរកលុយបានហើយ យល់ទេប៉ុណ្ណឹង? ខ្ញុំជូនពរឱ្យថ្ងៃទី១២នេះ ជាប់ទាំងអស់គ្នា ទៅកូរ៉េទាំងអស់គ្នាទៅ កុំនៅស្រុកខ្មែរធ្វើអី»។ បើតាមសេចក្ដីបំភ្លឺព័ត៌មានដដែលអះអាងថា ចេតនារបស់មន្ត្រីនគរបាលខាងលើ គឺមិនចង់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចាញ់បោកនូវឧបាយកលផ្សេងៗ ដែលគេញុះញង់ ក៏ប៉ុន្តែភាសានិយាយចេញមក នាំឱ្យខ្លឹមសារប៉ះពាល់ដល់ការអនុវត្តតួនាទី ភារកិច្ច របស់កងកម្លាំងនគរបាលជាតិ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្នងការនគរបាលខេត្តក៏បានកោះហៅមន្ត្រីទាំងនោះមកធ្វើការអប់រំណែនាំហើយ ស្នងការនគរបាលក៏បានអរគុណដល់អ្នកសារព័ត៌មាន និងសាធារណជនក្នុងបណ្ដាញសង្គម ដែលបានចូលរួមវិភាគ វែកញែក រិះគន់ ក្នុងន័យស្ថាបនា និងធ្វើឱ្យមានការកែប្រែ៕

  

• លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជួបនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អនុទីន ក្នុងជំនួបក្រៅផ្លូវការនៅហាណូយ

  ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្សាយជាសាធារណៈឱ្យដឹងថា លោកបានជួបពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ Anutin Charnvirakul។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្សាយតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោក ដោយភ្ជាប់ជាមួយរូបថតមួយសន្លឹក និងសរសេរថា៖ «ឆ្លៀតជួបពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការ ជាមួយ ឯកឧត្តម Anutin Charnvirakul នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ មុនចូលរួមពិធីបើកវេទិកាអនាគតអាស៊ាន លើកទី៣ នៅសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី៩ មិថុនា ២០២៦»។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ខ្លឹមសារលម្អិតនៃជំនួបមិនទាន់ត្រូវបង្ហាញជាសាធារណៈឱ្យដឹងនៅឡើយទេ។ កម្ពុជា និងថៃ បានទម្លាក់កម្រិតទំនាក់ទំនងការទូតនៅត្រឹមកម្រិតលេខាទូតទី២ កាលពីឆ្នាំមុន ពោលគឺមិនចាប់ផ្ដើមប្រយុទ្ធគ្នាតាមព្រំដែន។ សព្វថ្ងៃ ទាហានថៃបានរំលោភកាន់កាប់ដីខ្មែរជាច្រើនទីតាំង រាប់តាំងពីតំបន់ប្រជុំជនមួយចំនួន តំបន់ប្រាសាទបុរាណ និងបន្ទាត់ព្រំដែនតំបន់ភ្នំ។ អគ្គលេខាធិការរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា និងជាសាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ បណ្ឌិត យង់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា ការផ្សាយព័ត៌មានពីជំនួបរវាងមេដឹកនាំកម្ពុជា-ថៃ ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា គឺបង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាតែងបើកទូលាយផ្នែកសន្ទនាការទូតជាមួយថៃ បើទោះជាថៃកំពុងកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជានៅទីតាំងមួយចំនួនក្ដី។ លោកបន្ថែមថា៖ «កម្ពុជាចង់បង្ហាញថា ខ្លួនជារដ្ឋស៊ីវិល័យ ប្រកាន់យកច្បាប់អន្តរជាតិ និងទំនាក់ទំនងការទូតជាប្រក្រតី។ បើទោះជាថៃប្រកាន់ឥរិយាបថក្រអឺតក្រទមយ៉ាងណាក៏​ដោយ ក៏ប្រទេសកម្ពុជានៅតែប្រកាន់ជំហរច្បាស់លាស់លើផ្នែកការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ»។ លោក យង់ ពៅ បញ្ជាក់ថា ទំនាស់រវាងកម្ពុជា-ថៃ នឹងអាចដោះស្រាយបាន បើសិនជាមានការសន្ទនាគ្នា និងដោះស្រាយតាមយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានជាធរមាន។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកព្យាករណ៍ថា អ្នកជាតិនិយមជ្រុលរបស់ថៃនឹងបន្ទោសលោក អនុទីន នៅពេលដែលពួកគេឃើញរូបភាពចាប់ដៃរវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អនុទីន។ កាលពីថ្ងៃទី០៨ខែមិថុនា កាសែតចិន ឆាយណា ដេលី (China Daily) បានផ្សាយថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ សុទ្ធតែបានប្រកាសជំរុញឱ្យព្រំដែនមានសន្តិភាព។  កាសែតចិន ឆាយណា ដេលី បានស្រង់ប្រសាសន៍លោក អនុទីន ដែលបាននិយាយថា ទំនាក់ទំនងនៃប្រទេសទាំងពីរ កំពុងស្ថិតនៅផ្លូវបំបែក និងត្រូវធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីជំនះបញ្ហាប្រឈមនានាដែលកើតមានឡើង។ លោក អនុទីន ៖ «សូមអំពាវនាវឲ្យមានរបត់ថ្មីនៅក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា តាមរយៈការទុកចិត្តគ្នា ភាពជឿជាក់ និងកិច្ចសន្ទនាដោយភាពស្មោះត្រង់។ ឆន្ទៈនិងការប្តេជ្ញាចិត្តខាងនយោបាយ គឺជារឿងចាំបាច់បំផុតដើម្បីសម្រេចបាននូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយសន្តិភាព និងយូរអង្វែង ព្រមទាំងបានសម្តែងនូវភាពជឿជាក់ថា គោលដៅនេះអាចសម្រេចទៅបាន ទោះបីជាមានការលំបាកនានាក៏ដោយ»។ កាសែតចិន ឆាយណា ដេលី ក៏បានស្រង់ប្រសាសន៍របស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិនោះថា បទឈប់បាញ់គ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅតែបន្តរក្សាបាន ប៉ុន្តែនៅមានភាពផុយស្រួយនៅឡើយ។ លោកបានអំពាវនាវឲ្យថៃអនុវត្តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ឲ្យបានជាបន្ទាន់ ពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាព។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោកសាស្ត្រាចារ្យ សេង វណ្ណលី មានប្រសាសន៍ថា ជំនួបរវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អនុទីន ឆានវីរៈកុល នៅលើទឹកដី​វៀតណាម ក្នុងអំឡុងពេលនៃវេទិកាអនាគតអាស៊ាននេះ គឺជារូបភាពនយោបាយមួយដែលអាចមើលឃើញពីរជ្រុងផ្ទុយគ្នា ទាំងចំណុចវិជ្ជមាននៃការរក្សាទំនាក់ទំនង និងភាពទាល់ច្រកនៃដំណោះស្រាយពិតប្រាកដ។ លោកថា បើពិនិត្យលើទិដ្ឋភាពវិជ្ជមាន និងលទ្ធភាពនៃការសម្រាលភាពតានតឹង ជំនួបនេះពិតជាអាចប្រសើរក្នុងកម្រិតនៃការរក្សាបណ្តាញទំនាក់ទំនង​ទ្វេភាគីកុំឱ្យដាច់។ លោក សេង វណ្ណលី៖ «ការជួបគ្នារវាងមេដឹកនាំអាចជួយរក្សានូវលំនឹងបណ្តោះអាសន្ន មិនឱ្យជម្លោះព្រំដែនរុញច្រានប្រទេសទាំងពីរទៅរកការប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធាឡើងវិញម្តងទៀតឡើយ។ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារស្នូលនៃការរកច្រកចេញសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែន និងតំបន់ទាមទារត្រួតគ្នា (OCA) ខ្ញុំយល់ថាជំនួបនេះមិនអាចនាំមកនូវដំណោះស្រាយជាដុំកំភួន ឬជោគជ័យធំដុំនោះឡើយ»។ លោកបន្ថែមថា លោក អនុទីន នឹងជួបព្យុះភ្លៀងលើបញ្ហាបី ដែលរួមមាន៖ទី១. សម្ពាធនយោ​បាយផ្ទៃក្នុងថៃ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងរងសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីក្រុមអភិរក្សនិយម ក្រុមជាតិនិយមជ្រុល និងកងទ័ពថៃ។ទី២. អនុទីន ខ្វះអំណាចសម្រេចដាច់ខាត៖ ជំនួបនេះគ្រាន់តែជាការស្ទាបស្ទង់ទឹកចិត្ត និងការបន្ធូរបន្ថយបរិយាកាសនយោបាយការបរទេសតែប៉ុណ្ណោះ។ទី៣. ភាពផ្ទុយគ្នានៃយុទ្ធសាស្ត្រស្នូល៖ នៅពេលដែលកម្ពុជាចង់ចរចាជាកញ្ចប់ក្រោមក្របខ័ណ្ឌ UNCLOS (ទាញយកថាមពលប្រេងកាតផង និងកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រផងស្របពេលគ្នា) ភាគីថៃ ជាពិសេសក្រុមបច្ចេកទេស និងកងទ័ព តែងតែចង់ឱ្យដោះស្រាយរឿងព្រំដែនសមុទ្រ​ឱ្យច្បាស់លាស់ជាមុនសិន ទើបជជែករឿងបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពលតាមក្រោយ។ លោកបញ្ជាក់ថា ភាពខុសគ្នានៃគោលការណ៍គ្រឹះនេះ មិនអាចដោះស្រាយបានតាមរយៈជំនួបក្រៅផ្លូវការនៅក្រៅប្រទេសបែបនេះឡើយ។ លោក សេង វណ្ណលី៖ «សរុបមក ខ្ញុំយល់ថា ជំនួបនេះគ្រាន់តែជា «ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់បណ្តោះអាសន្ន» ដើម្បីកុំឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីធ្លាក់ចុះដុនដាប ប៉ុន្តែវាមិនមែនជា «ថ្នាំព្យាបាលជំងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ» នៃជម្លោះព្រំដែននោះទេ។ ច្រកចេញពិតប្រាកដនៅតែទាមទារការចរចាជាផ្លូវការ យូរអង្វែង ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងការបើកចំហតម្លាភាព ដោយមិនអាចពឹងផ្អែកលើការសម្របសម្រួលបែបការទូតរវាងបុគ្គល និងបុគ្គល នោះទេ»៕

  

• សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបដិសេធសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់មន្ត្រីបក្សកម្លាំងជាតិ លោក ខឿន វីរ៉ាត់

  សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបដិសេធសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់មន្ត្រីគណបក្សកម្លាំងជាតិខេត្តព្រៃវែង លោក ខឿន វីរ៉ាត់ ដែលជាប់ចោទពីបទញុះញង់ និងបទប្រមាថអ្នករាជការសាធារណៈ។ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនសមាជិកគណៈកម្មាធិការនាយកគណបក្ស និងជាប្រធានប្រតិបត្តិបណ្តោះអាសន្នគណបក្សកម្លាំងជាតិប្រចាំខេត្តព្រៃវែង លោក ខឿន វីរ៉ាត់ ទៅសាកសួរនៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បន្ទាប់ពីលោកបានបង្ហោះសាររិះគន់បញ្ហាសង្គម និងចែករំលែកព័ត៌មានលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក។ ក្រោយការចាប់ខ្លួន សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចោទប្រកាន់លោក ខឿន វីរ៉ាត់ ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និង «បទប្រមាថអ្នករាជការសាធារណៈ» តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៩៤, ៤៩៥ និង ៥០២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងសម្រេចឃុំខ្លួនលោកបណ្តោះអាសន្ននៅពន្ធនាគារខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ បច្ចុប្បន្ន រឿងក្ដីរបស់បុរសដើមកំណើតខ្មែរកម្ពុជាក្រោមរូបនេះ កំពុងស្ថិតនៅដំណាក់កាលចៅក្រមស៊ើបសួរនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។ មេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក ខឿន វីរ៉ាត់ គឺលោក សឺន ជុំជួន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបើកសវនាការជំនុំជម្រះសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់កូនក្ដីលោក។ លោកមេធាវីឱ្យដឹងថា ក្នុងការស្នើសុំនេះ លោកបានលើកហេតុផលមួយចំនួន រួមមាន៖ ស្ថានភាពគ្រួសារ, បញ្ហាសុខភាព និងស្ថានភាពឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារឆ្ងាយជាដើម ប៉ុន្តែត្រូវសាលាឧទ្ធរណ៍បដិសេធ។ លោកមេធាវីបញ្ជាក់ថា៖ «ការសំអាងហេតុផលរបស់យើងទាំងអស់ហ្នឹង គឺត្រូវបានតុលាការបដិសេធ ដោយយល់ថាមិនទាន់សមរម្យដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យជនជាប់ចោទនៅក្រៅឃុំជាបណ្ដោះអាសន្នបាន និងដើម្បីជៀសវាងភាពរាំងស្ទះដល់ការស៊ើបអង្កេតរបស់តុលាការ»។ លោក សឺន ជុំជួន យល់ថា តុលាការមិនបានពិចារណាល្អិតល្អន់ចំពោះភស្ដុតាង រួមមានលិខិតបញ្ជាក់ពីគ្រូពេទ្យដែលលោកបានដាក់ជូននោះឡើយ។ ភរិយារបស់លោក ខឿន វីរ៉ាត់ គឺអ្នកស្រី ថាច់ ចន្ធូ សម្ដែងការសោកស្ដាយជាខ្លាំង ដោយបញ្ជាក់ថាប្ដីរបស់អ្នកស្រីមានជំងឺខ្លាញ់រុំបេះដូង និងលើសឈាមដែលត្រូវព្យាបាល។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា ចាប់តាំងពីប្ដីជាប់ឃុំ អ្នកស្រីត្រូវរ៉ាប់រងបំណុលធនាគារជាង ១ម៉ឺនដុល្លារ (បង់ជាង ២៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ) ថ្លៃផ្ទះជួល និងមើលថែម្ដាយជរាវ័យជាង ៧០ឆ្នាំ ព្រមទាំងចំណាយជិត ២០០ដុល្លារ រាល់ពេលទៅសួរសុខទុក្ខប្ដីនៅខេត្តត្បូងឃ្មុំម្ដងៗ។ ចំណែកឯអនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង យល់ថាការសម្រេចនេះមានចរិតរើសអើងនយោបាយ និងមិនបានឈរលើស្មារតីច្បាប់ទាំងស្រុងឡើយ។ លោកអំពាវនាវឱ្យអ្នកអនុវត្តច្បាប់ឈរលើជំហរស្មោះត្រង់នឹងជាតិ និងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យស្មើភាពគ្នា។ ទាក់ទងនឹងករណីនេះ អ្នកសារព័ត៌មានមិនទាន់អាចសុំការអធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ លោក ឃុន លាងម៉េង បាននៅឡើយទេ ត្រឹមរសៀលថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ អ្នកស្រី ឌី ម៉ូឡានី បានបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លីថាកំពុងជាប់ប្រជុំ។ ដោយឡែក លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) ក៏បានសម្ដែងការសោកស្ដាយផងដែរ ដោយលោកយល់ថា ការឱ្យនៅក្រៅឃុំបណ្ដោះអាសន្ន មិនមែនមានន័យថាបញ្ចប់សំណុំរឿងនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសិទ្ធិដែលតុលាការអាចពិចារណាបាន ប្រសិនបើជនជាប់ចោទសន្យាចូលរួមតាមនីតិវិធី។ សូមរំលឹកថា នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេដែលលោក ខឿន វីរ៉ាត់ ជាប់ពន្ធនាគារ។ កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៣ លោកធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំ ពីបទក្លែងបន្លំ និងប្រើប្រាស់លិខិតក្លែង ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រមូលស្នាមមេដៃចុះបញ្ជីគណបក្សបេះដូងជាតិ៕

  

• លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទស្សនកិច្ចនៅវៀតណាមជាលើកទីពីរចាប់តាំងពីកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី

  ក្រោយឡើងកាន់អំណាចបានរយៈពេលជិត៣ឆ្នាំ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមម្ដងទៀតដែលជាលើកទីពីរ ដើម្បីរឹតចំណងមិត្តភាពឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេសទាំងពីរនៅដើមសប្ដាហ៍នេះ។ មសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា តបតាមការអញ្ជើញរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីវៀតណាម លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅកាន់សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ព្រមទាំងចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ាន នៅទីក្រុងហាណូយ ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ទី៨ ដល់ថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្ដីប្រកាសដដែល និយាយថា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងមានជំនួបទ្វេភាគីជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តី វៀតណាម ដែលគ្រោងពិភាក្សាលើការផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈអំពីមធ្យោបាយនានាក្នុងការធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនូវទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី រួមទាំងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិដែលជាប្រយោជន៍ និងក្ដីបារម្ភរួមរបស់ប្រជាជាតិទាំងពីរ។ ទន្ទឹងនឹងនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា ក៏នឹងជួបសម្ដែងការគួរសមជាមួយលោក តូ ឡឹម អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្ដ និងជាប្រធានរដ្ឋវៀតណាម រួមទាំងលោក ជិន ថាញ់មិន ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម។ បើតាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ ក៏នឹងប្រារព្ធ​ខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៦០ នៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតនៅឆ្នាំក្រោយផងដែរ។ ទស្សនកិច្ចរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជាធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋវៀតណាមលោក តូ ឡឹម ទើបតែបានបញ្ចប់ទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃនាពេលថ្មីៗនេះ ដើម្បីពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ ខណៈវៀតណាម និងថៃ ក៏បានព្រមព្រៀងលើការពង្រឹងការតភ្ជាប់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃទី០៨ខែមិថុនានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបាននាំប្រតិភូទៅដល់ប្រទេសវៀតណាម ព្រមទាំងជួបសមភាគីដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម។លោកហ៊ុនម៉ាណែត និងក្រុមការងារបានចូលរួមពិធីជប់លៀងផ្លូវការដែលរៀបចំដោយលោកឡេ មិញហ៊ឹង (Le Minh Hung) នាយករដ្ឋ​មន្រ្តីវៀតណាម។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន យល់ថា កម្ពុជាទំនងស្វែងរកទំនាក់ទំនង​ការទូតជាមួយវៀតណាមឱ្យល្អជាងមុន ក្រោយថៃដែលកំពុងឈ្លានពានទឹកដី។លោកថាអ្នកដឹកនាំកម្ពុជាទំនងជាទៅបង្កើនទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីជាមួយវៀតណាម។ លោក និយាយថា៖ «ការធ្វើទស្សនកិច្ចនេះអាចនឹងបង្ហាញពីជំហររបស់ខ្លួន ចង់ងាកទៅជជែក ឬក៏ពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយវៀតណាមឱ្យបានរឹងមាំជាងមុន ឬម៉េចខ្ញុំអត់ដឹងទេ។ តែជាទស្សន៍ទាយប្រហែលជាវៀតណាម ហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងជាមួយថៃកាន់តែខ្លាំង ម្ល៉ោះហើយកម្ពុជាក៏អាចទាមទារទំនាក់ទំនងបែបហ្នឹងដែរ។ លោកទទូចឱ្យនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លៀតឱកាសនេះ លើកឡើងពីបញ្ហាខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ទៅកាន់មេដឹកនាំវៀតណាមឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើសិទ្ធិ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ អំឡុងពេលខួបលើកទី៧៧ឆ្នាំនៃការកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមទៅវៀតណាម។ លោក និយាយថា៖ «ខ្ញុំរំពឹងថា បើសិនជាអាច នាយករដ្ឋមន្រ្តី គួរតែលើកឡើងពីបញ្ហាអស់ហ្នឹងពីរឿងសិទ្ធិរស់នៅ ពីរឿងបញ្ហាជីវភាព សេដ្ឋកិច្ចជាដើមពីអ្នករស់នៅកម្ពុជាក្រោម ដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅលើដីកំណើតរបស់ខ្លួន»។ ជុំវិញដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាលោក គិន ភា មានប្រសាសន៍ថា វៀតណាមជាអ្នកជិតខាងដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា ទាំងក្នុងវិស័យសន្តិសុខ សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងការតភ្ជាប់ប្រជាជន និងប្រជាជន។ ហេតុដូចនេះហើយ លោកយល់ថា ការរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយវៀតណាម គឺស្របទៅនឹងផលប្រយោជន៍ជាតិរយៈពេលវែងរបស់កម្ពុជា។ លោក គិន ភា បន្ថែមទៀតថា បច្ចុប្បន្ន បញ្ហាតំបន់ និងពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចសកល សន្តិសុខមិនប្រពៃណី ក៏ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ក្នុងបរិបទនេះ ការសម្របសម្រួល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសជិតខាង ដូចជាកម្ពុជា និងវៀតណាម កាន់តែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ លោក និយាយថា៖ «ខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរកំពុងឈានទៅរកខួប ៦០ ឆ្នាំនៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតផ្លូវការ នៅឆ្នាំ២០២៧ នេះគឺជាឱកាសដ៏ល្អក្នុងការពិនិត្យមើលសមិទ្ធផលកន្លងមក និងរៀបចំចក្ខុវិស័យថ្មីសម្រាប់អនាគត។ ការពង្រឹងទំនាក់ទំនងនយោបាយ ការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជននិងប្រជាជន និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហាតំបន់ នឹងក្លាយជាកម្លាំងចលករសំខាន់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី»។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានដឹកនាំប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ទៅទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមផងដែរ ដែលកាលនោះលោកមានជំនួបជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី វៀតណាម ផាម មិញជីញ ដោយពិភាក្សាលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យជាច្រើន ដូចជា អប់រំ ពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ការតភ្ជាប់ ទេសចរណ៍ វប្បធម៌ សន្តិសុខ ការពារជាតិ និងកិច្ចការព្រំដែន។ មេដឹកនាំទាំងពីរ ក៏បានពិភាក្សាគ្នាផងដែរ អំពីបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិ៕

  

• គ្រួសាររបស់សកម្មជននយោបាយបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក ជិន សេងឃាង ទទូចស្វែងរកយុត្តិធម៌

  ភរិយាសកម្មជននយោបាយ និងជាបេក្ខជនឈរឈ្មោះមកពីគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២៧ លោក ជិន សេងឃាង គឺអ្នកស្រី ប៉ង់ ចន្ធី ស្នើសុំឱ្យអាជ្ញាធរដោះលែងប្ដីអ្នកស្រី ដែលត្រូវអាជ្ញាធរឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ។  ការស្នើសុំនេះ ក្រោយពីលោក ជិន សេងឃាង ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនដោយចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៩៤ និង ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ»។  អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ ឱ្យដឹងថា លោក ជិន សេងឃាង អាយុ ៤១ ឆ្នាំ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី ៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នៅផ្ទះរបស់លោកក្នុងភូមិចចក ឃុំត្រពាំងព្រះ ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។  អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងខេត្តកំពង់ចាម លោក ឈន ចាន់ដែត មិនទាន់អាចបញ្ជាក់ពីអង្គហេតុ និងបទចោទនៅឡើយ ត្រឹមថ្ងៃទិ៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក សេងឃាង ជាសកម្មជនដែលតែងតែបញ្ចេញមតិរិះគន់ និងលើកឡើងពីបញ្ហាសង្គម និងបញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ លើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក។ បើតាមអ្នកស្រី ចន្ធី ស្វាមីអ្នកស្រីត្រូវបានអាជ្ញាធរកោះហៅបញ្ជូនទៅសួរនាំនៅសាលាឃុំត្រពាំងព្រះ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីសាកសួរ ហើយបន្ទាប់មកលោកក៏ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ចាម ដើម្បីសាកសួរបន្ត និងត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់សាលាដំបូងខេត្តកំពង់ចាម។  អ្នកស្រី ប៉ង់ ចន្ធី ប្រាប់ប្រជាកាសែតឱ្យដឹងថា លោក សេងឃាង ត្រូវបានឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននៅពន្ធនាគារខេត្តកំពង់ចាម។ អ្នកស្រីបង្ហាញការខកចិត្ត និងចាត់ទុកជារឿងអយុត្តិធម៌ ក្រោយអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ស្វាមីអ្នកស្រីពីបទព្រហ្មទណ្ឌ។ អ្នកស្រី អះអាងថាស្វាមីអ្នកស្រីគ្រាន់តែឈឺឆ្អាលរឿងអយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម និងចង់ឱ្យសង្គមរីកចម្រើនតែប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាអយុត្តិធម៌ណាស់បង។ គាត់អត់មានធ្វើអីខុសធំដុំផងយកគាត់ទៅដាក់គុក។ គាត់ចូលចិត្តបញ្ចេញមតិរឿងដីធ្លី រឿងប្រទេសជាតិ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «គេមកចាប់នេះគេថាយកទៅសួរនាំនៅសាលាឃុំត្រពាំងព្រះនេះទេ តែគាត់មិនបានសួរនាំត្រឹមហ្នឹងទេ។ គាត់ត្រូវបញ្ជួនទៅខេត្តហ្មង។ ខ្ញុំអត់បានសួរនាំ ព្រោះគិតថាគេហៅទៅសួរនាំត្រឹមសាលាឃុំហ្នឹងទេ»។ អ្នកស្រី ចន្ធី ស្នើសុំឱ្យអាជ្ញាធរពិចារណាដោះលែងស្វាមីអ្នកស្រីឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ និងអាចវិលមកប្រកបរបរចិញ្ចឹមគ្រួសារ ព្រោះអ្នកស្រីមានកូនតូច និងត្រូវពឹងលើស្វាមីអ្នកស្រីស្ទើរតែទាំងស្រុង។អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំស្នើសុំឱ្យដោះលែងប្ដីខ្ញុំមកវិញ។ គាត់អត់បានធ្វើអីខុសផង។ គាត់គ្រាន់តែឃើញប្រទេសជាតិអីចឹង ហើយគាត់ឈឺចាប់។ […]វាអយុត្តិធម៌សម្រាប់គ្រួសារខ្ញុំណាស់បង។ ខ្ញុំពិបាកក្នុងជីវភាពណាស់ ព្រោះមានកូនតូចអាយុ៣ឆ្នាំ។ និយាយរួមទៅទាល់អត់មានអ្នកជួយគ្រួសារ។ ខ្ញុំពឹងលើប្ដីខ្ញុំ។ ខ្ញុំរកអីអត់បាន»។ ជុំវិញករណីអាជ្ញាធរខេត្តកំពង់ចាមចាប់ឃុំខ្លួនលោក ជិន សេងឃាង អគ្គលេខាធិការគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ និងជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក គង់ ម៉ូនីកា អំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យមានការយោគយល់ខ្ពស់ចំពោះពលរដ្ឋខ្មែរដូចគ្នា។ លោកថា អាជ្ញាធរគួរតែចៀសវាងការចាប់ឃុំខ្លួនពលរដ្ឋ ដោយគ្រាន់តែពួកគេសម្តែងមតិពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗ និងស្នើសុំយ៉ាងទទូចឱ្យតុលាការទម្លាក់ចោលរាល់បទចោទប្រកាន់ទាំងអស់។  លោកបានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងសង្កេតឃើញថាការធ្វើទុកបុកម្នេញ ការរឹតត្បឹតសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងការឃុំខ្លូនជាពិសេសការឃុំខ្លួនសកម្មជននយោបាយមកពីគណបក្សប្រឆាំង ដែលនិយាយអំពីបញ្ហាព្រំដែន អំពីបញ្ហាភាពអយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គមតែងតែទទួលបានការឃុំខ្លួន»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំសូមអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលឱ្យបើកសិទ្ធិទូលាយ ហើយយោគយល់ខ្ពស់បំផុតចំពោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ជាពិសេសសកម្មជននយោបាយ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់មានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិតាមក្របខ័ណ្ឌច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ សូមឱ្យទម្លាក់ចោលនូវបទចោទប្រកាន់ដែលទៅដល់អ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនទាំងអស់នោះ ដើម្បីពួកគាត់អាចមានសិទ្ធិសេរីភាពចូលរួមចំណែកអភិវឌ្ឍប្រទេសរបស់យើង»។ ចំណែក នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត យល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណាដោះលែងសកម្មជននានា រួមមានសកម្មជននយោបាយ និងសកម្មជនបរិស្ថានជាដើម ក្នុងន័យបង្រួបបង្រួម និងផ្សះផ្សាជាតិខ្មែរ។ លោកថា កន្លងមកអង្គការធ្វើការលើការងារសិទ្ធិមនុស្សទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិ តែងតែទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិបញ្ចេញមតិជាដើម។ លោកថា៖ «វាជាចំណុចវិជ្ជមានមួយសម្រាប់កម្ពុជា រវាងអ្នកនយោបាយ និងអ្នកនយោបាយឱ្យមានការយោគយល់គ្នា បង្រួបបង្រួមជាតិ សាមគ្គីឯកភាពជាតិ។ អង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្វើការផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សជាតិ និងអន្តរជាតិ ក៏ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាអង្គការសហប្រជាជាតិហ្នឹង គាត់តែងតែព្រួយបាម្ភ លើកឡើងពីមុនមកថា គួរតែពិនិត្យពិចារណាដោះលែងទៅលើសកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជនគណបក្សនយោបាយ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «យើងជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្វើការលើសិទ្ធិមនុស្សក៏មានការព្រួយបារម្ភដែរ ទាក់ទងការចាប់ខ្លួនបន្ថែមជាបន្តបន្ទាប់ទៅលើសកម្មជនគណបក្សនយោបាយ សកម្មជនការងារសង្គមផ្សេងៗទៀត ឬក៏អ្នកដែលបញ្ចេញមតិលើបណ្ដាញសង្គម»៕

  

• ទូតខ្មែរនៅជប៉ុនផ្ញើលិខិតទៅ Nikkei Asia ដើម្បីជំទាស់ការហៅទីតាំងជម្លោះថា «ណងចាន់» នៃប្រទេសថៃ

  ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន ផ្ញើលិខិតបំភ្លឺទៅកាន់និពន្ធនាយកសារព័ត៌មាន នីគីអាស៊ី (Nikkei Asia) ពាក់ព័ន្ធនឹងខឹ្លមសារក្នុងអត្ថបទអំពីតំបន់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយហៅថា «ណងចាន់» នៃប្រទេសថៃ។ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សារព័ត៌មានជប៉ុន នីគី អាស៊ី បានចុះផ្សាយព័ត៌មានមួយ ក្រោមចំណងជើងថា «ការប៉ះទង្គិចគ្នានៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប៉ះពាល់ដល់ឧស្សាហកម្មរថយន្តជប៉ុន»។  យ៉ាងណាក្រោយការចុះផ្សាយអត្ថបទនេះ ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា បានផ្ញើលិខិតទៅកាន់និពន្ធនាយកព័ត៌មានស្ថាប័នខាងលើ ដោយពិពណ៌នាខ្លឹមសារក្នុងអត្ថបទនោះថា បានហៅទីតាំងមានជម្លោះថា «ណងចាន់» ក្នុងខេត្តស្រះកែវ នៃប្រទេស​ថៃ និងរាយការណ៍ពីការវិវត្តនៅទីនោះ ដោយផ្ដោតជាចម្បងតាមរយៈទស្សនៈរបស់អាជ្ញាធរ និងបុគ្គលិកយោធាថៃ។  ទូតកម្ពុជា ចាត់ទុកសេចក្ដីរាយការណ៍នេះថា ជាការរៀបរាប់មិនពេញលេញ និងអាចបង្ហាញដោយអចេតនាពីភាពស្របច្បាប់ចំពោះការទាមទារទឹកដីរបស់ភាគីម្ខាង ដោយមិនទទួលស្គាល់ជំហររបស់កម្ពុជាថា វាជាផ្នែកមួយនៃទឹកកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ លិខិតខាងលើ បរិហារទៀតថា ក្នុងខ្លឹមសារអត្ថបទដដែល សារព័ត៌មាន នីគីអាស៊ី បានលើកឡើងពីការចោទប្រកាន់របស់យោធាថៃ ដែលអះអាងថា «កងកម្លាំងកម្ពុជាអាចដាក់មីន ទោះបីមានបទឈប់បាញ់ដែលព្រមព្រៀងគ្នាកាលពីខែធ្នូ» ដោយមិនរំលេចពីការឆ្លើយតបរបស់កម្ពុជា ឬការផ្ទៀងផ្ទាត់នោះទេ។ ក្នុងលិខិត និយាយថា៖ «ទាំងនេះគឺជាការអះអាងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនអំពីជម្លោះ»។ […] ខ្ញុំជឿជាក់ថា ការបំភ្លឺទាំងនេះនឹងរួមចំណែកដល់ការយល់ដឹងកាន់តែពេញលេញ និងត្រឹមត្រូវជាងមុនចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធ»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មានលោក ទេព អស្នារិទ្ធ គាំទ្រចំណាត់ការរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន។ អ្នកជំនាញសារព័ត៌មាន និងនាយកប្រតិបត្តិសមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជាលោក ណុប វី មានប្រសាសន៍ថា ការសរសេរអត្ថបទអំពីតំបន់មានភាពប្រទាញប្រទង់ អ្នកសារព័ត៌​មានត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន និងចៀសវាងកំណត់តំបន់ជម្លោះនោះ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ភាគីណាមួយ។ លោក និយាយថា៖ «នៅក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលស្ថិតនៅក្នុងជម្លោះ គេមានការប្រយ័ត្នប្រយែងណាស់ ជាពិសេសការផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពគឺត្រូវតែធ្វើម៉េចឱ្យបានពីគ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ ដូចកម្ពុជានិងថៃ គឺត្រូវតែមានប្រភពពីកម្ពុជា ត្រូវតែមានប្រភពពីថៃ ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពព័ត៌មាន ដើម្បីកុំឱ្យមានការខុសឆ្គង»។ លោក បន្តថា៖ «សម្រាប់ស្ថាប័នវិជ្ជាជីវៈនៅពេលដែលទទួលបានការបំភ្លឺដូច្នេះ ត្រូវធ្វើសេចក្ដី​កែតម្រូវហើយ គឺអាចផ្ទៀងផ្ទាត់មើលនៅត្រង់ចំណុចនេះឡើងវិញ»។ ចំណែកអ្នកវិភាគនយោបាយលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា យល់ថា សារព័ត៌មានជប៉ុននេះគួរកែតម្រូវអត្ថបទរបស់ខ្លួនឡើងវិញនៅពេលដែលកំណត់ និងហៅទីតាំងទាំងនោះតាមភាសាថៃ ដោយមិនមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការលើកឡើងពីភាគីកម្ពុជា។ កាលពីចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងព័ត៌មាន បានដាក់លិខិតតវ៉ាជាផ្លូវការទៅកាសែតអាមេរិក The Wall Street Journal (WSJ) ដោយស្នើឱ្យលុបពាក្យក្នុងចំណងជើងអត្ថបទដែលលើកឡើងពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលប្រើពាក្យ «Scambodia» ដោយចាត់ទុកថា ជាការរើសអើង ប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសប្រទេស និងប្រជាជនកម្ពុជា ព្រមទាំងរំលោភលើក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៕

  

• កម្ពុជាប្រកាសផ្ដើមស្វែងរកការដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រជាមួយថៃតាមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ

  រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ឱ្យដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំពាក់ព័ន្ធនឹងការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា ក្រោម​ច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS)។  តាមរយៈវីដេអូដែលរយៈពេលជាង៧នាទីដែលបានផ្សាយលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវនាថ្ងៃទី០២ខែមិថុនា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា កម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។  លោក និយាយថា៖ «យើងបានជ្រើសរើសយកយន្តការនេះ ក្នុងគោលដៅការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាដែលអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ»។ លោក បន្ថែមថាបើទោះបីកម្ពុជាស្វះស្វែងរកយន្តការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីក៏ដោយ ប៉ុន្តែអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រូវតែគោរពជាដាច់ខាត។លោក បន្តទៀតថាការរកយន្តការអន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីភាគីថៃសម្រេចលុបចោល​អនុស្ស​រណៈយោគយល់គ្នា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងថា លទ្ធភាពនៃការចរចាទ្វេភាគីបានដើរដល់ទីបញ្ចប់ និងថា ដំណោះស្រាយនេះ កម្ពុជានិងថៃនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍នៃដែនសមុទ្រដោយយុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែង។ កាលពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រាជរដ្ឋាភិបាលថៃសម្រេចលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ឬ MOU ៤៤ ស្តីពីតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយឯកតោភាគី។ នៅចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ ថ្លែងប្រាប់កាសែត Reuters ថា ធនធានថាមពលក្រោមសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃនេះ មានតម្លៃប្រមាណ៣០០ពាន់លានដុល្លារ ដែលកម្ពុជាត្រូវដោះស្រាយជាមួយថៃជាបន្ទាន់ ក្រោយមានវិបត្តិប្រេងសកលដោយសារជម្លោះនៅអ៊ីរ៉ង់។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ស្វាគមន៍ចំពោះយន្តការអន្តរជាតិរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីឈានទៅរកការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រឱ្យច្បាស់លាស់ និងទទូច​ឱ្យរកយន្តការអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនគោកដែលកំពុងមានវិវាទជាមួយថៃ។ លោក និយាយថា «ខ្ញុំមើលទៅយើងមិនមានមធ្យោបាយអ្វីផ្សេងទេ ហើយគួរតែ ទោះបីរឿងជម្លោះដែនគោកក៏ដោយ ក៏យើងត្រូវតែដាក់បណ្ដឹងដែរ។ យ៉ាងហោចណាស់ក៏យើងបានទទួលនូវឯកសារពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្គាល់ថា វាជាព្រំដែនត្រឹមត្រូវ ត្រឹមណាជាដើមចឹង»។ចំណែកប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីលោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ក៏បង្ហាញការសាទរចំពោះឆន្ទៈរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំដើម្បីទប់ទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពាន។ លោក បន្តថា៖ «[ខ្ញុំ] ជំរុញឱ្យប្ដឹងដល់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិផងដែរ ព្រោះរឿងបាត់ទឹកដីប្រវត្តិសាស្រ្តដល់កូនចៅ បើសិនយើងមិនបានតវ៉ានៅពេលនេះ អាចមានវិប្បដិសារី»។ ជុំវិញករណីនេះ អ្នកតាមដានភូមិសាស្រ្តនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺជារូបភាពឆ្លុះបញ្ចាំងពី «ការទាល់ច្រកផ្នែកការទូតទ្វេភាគី» ជាជាងជម្រើស​ប្រកបដោយយុទ្ធសាស្ត្រមុតស្រួច បន្ទាប់ពីថៃបោះបង់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ដែលនាំឱ្យកម្ពុជាហាក់ដូចបាត់បង់ឧបករណ៍ចរចាដ៏សំខាន់ ដែលធ្លាប់តែទាញថៃឱ្យមកអង្គុយចរចាបាន។  លោក បន្ថែមថា៖ «បើនិយាយពីប្រៀបឈ្នះលើថៃតាមរយៈយន្តការអន្តរជាតិនេះ ខ្ញុំមើលឃើញថា កម្ពុជាអាចនឹងឈ្នះតែ «នៅលើក្រដាស និងផ្នែកសីលធម៌» ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែពិបាកនឹងទទួលបានជ័យជម្នះជាក់ស្តែងលើដែនទឹកណាស់។ យើងត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតថា គណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលរបស់ UNCLOS នេះ មិនមែនជាតុលាការ ICJ នោះទេ ពោលគឺរបាយការណ៍ និងអនុសាសន៍ចុងក្រោយរបស់គណៈកម្មការនេះ គឺគ្មានកម្លាំងគតិយុត្តិបង្ខំឱ្យភាគីណាមួយត្រូវតែអនុវត្តតាមឡើយ»។ លោក បន្តថា បើទោះបីជាអ្នកជំនាញអន្តរជាតិរកឃើញថា បន្ទាត់ខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រឹមត្រូវតាមគោលការណ៍ច្បាប់ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលថៃដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតក្រោម​សម្ពាធជាតិនិយម អាចនឹងច្រានចោលអនុសាសន៍នោះដោយងាយ។ លោក បន្ថែមថា៖ «លើសពីនេះ ថៃមានប្រៀបជាងកម្ពុជាទាំងផ្នែកកម្លាំងកងទ័ពជើងទឹក និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច»។ លោកផ្ដល់យោបល់ដែរថា ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រនេះឱ្យបានដាច់ស្រឡះ កម្ពុជា មិនអាចពឹងផ្អែកតែលើច្បាប់អន្តរជាតិតែមួយមុខនោះទេ ដោយត្រូវធ្វើដោយខានមិនបាន គឺការកសាងឯកភាពជាតិផ្ទៃក្នុង និងតម្លាភាពសង្គម និងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិជើងទឹកខ្លួនឯងឱ្យមានទម្ងន់អាចថ្លឹងថ្លែងជាមួយអ្នកជិតខាងបាន ព្រោះច្បាប់អន្តរជាតិនឹងគ្មានន័យ បើគ្មានកម្លាំងពិតប្រាកដក្នុងការការពារ។ លោក និយាយថា «មានតែការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងភាពរឹងមាំខាងច្បាប់អន្តរជាតិ កម្លាំងការ​ពារ​ជាតិពិតប្រាកដ និងភាពស្មោះត្រង់ចំពោះប្រជាជាតិខ្លួនឯងទេ ទើបអាចបិទបញ្ចប់រឿងរ៉ាវរ៉ាំរ៉ៃនេះបានជាស្ថាពរ»៕