• កម្ពុជា-វៀតណាម ប្ដេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឱ្យដល់២០ពាន់លានដុល្លារក្នុងពេលខាងមុខ

  ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា-វៀតណាម ប្ដេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឱ្យឈានដល់ចំនួន ២០ពាន់លានដុល្លារ នាពេលខាងមុខ ស្របពេលដែលការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីរមានការធ្លាក់ចុះតិចតួចនៅឆ្នាំមុន។  យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា អំពីលទ្ធផលនៃទស្សនកិច្ចរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម ថ្នាក់ដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ ណែនាំឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែមទៀត ដើម្បីឈានទៅសម្រេចឱ្យបាននូវគោលដៅពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីទំហំ២០ពាន់លានដុល្លារ នាពេលខាងមុខ។ ក្រសួងការបរទេស បន្ថែមថា កម្ពុជា និងវៀតណាម ក៏ឯកភាពគ្នាពន្លឿនការដាក់បញ្ចូលច្រកទ្វារអន្តរជាតិ ម៉ឺនជ័យ ខេត្តព្រៃវែង និងតឺនណាម ខេត្តតៃនិញ ទៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីទំនិញឆ្លងកាត់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោក ដើម្បីសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ព្រំដែន។  ទន្ទឹមនេះដែរ ប្រទេសទាំងពីរ ក៏ឯកភាពប្រឹងប្រែងបង្កើនការតភ្ជាប់តាមរយៈការអភិវឌ្ឍ និងភ្ជាប់ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-បាវិត និងទីក្រុងហូជីមិញ-ម៉ុកបៃ និងជំរុញការវិនិយោគបន្ថែម និងការសម្រួលដល់ពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ ប្រជាកាសែតមិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្មលោក ប៉ែន សុវិជាតិ បានទេ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា។ បើតាមអគ្គនាយកដ្ឋានគយកម្ពុជា ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម គិតត្រឹមរយៈពេល៥ខែ ឆ្នាំ២០២៦ មានទំហំជាង ៤ ១០៥ លានដុល្លារអាមេរិក ដែលបានកើនឡើង​ពីជាង ៣ ៨៤៤ លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំ២០២៥។  ប្រភពដដែល បន្តថា ចំពោះទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មានទំហំ៧ ៧៩២ លានដុល្លារ ដោយបានធ្លាក់ចុះ១ភាគរយ បើធៀបនៅឆ្នាំ២០២៤។ ជុំវិញការប្តេជ្ញាពង្រីកទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា-វៀតណាមនេះ ប្រធានសមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជា លោក អួន ស៊ីឡុត មានប្រសាសន៍ថា ដំណើរការនាំចេញស្វាយចន្ទីទៅកាន់ប្រទេស​វៀតណាមមានភាពល្អប្រសើរច្រើន ប៉ុន្តែលោកចង់ឱ្យមានការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយនៅព្រំដែនដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលា និងនីតិវិធី។ លោក និយាយថា៖ «ព្រោះរាល់ថ្ងៃយើងទៅសុំ [វិញ្ញាបនបត្រ] ភូតគាមអនាម័យពីក្រសួងកសិកម្មផង សុំវិញ្ញាបនបត្រដើមកំណើតទំនិញពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មផង វាផ្សេងគ្នា ហើយនីតិវិធីហ្នឹងវាធ្វើឱ្យយូរ ហើយបើមានច្រកចេញចូល វាមានមួយដុំ»។ លោក ស៊ីឡុត ឱ្យដឹងដែរថា គិតត្រឹមរយៈពេល៥ខែ នៅឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជា បាននាំចេញស្វាយ​ចន្ទីទៅកាន់វៀតណាមចំនួន ៨៣ម៉ឺនតោន ដែលស្មើនឹងទឹកប្រាក់ជាង១៤០០លានដុល្លារ។  លោកបន្ថែមថា ស្វាយចន្ទីឆៅនេះ ត្រូវបានវៀតណាមកែច្នៃទៅជាផលិតផលសម្រេចដើម្បីនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសទីបី។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (AVI) និងជាអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចលោក ឆេង គឹមឡុង យល់​ថា ផែនការបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ គឺអាចសម្រេចបាន ដោយសារកម្ពុជាកំពុងពង្រីកខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្ម ខណៈវៀតណាមក៏មានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ក្រោយចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយអាមេរិក ចិន ជប៉ុន ជាដើម ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមពីប្រទេសក្បែរខាងដូចកម្ពុជា។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោកថា ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាត្រូវជំរុញទំនិញយុទ្ធសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា និងវិស័យឯកជននៃប្រទេសទាំងពីរត្រូវមានការទាក់ទងគ្នាឱ្យបានច្រើនដើម្បីបើកច្រកទៅកាន់ការបំពេញបង្រ្គប់នៃខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មរៀងៗខ្លួន។ លោកនិយាយថា៖ «អាចទៅរួច ព្រោះកម្ពុជាកំពុងជំរុញខ្សែចង្វាក់ផលិកម្ម ហើយទី២ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមកំពុងកើនឡើង»៕

  ១៣ មិថុនា ២០២៦

  

• ប្រេសិតពាណិជ្ជកម្មចក្រភពអង់គ្លេសមកកម្ពុជាដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ

  ប្រេសិតពាណិជ្ជកម្មរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំកម្ពុជា វៀតណាម ថៃ និងឡាវ លោក Matt Western នឹងមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការ ដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ខ្លីនៅក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងផ្លូវការរបស់​ស្ថានទូតអង់គ្លេសប្រចាំនៅកម្ពុជា នាថ្ងៃទី ១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦។ ស្ថានទូតអង់គ្លេសប្រចាំនៅកម្ពុជាកត់សម្គាល់ថា៖ «ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Matt Western បានគូសបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏យូរអង្វែងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំពោះការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយគាំទ្រដល់កំណើនបៃតង និងបរិយាបន្ន ព្រមទាំងពង្រឹងតួនាទីរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសជាដៃគូគាំទ្រដ៏គួរឱ្យទុកចិត្ត និងយូរអង្វែង»។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសលើកឡើងថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Matt Western មកកម្ពុជា គឺដើម្បីបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងពង្រឹងបន្ថែមទៀតនូវទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគទ្វេភាគីដែលធ្លាប់មាន ដោយបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តយូរអង្វែងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចំពោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាពរបស់កម្ពុជា។ ប្រេសិតពាណិជ្ជកម្មអង់គ្លេស លោក Matt Western លើកឡើងក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថា លោករីករាយចំពោះដំណើរត្រឡប់មកកម្ពុជាជាលើកទី ២ នេះ។ លោក Matt Western មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចក្រភពអង់គ្លេសមានមោទនភាពក្នុងការធ្វើការងារជាមួយកម្ពុជា លើវិស័យនានាដែលភាពខ្លាំង និងមហិច្ឆតារបស់យើងមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា រួមមាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបៃតង សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ និងទីផ្សារមូលបត្រ ព្រមទាំង​វិស័យអប់រំ។ វិស័យទាំងនេះមានសក្ដានុពលក្នុងការគាំទ្រដល់កំណើនប្រកបដោយចីរភាព បង្កើតឱកាសការងារ ទាក់ទាញការវិនិយោគ និងបើកផ្លូវទៅកាន់វិបុលភាពរយៈពេលវែង»។ លោកបន្ថែមទៀតថា អាជីវកម្មរបស់អង់គ្លេសបានរួមចំណែកសំខាន់មួយផ្នែករួចហើយនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ លោកថា គោលនយោបាយបើកចំហរបស់កម្ពុជាបានបង្កើតឱ្យមានឱកាសដ៏សំខាន់ៗ សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ លោក Matt Western បញ្ជាក់ដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំទន្ទឹងរង់ចាំជួបពិភាក្សាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំ មន្ត្រីគ្រប់គ្រង អាជីវកម្ម និងអ្នកអប់រំរបស់កម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកវិធីសាស្ត្រដែលយើងអាចធ្វើឱ្យភាពជាដៃគូរបស់យើងកាន់តែស៊ីជម្រៅ បើកផ្លូវសម្រាប់ឱកាសថ្មីៗខាងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ ព្រមទាំងគាំទ្រដល់ទំព័រថ្មីនៃរឿងរ៉ាវកំណើនរបស់កម្ពុជា»។ បើតាមគម្រោង មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់អង់គ្លេសរូបនេះ នឹងជួបពិភាក្សាការងារជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា គឺឯកឧត្តមបណ្ឌិត សុខ ស៊ីផាន់ណា ដែលទទួលខុសត្រូវភាគច្រើនផ្នែកគោលនយោបាយ និងធុរកិច្ច។ ភាគីអង់គ្លេសក៏នឹងជួបដៃគូសហការមកពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ដើម្បីពិភាក្សាលើប្រធានបទវេទិកាពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគរួម ការកែទម្រង់បទប្បញ្ញត្តិ ព្រមទាំងការបង្កើនការទាញយកផលប្រយោជន៍ពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ (DCTS) របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ តំណាងអង់គ្លេសក៏នឹងជួបពិភាក្សាជាមួយតំណាងមកពីអគ្គិសនីកម្ពុជា (EDC) ដើម្បីពិភាក្សា​អំពី មហិច្ឆតាលើវិស័យថាមពលរបស់កម្ពុជា ភាពជាដៃគូខាងហិរញ្ញប្បទាន និងសក្តា​នុពលទៅថ្ងៃអនាគតរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងការគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍ និងការផ្លាស់ប្តូរថាមពលរបស់កម្ពុជា។ លោក Matt Western ដែលជាសមាជិកសភាផងនោះ គឺជាបេសកជនពាណិជ្ជកម្មរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសឡាវ។ តួនាទីរបស់លោក គឺជំរុញផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ព្រមទាំងពង្រឹងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចទ្វេភាគី។ ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសទទួលផលដ៏សំខាន់មួយនៃប្រព័ន្ធអនុគ្រោះនេះ ដែលផ្តល់នូវការនាំចូលដោយមិនជាប់ពន្ធគយ (Duty-free) រហូតដល់ទៅជាង ៩៩% នៃទំនិញដែលនាំចេញទៅកាន់ចក្រភពអង់គ្លេស។ កម្មវិធីនេះបានជួយដល់អាជីវកម្មកម្ពុជាក្នុងការរីកលូតលាស់ បង្កើនភាពសម្បូរបែបនៃការនាំចេញ និងបង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនៅលើទីផ្សារសកលលោក៕

  ១០ មិថុនា ២០២៦

  

• លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជួបនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អនុទីន ក្នុងជំនួបក្រៅផ្លូវការនៅហាណូយ

  ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្សាយជាសាធារណៈឱ្យដឹងថា លោកបានជួបពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ Anutin Charnvirakul។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្សាយតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោក ដោយភ្ជាប់ជាមួយរូបថតមួយសន្លឹក និងសរសេរថា៖ «ឆ្លៀតជួបពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការ ជាមួយ ឯកឧត្តម Anutin Charnvirakul នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ មុនចូលរួមពិធីបើកវេទិកាអនាគតអាស៊ាន លើកទី៣ នៅសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី៩ មិថុនា ២០២៦»។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ខ្លឹមសារលម្អិតនៃជំនួបមិនទាន់ត្រូវបង្ហាញជាសាធារណៈឱ្យដឹងនៅឡើយទេ។ កម្ពុជា និងថៃ បានទម្លាក់កម្រិតទំនាក់ទំនងការទូតនៅត្រឹមកម្រិតលេខាទូតទី២ កាលពីឆ្នាំមុន ពោលគឺមិនចាប់ផ្ដើមប្រយុទ្ធគ្នាតាមព្រំដែន។ សព្វថ្ងៃ ទាហានថៃបានរំលោភកាន់កាប់ដីខ្មែរជាច្រើនទីតាំង រាប់តាំងពីតំបន់ប្រជុំជនមួយចំនួន តំបន់ប្រាសាទបុរាណ និងបន្ទាត់ព្រំដែនតំបន់ភ្នំ។ អគ្គលេខាធិការរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា និងជាសាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ បណ្ឌិត យង់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា ការផ្សាយព័ត៌មានពីជំនួបរវាងមេដឹកនាំកម្ពុជា-ថៃ ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា គឺបង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាតែងបើកទូលាយផ្នែកសន្ទនាការទូតជាមួយថៃ បើទោះជាថៃកំពុងកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជានៅទីតាំងមួយចំនួនក្ដី។ លោកបន្ថែមថា៖ «កម្ពុជាចង់បង្ហាញថា ខ្លួនជារដ្ឋស៊ីវិល័យ ប្រកាន់យកច្បាប់អន្តរជាតិ និងទំនាក់ទំនងការទូតជាប្រក្រតី។ បើទោះជាថៃប្រកាន់ឥរិយាបថក្រអឺតក្រទមយ៉ាងណាក៏​ដោយ ក៏ប្រទេសកម្ពុជានៅតែប្រកាន់ជំហរច្បាស់លាស់លើផ្នែកការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ»។ លោក យង់ ពៅ បញ្ជាក់ថា ទំនាស់រវាងកម្ពុជា-ថៃ នឹងអាចដោះស្រាយបាន បើសិនជាមានការសន្ទនាគ្នា និងដោះស្រាយតាមយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានជាធរមាន។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកព្យាករណ៍ថា អ្នកជាតិនិយមជ្រុលរបស់ថៃនឹងបន្ទោសលោក អនុទីន នៅពេលដែលពួកគេឃើញរូបភាពចាប់ដៃរវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អនុទីន។ កាលពីថ្ងៃទី០៨ខែមិថុនា កាសែតចិន ឆាយណា ដេលី (China Daily) បានផ្សាយថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ សុទ្ធតែបានប្រកាសជំរុញឱ្យព្រំដែនមានសន្តិភាព។  កាសែតចិន ឆាយណា ដេលី បានស្រង់ប្រសាសន៍លោក អនុទីន ដែលបាននិយាយថា ទំនាក់ទំនងនៃប្រទេសទាំងពីរ កំពុងស្ថិតនៅផ្លូវបំបែក និងត្រូវធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីជំនះបញ្ហាប្រឈមនានាដែលកើតមានឡើង។ លោក អនុទីន ៖ «សូមអំពាវនាវឲ្យមានរបត់ថ្មីនៅក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា តាមរយៈការទុកចិត្តគ្នា ភាពជឿជាក់ និងកិច្ចសន្ទនាដោយភាពស្មោះត្រង់។ ឆន្ទៈនិងការប្តេជ្ញាចិត្តខាងនយោបាយ គឺជារឿងចាំបាច់បំផុតដើម្បីសម្រេចបាននូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយសន្តិភាព និងយូរអង្វែង ព្រមទាំងបានសម្តែងនូវភាពជឿជាក់ថា គោលដៅនេះអាចសម្រេចទៅបាន ទោះបីជាមានការលំបាកនានាក៏ដោយ»។ កាសែតចិន ឆាយណា ដេលី ក៏បានស្រង់ប្រសាសន៍របស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិនោះថា បទឈប់បាញ់គ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅតែបន្តរក្សាបាន ប៉ុន្តែនៅមានភាពផុយស្រួយនៅឡើយ។ លោកបានអំពាវនាវឲ្យថៃអនុវត្តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ឲ្យបានជាបន្ទាន់ ពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាព។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោកសាស្ត្រាចារ្យ សេង វណ្ណលី មានប្រសាសន៍ថា ជំនួបរវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អនុទីន ឆានវីរៈកុល នៅលើទឹកដី​វៀតណាម ក្នុងអំឡុងពេលនៃវេទិកាអនាគតអាស៊ាននេះ គឺជារូបភាពនយោបាយមួយដែលអាចមើលឃើញពីរជ្រុងផ្ទុយគ្នា ទាំងចំណុចវិជ្ជមាននៃការរក្សាទំនាក់ទំនង និងភាពទាល់ច្រកនៃដំណោះស្រាយពិតប្រាកដ។ លោកថា បើពិនិត្យលើទិដ្ឋភាពវិជ្ជមាន និងលទ្ធភាពនៃការសម្រាលភាពតានតឹង ជំនួបនេះពិតជាអាចប្រសើរក្នុងកម្រិតនៃការរក្សាបណ្តាញទំនាក់ទំនង​ទ្វេភាគីកុំឱ្យដាច់។ លោក សេង វណ្ណលី៖ «ការជួបគ្នារវាងមេដឹកនាំអាចជួយរក្សានូវលំនឹងបណ្តោះអាសន្ន មិនឱ្យជម្លោះព្រំដែនរុញច្រានប្រទេសទាំងពីរទៅរកការប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធាឡើងវិញម្តងទៀតឡើយ។ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារស្នូលនៃការរកច្រកចេញសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែន និងតំបន់ទាមទារត្រួតគ្នា (OCA) ខ្ញុំយល់ថាជំនួបនេះមិនអាចនាំមកនូវដំណោះស្រាយជាដុំកំភួន ឬជោគជ័យធំដុំនោះឡើយ»។ លោកបន្ថែមថា លោក អនុទីន នឹងជួបព្យុះភ្លៀងលើបញ្ហាបី ដែលរួមមាន៖ទី១. សម្ពាធនយោ​បាយផ្ទៃក្នុងថៃ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងរងសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីក្រុមអភិរក្សនិយម ក្រុមជាតិនិយមជ្រុល និងកងទ័ពថៃ។ទី២. អនុទីន ខ្វះអំណាចសម្រេចដាច់ខាត៖ ជំនួបនេះគ្រាន់តែជាការស្ទាបស្ទង់ទឹកចិត្ត និងការបន្ធូរបន្ថយបរិយាកាសនយោបាយការបរទេសតែប៉ុណ្ណោះ។ទី៣. ភាពផ្ទុយគ្នានៃយុទ្ធសាស្ត្រស្នូល៖ នៅពេលដែលកម្ពុជាចង់ចរចាជាកញ្ចប់ក្រោមក្របខ័ណ្ឌ UNCLOS (ទាញយកថាមពលប្រេងកាតផង និងកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រផងស្របពេលគ្នា) ភាគីថៃ ជាពិសេសក្រុមបច្ចេកទេស និងកងទ័ព តែងតែចង់ឱ្យដោះស្រាយរឿងព្រំដែនសមុទ្រ​ឱ្យច្បាស់លាស់ជាមុនសិន ទើបជជែករឿងបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពលតាមក្រោយ។ លោកបញ្ជាក់ថា ភាពខុសគ្នានៃគោលការណ៍គ្រឹះនេះ មិនអាចដោះស្រាយបានតាមរយៈជំនួបក្រៅផ្លូវការនៅក្រៅប្រទេសបែបនេះឡើយ។ លោក សេង វណ្ណលី៖ «សរុបមក ខ្ញុំយល់ថា ជំនួបនេះគ្រាន់តែជា «ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់បណ្តោះអាសន្ន» ដើម្បីកុំឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីធ្លាក់ចុះដុនដាប ប៉ុន្តែវាមិនមែនជា «ថ្នាំព្យាបាលជំងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ» នៃជម្លោះព្រំដែននោះទេ។ ច្រកចេញពិតប្រាកដនៅតែទាមទារការចរចាជាផ្លូវការ យូរអង្វែង ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងការបើកចំហតម្លាភាព ដោយមិនអាចពឹងផ្អែកលើការសម្របសម្រួលបែបការទូតរវាងបុគ្គល និងបុគ្គល នោះទេ»៕

  

• លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទស្សនកិច្ចនៅវៀតណាមជាលើកទីពីរចាប់តាំងពីកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី

  ក្រោយឡើងកាន់អំណាចបានរយៈពេលជិត៣ឆ្នាំ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមម្ដងទៀតដែលជាលើកទីពីរ ដើម្បីរឹតចំណងមិត្តភាពឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេសទាំងពីរនៅដើមសប្ដាហ៍នេះ។ មសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា តបតាមការអញ្ជើញរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីវៀតណាម លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅកាន់សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ព្រមទាំងចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ាន នៅទីក្រុងហាណូយ ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ទី៨ ដល់ថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្ដីប្រកាសដដែល និយាយថា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងមានជំនួបទ្វេភាគីជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តី វៀតណាម ដែលគ្រោងពិភាក្សាលើការផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈអំពីមធ្យោបាយនានាក្នុងការធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនូវទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី រួមទាំងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិដែលជាប្រយោជន៍ និងក្ដីបារម្ភរួមរបស់ប្រជាជាតិទាំងពីរ។ ទន្ទឹងនឹងនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា ក៏នឹងជួបសម្ដែងការគួរសមជាមួយលោក តូ ឡឹម អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្ដ និងជាប្រធានរដ្ឋវៀតណាម រួមទាំងលោក ជិន ថាញ់មិន ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម។ បើតាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ ក៏នឹងប្រារព្ធ​ខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៦០ នៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតនៅឆ្នាំក្រោយផងដែរ។ ទស្សនកិច្ចរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជាធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋវៀតណាមលោក តូ ឡឹម ទើបតែបានបញ្ចប់ទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃនាពេលថ្មីៗនេះ ដើម្បីពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ ខណៈវៀតណាម និងថៃ ក៏បានព្រមព្រៀងលើការពង្រឹងការតភ្ជាប់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃទី០៨ខែមិថុនានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបាននាំប្រតិភូទៅដល់ប្រទេសវៀតណាម ព្រមទាំងជួបសមភាគីដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម។លោកហ៊ុនម៉ាណែត និងក្រុមការងារបានចូលរួមពិធីជប់លៀងផ្លូវការដែលរៀបចំដោយលោកឡេ មិញហ៊ឹង (Le Minh Hung) នាយករដ្ឋ​មន្រ្តីវៀតណាម។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន យល់ថា កម្ពុជាទំនងស្វែងរកទំនាក់ទំនង​ការទូតជាមួយវៀតណាមឱ្យល្អជាងមុន ក្រោយថៃដែលកំពុងឈ្លានពានទឹកដី។លោកថាអ្នកដឹកនាំកម្ពុជាទំនងជាទៅបង្កើនទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីជាមួយវៀតណាម។ លោក និយាយថា៖ «ការធ្វើទស្សនកិច្ចនេះអាចនឹងបង្ហាញពីជំហររបស់ខ្លួន ចង់ងាកទៅជជែក ឬក៏ពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយវៀតណាមឱ្យបានរឹងមាំជាងមុន ឬម៉េចខ្ញុំអត់ដឹងទេ។ តែជាទស្សន៍ទាយប្រហែលជាវៀតណាម ហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងជាមួយថៃកាន់តែខ្លាំង ម្ល៉ោះហើយកម្ពុជាក៏អាចទាមទារទំនាក់ទំនងបែបហ្នឹងដែរ។ លោកទទូចឱ្យនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លៀតឱកាសនេះ លើកឡើងពីបញ្ហាខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ទៅកាន់មេដឹកនាំវៀតណាមឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើសិទ្ធិ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ អំឡុងពេលខួបលើកទី៧៧ឆ្នាំនៃការកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមទៅវៀតណាម។ លោក និយាយថា៖ «ខ្ញុំរំពឹងថា បើសិនជាអាច នាយករដ្ឋមន្រ្តី គួរតែលើកឡើងពីបញ្ហាអស់ហ្នឹងពីរឿងសិទ្ធិរស់នៅ ពីរឿងបញ្ហាជីវភាព សេដ្ឋកិច្ចជាដើមពីអ្នករស់នៅកម្ពុជាក្រោម ដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅលើដីកំណើតរបស់ខ្លួន»។ ជុំវិញដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាលោក គិន ភា មានប្រសាសន៍ថា វៀតណាមជាអ្នកជិតខាងដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា ទាំងក្នុងវិស័យសន្តិសុខ សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងការតភ្ជាប់ប្រជាជន និងប្រជាជន។ ហេតុដូចនេះហើយ លោកយល់ថា ការរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយវៀតណាម គឺស្របទៅនឹងផលប្រយោជន៍ជាតិរយៈពេលវែងរបស់កម្ពុជា។ លោក គិន ភា បន្ថែមទៀតថា បច្ចុប្បន្ន បញ្ហាតំបន់ និងពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចសកល សន្តិសុខមិនប្រពៃណី ក៏ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ក្នុងបរិបទនេះ ការសម្របសម្រួល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសជិតខាង ដូចជាកម្ពុជា និងវៀតណាម កាន់តែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ លោក និយាយថា៖ «ខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរកំពុងឈានទៅរកខួប ៦០ ឆ្នាំនៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតផ្លូវការ នៅឆ្នាំ២០២៧ នេះគឺជាឱកាសដ៏ល្អក្នុងការពិនិត្យមើលសមិទ្ធផលកន្លងមក និងរៀបចំចក្ខុវិស័យថ្មីសម្រាប់អនាគត។ ការពង្រឹងទំនាក់ទំនងនយោបាយ ការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជននិងប្រជាជន និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហាតំបន់ នឹងក្លាយជាកម្លាំងចលករសំខាន់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី»។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានដឹកនាំប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ទៅទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមផងដែរ ដែលកាលនោះលោកមានជំនួបជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី វៀតណាម ផាម មិញជីញ ដោយពិភាក្សាលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យជាច្រើន ដូចជា អប់រំ ពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ការតភ្ជាប់ ទេសចរណ៍ វប្បធម៌ សន្តិសុខ ការពារជាតិ និងកិច្ចការព្រំដែន។ មេដឹកនាំទាំងពីរ ក៏បានពិភាក្សាគ្នាផងដែរ អំពីបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិ៕

  

• ទូតខ្មែរនៅជប៉ុនផ្ញើលិខិតទៅ Nikkei Asia ដើម្បីជំទាស់ការហៅទីតាំងជម្លោះថា «ណងចាន់» នៃប្រទេសថៃ

  ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន ផ្ញើលិខិតបំភ្លឺទៅកាន់និពន្ធនាយកសារព័ត៌មាន នីគីអាស៊ី (Nikkei Asia) ពាក់ព័ន្ធនឹងខឹ្លមសារក្នុងអត្ថបទអំពីតំបន់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយហៅថា «ណងចាន់» នៃប្រទេសថៃ។ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សារព័ត៌មានជប៉ុន នីគី អាស៊ី បានចុះផ្សាយព័ត៌មានមួយ ក្រោមចំណងជើងថា «ការប៉ះទង្គិចគ្នានៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប៉ះពាល់ដល់ឧស្សាហកម្មរថយន្តជប៉ុន»។  យ៉ាងណាក្រោយការចុះផ្សាយអត្ថបទនេះ ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា បានផ្ញើលិខិតទៅកាន់និពន្ធនាយកព័ត៌មានស្ថាប័នខាងលើ ដោយពិពណ៌នាខ្លឹមសារក្នុងអត្ថបទនោះថា បានហៅទីតាំងមានជម្លោះថា «ណងចាន់» ក្នុងខេត្តស្រះកែវ នៃប្រទេស​ថៃ និងរាយការណ៍ពីការវិវត្តនៅទីនោះ ដោយផ្ដោតជាចម្បងតាមរយៈទស្សនៈរបស់អាជ្ញាធរ និងបុគ្គលិកយោធាថៃ។  ទូតកម្ពុជា ចាត់ទុកសេចក្ដីរាយការណ៍នេះថា ជាការរៀបរាប់មិនពេញលេញ និងអាចបង្ហាញដោយអចេតនាពីភាពស្របច្បាប់ចំពោះការទាមទារទឹកដីរបស់ភាគីម្ខាង ដោយមិនទទួលស្គាល់ជំហររបស់កម្ពុជាថា វាជាផ្នែកមួយនៃទឹកកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ លិខិតខាងលើ បរិហារទៀតថា ក្នុងខ្លឹមសារអត្ថបទដដែល សារព័ត៌មាន នីគីអាស៊ី បានលើកឡើងពីការចោទប្រកាន់របស់យោធាថៃ ដែលអះអាងថា «កងកម្លាំងកម្ពុជាអាចដាក់មីន ទោះបីមានបទឈប់បាញ់ដែលព្រមព្រៀងគ្នាកាលពីខែធ្នូ» ដោយមិនរំលេចពីការឆ្លើយតបរបស់កម្ពុជា ឬការផ្ទៀងផ្ទាត់នោះទេ។ ក្នុងលិខិត និយាយថា៖ «ទាំងនេះគឺជាការអះអាងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនអំពីជម្លោះ»។ […] ខ្ញុំជឿជាក់ថា ការបំភ្លឺទាំងនេះនឹងរួមចំណែកដល់ការយល់ដឹងកាន់តែពេញលេញ និងត្រឹមត្រូវជាងមុនចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធ»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មានលោក ទេព អស្នារិទ្ធ គាំទ្រចំណាត់ការរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន។ អ្នកជំនាញសារព័ត៌មាន និងនាយកប្រតិបត្តិសមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជាលោក ណុប វី មានប្រសាសន៍ថា ការសរសេរអត្ថបទអំពីតំបន់មានភាពប្រទាញប្រទង់ អ្នកសារព័ត៌​មានត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន និងចៀសវាងកំណត់តំបន់ជម្លោះនោះ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ភាគីណាមួយ។ លោក និយាយថា៖ «នៅក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលស្ថិតនៅក្នុងជម្លោះ គេមានការប្រយ័ត្នប្រយែងណាស់ ជាពិសេសការផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពគឺត្រូវតែធ្វើម៉េចឱ្យបានពីគ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ ដូចកម្ពុជានិងថៃ គឺត្រូវតែមានប្រភពពីកម្ពុជា ត្រូវតែមានប្រភពពីថៃ ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពព័ត៌មាន ដើម្បីកុំឱ្យមានការខុសឆ្គង»។ លោក បន្តថា៖ «សម្រាប់ស្ថាប័នវិជ្ជាជីវៈនៅពេលដែលទទួលបានការបំភ្លឺដូច្នេះ ត្រូវធ្វើសេចក្ដី​កែតម្រូវហើយ គឺអាចផ្ទៀងផ្ទាត់មើលនៅត្រង់ចំណុចនេះឡើងវិញ»។ ចំណែកអ្នកវិភាគនយោបាយលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា យល់ថា សារព័ត៌មានជប៉ុននេះគួរកែតម្រូវអត្ថបទរបស់ខ្លួនឡើងវិញនៅពេលដែលកំណត់ និងហៅទីតាំងទាំងនោះតាមភាសាថៃ ដោយមិនមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការលើកឡើងពីភាគីកម្ពុជា។ កាលពីចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងព័ត៌មាន បានដាក់លិខិតតវ៉ាជាផ្លូវការទៅកាសែតអាមេរិក The Wall Street Journal (WSJ) ដោយស្នើឱ្យលុបពាក្យក្នុងចំណងជើងអត្ថបទដែលលើកឡើងពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលប្រើពាក្យ «Scambodia» ដោយចាត់ទុកថា ជាការរើសអើង ប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសប្រទេស និងប្រជាជនកម្ពុជា ព្រមទាំងរំលោភលើក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៕

  

• កម្ពុជាប្រកាសផ្ដើមស្វែងរកការដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រជាមួយថៃតាមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ

  រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ឱ្យដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំពាក់ព័ន្ធនឹងការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា ក្រោម​ច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS)។  តាមរយៈវីដេអូដែលរយៈពេលជាង៧នាទីដែលបានផ្សាយលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវនាថ្ងៃទី០២ខែមិថុនា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា កម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។  លោក និយាយថា៖ «យើងបានជ្រើសរើសយកយន្តការនេះ ក្នុងគោលដៅការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាដែលអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ»។ លោក បន្ថែមថាបើទោះបីកម្ពុជាស្វះស្វែងរកយន្តការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីក៏ដោយ ប៉ុន្តែអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រូវតែគោរពជាដាច់ខាត។លោក បន្តទៀតថាការរកយន្តការអន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីភាគីថៃសម្រេចលុបចោល​អនុស្ស​រណៈយោគយល់គ្នា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងថា លទ្ធភាពនៃការចរចាទ្វេភាគីបានដើរដល់ទីបញ្ចប់ និងថា ដំណោះស្រាយនេះ កម្ពុជានិងថៃនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍នៃដែនសមុទ្រដោយយុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែង។ កាលពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រាជរដ្ឋាភិបាលថៃសម្រេចលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ឬ MOU ៤៤ ស្តីពីតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយឯកតោភាគី។ នៅចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ ថ្លែងប្រាប់កាសែត Reuters ថា ធនធានថាមពលក្រោមសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃនេះ មានតម្លៃប្រមាណ៣០០ពាន់លានដុល្លារ ដែលកម្ពុជាត្រូវដោះស្រាយជាមួយថៃជាបន្ទាន់ ក្រោយមានវិបត្តិប្រេងសកលដោយសារជម្លោះនៅអ៊ីរ៉ង់។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ស្វាគមន៍ចំពោះយន្តការអន្តរជាតិរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីឈានទៅរកការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រឱ្យច្បាស់លាស់ និងទទូច​ឱ្យរកយន្តការអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនគោកដែលកំពុងមានវិវាទជាមួយថៃ។ លោក និយាយថា «ខ្ញុំមើលទៅយើងមិនមានមធ្យោបាយអ្វីផ្សេងទេ ហើយគួរតែ ទោះបីរឿងជម្លោះដែនគោកក៏ដោយ ក៏យើងត្រូវតែដាក់បណ្ដឹងដែរ។ យ៉ាងហោចណាស់ក៏យើងបានទទួលនូវឯកសារពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្គាល់ថា វាជាព្រំដែនត្រឹមត្រូវ ត្រឹមណាជាដើមចឹង»។ចំណែកប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីលោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ក៏បង្ហាញការសាទរចំពោះឆន្ទៈរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំដើម្បីទប់ទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពាន។ លោក បន្តថា៖ «[ខ្ញុំ] ជំរុញឱ្យប្ដឹងដល់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិផងដែរ ព្រោះរឿងបាត់ទឹកដីប្រវត្តិសាស្រ្តដល់កូនចៅ បើសិនយើងមិនបានតវ៉ានៅពេលនេះ អាចមានវិប្បដិសារី»។ ជុំវិញករណីនេះ អ្នកតាមដានភូមិសាស្រ្តនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺជារូបភាពឆ្លុះបញ្ចាំងពី «ការទាល់ច្រកផ្នែកការទូតទ្វេភាគី» ជាជាងជម្រើស​ប្រកបដោយយុទ្ធសាស្ត្រមុតស្រួច បន្ទាប់ពីថៃបោះបង់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ដែលនាំឱ្យកម្ពុជាហាក់ដូចបាត់បង់ឧបករណ៍ចរចាដ៏សំខាន់ ដែលធ្លាប់តែទាញថៃឱ្យមកអង្គុយចរចាបាន។  លោក បន្ថែមថា៖ «បើនិយាយពីប្រៀបឈ្នះលើថៃតាមរយៈយន្តការអន្តរជាតិនេះ ខ្ញុំមើលឃើញថា កម្ពុជាអាចនឹងឈ្នះតែ «នៅលើក្រដាស និងផ្នែកសីលធម៌» ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែពិបាកនឹងទទួលបានជ័យជម្នះជាក់ស្តែងលើដែនទឹកណាស់។ យើងត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតថា គណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលរបស់ UNCLOS នេះ មិនមែនជាតុលាការ ICJ នោះទេ ពោលគឺរបាយការណ៍ និងអនុសាសន៍ចុងក្រោយរបស់គណៈកម្មការនេះ គឺគ្មានកម្លាំងគតិយុត្តិបង្ខំឱ្យភាគីណាមួយត្រូវតែអនុវត្តតាមឡើយ»។ លោក បន្តថា បើទោះបីជាអ្នកជំនាញអន្តរជាតិរកឃើញថា បន្ទាត់ខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រឹមត្រូវតាមគោលការណ៍ច្បាប់ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលថៃដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតក្រោម​សម្ពាធជាតិនិយម អាចនឹងច្រានចោលអនុសាសន៍នោះដោយងាយ។ លោក បន្ថែមថា៖ «លើសពីនេះ ថៃមានប្រៀបជាងកម្ពុជាទាំងផ្នែកកម្លាំងកងទ័ពជើងទឹក និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច»។ លោកផ្ដល់យោបល់ដែរថា ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រនេះឱ្យបានដាច់ស្រឡះ កម្ពុជា មិនអាចពឹងផ្អែកតែលើច្បាប់អន្តរជាតិតែមួយមុខនោះទេ ដោយត្រូវធ្វើដោយខានមិនបាន គឺការកសាងឯកភាពជាតិផ្ទៃក្នុង និងតម្លាភាពសង្គម និងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិជើងទឹកខ្លួនឯងឱ្យមានទម្ងន់អាចថ្លឹងថ្លែងជាមួយអ្នកជិតខាងបាន ព្រោះច្បាប់អន្តរជាតិនឹងគ្មានន័យ បើគ្មានកម្លាំងពិតប្រាកដក្នុងការការពារ។ លោក និយាយថា «មានតែការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងភាពរឹងមាំខាងច្បាប់អន្តរជាតិ កម្លាំងការ​ពារ​ជាតិពិតប្រាកដ និងភាពស្មោះត្រង់ចំពោះប្រជាជាតិខ្លួនឯងទេ ទើបអាចបិទបញ្ចប់រឿងរ៉ាវរ៉ាំរ៉ៃនេះបានជាស្ថាពរ»៕

  

• មន្ត្រីកម្ពុជានាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ធនាគារកណ្តាលសមាជិកហ្រ្វង់កូហ្វូនីទស្សនកិច្ចតំបន់អង្គរ

  ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ធនាគារកណ្តាលនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងហ្រ្វង់កូហ្វូនីទៅទស្សនកិច្ចដើម្បីឈ្វេងយល់អំពីប្រវត្តិសាស្រ្ត សិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្ម តាមប្រាសាទនានាក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ថាដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ គឺធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកិច្ចសហការរវាងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងធនាគារកណ្តាលបារាំង ដែលបានបញ្ចប់សន្និសីទថ្នាក់ទេសាភិបាលធនាគារកណ្តាលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២៨ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ដឹកនាំដោយទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាអ្នកស្រី ជា សិរី និងអគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាលោក ហង់ ពៅ ព្រមទាំងមានវត្តមានទេសាភិបាលធនាគារកណ្តាលសរុបចំនួន ២៦ នៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងហ្រ្វង់កូហ្វូនី មកពីទ្វីបអឺរ៉ុប អាមេរិក អាហ្រ្វិក អាស៊ី មជ្ឈិមបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាលោកបណ្ឌិត គិន ភា យល់ថា ទស្សនកិច្ចនេះជាផ្នែកមួយនៃការទូតបែបវប្បធម៌ និងបេតិកភណ្ឌ ដែលជាចំណុចខ្លាំងរបស់កម្ពុជាក្នុងការដឹកនាំគណៈប្រតិភូបរទេសទៅទស្សនាប្រាសាទនានាតាមតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្ត។ លោកបានលើកឡើងបន្តថា៖« ការដឹកនាំទស្សនកិច្ចនេះ ក៏នឹងជួយឱ្យគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ទាំងអស់ស្វែងយល់បានកាន់តែច្បាស់ពីប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា វប្បធម៌ អរិយធម៌ និងវាយតម្លៃខ្ពស់មកលើកម្ពុជាយើងដែរ»។ កម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី២០ ឆ្នាំ២០២៦ រយៈពេល៣ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ នៅលើទឹកដីសៀមរាប ដែលមានការចូលរួមពីបណ្ដាប្រទេសប្រមាណ៩០ប្រទេសផងដែរ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី ជាជំនួបរវាងប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដែលជាសមាជិកអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (OIF) ដើម្បីពិភាក្សាផ្លាស់ប្តូរយោបល់លើបញ្ហាផ្សេងៗដូចជានយោបាយអន្តរជាតិ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក កិច្ចសហប្រតិបត្តិការហ្វ្រង់កូហ្វូនី សិទ្ធិមនុស្ស អប់រំ វប្បធម៌ និងប្រជាធិបតេយ្យជាដើម។ កិច្ចប្រជុំនេះ ក៏គ្រោងធ្វើឡើងក្នុងពេលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងបន្តមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ ហើយថ្មីៗនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃលោក អានុទីន ឆាន់វីរៈគុល ថែមទាំងបានប្រកាសជាសាធារណៈថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនឹងមិនប្រើប្រាស់ផែនទីខ្នាត ១/២០០.០០០ ដែលបន្សុលទុកដោយអាណានិគមបារាំងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែនឹងប្រើផែនទីខ្នាត ១/៥០.០០០ ដែលថៃបានគូរជាឯកតោភាគីទៅវិញ។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាលោកបណ្ឌិត គិន ភា បញ្ជាក់ថា៖ «កម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់ឱកាស និងយន្តការ [កិច្ចប្រជុំប្រទេសហ្វ្រង់កូហ្វូនី] នេះ ដើម្បីធ្វើរបាយការណ៍អំពីការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា»។ លោកបន្ថែមថា៖ «កម្ពុជាអាចបង្ហាញពីស្មារតីសន្តិភាព គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីក្រោមយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ ប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះការប្រើប្រាស់កម្លាំង និងមិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាតរាល់សកម្មភាពកែប្រែខ្សែព្រំដែនដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំង និងការបង្កើតអង្គហេតុជាក់ស្តែងនៅលើដី»។ ក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តែងតែបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងការទូត ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងវិញឆាប់រហ័ស និងការវិលត្រឡប់ទៅរកប្រក្រតីភាព សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងសុវត្ថិភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមបណ្តាយព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ៕

  

• ប្រមុខការទូតកម្ពុជានឹងចូលប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិតាមការអញ្ជើញរបស់ចិន

  រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន នឹងចូលរួមកិច្ចប្រជុំរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ តបតាមការអញ្ជើញរបស់ភាគីចិន ក្នុងនាមជាប្រធានប្តូរវេននៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យដឹងថា កិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់នេះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមប្រធានបទ «ការលើកកម្ពស់គោលបំណង និងគោលការណ៍របស់ធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធអន្តរជាតិផ្តោតលើ អ.ស.ប.»។ សេចក្តីប្រកាសឱ្យដឹងថា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងជាសមាជិកការិយាល័យនយោបាយនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សកុម្មុយនីស្តចិន លោក វ៉ាង យី ក៏នឹងធ្វើជាអធិបតី និងចូលរួមថ្លែងសុន្ទរកថាផងដែរ។ សេចក្ដីប្រកាសដដែលបញ្ជាក់ថា ក្នុងអំឡុងពេលស្នាក់នៅទីក្រុងញូវយ៉ក រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស លោក ប្រាក់ សុខុន នឹងចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍អមដែលពាក់ព័ន្ធ ហើយក៏នឹងមានជំនួបទ្វេភាគីដាច់ដោយឡែកពីគ្នាជាមួយសមភាគីពីបណ្តាប្រទេសឯទៀត ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងផ្លាស់ប្តូរយោបល់លើបញ្ហានានាដែលជាផលប្រយោជន៍ និងជាក្តីបារម្ភរួមទៅវិញទៅមកផងដែរ។ គម្រោងចូលរួមកិច្ចប្រជុំរបស់ប្រមុខការទូតកម្ពុជានៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ គឺស្របពេលដែលជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃនៅបន្តកើតមានពុំទាន់មានដំណោះស្រាយជាក់លាក់ និងក្នុងខណៈដែលយោធាថៃនៅបន្តធ្វើសកម្មភាពស្ទើរជារៀងរាល់ថ្ងៃរំលោភចូលបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជានៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន បើទោះជាប្រទេសទាំងពីរមានបទឈប់បាញ់ជាផ្លូវការតាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៥ក្តី។  ទោះជាយ៉ាងណា មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាម្នាក់បានប្រាប់ប្រជាកាសែតក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះនៅថ្ងៃទី២២ ខែឧសភាថា កិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់នេះ ផ្ដោតតែលើប្រធានបទ «ការគោរពគោលដៅ និងគោលការណ៍ អ.ស.ប និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធអន្តរជាតិដែលមាន អ.ស.ប.ជាស្នូល» ពុំមែនផ្តោតលើបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនោះទេ។ ប្រភពដដែលបន្ថែមថា៖ « វាគ្មិនត្រូវធ្វើបទអន្តរាគមន៍ផ្តោតលើប្រធានបទនេះ។ គណប្រតិភូកម្ពុជា អាចលើកបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាផ្នែកមួយនៃបទអន្តរាគមន៍ ដោយសារវាពាក់ព័ន្ធនឹងការគោរព ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ប្រទេសផ្សេងទៀត ក៏អាចលើកពីបញ្ហាផ្សេងទៀតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរបៀបវារៈនៃកិច្ចប្រជុំ»។  ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សង្កេតឃើញថា រាល់កិច្ចប្រជុំអង្គការសហប្រជាជាតិសុទ្ធតែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាចូលរួម ព្រោះកម្ពុជាក៏ជាសមាជិក ហើយកំពុងមានបញ្ហាព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ចង់ឃើញកម្ពុជាលើកយកបញ្ហាយោធាថៃឈ្លានពានកម្ពុជាប្រាប់ទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ។  លោកនិយាយថា៖ « យើងអាចលើកយកបញ្ហាព្រំដែនដែលត្រូវបានប្រទេសជិតខាងរំលោភបំពានលើបូរណភាពទឹកដីនេះ ដើម្បីបើកចំហឱ្យប្រទេសផ្សេងៗ ជាពិសេសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានយល់ពីបញ្ហាដោយផ្ទាល់ បញ្ហាជាក់ស្ដែងនៅព្រំដែនហ្នឹង ការទាមទាររបស់យើង អនុសាសន៍ក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយរបស់យើង ត្រូវឱ្យគេយល់ ពិសេសគឺជំហររបស់យើងក្នុងការដោះស្រាយ ហើយអ្វីខ្លះដែលជាការខាតបង់ ជាបញ្ហាដែលរងផលប៉ះពាល់ពីការរំលោភបំពាននោះឱ្យគេដឹង និងមានការអន្តរាគមន៍ពីប្រទេសមហាអំណាចទាំងអស់នោះ»។ លោកបន្តថា៖ «មធ្យោបាយការទូតជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជានាពេលនេះព្រោះយើងមិនមានលទ្ធភាពទៅតតាំងដោយកម្លាំងសព្វាវុធក្ដី ដោយសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចក្ដីយើងមិនមានទេ ម្ល៉ោះហើយមានតែមធ្យោបាយការទូត និងយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិទេ ដែលអាចការពារបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាបាន»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ អ្នកវិភាគនយោបាយ និងសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី បានលើកឡើងថា ជំនួបរបស់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាជាមួយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិពិតជាមានសារៈសំខាន់ ហើយលោកថាក្រុមមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាត្រូវតែលើកយក និងផ្ដល់អាទិភាពលើបញ្ហាវិវាទបូរណភាពទឹកដីដែលថៃឈ្លានពានកម្ពុជាទៅជម្រាបចំពោះមុខក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ។ លោករំលឹកថា៖«ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិមានតួនាទីមួយសំខាន់កាលពីកម្ពុជាបានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនៅខែតុលា កាលពីពេលមុន ហើយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិក៏បានចូលរួមដែរ»។ ជុំវិញបញ្ហានេះ ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) លោក កែវ ឈា ធ្លាប់បានថ្លែងប្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អ.ស.ប ពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជាចំនួនពីរលើក ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ថា៖ «នៅកម្ពុជា អំពើឈ្លានពានកាលពីខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្កផលវិបាកមនុស្សធម៌យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលក្នុងនោះ ជនស៊ីវិលកម្ពុជាប្រមាណ ៦៤៩ ០០០ នាក់បានរត់ភៀសសឹក ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវីលជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ ហើយប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ»។ ការលើកឡើងរបស់ឯកអគ្គរាជទូតរូបនេះ គឺធ្វើឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំបើកចំហរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអ.ស.ប. ស្តីពី «កិច្ចការពារជនស៊ីវិលក្នុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ» នៅថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦៕

  

• មេដឹកនាំកម្ពុជា-ថៃ ប្ដេជ្ញាដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនគោកនិងសមុទ្រដោយសន្តិវិធី

  ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងថៃ ប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោកនិងសមុទ្រ​ដោយសន្តិវិធី និងជំរុញឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរវិលត្រលប់មកប្រក្រតីភាពវិញ។ ក្នុងពេលចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅប្រទេសហ្វីលីពីន នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ លោក អនុទីន ឆានវីរ៉ាកុល (Anutin Charnvirakul) បានមានជំនួបក្រៅផ្លូវការ កាលពីថ្ងៃទី០៧ ខែឧសភា ក្រោមការសម្របសម្រួលពីប្រធានាធិបតី ហ្វីលីពីន ដែលជាប្រធានអាស៊ានឆ្នាំ២០២៦។ (នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីលោកម៉ាកូស និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃអនុទីន ចាប់ដៃខ្វែងគ្នាបន្ទាប់ពីជួបពិភាក្សាគ្នារួចរាល់។រូបភាពពីហ្វេសប៊ុកលោកហ៊ុនម៉ាណែត)។ ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានរួមស្តីពីជំនួបត្រីភាគីរវាងកម្ពុជា ហ្វីលីពីន និងថៃ ក្រោយកិច្ចប្រជុំ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ អនុទីន មានប្រសាសន៍ថា ថៃ និងកម្ពុជា គឺជាប្រទេសជិតខាង ហើយវាជាការល្អបំផុតក្នុងការចៀសវាងជម្លោះដែលនាំមកនូវការខាតបង់ និងទុក្ខវេទនា។ លោក បន្ថែមថា ប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវតែឆ្ពោះទៅមុខជាមួយគ្នាមួយជំហានម្តងៗ ក្នុងទិសដៅដូចគ្នា ហើយគួរតែទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមកគ្រប់កម្រិត និងរកមធ្យោបាយដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែលមាន និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ។ លោកនិយាយថា៖ «ក្នុងស្មារតីនេះ ខ្ញុំ និងនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត យល់ព្រមចាត់តាំងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរបស់យើងឱ្យធ្វើការរួមគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធលើវិធានការកសាងទំនុកចិត្តជាក់ស្តែង ដោយចាប់ផ្តើមពីបញ្ហាដែលយើងមានចំណុចរួម និងអាចអនុវត្តបានភ្លាមៗ។ វិធានការនេះនឹងជាគន្លឹះក្នុងការស្តារទំនុកចិត្តរបស់យើងឡើងវិញ និងកសាងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរបស់យើងឡើងវិញបន្តិចម្តងៗ»។ លោកបន្តថា៖ «លើបញ្ហាព្រំដែនគោក និងសមុទ្រ។ ខ្ញុំបានស្នើឡើងក្នុងអំឡុងពេលពិភាក្សាអំពីវិធីស្ថាបនាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះក្នុងស្មារតីនៃភាពជាអ្នកជិតខាងល្អ។ ថ្ងៃនេះ យើងបានឈានមួយជំហានដ៏សំខាន់មួយ ហើយជឿជាក់ថា ជាមួយនឹងការស្តារឡើងវិញនូវការតាំងចិត្ត និងភាពស្មោះត្រង់ពីភាគីទាំងពីរ យើងអាចជំរុញការស្វែងរកសន្តិភាពសម្រាប់ប្រទេសយើងទាំងពីរ និងសម្រាប់តំបន់ទាំងមូល»។ បើទោះបីជាថ្នាក់ដឹកនាំថៃបានថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះនៅចំពោះមុខប្រធានប្តូរវេនអាស៊ានក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៅតាមព្រំដែន ថៃនៅតែធ្វើសកម្មភាពជាច្រើនលើទីតាំងដែលកាន់កាប់ ក្រោយបទឈប់បាញ់កាលពីចុងឆ្នាំមុន តាមរយៈការសាងសង់ប៉ុស្តិ៍យាម ផ្លូវថ្មើរ​ជើង ឈូសឆាយដី និងជីកលេណដ្ឋានជាដើម ទោះជាមានការជំទាស់ពីភាគីកម្ពុជាក៏ដោយ។ចំណែកនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ថ្លែងក្នុងសន្និសីទខាងលើផងដែរ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនពុំអាចផ្លាស់ប្ដូរដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំង ឬការកាន់កាប់ជាក់ស្ដែងនោះទេ។ លោក បន្ថែមថា កម្ពុជា-ថៃ ក៏បានពិភាក្សាគ្នាលើការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងការកសាងទំនុកចិត្ត រួមទាំងការជំរុញឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរត្រលប់ទៅកាន់ប្រក្រតីភាពឡើងវិញ។ ក្រៅពីនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏អំពាវនាវចំពោះការពង្រឹងតួនាទីរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់និងធានាដល់ការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ និងរាល់វិធានការដែលបានព្រមព្រៀង។  ជាងនេះទៅទៀត លោកក៏អំពាវនាវឱ្យថៃអនុវត្តពេញលេញនូវសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមារបស់គណៈ​កម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក ដោយគ្មានការពន្យារពេល ដើម្បីធានាអធិប​តេយ្យភាព និងខ្សែព្រំដែនតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោក បន្ថែមថា៖ «ការណ៍នេះក៏នឹងជួយលើកកម្ពស់ទំនុកចិត្ត និងនាំមកនូវសន្តិភាពយូរអង្វែងរវាងប្រទេសទាំងពីរ»។ ជុំវិញករណីនេះ អ្នកវិភាគភូមិសាស្រ្តនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី មើលឃើញថា ភាពយឺតយ៉ាវ និងការអូសបន្លាយពេលរបស់ភាគីថៃក្នុងការអនុវត្ដកិច្ចព្រមព្រៀង គឺជាយុទ្ធសាស្ដ្រទិញពេលវេលា ដើម្បីពង្រឹងអង្គហេតុសម្រេចលើទីតាំងជាក់ស្ដែងនៅតាមព្រំដែន ដែលលោក ម៉ាណែត ក៏បង្ហាញក្ដីបារម្ភនៅក្នុងសុន្ទរកថានេះដែរ។ លោកបន្តទៀតថា ការដែលថៃបង្ហាញឥរិយាបថសហការក្នុងឆាកតំបន់ ទំនងជាការសម្ដែងដើម្បីតុបតែងមុខមាត់ឱ្យបានល្អក្នុងនាមជាសមាជិកអាស៊ានប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែជាក់ស្ដែងថៃដែលនៅតែធ្វើសកម្មភាពលើដីកម្ពុជាដែលកាន់កាប់នោះ បានសបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រទេសថៃគ្មានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការបញ្ចប់ជម្លោះនោះទេ។ លោក និយាយថា៖ «ការរត់ទៅរកច្បាប់អន្ដរជាតិក្នុងស្ថានភាពដែលកម្ពុជាកំពុងមានវិបត្តិទំនុកចិត្តពីសហគមន៍អន្ដរជាតិលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិបាលកិច្ច អាចនឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាមិនទទួលបានផលចំណេញដូចការរំពឹងទុក»។ លោក បន្ថែមថា៖ «ដូច្នេះ ដើម្បីពង្រឹងអំណាចការទូត និងការពារផលប្រយោជន៍ជាតិឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាំបាច់ត្រូវបោះបង់ចោលនូវយុទ្ធសាស្ត្រទន់ភ្លន់តាមកាលៈទេសៈ ដែលនាំឱ្យធ្លាក់ក្នុងល្បែងទិញពេលវេលារបស់ភាគីថៃ ហើយងាកមកអនុវត្តនយោបាយការទូតដែលមានការធានា តាមរយៈការដាក់ចេញនូវវិធានការឆ្លើយតបជាក់ស្ដែងនៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែន រួមផ្សំជាមួយនឹងការបង្ហាញឆន្ទៈមោះមុតក្នុងការកម្ចាត់ឫសគល់នៃឧស្សាហកម្មឆបោកឱ្យអស់ពីផ្ទៃប្រទេស»។ រីឯប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជាលោកបណ្ឌិត គិន ភា យល់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃ និងក្រុមយោធា គ្មានឆន្ទៈពិតក្នុងការកសាងសន្តិភាពឡើយ ដោយចាត់ទុក សម្ដីបង្ហាញចេតនាចង់ផ្សះផ្សារបស់រដា្ឋភិបាលថៃនៅពេលនេះ គ្រាន់តែចង់ទិញពេលវេលាប៉ុណ្ណោះ។ លោកថា៖ «តែចរិតពុតត្បុត និងសកម្មភាពរបស់ពួកគេ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងសម្ដីរបស់ពួកគេឡើយ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ដរាបណាព្រំដែននៅមិនទាន់បោះបង្គោលច្បាស់លាស់ ទឹកដីយើងនៅមិនត្រូវបានគេប្រគល់ឱ្យយើងវិញ ហើយដរាបណាសមត្ថភាពវិស័យការពារជាតិយើងនៅតែខ្សោយ ក្ដីបារម្ភនៅតែមាន»។ លោកបណ្ឌិត គិន ភា ក៏បានផ្ដល់យោបល់ដែរថា កម្ពុជាត្រូវបន្តពង្រឹងភាពធន់ផ្ទៃក្នុងនិងសមត្ថភាពលើវិស័យយោធា សេដ្ឋកិច្ច ការទូត ស្ថិរភាពនយោបាយ ឯកភាពជាតិ និងការទូតព័ត៌មាន។ ជាពិសេស បន្តគាំទ្រប្រព័ន្ធនិងយន្តការពហុភាគីនិយម និងគាទ្រការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងលើកកម្ពស់សណ្តាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិផ្អែកលើច្បាប់៕

  

• កម្ពុជា-ចិន ប្តេជ្ញាជាថ្មីពង្រឹងមិត្តភាពដែកថែប

  កម្ពុជា-ចិនបានបញ្ជាក់សាជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាឥតងាករេក្នុងការពង្រឹងបន្ថែមទៀតនូវមិត្តភាពដែកថែប និងធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនូវភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងជំរុញការកសាងសហគមន៍វាសនារួម គ្រប់រដូវកាល ក្នុងយុគសម័យថ្មី។ នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន ស្ដីពីលទ្ធផលនៃជំនួបទ្វេភាគីរវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា និងចិន របស់ក្រសួងការបរទេស ចេញផ្សាយថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានឱ្យដឹងថា កម្ពុជាចិន គូសបញ្ជាក់ក្នុងការអនុវត្ត ឱ្យបានពេញលេញនូវកុងសង់ស៊ីសជាយុទ្ធសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ ដែលសម្រេចបានរវាងថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា និងប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពឹង។ ក្នុងនោះ កម្ពុជាចិន បានអះអាងសាជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាពង្រឹងបន្ថែមនូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការការពារជាតិ និងសន្តិសុខ ដោយវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះវឌ្ឍនភាព លើវិស័យជាច្រើន ដូចជា សន្តិសុខ-នយោបាយ ការពារជាតិ ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កសិកម្ម អប់រំ វប្បធម៌ និងការផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជន និងប្រជាជន ដើម្បីធានានូវវឌ្ឍនភាពបន្ថែមទៀតក្នុងការអនុវត្តក្របខណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រ និងពន្លឿនការកសាង «ច្រករបៀងឧស្សាហកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យា» និង «ច្រករបៀងមច្ឆា និងអង្ករ»។ រដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរ បញ្ជាក់នូវការគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសកម្ពុជាលោក ប្រាក់ សុខុន បានបញ្ជាក់ឡើងវិញពីការប្រកាន់ខ្ជាប់ចំពោះគោលការណ៍ចិនមួយ និងចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ គឺជាផ្នែកមួយ ដែលមិនអាចបំបែកបានពីទឹកដីរបស់ចិន។ ឯរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី ក៏បានបានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការគាំទ្រចំពោះកម្ពុជា ក្នុងការជ្រើសរើសដោយឯករាជ្យនូវមាគ៌ាអភិវឌ្ឍន៍ ដែលស្របនឹងលក្ខខណ្ឌជាតិរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងកោតសរសើរចំពោះតួនាទីកាន់តែសកម្ម និងប្រកបដោយស្ថាបនារបស់កម្ពុជា នៅក្នុងកិច្ចការតំបន់ និងអន្តរជាតិ។  សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានបញ្ជាក់៖ «បន្ថែមលើនេះ ភាគីចិនបានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការបន្តគាំទ្រ គម្រោងគ្រប់គ្រងធនធានទឹកចម្រុះហ្វូណនតេជោ»។ រដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរ ក៏បានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈអំពីការវិវត្តក្នុងតំបន់ និងសកលលោក ដែលជាកង្វល់រួម និងអះអាងសាជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្រោមក្របខ័ណ្ឌពហុភាគី ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ ព្រមទាំងរួមចំណែកដល់សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលភាព នៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។  លោក ប្រាក់ សុខុន ក៏បានប្រាប់ភាគីចិន អំពីការវិវត្តចុងក្រោយនៃបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ លោកសម្តែងនូវអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់ភាគីចិន ចំពោះតួនាទីសកម្ម និងជាស្ថាបនិក ក្នុងការជំរុញឱ្យមានកិច្ចសន្ទនា និងទំនាក់ទំនងផ្ទាល់រវាងប្រទេសកម្ពុជា-ថៃ ដែលបានជួយបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង និងផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ជូនជនភៀសសឹក និងការគាំទ្រក្នុងការបោសសម្អាតមីនមនុស្សធម៌សម្រាប់កម្ពុជា។ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន លោក វ៉ាង យី បានមកបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី២២-២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំលើកទី១ នៃកិច្ចសន្ទនាជាយុទ្ធសាស្ត្រ «២+២» រវាងកម្ពុជា និងចិន៕

  

• ចិនប្រកាសគាំទ្រកម្ពុជាធ្វើទំនើបកម្មយោធាជើងគោក ទឹក និងអាកាស

  អំឡុងពេលជំនួបប្រជុំនៃកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្រ្ត «២+២» លើកទី១ រវាងរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស និងរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិកម្ពុជា-ចិន នៅរាជធានីភ្នំពេញ សមភាគីចិន ប្រកាសគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មយោធាទាំងជើងគោក ទឹក និងកងទ័ពអាកាសដើម្បីការពារជាតិ។ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស និងរដ្ឋមន្រ្តីការពារចិន បានធ្វើទស្សកិច្ចការងារនៅកម្ពុជា នាថ្ងៃទី២២, ២៣ ខែមេសា ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំ «២+២» រវាងប្រមុខការបរទេស និងការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ។ ក្រៅពីនេះ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ចិន ក៏មានជំនួបដាច់ដោយឡែកជាមួយនឹងលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងប្រធានព្រឹទ្ធសភាលោក ហ៊ុន សែន ផងដែរ។ កិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត «២+២» នេះ ធ្វើឡើងក្រោមការឯកភាពគ្នារវាងថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា-ចិន អំឡុងពេលទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋរបស់ប្រធានាធិបតីចិនលោក ស៊ី ជីនពីង មកកម្ពុជា កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងគោលបំណងជំរុញទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ ធ្វើឱ្យស៊ីជម្រៅនូវទំនុកចិត្តផ្នែកនយោបាយ និងសន្តិសុខ និងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិកម្ពុជាលោក ទៀ សីហា ថ្លែងថា អំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមេសា សមភាគីចិន និយាយថា ចិនគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មយោធារបស់ខ្លួនទាំងដែនគោក ដែនទឹក និងកងទ័ពអាកាសដើម្បីការពារជាតិ។ នេះបើតាមការសរសេររៀបរាប់របស់លោក សីហា លើទំព័រហ្វេសប៊ុក។ លោក សីហា បន្ថែមថា កម្ពុជាប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងការបន្តពង្រឹង និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរលើគ្រប់វិស័យ ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅបន្ថែមទៀត ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់ឥតងាករេនូវគោលការណ៍ចិនមួយ។ រីឯលទ្ធផលប្រជុំនៃកិច្ចសន្ទនា «២+២» លើកទី១ ប្រទេសទាំងពីរ បានឯកភាពគ្នាក្នុងការធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនូវទំនាក់ទំនងជាយុទ្ធសាស្រ្ត បង្កើនការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយ និងរួមគ្នាឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាប្រឈមដែលកំពុងកើតមានឡើងទាំងក្នុងប្រទេសរៀងខ្លួន តំបន់ និងសកលលោក។ ជាមួយគ្នានេះ ភាគីទាំងពីរ ក៏បានឯកភាពគ្នាដំឡើងកិច្ចសន្ទនា ២+២ ទៅជា ៣+៣ ដោយបន្ថែមក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា និងក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈចិន ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការកើនឡើងនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី និងការវិវត្តនៃសភាពការណ៍តំបន់ និងអន្តរជាតិ។ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ចេតនារបស់ចិនដែលបង្កើតកិច្ចសន្ទនា ២+២ និងឈានដល់ ៣+៣ គឺជាការចង់ចងភ្ជាប់កម្ពុជាឱ្យកាន់តែស្អិតរមួតក្នុងវិស័យសន្តិសុខយុទ្ធសាស្ត្រតាមបែបទំនើប។ លោកនិយាយថា៖ «ចិនមានបំណងប្រែក្លាយកម្ពុជាឱ្យទៅជាបន្ទាយយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងតំបន់មហាសមុទ្រឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក»។ លោកបន្ថែមថា ការបញ្ចូលក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា ក្នុងកិច្ចសន្ទនា ៣+៣ សបញ្ជាក់ថា ចិនចង់ពង្រីកការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខពីកិច្ចការព្រំដែន រហូតដល់សន្តិសុខផ្ទៃក្នុង ដើម្បីធានាថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានស្ថិរភាពដាច់ខាត ដែលជាខែលការពារដល់ការវិនិយោគ និងគម្រោងផ្លូវ និងខ្សែក្រវ៉ាត់របស់ចិន។ លោកបន្តថា៖ «ក្នុងកែវភ្នែករបស់ចិន កម្ពុជាគឺជាដៃគូដែលគេអាចទុកចិត្តបំផុតក្នុងការអនុវត្ត «សន្តិសុខសកល» តាមបែបចិន ដែលមិនសូវខ្វល់ពីរឿងលក្ខខណ្ឌសិទ្ធិមនុស្ស ប៉ុន្តែផ្តោតខ្លាំងលើការរក្សាអំណាចរដ្ឋ»។ ចំណែកឯក្នុងជំនួបរវាងនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា និងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ចិនទាំងពីររូប លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានលើកយកការវិវត្តថ្មីៗនៃស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបញ្ជាក់សាជាថ្មីនូវជំហររបស់កម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុលោមតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់រវាងកម្ពុជា-ថៃ ប្រាប់ភាគីចិន។ ក្រៅពីនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា និងរដ្ឋមន្រ្តីចិន ក៏បានពិភាក្សាអំពីការជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យសំខាន់ៗ រួមមាន៖ នយោបាយ, សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ, ការពារជាតិ សន្តិសុខ, ថាមពលស្អាត, ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូន, និងកសិកម្ម ជាដើម។ យ៉ាងណាក៏ដោយ សារព័ត៌មានសិង្ហបុរី The Straits times រាយការណ៍ថា រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិនលោក វ៉ាង យី បានស្នើឱ្យលុបបំបាត់ទាំងស្រុងនូវមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងពេលជួបជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ចំណែកនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំយុទ្ធសាស្រ្ត ២+២ លោក យី ក៏បានសម្តែងការគាំទ្ររបស់ទីក្រុង​ប៉េកាំងចំពោះប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការកែលម្អទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសថៃ ដោយនិយាយថា ប្រទេសចិនមានឆន្ទៈក្នុងការផ្តល់វេទិកាទំនាក់ទំនងសម្រាប់ប្រទេសជិតខាងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងពីរ ដែលជាប់គាំងនៅក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាជាច្រើនលើកក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន South China Morning Post។ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភាលោក ជា ធីរិទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងជំនួបជាមួយប្រមុខការបរទេស​ចិន នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៣ ខែមេសា ប្រធានព្រឹទ្ធសភាលោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងថា ទោះបីជាពិភពលោកនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានការប្រែប្រួលយ៉ាងណាក្តី ប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និងចិន មិនមានការផ្លាស់ប្ដូរឡើយ។ រីឯអ្នកតាមដានភូមិសាស្រ្តនយោបាយលោក វណ្ណលី អះអាងថា ពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចិនអាចជួយពន្លត់ភ្លើងបានតាមរយៈឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច ព្រោះចិនទំនងចង់ឃើញភាគីទាំងពីរងាកមកសហការគ្នាលើបញ្ហាថាមពលប្រេងក្នុងបាតសមុទ្រដែលត្រួតស៊ីគ្នា ក៏ដូចជាបង្កើនស្ថិរភាពខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ចិន។ លោកបន្តថា៖ «ជារួម ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ មិនមែនធ្វើឡើងដើម្បីសន្តិភាពតាមបែបមនុស្សធម៌សុទ្ធសាធឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់តំបន់ឱ្យស្របតាមផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ទីក្រុងប៉េកាំងតែប៉ុណ្ណោះ»៕

  

• មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ចិន២រូបទស្សនកិច្ចកម្ពុជាចំពេលកម្ពុជារងវិបត្តិព្រំដែននិងឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន​ឡាញ

  មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ចិន២រូបទស្សនកិច្ចកម្ពុជាចំពេលកម្ពុជារងវិបត្តិព្រំដែនខ្មែរថៃ និងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ។មន្ត្រីចិនទាំងពីររូបមាន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក វ៉ាង យី និង រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ លោក តុងជុនមកកម្ពុជាដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំលើកទី១យន្តការកិច្ចសន្ទនាយុទ្ធសាស្ត្រ«២+២» រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនិងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជា-ចិន ដែលធ្វើឡើងនៅទីស្ដីការក្រសួងការបរទេសនិងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនដែលថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានពីទីក្រុងប៉េកាំង។ អ្នកទាំងពីរបានជាន់ដីកម្ពុជាហើយនៅរសៀលថ្ងៃទី២២ខែមេសាឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសរបស់ខ្លួនថា កិច្ចសន្ទនានេះសម្រេចឡើងតាំងពីដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជីងពីងកាលពីខែមេសា២០២៥កន្លងទៅ។ប្រភពដដែលបន្តថា ជំនួបនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងជំរុញយុទ្ធសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ ធ្វើឱ្យស៊ីជម្រៅនូវទំនុកចិត្តផ្នែកនយោបាយនិងសន្តិសុខនិងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា៖«យន្ដការថ្មីនេះជាវេទិកាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ការផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈ​លើបញ្ហាតំបន់និងពិភពលោក»។ កម្ពុជាជាប្រទេសទី២បន្ទាប់ពីឥណ្ឌូនេស៊ីដែលចិនសម្រេចរៀបចំកិច្ចសន្ទនានេះឡើង។ក្នុងអំឡុងពេលស្នាក់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ចិនទាំងពីររូប នឹងចូលជួបសម្តែងការគួរសមដាច់ដោយឡែកពីគ្នាជាមួយហ៊ុន សែន និង ហ៊ុន ម៉ាណែត។ អគ្គលេខាធិការរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា បណ្ឌិត យង់ ពៅ លើកឡើងថា ទស្សនកិច្ចនេះគឺធ្វើឡើងដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា ក្រោមឆ័ត្រមិត្តភាពដែកថែប កិច្ចសហប្រតិបត្តិឆកោណត្បូងពេជ្រ។ លោកថា ដំណើរនេះក៏ស្របនឹងច្បាប់ធម្មនុញ្ញUN និងជាសិទ្ធអធិបតេយ្យក្នុងគោលបំណងរួមគ្នាការសាងទំនុកចិត្ត ធានាស្ថេរភាពតំបន់និងសកល។ លោកបញ្ជាក់ទៀតថា ទំនាក់ទំនងយោធា កម្ពុជា-ចិន បានបង្កើតទំនា់ទំនងជាមួយគ្នាជាប្រពៃណី រួមទាំងការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នាប្រចាំឆ្នាំ ជំនួយបច្ចេកទេសយោធា ការសាងសង់កំពង់ផែរាម។ លោក យង់ ពៅ៖«កិច្ចសន្ទនានេះបង្កើនជំនឿចិត្ត និងជាថាមពលថ្មីនៃយុទ្ធភូមិសាស្ត្រ​(Geostrategic) ដើម្បីរក្សាលំនឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជាក្នុងតំបន់។ យើងរំពឹងថា ជំនួបនេះនឹងនាំមកនូវផ្លែផ្កាគុណភាពខ្ពស់នៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន លើវិស័យយោធា ខណៈដែលកម្ពុជាកំពង់ត្រូវការពង្រឹងសមត្ថភាពជាចាំបាច់និងបន្ទាន់»។ លោកយង់ ពៅបន្ថែម៖«គេតែងវាយតម្លៃកម្ពុជាលម្អៀងទៅនេះទៅនោះ ប៉ុន្តែកម្ពុជាតែងរក្សាលំនឹងភូមិសាស្ត្រនបាយរបស់ខ្លួន»។ ប្រទេសចិនជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរបស់កម្ពុជា។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិនលោកវ៉ាងយី ក៏ជាអាជ្ញាកណ្ដាលមួយក្នុងជម្លោះព្រំដែនខ្មែរថៃដែរ។ ផ្នែកមួយនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដើម្បីបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា និងការឆបោកតាមអនឡាញភាគីកម្ពុជាទើបផ្ដល់កាដូជូនចិនដោយចាប់បញ្ជូនឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិសំខាន់ៗពីររូបទៅឱ្យអាជ្ញាធរចិន។ ក្នុងនោះចៅហ្វាយធំព្រីនស៍គ្រុប លោក ចេន ហ្សី មេឧក្រិដ្ឋកម្ម Online Scamចាប់បញ្ជូន ពីកម្ពុជាទៅចិនវិញ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦និងម្ចាស់ភាគហ៊ុនធំ ហួយវន់ផេ លោកលី សុង (LI XIONG)ដែលជាមេខ្លោងឆបោកនិងលាងលុយត្រូវបញ្ជូនទៅប្រទេសចិននៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ប្រទេសចិនទើបបានផ្ដល់នាវាពីរគ្រឿងជូនកម្ពុជាដើម្បីបម្រើសេវាយោធាជើងទឹក។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាគណបក្សប្រឆាំង លោក គង់ ម៉ូនីកា មានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាត្រូវធានាឱ្យមានតុល្យភាពក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងដើម្បីបម្រើប្រយោជន៍ជាតិ។ លោកគង់ម៉ូនីកា៖«យើងខ្ញុំស្វាគមន៍ចំពោះទំនាក់ទំនងកម្ពុជាចិន ប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងត្រូវតែធានាឯករាជ្យភាពរបស់កម្ពុជាក៏ដូចជាផលប្រយោជន៍របស់ជាតិជាចំណុចអាទិភាពរបស់កម្ពុជា។មិនត្រឹមតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយចិនទេកម្ពុជាត្រូវមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗទៀតដើម្បីធានាថាកម្ពុជាមានគោលនយោបាយមួយដែលសមស្រប បម្រើឱ្យផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសជាតិ»។ អ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី សរសេរក្នុងហ្វេសប៊ុករបស់លោក ថា ចិនពិតជាមានឧបករណ៍គ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជួយរដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញឱ្យចាកចេញពីអន្ទាក់ព្រំដែន ប៉ុន្តែជោគជ័យនៃសេណារីយ៉ូទាំងនេះ ក៏អាស្រ័យទៅលើសមត្ថភាពរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រតិកម្មតបតពីក្រុមអ្នកនយោបាយថៃ និងការរក្សាមុខមាត់ឱ្យភាគីថៃ ផងដែរ។ លោកបញ្ជាក់៖«ប្រសិនបើចិនអាចសម្របសម្រួលឱ្យមានដំណោះស្រាយ ឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលថៃមិនបាត់បង់មុខមាត់ ហើយកម្ពុជាទទួលបានការធានាព្រំដែនពិតប្រាកដ នោះវានឹងក្លាយជាសមិទ្ធផលដ៏ធំបំផុតនៃសម្ព័ន្ធភាព ២+២ កម្ពុជា-ចិន ដែលនឹងកែប្រែប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទំនាក់ទំនងត្រីភាគីនេះជារៀងរហូត»។ បើតាមគម្រោងបន្ទាប់ពីកិច្ចសន្ទនា «២+២» លោក វ៉ាង យីក៏នឹងបន្តបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក នឹងមានជំនួបពិភាក្សាស៊ីជម្រៅជាមួយ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន ស្តីពីការជំរុញការអនុវត្តក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនានាដែលមានស្រាប់ និងការរួមចំណែកដល់សន្តិភាព សន្តិសុខ ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍក្នុង និងក្រៅតំបន់។លោកវ៉ាងយីក៏នឹងបន្តដំណើរទៅថៃនិងមីយ៉ាន់ម៉ាដែរបន្ទាប់ពីទស្សនកិច្ចនៅកម្ពូជា៕