• អត្តឃាត ក្លាយជាសំណើចចំអកនិងការចម្លងវិបត្តិនៅកម្ពុជា ខណៈវិធានការទប់ស្កាត់កំពុងដេកលក់

  នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ព្រលឹមស្រាងៗម៉ោងប្រមាណ ៥ នៅពេលពន្លឺថ្ងៃទើបរះឡើងតិចៗលើទឹកដីនៃរាជធានីភ្នំពេញ មនុស្សម្នាព្រោងព្រាតបានមកឈរឈូឆរនៅលើបង្កាន់ដៃស្ពានមួយកន្លែង។ ពួកគេមក មិនមែនដើម្បីទស្សនាទេសភាពនៅពេលព្រឹកព្រលឹម ឬហាត់ប្រាណនោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីសម្លឹងមើលសោកនាដកម្មមួយក្រោយមាននារីម្នាក់បានធ្វើអត្តឃាតនៅទីនោះ។ សោកនាដកម្មនេះមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យឡើយ។ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក សាច់ញាតិរបស់ជនរងគ្រោះបានរៀបរាប់ទាំងទឹកភ្នែកថា នារីរងគ្រោះបានធ្លាក់ខ្លួនចូលក្នុងវិបត្តិផ្លូវចិត្ត បន្ទាប់ពីត្រូវបានមិត្តភក្តិបោកប្រាស់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ សាច់ញាតិរូបនោះបានឱ្យដឹងទាំងទឹកភ្នែកថា នារីរងគ្រោះធ្លាប់បានប៉ុនប៉ងបញ្ចប់ជីវិតខ្លួនឯងម្ដងរួចមកហើយនៅថ្ងៃមុនកើតហេតុ។ បើទោះបីជាក្រុមគ្រួសារបានស្វែងរកការព្យាបាលយ៉ាងណាក្ដី ក៏សម្ពាធនៃផ្លូវចិត្តបានរុញច្រានឱ្យគាត់សម្រេចចិត្តចាកចេញជារៀងរហូត។  សោកនាដកម្មរបស់នារីរូបនេះ មិនមែនជាករណីតែមួយនោះឡើយ។ មួយរយៈចុងក្រោយនេះ ករណីប៉ុនប៉ង និងការបញ្ចប់ជីវិតខ្លួនឯងនៅលើស្ពានមួយនេះ បានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់គួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលរឹតតែគួរឱ្យបារម្ភជាងនេះទៅទៀតនោះគឺ មតិយោបល់ (Comments) របស់អ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមជាច្រើន ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន បានចូលទៅបញ្ចេញមតិដែលបង្ហាញពីសញ្ញាណមិនប្រក្រតីដែលជាករណីដែលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។ យោងតាមរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៣ ដែលចេញផ្សាយដោយអង្គការយូនីសេហ្វ (UNICEF) បានបង្ហាញពីតួលេខគួរឱ្យបារម្ភថា យ៉ាងហោចណាស់មានមនុស្សចំនួន ៨៧៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ នៅកម្ពុជា ដោយសារការធ្វើអត្តឃាត ដែលភាគច្រើននៃជនរងគ្រោះគឺជាយុវវ័យដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៥ ដល់ ១៩ ឆ្នាំ។  របាយការណ៍ដដែលបានគូសបញ្ជាក់ថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណកន្លះលាននាក់ កំពុង​រងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ឬវិបត្តិថប់បារម្ភ ដែលនេះជាមូលហេតុចម្បងរុញច្រានឱ្យពួកគេគិតខ្លី។ ជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺសិស្សអនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យប្រមាណ ៥៨ ភាគរយ បានរាយការណ៍ថា ពួកគេបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តយ៉ាងហោចណាស់មួយ ក្រោយការបិទទ្វារសាលារៀនក្នុងរយៈពេលវែងដោយសារវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។  ផ្អែកលើផែនការយុទ្ធសាស្ត្រសុខាភិបាលកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៥-២០៣៤ ដែលដាក់ចេញដោយក្រសួងសុខាភិបាល កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញថា ចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៩ ដល់ឆ្នាំ២០២២ វិបត្តិសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅលើសកលលោកបានកើនឡើងរហូតដល់ ២៥ ភាគរយ។ ដោយក្នុងនោះជំងឺថប់បារម្ភ និងជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត គឺជាវិបត្តិដែលកើតមានញឹកញាប់ជាងគេ។  ក្នុងនោះ គេបានប៉ាន់ប្រមាណថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជាមានប្រជាពលរដ្ឋរហូតដល់ទៅប្រមាណ ៥៩០,០០០ នាក់កំពុងជួបប្រទះវិបត្តិថប់បារម្ភ (Anxiety disorders) និង ៥៥០,០០០ នាក់ទៀតកំពុងរងគ្រោះពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត (Depressive disorders)។ ទោះជាយ៉ាងណា របាយការណ៍ដដែលបានបង្ហាញពីការវិវត្តនៃចំនួនអ្នកជំងឺផ្លូវចិត្តដែលបានមកទទួលការព្យាបាលទាំងសម្រាកពេទ្យ និងពិនិត្យនៅតាមមូលដ្ឋានសុខាភិបាលសាធារណៈ ដោយបានកើនឡើងយ៉ាងគំហុកពីមធ្យមភាគប្រចាំឆ្នាំត្រឹម ១០០,០០០ ករណី (ចន្លោះឆ្នាំ២០១៥ ដល់ ២០២៣) ហក់ឡើងទៅដល់ ២៩០,០០0 ករណី នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ ក្រសួងបានគូសបញ្ជាក់ថា កំណើនដ៏ច្រើននេះ គឺដោយសារតែការខិតខំពង្រីកវិសាលភាពនៃសេវាថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត និងការធ្វើឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងនៃការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ។  នៅក្នុងការផ្សាយវីដេអូព័ត៌មាន នាករណីនៅថ្ងៃទី២៩ នោះ ក្នុងចំណោមមតិយោបល់ជាង ៥០០ មានជាង ៤០ មតិ បានបញ្ចេញមតិស្រដៀងគ្នាទាក់ទងនឹងការប៉ងចង់ទៅធ្វើអត្តឃាតតាមដែរ៖ «...តិចទៀតខ្ញុំទៅដែរហើយ...» «...ពូចាំផ្សព្វផ្សាយឱ្យខ្ញុំផង ខ្ញុំទៅហ្នឹងដែរហើយ...» «...តិចទៀតញុមទៅដែរហើយ សម្ពាធពេក...» សញ្ញាណអាសន្នពីក្រោយការបញ្ចេញមតិលើព័ត៌មានអត្តឃាត នៅពេលដែលឃើញមានមតិយោបល់ ប្រកាសចង់ទៅស្លាប់តាមគ្នានៅលើបណ្ដាញសង្គម អ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតតែងតែចោទសួរថា តើអ្នកទាំងនោះពិតជាចង់ស្លាប់មែន ឬគ្រាន់តែចង់លេងសើចតាមគ្នាដើម្បីទាញយកចំណាប់អារម្មណ៍?  ដើម្បីឈ្វេងយល់រឿងរ៉ាវពីក្រោយការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ទាំងនោះ អ្នកសារព័ត៌មានបានសម្ភាសជាមួយអ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមផ្សេងទៀត គឺលោក ផានុ ដែលជាម្ចាស់ខម្មិន (Comment) ម្នាក់ធ្លាប់បានសរសេររៀបរាប់ពីការចង់បញ្ចប់ជីវិតតាមគ្នានៅលើព័ត៌មានអត្តឃាតថ្ងៃទី២៩ ខែមេសានោះ។ តាមការឱ្យដឹងពីបុរសវ័យ៣៤ឆ្នាំរូបនេះ ការខម្មិនរបស់គាត់គឺមិនមែនក្នុងន័យលេងសើចនោះឡើយ គឺលោកពិតជាកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ហើយម្ដងម្កាលគឺអាការៈធ្វើទុក្ខខ្លាំង ក្រោយពេលបាត់បង់ការងារជាបន្តបន្ទាប់ សូម្បីតែការងារចុងក្រោយជាសន្តិសុខ ស្របពេលត្រូវរ៉ាប់រងបំណុលធនាគារ និងការផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។ ជាឪពុករបស់កូនៗចំនួន៣នាក់ លោក ផានុ ឱ្យដឹងដែរថា លោកមិនដែលហ៊ានចែករំលែករឿង​នេះជាមួយគ្រួសារ ឬមិត្តភក្តិឡើយ ព្រោះគិតថាគ្មានអ្នកណាចង់រាប់រកមនុស្សដែលកំពុងធ្លាក់ខ្លួន ខណៈការស្វែងរកអ្នកជំនាញផ្លូវចិត្តលោកគិតថាត្រូវចំណាយថវិកាច្រើន។  លោកបានចែករំលែកដែរថា លោកធ្លាប់ទាំងបានជួយឃាត់ និងលួងលោមអ្នកប៉ុនប៉ងលោតទឹកម្នាក់នៅលើស្ពាននោះកាលពីមុនមកទៀតផង ប៉ុន្តែលោកនិយាយថា៖«ដល់ពេលដែលជួបរឿងខ្លួនឯង! បានឃើញចែដែលគាត់មានបញ្ហាបំណុល[ហិរញ្ញវត្ថុ]ហើយគាត់សម្លាប់ខ្លួនហ្នឹង គឺដូចរឿងខ្ញុំអ៊ីចឹង។ គ្រាន់តែថា ខ្ញុំព្យាយាមដើម្បីកូនខ្ញុំ ខ្ញុំនៅរស់បន្ត ទោះបីជាខ្ញុំត្រូវជាប់គុកដោយសារបំណុលគេ ក៏ខ្ញុំត្រូវរស់បន្ត»។ លោកបន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នបើគ្មានឪពុកម្តាយជួយមើលថែកូនប្រុសពីរនាក់ទេ សម្ពាធផ្លូវចិត្តរបស់លោកមុខជាធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ។  ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ វេជ្ជបណ្ឌិត សៅ សូលីណែត អ្នកតស៊ូមតិផ្នែកគាំពារសុខភាពផ្លូវចិត្តនៃស្ថានីយ៍អារម្មណ៍ (Arom Station) បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ទោះបីជាអ្នកហ្នឹងគាត់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ ឬក៏អត់ក្ដី! គាត់អាចចង់ស្លាប់មែនឬក៏គាត់ចង់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ យើងអត់ដឹងនោះទេ។ អ្វីដែលខ្ញុំដឹងគឺថាពីរផ្លូវហ្នឹងមួយណាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ជីវិតដែរ»។ អ្នកជំនាញរូបនេះបន្ថែមថា ពួកគេគឺជាជនរងគ្រោះ ដូច្នេះយើងត្រូវតែផ្តល់ការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះពួកគេក្នុងនាមជាជនរងគ្រោះ។  ជាមួយគ្នានេះ វេជ្ជបណ្ឌិត សៅ សូលីណែត បានពន្យល់បន្ថែមថា៖«សញ្ញាព្រមាន គឺវាដូចជានៅពេលដែលយើងចាប់ផ្ដើមនិយាយលេងបន្លំមែន ហើយដោយសារកត្តាចិត្តយើងឧស្សាហ៍និយាយនៅក្នុងចិត្ត ជួនកាលវាអាចបង្កជាមែន ហើយការលេងឬមែនគឺមានតែគាត់ខ្លួនឯងដែលដឹង។ បើសិនគាត់ខ្លួនឯងថាមានអាការៈបែបនេះ ជម្រើសដ៏ល្អគឺគួរតែទៅជជែកពិភាក្សាជាមួយមិត្តភក្តិ ឬមនុស្សជុំវិញខ្លួនដែលទុកចិត្តបំផុត»។  ត្រង់ចំណុចនេះ វេជ្ជបណ្ឌិត សៅ សូលីណែត បានពន្យល់ទៀតថា មូលហេតុដែលវាអាចបង្ក​ផល​ប៉ះពាល់ដល់ជីវិតដូចគ្នា ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យសង្គមជុំវិញខ្លួនចាប់ផ្តើមលែងខ្វល់ខ្វាយលើបញ្ហានេះ។ ប្រសិនបើសង្គមយល់ថា ការបង្ហាញគំនិតចង់ស្លាប់ជារឿងធម្មតាសម្រាប់ទាញយកចំណាប់អារម្មណ៍ នោះនៅពេលដែលមានអ្នកជួបវិបត្តិពិតប្រាកដស្រែករកជំនួយ…

  ១៧ មិថុនា ២០២៦

  

• អាជ្ញាធរអំពាវនាវឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធប្រយ័ត្នបន្ទាប់ពីរកឃើញទំនិញអាហារឆ្អិនស្រាប់ខូចគុណភាពជាង២តោន

  មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃអគ្គនាយកដ្ឋានក.ប.ប.និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ បានអំពាវនាវឱ្យអាជីវករ និង​អ្នកប្រើប្រាស់បង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះផលិតផលអាហារបង្កក អាហារឆ្អិនស្រាប់(ហតដក ប្រហិត ប៉ាត់តេ)បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរឆ្មក់ត្រួតពិនិត្យនៅទីតាំងអាជីវកម្មមួយ ហើយបានរកឃើញអាហារបង្កកខូចគុណភាព និងរក្សាទុកមិនត្រឹមត្រូវតាមស្តង់ដារអនាម័យជាង ២,៦០០​គីឡូក្រាម។ទីតាំងអាជីវកម្មដែលអាជ្ញាធររកឃើញគឺ ក្រុមហ៊ុន TSP នៅម្ដុំផ្សារបែកចានស្រុកអង្គស្នួលខេត្តកណ្ដាល។ អភិបាលខេត្តកណ្ដាល លោក គួច ចំរើន បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជីវករដែលបានទិញផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុន TSP ហើយមិនទាន់ប្រើប្រាស់ ឬលក់បន្ត សូមផ្អាកការប្រើប្រាស់ជាបន្ទាន់ដោយសារផលិតផលទាំងនោះអាចមិនមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ លោក គួច ចំរើន បានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា៖ «សូមបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ ឬបញ្ឈប់លក់បន្ត ព្រោះផលិតផលនេះ ពុំមានសុវត្ថិភាពទេ គាត់មានចេតនា បំភាន់ អ្នកប្រើប្រាស់ ដូចជា បកព័ត៌មាន ហួសកាលកំណត់ចោល រៀបចំ ដាក់កាលកំណត់ប្រើប្រាស់ថ្មីជំនួស ទូស្តុក មិនបើកចរន្តអគ្គិសនី ទុកដាក់ខុសបច្ចេកទេស ទំនិញគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់»។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់សាខា ក.ប.ប. ខេត្តកណ្ដាលដែលប្រជាកាសែតទទួលបាន កាល​ពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មន្ត្រីជំនាញបានសហការជាមួយសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធ និងអាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន ចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងស្តុកផលិតផលអាហារបង្កកមួយកន្លែងនៅខេត្តកណ្ដាល ក្រោមការសម្របសម្រួលពីអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្តកណ្ដាល។ ជាលទ្ធផល ក្រុមការងារមិនបានរកឃើញទំនិញមានប្រភពពីប្រទេសថៃនោះទេ ប៉ុន្តែបានរកឃើញការវេចខ្ចប់ និងការរក្សាទុកផលិតផលមិនស្របតាមស្តង់ដារអនាម័យ ព្រមទាំងទំនិញខូចគុណភាពសរុប ៧ មុខ ស្មើនឹង ២,៦០០ គីឡូក្រាម។ ទំនិញដែលត្រូវបានដកហូតរួមមាន៖ ប្រហិតសាច់ក្តាម ម៉ាកTHANH CHA HUONG VI CUA ៣៨កេស ស្មើនឹង ៣៨០គីឡូក្រាម ។ ប្រហិតសាច់ក្តាម ម៉ាកTHANH VI CUA ១៧កេស ស្មើនឹង ១៧០គីឡូក្រាម ប្រហិត ម៉ាកTSP ចំនួន៥បេ ស្មើនឹង ២៥០គីឡូក្រាម ។ ប្រហិតនំប៉ាវ ចំនួន១៣​កេស ស្មើនឹង ១៣០គីឡូក្រាម ។ ហតដកចម្រុះ គ្មានម៉ាក ចំនួន៤បេ ស្មើនឹង ២០០គីឡូក្រាម ប្រហិតសាច់ក្តាម គ្មានម៉ាក ចំនួន៥បេ ស្មើនឹង ២២០គីឡូក្រាម ។ ហតដកឈីស ចំនួន២៥​កេស ស្មើនឹង ១,២៥០គីឡូក្រាម។ ក្រោយការត្រួតពិនិត្យ មន្ត្រីជំនាញបានដកហូត និងដុតកម្ទេចចោលទំនិញខូចគុណភាពទាំងអស់នៅទីលានដុតសំរាម ស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្ដាល ដោយមានការឯកភាពពីតំណាងអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្ត។ ជាមួយគ្នានេះ សំណាកចំនួន ៨ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅវិភាគនៅមន្ទីរពិសោធន៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋាន ក.ប.ប. ដើម្បីបញ្ជាក់ពីគុណភាព និងសុវត្ថិភាពផលិត​ផល។ អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែង នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក គឹម មាសសុខសីហា បានអំពាវនាវឱ្យអាជីវករ និងពាណិជ្ជករទាំងអស់ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការធ្វើអាជីវកម្មដោយសុចរិត គោរពច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារ និងបង្កើនទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ លោក ជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមពិនិត្យស្លាកសញ្ញា ប្រភពដើម កាលបរិច្ឆេទប្រើប្រាស់ និងលក្ខខណ្ឌរក្សាទុកផលិតផលមុននឹងទិញ ឬប្រើប្រាស់។ លោកលើកឡើងថា៖«ខ្ញុំសូមអំពាវនាវទីមួយគឺទៅដល់ អាជីវក ពាណិជ្ជករអ្នករកស៊ីទាំងអស់សូមប្រកាន់ខ្ជាប់ឲ្យបាននូវការរកស៊ីការធ្វើធុរកិច្ចដោយសុចរិតគោរពឲ្យបានច្បាស់លាស់ត្រឹមត្រូវទៅតាមច្បាប់និងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធសំខាន់ណាស់អាហ្នឹងគឺដើម្បីឲ្យយើងក្លាយខ្លួនទៅជា ធុរៈជនល្អដែលមានការទទួលខុសត្រូវក្នុងសង្គម។ លោកបន្ថែមថា៖«ទីពីរខ្ញុំក៏ស្នើសុំឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់របស់យើងចូលរួមទាំងអស់គ្នាក្នុងការចេះស្វ័យត្រួតពិនិត្យទៅលើផលិតផលទំនិញមើលលក្ខខណ្ឌទុកដាក់តែសាច់និងឬក៏ផលិតផល តើមានភាពសមស្របតាមលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេសចេះមើលស្លាកសញ្ញាប្រភពប្រទេសផលិត ។ អំពាវនាវផងដែរបើយើងចូលរួមទាំងអស់គ្នាដើម្បីសុខសុវត្ថិភាពសុខុមាលភាពរបស់យើង»។ កាលពីនៅថ្ងៃទី១២ ដល់ថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សាខា ក.ប.ប. រាជធានីភ្នំពេញ បានសហការជាមួយសមត្ថកិច្ចចម្រុះ ចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងស្តុក និងចែកចាយសាច់បង្កកចំនួន ៣១ កន្លែង នៅក្នុងខណ្ឌចំនួន ៨។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក.ប.ប.មន្ត្រីជំនាញបានរកឃើញផលិតផលមានប្រភពពីប្រទេសថៃចំនួន១១២ មុខ ជាង២០០តោន គីឡូក្រាម និងផ្លែឈើខូចគុណភាព ជាង៣,២ តោន គីឡូក្រាម។ ផលិតផលមួយចំនួនត្រូវបានឃាត់ទុកជាបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីបន្តនីតិវិធីតាមច្បាប់។ ការបង្ក្រាបករណីនាំចូលផលិតផលទាំងអស់នេះ កើតមានឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដោយព្រមានឱ្យអាជ្ញាធរចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹងចំពោះបុគ្គល ឬមន្ត្រីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ។លោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា អ្នកប្រព្រឹត្តខុសអាចប្រឈមនឹងការដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិ និងវិធានការផ្លូវច្បាប់ផ្សេងៗ ហើយអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែងឡើយ៕

  ១៦ មិថុនា ២០២៦

  

• ក្រសួងសុខាភិបាលអង្កេតករណីពុលអាហារដែលបណ្ដាលឱ្យកុមារម្នាក់ស្លាប់និងមនុស្សធ្លាក់ខ្លួនឈឺ៥នាក់នាខណ្ឌដង្កោ

  ក្រសួងសុខាភិបាលកំពុងស៊ើបអង្កេតករណីក្មេងប្រុសម្នាក់ស្លាប់ និងមនុស្ស៤នាក់ទៀតធ្លាក់ខ្លួនឈឺដោយសារសង្ស័យថាពុលអាហារស្ថិតនៅភូមិបុរីកម្មករ សង្កាត់ជើងឯក នៅខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាលលោក កុយ វ៉ាន់នី មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងសុខាភិបាលកំពុងប្រមូលសំណាកជាច្រើនបន្ថែមទៀត ដើម្បីពិនិត្យមើលរោគវិនិច្ឆ័យ ក្រោយការធ្វើសំណាកលើអាហារដែលគេបរិភោគនោះ ពុំរកឃើញមានជាតិពុលអ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ក្រៅពីការពុលចំណីធម្មតានោះទេ។ លោក និយាយថា៖ «ពុំមានរកឃើញអ្វីទាក់ទងនឹងជាតិពុលអីទេមកដល់ម៉ោងនេះ។ (ចុះការពុល និងការស្លាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីអ្វី?) យើងអត់ទាន់ដឹងទេ ចាំមើលលទ្ធផលចុងក្រោយ មកដល់ម៉ោងនេះអត់មានឃើញជាតិពុលណាដែលថាមានការស្លាប់នឹងទេ ដូចជាការពុលចំណីអាហារធម្មតាដែលយើងដឹងទូទៅទេអាហ្នឹង (ការស្លាប់នេះ)។ យ៉ាងណាលោកមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ថា លទ្ធផលនៅមន្ទីរពិសោធន៍នឹងដឹងនៅពេលណានោះទេ។ ទន្ទឹងនឹងនេះ លោកក៏ទទូចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រូវប្រញាប់មកមន្ទីរពេទ្យ នៅពេលដែលចេញរោគសញ្ញាពាក់ព័ន្ធនឹងការពុលចំណីអាហារ ដើម្បីអាចទទួលបានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា។ ក្នុងកំណត់ហេតុរបស់សមត្ថកិច្ច និយាយថា កុមារម្នាក់ អាយុ៥ឆ្នាំ បានស្លាប់ និងសាច់ញាតិរបស់គេចំនួន៤នាក់ទៀត ក្អួតចង្អោរបន្តបន្ទាប់គ្នា ក្រោយទទួលទានម្អូបសោ្ងរសាច់ជ្រូក ជាមួយស្ពៃក្ដោបដែលបានទិញតាមរទេះ។ បើតាមសេចក្ដីរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន Media News គ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ បានដាក់ការសង្ស័យលើស្ពៃក្ដោបដែលទិញតាមរទេះនោះ មានជាតិគីមី ដោយកត់សម្គាល់ថា បន្លែនេះ នៅតែមានសភាពស្រស់ ក្រោយចម្អិនរួចហើយ តែដំបូងឡើយពួកគេមិនបានចាប់អារម្មណ៍លើចំណុចនេះនោះទេ។ ក្នុងវីដេអូព័ត៌មានដដែល ជីដូនរបស់ជនរងគ្រោះ ឱ្យដឹងទៀតថា បន្ទាប់ពីបរិភោគអាហារបាន១០នាទី ស្រាប់តែពួកគេទាំង៥នាក់ មានអាការឈឺក្អួតជាបន្តបន្ទាប់ និងរយៈពេលមួយម៉ោងក្រោយ មន្ទីរពេទ្យបញ្ជាក់ថា ចៅរបស់គាត់បានបាត់បង់ជីវិត។ កំណត់ហេតុដែលផ្ដល់ដោយ អធិការខណ្ឌដង្កោលោក ជឹម ស៊ីថា លើកឡើងថា៖«ក្រោយការសួរនាំរបស់សមត្ថកិច្ច ជាឪពុករបស់ជនរងគ្រោះ រៀបរាប់ថា កូនស្រីរបស់គាត់ បានយកស្ពៃក្តោបមកធ្វើម្ហូប ហើយអំឡុងពេលចំអិន នៅ ពេលដាក់ស្ពៃក្តោបចូលមានពពុះប្លែកខុសពីធម្មតាតែមិនចាប់អារម្មណ៏ ហើយក៏ហូបជុំគ្នាមានសមាជិកគ្រួសារ ៥នាក់»។ ប្រភពដដែលបន្ថែមថា ៖«លុះក្រោយបរិភោគរួច ក៏មានអារម្មណ៏មិនស្រួលខ្លួនចង់ក្អួត និងបាននាំគ្នាទៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកដង្កោ ខណៈកូនប្រុសរបស់លោកឈ្មោះ ថេត ខេវិន (ស្លាប់) មានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ ក៏បញ្ជូនបន្តទៅមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា លុះដល់វេលាម៉ោងជាង៩យប់ ថ្ងៃដដែល គ្រូពេទ្យ បញ្ជាក់ថាកូនរបស់លោកបានស្លាប់ហើយ»។ បើតាមលោកអធិការនគរបាលបញ្ជាក់ថា ក្រោយការធ្វើកោសល្យវិច្ច័យរបស់សមត្ថកិច្ចលោក ជឹម ស៊ីថា ថា ជនរងគ្រោះស្លាប់ ដោយសារ រាគ និងក្អួតធ្ងន់ធ្ងរ។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៤ មានមនុស្សចំនួន ៤១នាក់ នៅខេត្តព្រះសីហនុ បានពុលនំសាំងវិចដែលមានផ្ទុកប៉ាតេរី២ប្រភេទ ហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ។បើតាមការចុះផ្សាយរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ៕

  

• ពលរដ្ឋជាជនភៀសសឹកព្រួយបារម្ភពីការឆ្លងជំងឺគ្រុនឈាមពេលរដូវវស្សាមកដល់

  ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់ភៀសសឹកព្រួយបារម្ភពីហានិភ័យនៃការឆ្លងជំងឺគ្រុនឈាម ស្របពេលរដូវវស្សាមកដល់។ខែនេះមានភ្លៀងធ្លាក់ ដែលអាចដក់ទឹកបង្កើតជាជម្រកមូសខ្លាជាដើម។ ពលរដ្ឋភៀសសឹកមកពីស្រុកស្រអែម ខេត្តព្រះវិហារ អ្នកស្រី ឆើត ស្រីណាំ ប្រាប់ប្រជាកាសែតឱ្យដឹងថា ជំងឺគ្រុនឈាមជាជំងឺឆ្លងដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាពិសេសចំពោះកុមារ។ អ្នកស្រីថារដូវវស្សាមកដល់បង្កជាថ្លុកទឹកដែលអាចឱ្យមូសកើតនាំចម្លងជំងឺឆ្លងមួយនេះ។ អ្នកស្រីអំពាវនាវឱ្យមានការចុះត្រួតពិនិត្យតំបន់ភៀសសឹក និងត្រៀមបង្ការ និងព្យាបាលជូនជនភៀសសឹកករណីមានអ្នកឆ្លងជំងឺគ្រុនឈាម។ អ្នកស្រីថា៖ «ព្រួយបារម្ភតើបង ជាពិសេសខែវស្សាចឹងក្មេងៗវាងាយឈឺផង។ ខ្ញុំមានតែចង​មុង​ទេបង អត់មានបាញ់ថ្នាំបាញ់អីទេ ដោយសារខ្វះថវិកាផង។ ដោយសារឥឡូវវាអត់ទាន់មានភ្លៀងច្រើន តែពេលភ្លៀងច្រើនឃើញមានមូសច្រើនដែរ។ យើងជាឪពុកម្ដាយព្រួយបារម្ភខ្លាចក្មេងៗកើតដែរ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «យើងបោសសម្អាត ដូចជាកាកសំណល់ កំប៉ុងអីយើងបោសសម្អាតប្រមូលយកទៅដុតចោល។ ពេលគេងចងមុងចងអីចឹងទៅ។ កុមារអាចប្រឈមច្រើន។ កាលមុនមានក្មេងម្នាក់ពីរនាក់ដែរកើតជំងឺហ្នឹង។ អាជ្ញាធរធ្លាប់ចុះបាញ់ថ្នាំមូសដែរ»។ ពលរដ្ឋភៀសសឹកមកពីស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ អ្នកស្រី ពៅ សំណាង លើកឡើងថា អ្នកស្រីព្រួយបារម្ភចំពោះហានិភ័យនៃការកើតជំងឺគ្រុនឈាម ព្រោះកន្លែងជនភៀសសឹកមានលក្ខខណ្ឌមិនល្អដែលអាចឱ្យកើតមូសខ្លា។ អ្នកស្រីថា អ្នកស្រីតែងតែគេងដោយចងមុង សម្អាតកន្លែងរស់នៅ និងបាញ់ថ្នាំមូសជាប្រចាំ។ អ្នកស្រីបារម្ភជាងគេចំពោះកុមារ ព្រោះកុមារងាយនឹងរងគ្រោះដោយសារជំងឺឆ្លងមួយនេះ។ អ្នកស្រីថា៖ «នៅ [តំបន់ភៀសសឹក] វត្តពោធិ៍៥០០០ មិនទាន់អីទេ។ តែយើងគេងចងមុង បាញ់ថ្នាំបាញ់អីរហូតដែរ។ គេមានពេទ្យក្បែរតើ។ គេបើកថ្នាំបើកអីឱ្យដែរ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «យើងគេងមានតែចងមុងរហូត។ យើងសម្អាតផ្ទះ។ កុំឱ្យមានទឹកដក់ចឹងទៅ។ កន្លែងមូសវាកើតច្រើន។ ព្រួយបារម្ភក្មេងៗដែរហ្នឹង»។ ប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាលខេត្តព្រះវិហារ លោក គួង ឡូ ណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់ភៀសសឹកការពារខ្លួន និងប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះជំងឺគ្រុនឈាម ក្បែរតំបន់ដែលសម្បូរមូសខ្លាច្រើន។ លោកលើកឡើងថា លោកក៏បានផ្សព្វផ្សាយពីវិធីការពារជំងឺឆ្លង និងជំងឺមិនឆ្លង និងសង្កត់ធ្ងន់ផងដែរលើជំងឺគ្រុនឈាមដល់ជនភៀសសឹកដែលពេលនេះកំពុងកើតឡើងនៅក្នុង​សហគមន៍មួយចំនួន។ លោកបន្ត លោកក៏បានណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាជនភៀសសឹកយល់ដឹងពីហានិភ័យនៃជំងឺគ្រុនឈាម និងជំងឺមិនឆ្លងដទៃទៀត ក្នុងយុទ្ធនាការចែកមុងជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុងភៀសសឹក និងស្នាក់នៅតាមមណ្ឌលសុវត្ថិភាព វត្តទួលអណ្តែត វត្តពើងអង្កាម និងភូមិតាកឹងបៃតង នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំបានបញ្ជ្រាបនូវសារអប់រំមួយចំនួន ព្រោះរដូវនេះជារដូវភ្លៀង ជារដូវមួយដែលមូសអាចបង្កកំណើតបាន ហើយមូសដែលបង្កកំណើតហ្នឹង អាចខាំប្រជាពលរដ្ឋ បង្កជាជំងឺគ្រុនឈាម»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំបានណែនាំគាត់ឱ្យគាត់ធ្វើយ៉ាងណាគឺចូលរួមធ្វើយ៉ាងណាធ្វើឱ្យបរិស្ថាននៅក្នុងមណ្ឌលសុវត្ថិភាពស្អាត មានអនាម័យ គឺកុំឱ្យមានវត្ថុអាចដក់ទឹកបានដែលជាកន្លែងមូសវាអាចពង ទៅជាដង្កូវទឹក ហើយជាមូសដែលអាចបង្កជាជំងឺមួយចំនួនដូចជាគ្រុនឈាមហ្នឹង»។ លោក គួង ឡូ មានប្រសាសន៍ទៀតថា ក្រុមការងារមន្ទីរសុខាភិបាលនៃរដ្ឋបាលរាជធានីខេត្ត និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់កំពុងតាមដានស្ថានភាពជំងឺបង្កដោយមូស និងស្ថានភាពមូស ធ្វើការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់មូស ផ្សព្វផ្សាយសារអប់រំសុខភាព និងចលនាសហគមន៍ចូលរួមលុបបំបាត់ប្រភពកកើតមូសនៅតំបន់ភៀសសឹក រួមទាំងវិធានការជួយសង្គ្រោះក្នុងករណីមានជំងឺឆ្លង។ លោកថា៖ «នៅក្នុងមណ្ឌលសុវត្ថិភាពមានប៉ុស្តិ៍សុខភាពនៅទីនោះតែម្ដង ឧទាហរណ៍ថាគាត់មានគ្រុនក្ដៅគឺធ្វើយ៉ាងម៉េចទៅជួបពេទ្យនៅប៉ុស្តិ៍សុខភាព ដូច្នេះពេទ្យនៅទីនោះគាត់អាចវិនិច្ឆ័យថាក្ដៅខ្លួនជារោគសញ្ញាគ្រុនឈាម ឬរោគអ្វីផ្សេង។ ដូច្នេះបើវិនិច្ឆ័យថាជាសញ្ញានៃជំងឺគ្រុនឈាមគាត់នឹងត្រូវបញ្ជូនមកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យខេត្ត»។ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRAC) លោក រស់ សុដ្ឋា មើលឃើញថា ពលរដ្ឋភៀសសឹកត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាព ជាពិសេសកុមារតូចៗ ដែលចូលចិត្តលេងនៅពេលថ្ងៃ ដោយត្រូវបាញ់ថ្នាំមូសជុំវិញបរិវេណដែលសម្បូរមូសច្រើន និងបាញ់ស្ប្រេយ៍លើខ្លួនកុមារ ដើម្បីការពារ។ លោកបន្តថា បរិស្ថានជុំវិញត្រូវធានាថាមិនមានក្រឡុកទឹក ឬកន្លែងណាដែលអាចឱ្យមូសខ្លាបង្កកំណើតបាន។ ចំពោះវិធានការសង្គ្រោះ និងព្យាបាល លោកសំណូម​ពរថា នៅតំបន់ជនភៀសសឹកគប្បីមានមជ្ឈមណ្ឌលពេទ្យនៅក្បែរ ដែលអាចឱ្យជនភៀសសឹកស្នើការពិគ្រោះជំងឺ និងព្យាបាលបានទាន់ពេលវេលា។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុមារគាត់ចូលចិត្តលេងណាស់ អីចឹងហើយត្រូវមានថ្នាំបាញ់បង្ការ​មូសខាំ។ ក្រសួងសុខាភិបាលមានថ្នាំបាញ់មូសមានប្រសិទ្ធភាពណាស់។ យើងបាញ់ឱ្យគាត់ ដៃ ជើង ក ព្រោះបើយើងខកខានមិនបានមើលគាត់ អាហ្នឹងអាចជួយគាត់បាន។ មួយទៀតការស្នាក់នៅដោយមានមុងមានអីហ្នឹងគឺចាំបាច់ហើយ ព្រោះតំបន់ទាំងនោះគឺថាមានទឹក មានព្រៃ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំយល់ថាទី១ ការអប់រំហ្នឹងល្អហើយ ពីការបង្ការ និងអប់រំពីរោគសញ្ញានៃជំងឺហ្នឹង។ ជំងឺគ្រុនឈាមវាមានកាលកំណត់របស់វា បើសិនជាយើងសង្គ្រោះមិនទាន់ វាអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតដែរ។ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវយល់ឱ្យច្បាស់តាមរយៈការអប់រំរបស់សុខាភិបាល។ […] សម្រាប់អាជ្ញាធរគាត់ត្រូវត្រៀមលក្ខណៈម៉េច មានថ្នាំពេទ្យ និងការសង្គ្រោះបែបណាសម្រាប់ការជួយអន្តរាគមន៍ពេលពលរដ្ឋមានបញ្ហា»។ របាយការណ៍បូកសរុបការងារសុខាភិបាលឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថាកម្ពុជាមានករណីជំងឺគ្រុនឈាមសរុបចំនួន ៥៣ ៣៩៧ករណី ក្នុងនោះមានអ្នកស្លាប់ចំនួន ៦៤នាក់។ អត្រាឆ្លងប៉ះពាល់ខ្លាំងលើកុមារអាយុពី ៥ ទៅ ៩ឆ្នាំ។ យោងតាមរបាយការណ៍សន្និបាតបូកសរុបការងារសុខាភិបាលលើកទី៤៥ ករណីឆ្លងមានការកើនឡើងក្នុងវដ្តរដូវវស្សា ប៉ុន្តែវិធានការទប់ស្កាត់បានជួយកាត់បន្ថយការផ្ទុះឡើងខ្លាំងនៅតាមសហគមន៍៕

  

• គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យ Dr. Tong ផ្សាយមាតិកាសុខភាពឡើងវិញ

  គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យវេជ្ជបណ្ឌិតមួយរូបដែលគេស្គាល់ថា Dr. Tong ផ្សព្វផ្សាយមាតិកាសុខភាពនៅលើបណ្តាញសង្គមឡើងវិញ ក្រោយមហាជនបានរិះគន់ចំពោះចំណាត់ការរបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា ដែលបានជម្រុញឱ្យគ្រូពេទ្យត្រូវស្នើសុំលិខិតអនុញ្ញាតផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈជាមុនសិន ប្រសិនបើចង់បន្តផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គម។ ការសម្រេចឱ្យ Dr. Tong អាចផ្សព្វផ្សាយឡើងវិញនេះ គឺបន្ទាប់ពីតំណាងក្រសួងសុខាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានជួបសំណេះសំណាលជាមួយអ្នកផលិតមាតិកាអប់រំសុខភាព លោកគ្រូពេទ្យ និត ប៊ុនតុងយី ដែលគេហៅថា Dr. Tong ។ អ្នកផលិតមាតិកាអប់រំសុខភាពហៅ Dr. Tong បានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមថា៖« ការជួបសំណេះសំណាលនេះប្រៀបដូចជាការជជែកជាមួយក្រុមគ្រួសារវេជ្ជបណ្ឌិត ហើយដែលលោកគ្រូសាស្រ្តាចារ្យបានបង្ហាញអារម្មណ៍ ទឹកចិត្តសប្បាយរីករាយ និងមានមោទនភាពដែលឃើញ អ្នកបន្តជំនាន់ក្រោយៗ ស្រលាញ់ និងខិតខំចូលរួមលើកយកសកម្មភាពចែករំលែកចំណេះដឹងមកជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលសកម្មភាពនេះគឺជាសកម្មភាពមួយដែលវេជ្ជបណ្ឌិតគួរតែខិតខំទាំងអស់គ្នា»។ Dr. Tong បន្តថា៖« លោកគ្រូៗសាស្រ្តាចារ្យបានបង្ហាញពីការខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងសុខាភិបាល ទាំងគណៈវិជ្ជាជីវៈទាំងអស់លើកទឹកចិត្តអោយយើងខ្ញុំជាពេទ្យ ចូលរួមបន្ថែមទៀតក្នុងការចែករំលែកចំណេះដឹងសុខភាព ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់ជាមួយក្រមសីលធម៍ សំដៅសុវត្ថិភាពប្រជាជន ដែលពិតជាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងភាពកក់ក្តៅដែលខ្ញុំបាទ និងគ្រូពេទ្យយើងទទួលបានមកវិញ»។ ក្រោយពីគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យមានការផ្សព្វផ្សាយមាតិកាសុខភាពឡើងវិញ ពលរដ្ឋខ្លះបានសំដែងការគាំទ្រ និងបានសរសេរបញ្ចេញមតិនៅលើបណ្តាញសង្គមថា៖«ខ្ញុំមិនមែនហ្វេន (Fan) ដុកទ័រតុងទេ តែខ្ញុំស្គាល់អ្វីដែលជាមាតិកាល្អ រឺអាក្រក់សំរាប់សង្គម សូមជួយគាំទ្រលើកទឹកចិត្តមាតិកាល្អៗឱ្យបានច្រើនជាប្រយោជន៍ដល់សុខុមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋ ហើយជួយមានចំណាត់ការលើមាតិកាមិនល្អដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប្រជាពលរដ្ឋផង ហើយគួរតែអរគុណដុកទរ័តុងដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំស្គាល់ Page គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា»។ អ្នកលេងបណ្ដាញសង្គមខ្លះទៀតនិយាយថា៖« សូមអរគុណ គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា! សូមបន្តពង្រឹងទៀតចំពោះការផ្សព្វផ្សាយ ការលក់ឱសថ គ្លីនិកឯកជន ក៏ដូចជាការលក់អនឡាញលើវិស័យសុខភាព»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យគុណធម៌កម្ពុជា លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុទ្ធី បានលើកឡើងថា នៅពេលគណៈគ្រូពេទ្យមានការបើកទូលាយលើការផ្សព្វផ្សាយផ្នែកសុខភាព គឺជារឿងប្រសើរ ព្រោះថ្ងៃក្រោយកម្ពុជានឹងមានអ្នកចេះប្រកបរបរដោយវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវ ហ៊ាននិយាយពន្យល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងហ៊ានឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រូពេទ្យដូចគ្នា។ លោកបន្ថែមថា៖« ពេលណាខ្ញុំឃើញមានការរាំងស្ទះ មានការយកជើងរាទឹក ហើយមានការបិទគម្រប បិទបេះដូង បិទចំណេះដឹងកន្លែងហ្នឹងហើយយើងមិនហ៊ាននិយាយ មិនហ៊ានថា ចឹងយើងរកអ្នកចេះអត់ឃើញ ថ្ងៃក្រោយយើងបាត់បង់អ្នកប្រាជ្ញ បាត់បង់អ្នកចេះ ព្រោះសម័យនេះជាសម័យឌីជីថល សម័យអនឡាញ សម័យAI លឿនណាស់ គួរតែរួមគ្នាបើកបេះដូងទូលាយ ដើម្បីពន្យល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ នេះជារឿងប្រសើរទៅថ្ងៃអនាគត ប្រទេសជាតិយើងនឹងរីកចម្រើន»។ គួររំលឹកដែរថា មាតិកាអប់រំសុខភាពរបស់ Dr. Tong ត្រូវបានលុបចោលទាំងអស់ក្រោយមានការណែនាំពីគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាទៅលើមាតិកាអប់រំសុខភាពលើបណ្ដាញសង្គម ដែលគណៈគ្រូពេទ្យថាមិនទាន់មានលិខិតអនុញ្ញាត។ បើទោះជាពេលនេះ Dr. Tong ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបន្តផ្សព្វផ្សាយពីមាតិកាសុខភាពឡើងវិញក្តី វីដេអូចាស់ៗដែលលោកបានលុបចោលនោះ មិនទាន់ឃើញបង្ហោះឡើងវិញជាថ្មីនោះទេ៕

  

• ពលរដ្ឋរិះគន់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាដែលរឹតបន្តឹងការផ្សព្វផ្សាយមាតិកាសុខភាពនៅលើបណ្តាញសង្គម

  ពលរដ្ឋមិនពេញចិត្តចំពោះការណែនាំរបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាជុំវិញការធ្វើមាតិកាផ្សព្វផ្សាយ ឬការចែករំលែកទាក់ទងនឹងសុខភាពនៅលើបណ្តាញសង្គម និងបានណែនាំគ្រប់គ្រូពេទ្យទាំងអស់ឱ្យលុបចោលវីដេអូហើយត្រូវស្នើសុំលិខិតអនុញ្ញាតផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈ។ ប្រតិកម្មរបស់ពលរដ្ឋនេះ គឺបន្ទាប់ពីគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជានៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញពន្យល់នៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ខ្លួនថា ៖ «ដើម្បីរក្សាបាននូវកិត្តិយស សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ សុចរិតភាព និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងវិជ្ជាជីវ:វេជ្ជសាស្ត្រ គ្រូពេទ្យត្រូវតែសិក្សាស្វែងយល់អំពីក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈវេជ្ជសាស្រ្ត ច្បាប់ លិខិតបទដ្ឋាន គតិយុត្ត និងប្រកាសស្តីពីការផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាល»។  សំណេររបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាបន្តថា៖ «ក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈ អាចអនុញ្ញាតអោយអ្នកវិជ្ជាជីវៈវេជ្ជសាស្រ្តចូលរួមផ្សព្វផ្សាយក្នុងគោលបំណងអប់រំសុខភាព ការបង្ការជំងឺនានា តែមិនអនុញ្ញាតអោយផ្សព្វផ្សាយលើកតម្កើងខ្លួនឯង ឬក្រុមរបស់ខ្លួនក្នុងគោលបំណងផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ»។  ក្រោយមានការលើកឡើងរបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាកាលពីម្សិលមិញ ពលរដ្ឋបានចូលបញ្ចេញមតិដោយភាគច្រើនបង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះការណែនាំឱ្យក្រុមគ្រូពេទ្យដែលផលិតមាតិកាទាក់ទងនឹងសុខភាពតាមបណ្ដាញសង្គមធ្វើការលុបវីដេអូ ឬអត្ថបទរបស់ពួកគាត់ទាំងអស់។ អ្នកលេងបណ្ដាញសង្គមបានចូលបញ្ចេញមតិថា៖ «តើគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជារាល់ថ្ងៃបានផលិតជាមាតិកាអប់រំខ្លះហើយឬនៅ ? ជាក់ស្តែងឃើញថាមានតែរូបភាព សកម្មភាពប្រជុំ។ល។ ក្នុងនាមជាប្រជាជនម្នាក់គាំទ្រអោយគណៈគ្រូពេទ្យអាចផលិតជាមាតិកាសុខភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដូចសិង្ហបុរីជាគំរូ»។ មតិផ្សេងទៀតសរសេរថា៖ « បើសិនជាគ្មានបំណងអាក្រក់អី គ្រាន់តែអោយគាត់ស្នើសុំលិខិតស្របច្បាប់មួយមក ដោយមិនមានការលុបវីដេអូរបស់គាត់ទៅបានហើយ។ ការផ្សព្វផ្សាយរបស់គាត់អាចជួយមនុស្សច្រើនណាស់ ភាគច្រើនក្មេងៗ និងអ៊ំពូមីងដែលអត់បានយល់ច្បាស់ពីការបង្ការជំងឺនានា ដែលគាត់នៅតាមខេត្តដាច់ស្រយាល។ គួរតែជំរុញលើកទឹកចិត្តគាត់អោយធ្វើមាតិកាចឹងអោយបានច្រើន គាត់ជា Doctor ការផ្សព្វផ្សាយបានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនតិចតួច ក៏ដូច Doctor ផ្សេងៗធ្វើការនៅពេទ្យធំចេញពីកន្លែងធ្វើការមាន Clinic ផ្ទាល់ខ្លួនមួយចឹង អត់ខុសគ្នាទេ»។ ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកមួយរូបទៀតលើកឡើងថា៖ «ឃើញអ្នកលក់ online , content creator អ្នកលក់អាហារបំប៉ន និងបុគ្គលជាច្រើនរូបដែរមិនមែនពេទ្យ ក៏ចែករំលែកពីក្បួនវេជ្ជសាស្រ្តដែលមិនត្រឹមត្រូវ និងក្នុងគោលបំណងដើម្បីផលប្រយោជន៍ខ្លួនឯង លើកតម្កើងខ្លួនច្រើនណាស់ចឹងខ្ញុំសូមស្នើសុំគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាមេត្តាចេញសេចក្តីណែនាំហាមឃាត់កុំអោយចែករំលែកផ្តេសផ្តាសផងចុះ ហាមពេទ្យដែលមានវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវមិនអោយផ្សាយ តែមិនព្រមទៅព្រមានបុគ្គលដែលមិនមែនពេទ្យតែតាំងខ្លួនជាពេទ្យផ្សាយខុសក្បួនវេជ្ជសាស្រ្តសោះ មាតិកាសុខភាពចែករំលែកដោយពេទ្យជំនាញត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយអនុញ្ញាតអោយបុគ្គលមិនមែនពេទ្យចែករំលែកខុសក្បួនវេជ្ជសាស្រ្ត ប៉ះពាល់សុខភាពយ៉ាងព្រោងព្រាតពេញបណ្តាញសង្គម»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ នាយិកាប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា សង្កេតឃើញថា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ ដោយមានជាង១៤លាននាក់ហើយ តែសួរថាតើអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងនោះគាត់បានទទួលចំណេះដឹងផ្នែកអ្វីខ្លះ ឬគ្រាន់តែប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីតែជាការកំសាន្ត ពិសេសតាមដានជីវិតឯកជនភាពរបស់បុគ្គលល្បីៗនៅលើបណ្តាញសង្គមឬយ៉ាងណា។ ប្រភពដដែលបន្តថា៖ «អ្នកធ្វើមាតិកាពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាពនេះជាទម្រង់មួយដែលអាចឱ្យពលរដ្ឋទទួលបានចំណេះដឹងផ្នែកសុខភាព តែសម្រាប់ខ្ញុំមិនមានចំណេះដឹង និងយល់ពីក្រមសីលធម៌របស់ពេទ្យឬផ្នែកសុខាភិបាលទេ តែយល់ថាប្រសិនបើមានការរឹតត្បិតបែបនេះ ហេតុអីបានឃើញអ្នកលក់ឡេ លក់ថ្នាំផ្សេងៗបែរជាមិនរឹតត្បិត ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ បែរជារឹតត្បិតអ្នកចែករំលែកពីសុខភាពជាចំណែកក្នុងការផ្តល់ចំណេះដឹងដល់ពលរដ្ឋទៅវិញ» ។ យោងតាមលិខិតចុះថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ស្ដីពីការផ្សព្វផ្សាយក្នុងលក្ខខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលប្រការ៤ ឱ្យដឹងថា ការផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលដែលមិនប៉ះពាល់ដល់ក្រមសីលធម៌ អាចប្រព្រឹត្តទៅបានលុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងសុខាភិបាល ដោយដាក់ពាក្យស្នើសុំតាមរយៈច្រកចេញចូលតែមួយរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល។ ប្រការផ្សេងទៀតនៃលិខិតនេះបន្ថែមថា៖ «មូលដ្ឋានសុខាភិបាលឯកជនដែលមានបំណងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាល ទោះក្នុងរូបភាពចែករំលែកចំណេះដឹង ឬការអប់រំថែទាំសុខភាពក៏ដោយ លុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងសុខាភិបាលទើបធ្វើការផ្សព្វផ្សាយបាន»។ ក្រោយពីមានការរិះគន់លើបណ្ដាញសង្គម គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញលិខិតបំភ្លឺជុំវិញការលុបវីដេអូរបស់គ្រូពេទ្យ និត ប៊ុនតុងយី ហៅ Dr. Tong ដែលតែងតែផលិតមាតិកាអប់រំពីសុខភាពថា គណៈគ្រូពេទ្យរាជធានីភ្នំពេញ និងគណៈគ្រូពេទ្យភូមិភាគ១ បាន ជួបលោកវេជ្ជបណ្ឌិត និត ប៊ុនតុងយី ហៅ Dr. Tong នៅថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងបំណងជ្រោមជ្រែង គាំទ្រ និងជួយរំលឹកអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលទាំងអស់ ឱ្យបន្តខិតខំចូលរួមចំណែកតាមគ្រប់រូបភាពចែករំលែកចំណេះដឹង អំពីការថែទាំសុខភាព សុខុមាលភាព ជូនដល់សាធារណជន ដោយត្រូវខិតខំផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានស្តីពីសុខភាពឈរលើមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រ និងវេជ្ជសាស្ត្រច្បាស់លាស់ និងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន "Evidence-Based Medicine" (EBM) ដោយអ្នកជំនាញជាតិ អន្តរជាតិ និងអង្គការសុខភាពពិភពលោក។ គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ស្ថាប័នខ្លួន និងគណៈវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលទាំងអស់ ក៏កំពុងរៀបចំជាបន្តបន្ទាប់នូវវគ្គបណ្តុះបណ្តាលក្រើនរំលឹកផ្សព្វផ្សាយគ្រប់ទិដ្ឋភាព និងគ្រប់រូបភាពតាមបណ្តាខេត្តក្រុង អំពីក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ រួមទាំងបទប្បញ្ញត្តិទាំងឡាយដែលមានជាធរមាន ជូនដល់សមាជិក សមាជិកាដែលកំពុងប្រកបវិជ្ជាជីវៈ វិស័យសុខាភិបាល រួមទាំងជំនួបបុគ្គល ជំនួបរួមក្នុងអង្គភាពសុខាភិបាល ទាំងសាធារណៈ ទាំងឯកជនផងដែរ។  ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមភាគច្រើននៅតែចង់ឃើញក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបន្តផលិតមាតិកាសុខភាព ព្រោះមាតិកាប្រភេទនេះ ជួយបង្កើនចំណេះដឹងរបស់ពលរដ្ឋផង និងការថែទាំសុខភាពរបស់ពលរដ្ឋផង៕

  

• រដ្ឋាភិបាលជំរុញឱ្យមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពកុមារជាជនភៀសសឹក

  រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្ដេជ្ញាចិត្តលើកកម្ពស់សិទ្ធកុមារជាមូលដ្ឋាន និងបង្ហាញការយកចិត្តទុក​ដាក់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានា ដោយជួយគាំទ្រដល់កុមាររងគ្រោះ និងងាយរងគ្រោះពីហានិភ័យ ដែលរងការគម្រាមកំហែង កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងកង្វះការអប់រំ ជាពិសេសកុមារភៀសសឹករងគ្រោះបណ្ដាលពីជម្លោះព្រំដែន។ នេះបើតាមសារលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងឱកាសទិវាកុមារអន្តរជាតិ លើកទី៧៧។ សារលិខិតនេះ លើកឡើងពីវិស័យអប់រំជាវិស័យអាទិភាពមួយ ដើម្បីធានាថាកុមារអាចទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាល និងការអប់រំថ្នាក់មូលដ្ឋានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ក្នុងនោះ រដ្ឋា​ភិបាលកម្ពុជាប្ដេជ្ញាអនុវត្តគោលនយោបាយជាតិគាំពារសង្គម ដើម្បីលើកកម្ពស់សុខុមាលភាព សាមគ្គីភាពសង្គម និងកាត់បន្ថយ ភាពក្រីក្រឱ្យបានជាអតិបរមា។ សារលិខិតសរសេរថា៖ «រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាននិងកំពុងអនុវត្តយ៉ាងសកម្មប្រកបដោយចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយ ក្នុងការលើក កម្ពស់សិទ្ធិនិងឧត្តមប្រយោជន៍របស់កុមារ ដោយចាត់វិធានការអន្តរាគមន៍គ្រប់មធ្យោបាយ ទ្រទ្រង់ សភាពការណ៍ស្ថិតក្នុងស្ថានការណ៍ដែលប្រទេស​កម្ពុជា​មានជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ ដើម្បីធានា ឱ្យកុមារ ក្រុមគ្រួសារ ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក ក៏ដូចជាសហគមន៍ទាំងមូល ទទួលបាននូវគុណតម្លៃនៃការរស់នៅ ក្នុងសេរីភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សមភាព និងសុវត្ថិភាពពេញលេញ»។ សារលិខិតបន្ថែមថា៖ «លើសពីនេះទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលតែងតែ យកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ក្នុងការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ ការផ្តល់ជម្រកស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្ន ការសង្គ្រោះ បន្ទាន់ដល់កុមារ និងគ្រួសារភៀសសឹក ដើម្បីធានាឱ្យទារក កុមារតូច សិស្សានុសិស្ស ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ជនចាស់ជរា ជនមានពិការភាព ទទួលបានសុវត្ថិភាព អាហារហូបចុក សេវាសុខភាព និងកុមារអាចបន្ត ការសិក្សារៀនសូត្រ ទោះស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាកនៃការភៀសសឹកក៏ដោយ»។ រដ្ឋាភិបាលណែនាំឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើកកម្ពស់សិទ្ធិកុមារ និងមានការចូលរួមមតិយោបល់ពីកុមារ រាល់ពេលកសាងច្បាប់ គោលនយោបាយនានាដែលពាក់ព័ន្ធដល់ការរស់នៅ តម្រូវការ បញ្ហាប្រឈម និងការព្រួយបារម្ភរបស់កុមារ។ ពលរដ្ឋភៀសសឹកមកពីភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ អ្នកស្រី នង ពៅ និយាយថាអ្នកស្រីបានផ្លាស់មកនៅផ្ទះបណ្ដោះអាសន្នដែលរដ្ឋាភិបាលសាងសង់ឱ្យនៅឃុំស្លក្រាម ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្តាយមានជ័យ តាំងបីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោយស្នាក់នៅជំរុំភៀសសឹកតាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ អ្នកស្រីថា អ្នកស្រីមានកូនពីរនាក់ ម្នាក់រៀនថ្នាក់ទី៣ និងម្នាក់ទៀតរៀនថ្នាក់ទី៦ ដោយពួកគេរៀននៅសាលាដែលកសាងនៅក្បែរនោះ។ អ្នកស្រីរំឮកថា កាលពីក្រុមគ្រួសារអ្នកស្រីស្នាក់នៅជំរុំភៀសសឹក កូនៗរបស់អ្នកស្រីរៀនជាលក្ខណៈប្រមូលផ្ដុំ ដោយមានគ្រូស្ម័គ្រចិត្តចុះមកបង្រៀនប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកស្រីថា៖ «នៅនេះគេធ្វើសាលាតើ។ សាលាទើបធ្វើនៅជំរុំភៀសសឹកនេះឯងអូន។ មានគ្រូមានអីបង្រៀន ហើយដូចថាមានក្មេងទៅរៀនអីចឹងចែកសៀវភៅឱ្យក្មេងអីចឹងទៅអត់អីទេ មានទឹកដោះគោ មានអីដែរ។ កាលមុននឹងរៀនក៏រៀនរត់ក៏រត់អូន។ ពេលណាផ្អើលខ្លាំងក៏ឈប់ ពេលណានេះក៏រៀនធម្មតាទៅ។ ធ្វើតង់ធ្វើអីរៀនធម្មតាហ្នឹង»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «សម្រួលជីវភាពបានបន្តិចបន្ទូចបានតែទិញម្ហូបហូបនឹងអូន។ ឥឡូវនៅនេះអត់មានរកអីបានអីចឹងបានណា។ អត់មានអ្នកណាធ្វើអីបាន អីចឹងទៅយើងអ្នកលក់ក៏លក់អត់បាន។ អ្នកខ្លះដាច់អង្ករហូបបណ្ដើរៗហើយ»។  លរដ្ឋភៀសសឹកមកពីភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តមមានជ័យ អ្នកស្រីគង់ ចន្ថា និយាយថា អ្នកស្រីរស់នៅក្នុងជំរុំភៀកសឹកវត្តគោកមន ស្ថិតនៅភូមិគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ដោយមិនទាន់ទទួលបានផ្ទះបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់ស្នាក់នៅឡើយ។ អ្នកស្រីមានកូនពីរនាក់រៀន ម្នាក់រៀនថ្នាក់ទី៧ នៅអនុវិទ្យាល័យក្បែរនោះ ម្នាក់ទៀតរៀនថ្នាក់​ទី៣ តាមសាលាជំរុំភៀសសឹក។ អ្នកស្រីត្អូញត្អែរថា ការរស់នៅក្នុងតង់អាចធ្វើឱ្យកូនរបស់អ្នកស្រីងាយនឹងឆ្លងជម្ងឺ និងបញ្ហាជីវភាព ធ្វើឱ្យកូនៗអ្នកស្រីកង្វះអាហារូបត្ថម្ភទៀតផង។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «នៅក្នុងតង់វានៅតែក្ដៅខ្លាំងបង។ ភ្លៀងម្ដងៗខ្យល់ក៏ខ្យល់ខ្លាំង ទៅពិបាក។ ហើយឥឡូវកូនៗក៏ត្រូវការលុយ។ ប្ដីខ្ញុំទាហានបង។ កុំបានប្ដីទាហានដឹងបានលុយបានកាក់អីឯណាទេបង។ […] បើមានគេឧបត្ថម្ភខ្លះល្អហ្នឹងហើយបង ព្រោះយើងមានការខ្វះខាតដែរ»។  អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «និយាយរួមទៅកូនបងខ្ញុំរៀននៅអនុវិទ្យាល័យជិតជំរុំទេ បើកូនខ្ញុំទី២នោះគ្រូៗនោះគេតាមបង្រៀនដល់ជំរុំ។ គ្រូៗគេដាក់វេនគ្នាបង្រៀនតាមធម្មតាហ្នឹង»។ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គឹមអេង យល់ឃើញថាការបង្កើតប្រព័ន្ធគាំពាសង្គមសម្រាប់ជួយលើកកម្ពស់កុមារ ជាពិសេសកុមារដែលងាយនឹងប្រឈមនឹងបញ្ហាក្នុងជំរុំភៀសសឹកជារឿងចាំបាច់ និងបន្ទាន់។ លោកថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់និងបង្ហាញឆន្ទៈយ៉ាងមោះមុតលើការអប់រំរបស់កុមារ ដើម្បី​ឱ្យពួកគេក្លាយជាធនធានដ៏មានសក្តានុពល ។ លោកថា៖ «ការពង្រឹងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមដើម្បីកុមារវាជារឿងចាំបាច់ ហើយជារឿងបន្ទាន់បំផុតដែលត្រូវធ្វើនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ មិនត្រឹមតែប្រព័ន្ធការពារសង្គមទេគឺត្រូវតែគិតទៅដល់វិស័យផ្សេងៗទៀត ដើម្បីគាំទ្រ និងជួយជ្រោមជ្រែងឱ្យកុមារមានអនាគតភ្លឺស្វាង រួមទាំងការអប់រំការបណ្ដុះបណ្ដាលផ្សេងៗ អាហារូបត្ថម្ភអីផ្សេងៗ គឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យការលើកស្ទួយសិទ្ធទាំង៤របស់កុមារ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «យើងត្រូវតែមានឆន្ទៈមោះមុត ប្រាកដច្បាស់លាស់នៅក្នុងការធ្វើឱ្យសម្រេច​បាននូវផែនការនេះបាទ។បើសិនការធ្វើនេះយើងគ្រាន់តែជាការគូសវាស ហើយមិនចេញជាសកម្មភាព មិនបានធ្វើឱ្យកើតចេញជាលទ្ធផល នោះយើងនឹងធ្វើឱ្យកុមារជាច្រើនដែលជាកុមារភៀសសឹកហ្នឹងទទួលរងគ្រោះ»។ ទាក់ទិននឹងសុខុមាលភាពកុមារ ប្រធានអង្គការភ្លែនអន្តរជាតិកម្ពុជា លោក យី គឺមថាន លើកឡើងថា កុមារជាជនភៀកសឹកត្រូវការការគាំពាច្រើនពីរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសរូបភាពនៃការរត់គេចខ្លួនពេលមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធអាចធ្វើឱ្យពួកគេនៅតក់ស្លុត។ លោកថា ការរស់នៅក្នុងជំរុំភៀសសឹកធ្វើឱ្យកុមារប្រឈមច្រើនជាមួយនឹងកង្វះអនាម័យ អាហារូបត្ថម្ភ និងជម្ងឺ ក៏ដូចជាអំពើហឹង្សា ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការមករស់នៅក្នុងជំរុំគឺអ្វីដែលយើងសង្កេតគឺទាក់ទងជាមួយរឿងអំពើហឹង្សា ឬក៏វិបត្តិផ្លួវចិត្តរបស់គាត់ដូចជាផ្លូវចិត្តរបស់កុមារ ដូចខ្ញុំបានបញ្ជាក់ចឹងកុមារទទួលបានការរៀនសូត្រនៅសាលា ហើយឥឡូវគាត់មករៀនសាលាបណ្ដោះអាសន្ន។ ការរស់នៅជំរុំ ក្នុងតង់អីវាចង្អៀត ក្ដៅ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «អ្វីដែលជាហានិភ័យសម្រាប់កុមារដែលយើងមមើលឃើញដែលគាត់មករស់នៅក្នុងជំរុំហ្នឹង ទាក់ទងទី១ គឺការសិក្សារៀនសូត្ររបស់គាត់។ កុមារស្ថិតក្នុងវ័យមួយសិក្សារអភិវឌ្ឍ ត្រូវការការរៀនសូត្រ ដើម្បីពង្រឹងជំនាញសម្រាប់ជីវិតរបស់ពួកគាត់ដែរ។ អីចឹងទោះបីយើងមានសាលាបណ្ដោះអាសន្នឱ្យគាត់រៀនក៏ដោយក៏មិនអាចរៀនបានពេញលេញ»។ យោងតាមក្រសួងមហាផ្ទៃ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១…

  

• ក្រសួងសុខាភិបាលឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នពីការឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ បំប្លែងថ្មី NB.1.8.1

  ក្រសួងសុខាភិបាលណែនាំវិធីការពារខ្លួនពីការឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ បំប្លែងថ្មីប្រភទេ NB.1.8.1 បន្ទាប់ពីរកឃើញមានការឆ្លងរាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនលើពិភពលោក ជាពិសេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច។  សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលចុះថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យដឹងថា ប្រទេសមួយចំនួនលើពិភពលោក ដែលកំពុងមានការឆ្លងរាលដាលនៃវីរុសនេះមានដូចជា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន សិង្ហបុរី និងទីក្រុងហុងកុង។  ក្រសួងបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ននេះមិនទាន់មានភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រណាមួយបញ្ជាក់ថា វីរុសប្រភេទ NB.1.8.1 អាចបង្កឱ្យមានស្ថានភាពជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ការសម្រាកពេទ្យកើនឡើង ឬអត្រាស្លាប់ខ្ពស់ជាងវីរុសអូមីក្រុង ដែលបានឆ្លងរាលដាលពីមុននោះទេ។  ក្រសួងបន្តថា ប្រទេសកម្ពុជា កន្លងមកធ្លាប់បានរកឃើញ វីរុស NB.1.8.1 នៅចន្លោះខែឧសភា ដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ ដោយឡែក ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០២៦ ប្រព័ន្ធតាមដានជំងឺឆ្លងរបស់នាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធនឹងជំងឺឆ្លងរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ក៏បានរកឃើញករណីវិជ្ជមាន ១ករណី នៃវីរុសបំប្លែងថ្មីនេះ​ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា នៅក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺដែលមកទទួលសេវាសុខាភិបាលនៅតាមមន្ទីរពេទ្យផងដែរ។  ក្រសួងសុខាភិបាល រំលឹកដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ អនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួននូវវិធានការបង្ការការចម្លងគឺត្រូវពាក់ម៉ាស លាងដៃឱ្យញឹកញាប់ជាមួយសាប៊ូ ឬអាល់កុល ហើយត្រូវខ្ទប់មាត់ និងច្រមុះពេលក្អក កណ្តាស់ ដោយប្រើផ្នត់កែងដៃ ម៉ាស ក្រម៉ា កន្សែង ឬក្រដាសអនាម័យ រួចខ្ចប់បោះចោលក្នុងធុងសម្រាមបិទជិត។ ក្រៅពីនេះ ក្រសួងក៏ណែនាំឱ្យអ្នកមានរោគសញ្ញាគ្រុនក្តៅ ក្អក ឈឺក្បាល ហៀរសំបោរ ឬពិបាកដកដង្ហើម ទៅពិគ្រោះយោបល់នៅមណ្ឌលសុខភាព ឬមន្ទីរពេទ្យ ឱ្យបានទាន់ពេលវេលា ជាពិសេសត្រូវទទួលវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ ឱ្យបានគ្រប់ដូស ទាំងដូសមូលដ្ឋាន និងដូសជម្រុញ នៅតាមមន្ទីរពេទ្យ ឬមណ្ឌលសុខភាព ដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរៀងៗខ្លួន ដើម្បីបង្ការការឆ្លងកូវីដ-១៩ គ្រប់ទម្រង់។ គួរបញ្ចាក់ថា វីរុសបំប្លែងថ្មី NB.1.8.1 គឺជាប្រភេទវីរុសដែលវិវត្តចេញពីវីរុសអូមីក្រុង (Omicron) សែស្រឡាយ JN.1។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) នៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បានចាត់ថ្នាក់វីរុសនេះជា «វីរុសបំប្លែងខ្លួនដែលស្ថិតក្រោមការតាមដាន» បន្ទាប់ពីសង្កេតឃើញការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សពីទិន្នន័យវិភាគលម្អិតហ្សែន (Virus Sequencing) នៅលើសកលលោក ជាពិសេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច។  គួររម្លឹកដែរថា ជំងឺកូវីដ-១៩ បានសម្លាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជាសរុបចំនួន​៣០១៥​នាក់៕

  

• កម្ពុជាណែនាំឱ្យអ្នកដំណើរឆ្លងកាត់កុងហ្គោនិងអ៊ូហ្គាន់ដាពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យបង្ការជំងឺអេបូឡា

  នាយកដ្ឋានប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លងនៃប្រទេសកម្ពុជាណែនាំឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរ ឬអ្នកឆ្លងកាត់ប្រទេសកុងហ្គោ និងអ៊ូហ្គាន់ដានៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើពួកគេចេញរោគសញ្ញាសង្ស័យថាជាជំងឺឆ្លងអេបូឡា បន្ទាប់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រកាសពីការរាតត្បាតនៃជំងឺនេះ នៅប្រទេសទាំងពីរ ដែលកំពុងបង្កការព្រួយបារម្ភជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ថា អ្នកសង្ស័យកើតជំងឺអេបូឡានៅក្នុងប្រទេសទាំងពីរនេះមាន ២៤៦ករណី និងមានអ្នកស្លាប់ក្នុងសហគមន៍ ៨០ករណី ។ ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានណែនាំពីការការពារខ្លួនពីការឆ្លងជំងឺអេបូឡា។ ក្រសួងអះអាងថា បើទោះជារហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់រកឃើញករណីជំងឺអេបេឡាក៏ដោយ ក្រសួងកំពុងតាមដានស្ថានការណ៍នេះយ៉ាងដិតដល់ ព្រមទាំងបានផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹង និងណែនាំដល់ក្រុមឆ្លើយតបបន្ទាន់ បុគ្គលិកសុខាភិបាលទូទាំងប្រទេស និងត្រៀមវិធានការចាំបាច់សម្រាប់ការពារ និងឆ្លើយតបបន្ទាន់ ប្រសិនបើមានករណីសង្ស័យកើតឡើងនៅកម្ពុជា។  ក្រសួងសុខាភិបាលឱ្យដឹងថា ក្រុមវីរុសអេបូឡា អាចបង្កជំងឺលើមនុស្សមាន ៤ ប្រភេទ រួមមាន អេបូឡា (Ebola) ស៊ូដង់ (Sudan) តៃហ្វ័ររេស (Tai Forest) និងប៊ុនឌីប៊ូហ្គីយូ (Bundibugyo)។ ក្រសួងបន្តថា បច្ចុប្បន្ន មានវ៉ាក់សាំងសម្រាប់បង្ការជំងឺអេបូឡាមួយចំនួន ដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងតំបន់មានផ្ទុះជំងឺ ឬក្នុងក្រុមហានិភ័យខ្ពស់ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានឱសថព្យាបាលជាក់លាក់ ដែលអាចសម្លាប់វីរុសនេះបានទាំងស្រុងនោះទេ គឺមានតែការព្យាបាលទៅតាមស្ថានភាពនៃជំងឺប៉ុណ្ណោះ។ យោងតាមនាយកដ្ឋានប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លងឱ្យដឹងថា ជំងឺអេបូឡា ឆ្លងមកពីការប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ជាមួយសារធាតុសរីរាង្គរបស់អ្នកជំងឺ ដែលចេញរោគសញ្ញាជាមធ្យមចាប់ពី ៨ ទៅ ១០ ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់អ្នកជំងឺ។ រោគសញ្ញានៃជំងឺអេបូឡារួមមាន គ្រុនក្តៅ ឈឺសាច់ដុំ អស់កម្លាំង ឈឺក្បាល និងឈឺបំពង់ក និងវិវត្តិទៅជាហូរឈាមធ្ងន់ធ្ងរ ខ្សោយតម្រងនោម និងខ្សោយសរីរាង្គដទៃទៀត។  ក្រសួងសុខាភិបាល បញ្ជាក់ថា ជំងឺអេបូឡា គឺជាជំងឺឆ្លងធ្ងន់ធ្ងរ បង្កដោយក្រុមវីរុសអេបូឡាដែលអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់ ក្នុងអត្រាខ្ពស់រហូតដល់ ៨០-៩០ ភាគរយ ប្រសិនបើមិនទទួលបានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា។ វីរុសនេះត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ នៅប្រទេសកុងហ្គោ ហើយភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញនៅតំបន់សាហារ៉ានៃទ្វីបអាហ្វ្រិក៕

  

• ក្រសួងសុខាភិបាលណែនាំឱ្យពលរដ្ឋការពារខ្លួនពីការឆ្លងវីរុសហាន់តា

  ក្រសួងសុខាភិបាលណែនាំពលរដ្ឋពីវិធីការពារខ្លួនពីការឆ្លងវីរុសហាន់តា (Hantavirus) បើទោះបីជាមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជានៅមិនទាន់រកឃើញករណីឆ្លងវីរុសប្រភេទថ្មីនេះលើមនុស្សក៏ដោយ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលនៅថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។ ក្រសួងបញ្ជាក់ថា វីរុសហាន់តា គឺជាវីរុសដែលអាចបង្កជំងឺធ្ងន់ធ្ងរលើមនុស្ស ដែលអាចឆ្លងវីរុសនេះតាមរយៈការប៉ះពាល់ជាមួយសត្វកកេរ(កណ្តុរ កំប្រុក ស្តា សំពោច) ជាពិសេសទឹកនោម លាមក និងទឹកមាត់របស់វា។ ចំណែកឯ ការឆ្លងតាមរយៈការខាំ ឬខ្វាចដោយសត្វកកេរ អាចកើតមាន ប៉ុន្តែមានក្នុងករណីកម្រ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានវាយតម្លៃថា ហានិភ័យនៃការរាលដាលនៃវីរុសហាន់តាជាសកលមានកម្រិតទាប ពីព្រោះវីរុសនេះមិនងាយឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទេ។ មួយវិញទៀត ការឆ្លងនេះត្រូវបានសង្ស័យថា ពាក់ព័ន្ធនឹងការប៉ះពាល់សត្វកណ្តុរ នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអាហ្សង់ទីន។  ជាក់ស្ដែង កាលពីពេលថ្មីៗនេះ មានការរកឃើញករណីឆ្លងវីរុសហាន់តាលើភ្ញៀវដែលធ្វើដំណើរក្នុងនាវាទេសចរណ៍មួយគ្រឿង មានទង់ជាតិហូឡង់ និងផ្ទុកអ្នកដំណើរមកពី២៨ប្រទេស ហើយមានវិជ្ជមានលើមនុស្ស ៥នាក់ និងស្លាប់ ៣នាក់។ គិលានុបដ្ឋាយិកា និងជាម្ចាស់ឱសថស្ថានឯកជននៅរាជធានីភ្នំពេញ អ្នកស្រី អ៊ុ ឈុននាង យល់ថា ការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រសួងពីការការពារខ្លួនពីវីរុសហាន់តាគឺជារឿងល្អ ដើម្បីឱ្យប្រជាជនបានយល់ដឹង ការពារខ្លួន និងប្រុងប្រយ័ត្នជាងមុន។  អ្នកស្រីចងចាំថា កាលពីជំនាន់ជំងឺកូវីដ១៩មានអ្នកខ្លះមិនជឿថាជំងឺនេះអាចឆ្លងមកដល់ក្នុងស្រុកនោះទេ ប៉ុន្តែពេលមានការរីករាលដាលក្នុងសហគមន៍ប្រជាជនពុំបានត្រៀមខ្លួនទុកមុន និងដឹងពីវិធានការពារច្បាស់ឡើយ។  ប្រភពដដែលសង្កត់ធ្ងន់ថា៖«បើសិនជាយើងបានដឹងពីវិធីប្រយ័ត្ន វិធីការការពារ ដោយយើងបានត្រៀមខ្លួនទុកមុន ខ្ញុំគិតថាមិនខ្លាំងក្លាដូចកាលពីជំនាន់ជំងឺកូវីដទេ»។ ក្រសួងសុខាភិបាលបានពន្យល់ថា វីរុសហាន់តា អាចបង្កជាជំងឺសំខាន់ៗចំនួន២ គឺមួយជាជំងឺដែលប៉ះពាល់ដល់សួត និងប្រព័ន្ធដកដង្ហើម ដែលត្រូវបានរកឃើញនៅទ្វីបអាមេរិក។ មួយទៀត ជាជំងឺដែលបង្កឱ្យមានគ្រុនក្តៅ ហូរឈាម និងប៉ះពាល់ដល់តម្រងនោម ដែលត្រូវបានរកឃើញភាគច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប និងទ្វីបអាស៊ី ហើយក៏អាចឃើញនៅទូទាំងពិភពលោកផងដែរ។ រដ្ឋលេខាធិការទទួលបន្ទុកការងារជំងឺឆ្លងនៃក្រសួងសុខាភិបាល អ្នកស្រី យក់ សម្បត្តិ នៅថ្ងៃសុក្រ ទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក៏បានដឹកនាំក្រុមការងារចុះពិនិត្យមើលទីតាំងសុខាភិបាល ផ្នែកចត្តាឡីស័ក ដើម្បីត្រៀមបង្ការ និងទប់ស្កាត់ ការនាំចូលនូវជំងឺឆ្លងវីរុសហាន់តា នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ ស្ថិតនៅស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល។ ក្រសួងរំលឹកថា ក្នុងករណីមានអាការៈសង្ស័យដូចជា គ្រុនក្តៅ ក្អក ពិបាកដកដង្ហើម និងមានប្រវត្តិត្រូវបានខាំ ឬប៉ះពាល់ជាមួយសត្វកកេរ (កណ្តុរ កំប្រុក ស្តា សំពោច) ទឹករងៃ ទឹកនោម លាមក ឬមានប្រវត្តិធ្វើដំណើរមកពីតំបន់ដែលរាតត្បាតដោយវីរុសហាន់តា ក្នុងរយ:ពេលពី១ទៅ៨សប្តាហ៍ សូមទៅពិនិត្យ និងពិគ្រោះយោបល់ជាមួយមណ្ឌលសុខភាព ឬមន្ទីរពេទ្យដែលនៅជិតជាបន្ទាន់៕

  

• សង្គមស៊ីវិលគាំទ្រការលុបរង្វាន់ក្នុងក្រវិលកំប៉ុងស្រាបៀរនិងជំរុញឱ្យមានច្បាប់គ្រប់គ្រងគ្រឿងស្រវឹង

  សង្គមស៊ីវិលបានស្វាគមន៍ចំពោះវិធានការរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការបញ្ឈប់ការផ្តល់រង្វាន់តាមក្រវិលកំប៉ុងស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈ ប៉ុន្តែបានអំពាវនាវឲ្យមានការបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងវិធានការផ្សេងៗបន្ថែម ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពឈានទៅកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង។ ការលើកឡើងនេះបន្ទាប់ពី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ លោក អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន បានដាក់ចេញនូវវិធានការគ្រប់គ្រងផលិតផលស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈកំប៉ុងកាលពីថ្ងៃទី០៤ខែឧសភា ដោយតម្រូវឱ្យដករង្វាន់ចេញពីក្រវិលកំប៉ុងឬគម្របដបត្រឹមថ្ងៃទី០១ខែតុលា២០២៦។ សេចក្តីណែនាំរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ណែនាំទៅអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ អនុវត្តវិធានការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការហាមឃាត់ការផ្តល់រង្វាន់លើផលិតផលស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈមានជាតិស្ករ (ជាពិសេសភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង) តាមរយៈក្រវិលកំប៉ុង គម្របដប ឬទម្រង់ផ្សេងៗ ដោយចាប់ផ្តើមអនុវត្តពេញលេញពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ។ លិខិតនេះលើកឡើងថា៖ «អនុវត្តគោលការណ៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដោយហាមឃាត់ការផ្តល់រង្វាន់ តាមរយៈការគាស់ក្រវិលកំប៉ុង ឬគម្របផលិតផល ឬការផ្តល់រង្វាន់តាមទម្រង់ផ្សេងៗ សម្រាប់ភេសជ្ជៈមានជាតិស្ករ ជាពិសេសភេសជ្ជៈ ប៉ូវកម្លាំង ត្រឹមដំណាច់ត្រីមាសទី៣ ឆ្នាំ២០២៦ ហើយចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ តទៅ គ្រប់ សហគ្រាសទាំងអស់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាត​ឱ្យផ្តល់រង្វាន់ និងមិនត្រូវមានការបញ្ជាទិញថ្មី នាំចូល ឬផលិត នូវគម្របផលិតផលភេសជ្ជៈមានជាតិស្ករ ដែលមានការផ្តល់រង្វាន់ទៀតឡើយ»។ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គឹមអេង បានគ្រាំទ្រវិធានការនេះថា ជាជំហានវិជ្ជមានមួយក្នុងការគ្រប់គ្រងគ្រឿងស្រវឹង ប៉ុន្តែថា មិនគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ។ លោកថ្លែងប្រាប់ថា៖ «ពីព្រោះវាប៉ះពាល់ខ្លាំងណាស់ដល់សុខភាពសាធារណៈ ហើយវិធានការទាំងអស់នេះវាជួយកាត់បន្ថយ គ្រឿងស្រវឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយគឺ គ្រោះថ្នាក់វាត្រូវបានថយចុះហើយសុខភាពសាធារណៈមានការប្រសើរឡើង»។ លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំស្នើសុំឲ្យមានការធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសកម្មភាពនេះត្រូវបានធ្វើជាប្រចាំហើយធ្វើឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការត្រួតពិនិត្យហើយមិនត្រូវមានការលើកលេងចំពោះអ្នកដែលមិនព្រមគោរពតាមនៅអនុក្រឹត្យនូវបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលឡើយ»។ លោកបានប្រាប់ថា វិធានការលុបរង្វាន់អាចជួយកាត់បន្ថយការលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកផឹក ប៉ុន្តែបើគ្មានការត្រួតពិនិត្យតឹងរឹង អាចនឹងមានការបំលែងទៅជាវិធីផ្សេងៗដើម្បីទាក់ទាញអតិថិជន។លោកបានបន្ថែមថា អាជ្ញាធរគួរតែអនុវត្តច្បាប់ដោយតឹងរឹង រួមទាំងការផាកពិន័យ ឬដកអាជ្ញាប័ណ្ណចំពោះអ្នកមិនគោរព។ ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យគុណធម៌កម្ពុជា លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុទ្ធី បានគាំទ្រវិធានការនេះថា អាចជួយកាត់បន្ថយជំងឺមិនឆ្លង។ លោកបានលើកឡើងថា ការលុបរង្វាន់អាចបន្ថយការប្រើប្រាស់លើសកម្រិត ដែលជាមូលហេតុនាំឲ្យកើតជំងឺដូចជា ទឹកនោមផ្អែម ជំងឺក្រពះ ការខូចតម្រងនោម និងជំងឺមហារីក។ លោកបន្តថា៖ «មួយមួយទៀតគួរណាតែយើង ពិនិត្យ ចូលឡាបូនូវវត្ថុធាតុដើមដែលគ្រឿងកំប៉ុងហ្នឹងទៅចូលឡើយបើពិនិត្យមើលតែគាត់ធ្វើទៅវាមានគុណភាពល្អឬមានជាតិគីមីអីខ្លះ។ ហ្នឹងស្អីខ្លះនៅក្នុងហ្នឹង នេះជារឿងមួយដែលយើងគួរប្រុងប្រយ័ត្នទាំងអស់គ្នាទាំងអ្នកប្រើទាំងអ្នកហូបទាំងអ្នកផលិតគឺប្រយ័ត្នទាំងអស់គ្នាហើយនិងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ»។ លោកអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងរបបអាហារ អនុវត្តលំហាត់ប្រាណ និងទៅពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ ដើម្បីការពារជំងឺ។ លោកលើកឡើងថា៖ «ដូចខ្ញុំនៅធ្វើការនៅមន្ទីរសម្រាកព្យាបាលនៅគ្លីនិកចិនឃើញថាជំងឺទឹកនោមផ្អែមជំងឺខូចក្រលៀនមានច្រើនបានមកជួបច្រើនហើយតែមកមើលឈាមទៅពិនិត្យឈាមទៅ មានកន្លែងហ្នឹងហើយយើងបារម្ភ។ ការណ៍ដែលបញ្ឈប់ ការផ្តល់រង្វាន់នេះវាជារឿងមួយល្អប្រសើរបានកាត់បន្ថយកាត់បន្ថយនូវការចាំហូបដោយការក្រេបគ្រឿងស្រវឹងបាន កាត់បន្ថយច្រើននេះជារឿងមួយដែលយើងគួរណាដែលខ្ញុំលើកខាងលើគួរណាតែយើងក៏ ខំប្រយុទ្ធប្រឆាំងទាំងអស់គ្នាទើបជីវិតយើងរស់បានយូរ »។ រីឯអ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ បានលើកឡើងថា វិធានការដែលរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញកន្លងមក មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាព ប្រសិនបើការអនុវត្តមិនតឹងរឹង។  លោកលើកឡើងថា៖ «ជាការពិតហើយ យើងចង់ឃើញការអនុវត្តន៍ រាល់ដងគឺអាជ្ញាធរដែលពាក់ព័ន្ធត្រឹមតែជូនដំណឹង ប៉ុន្តែការអនុវត្តន៍យើងឃើញថាចេះតែ ពន្យារហូតហើយយើងឃើញថា វិធីសាស្ត្រនេះ វាគ្មានប្រសិទ្ធិភាពទេប្រសិនជានៅតែបន្ត អនុវត្តន៍តាមគម្រូចាស់បែបនេះ មានន័យថាអនុវត្តន៍មិនមានជាលិទ្ធផលជាក់ស្តែង ហើយយើងចង់ឃើញការអនុវត្តច្បាប់ជាជាង ការបញ្ជាក់ហើយបញ្ជាក់ទៀត។ លោក អំពាវនាវឲ្យមានការអនុវត្តច្បាប់ឲ្យបានតឹងរឹង មានតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីអាចកាត់បន្ថយបញ្ហាបានពិតប្រាកដ។ តាមរបាយការណ៍ តាមរបាយការណ៍ស្តីពីការអង្កេតប្រជាសាស្ត្រ និងសុខភាពកម្ពុជា២០២១-២០២២ ដែលចេញផ្សាយដោយក្រសួងសុខាភិបាល កាលខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ បង្ហាញថា ប្រហែល ៧០% នៃបុរសនៅកម្ពុជា សេពគ្រឿងស្រវឹង ខណៈស្ត្រីមានត្រឹម ១៦% ប៉ុណ្ណោះ ហើយការសេពគ្រឿងស្រវឹងក៏ត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយហានិភ័យអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារផងដែរ។ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបជាមួយតំណាងក្រុមហ៊ុនស្រាបៀរ និងក្រុមហ៊ុនផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីពិភាក្សាពីការគ្រប់គ្រងការផ្សព្វផ្សាយគ្រឿងស្រវឹង។កាលថ្ងៃទី២៤ មេសា ឆ្នាំ២០២៥ យោងតាមលិខិតពីទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី ចុះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានឯកភាពជាគោលការណ៍ ដោយក្នុងករណីមានការហាមឃាត់ចំពោះការផ្តល់រង្វាន់តាមរយៈក្រវិលកំប៉ុងឬគម្របនៃផលិតផល គ្រឿងស្រវឹងនិងភេសជ្ជៈនោះ ត្រូវកំណត់នូវរយៈពេលសមរម្យណាមួយ ដូចជា៦ខែឬ១ឆ្នាំ ដើម្បីឱ្យ ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះអាចត្រៀមខ្លួនជាមុន។ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា (ANSA)លោក សន ជ័យ ក៏បានគាំទ្រវិធានការនេះ ប៉ុន្តែបានអំពាវនាវឲ្យមានច្បាប់គ្រប់គ្រងជាក់លាក់។ លោកលើកឡើងថា៖ «ដោយសារតែមើលឃើញអំពី ការីករាលដាលខ្លាំងនៃការប្រើប្រាស់ ភេសជ្ជៈដែលមិនជួយសុខភាពមនុស្ស ហើយក្រៅពីនោះគឺស្រា អីចឹងពីមុខនេះក្រៅពីបារី ខ្ញុំមើលឃើញ វាកំពុងតែញ៉ាំញី សង្គមខ្មែរយ៉ាងខ្លាំង។ វាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់សង្គមទេ វាថែមតាំងប៉ះពាល់ដល់សង្គម»។លោកបានថ្លែងថា ការរីករាលដាលនៃការប្រើប្រាស់ស្រា និងភេសជ្ជៈផ្អែមកំពុងប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សង្គម និងសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា ៖«ទន្ទឹមទៅលើឃើញលើទិដ្ឋភាព បែបនេះយើងក៏ចង់ ដឹងដែលអំពីក្រសួង សុខាភិបាលដូចជាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ពួកគេគួរតែមានការបង្ហាញអំពី ផលប៉ះពាល់គ្រឿងស្រវឹង។ ហើយនឹងភេសជ្ជៈបូវកម្លាំងខ្លាំង ដើម្បីឲ្យបានជាមូលដ្ឋានរឹងមាំមួយសម្រាប់ជាការអប់រំពលរដ្ឋផង ហើយក៏ដូចជាការគ្រាំទ្របែបវិទ្យាសាស្ត្រដែលទៅនឹងចំណាត់ការរដ្ឋាភិបាល ដែលបិទបញ្ចប់នូវការផ្សព្វផ្សាយ ការលើកទឹកចិត្តការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង និងភេជ្ជសៈ និងផ្អែម»។ លោកបានលើកឡើងថា វិធានការបច្ចុប្បន្នគ្រាន់តែជាជំហានផ្នែករដ្ឋបាលមួយប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ…

  

• ក្រសួងសុខាភិបាល រកឃើញករណីផ្តាសាយបក្សី H5N1ថ្មីមួយទៀតនៅស្វាយរៀង

  ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា ប្រកាសរកឃើញករណីវិជ្ជមានវីរុសផ្តាសាយបក្សីប្រភេទ H5N1ថ្មីមួយទៀតនៅស្វាយរៀង។អ្នកកើតផ្ដាយសាយH5N1 គឺស្ត្រីម្នាក់ អាយុ ៦៦ឆ្នាំ នៅខេត្តស្វាយរៀង។ ក្រសួងសុខាភិបាលអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្ន ស្របពេលវីរុសនេះ នៅតែបន្តគំរាមកំហែងដល់សុខភាព និងអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែល ឱ្យដឹងថា ករណីជំងឺផ្តាសាយបក្សី ១ករណី កើតលើស្ត្រីអាយុ ៦៦ឆ្នាំនេះ ត្រូវបានបញ្ជាក់ ដោយវិទ្យាស្ថានជាតិសុខភាពសាធារណៈ ដែលអ្នកជំងឺមានទីលំនៅក្នុងភូមិត្រពាំងថ្កូវ ឃុំពងទឹក ស្រុករំដួល ខេត្តស្វាយរៀង។  ក្រសួងបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះ៖ «អ្នកជំងឺត្រូវបានដាក់ឱ្យសម្រាក ដាច់ដោយឡែកនៅមន្ទីរពេទ្យ និងទទួលការព្យាបាលថែទាំយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីក្រុមគ្រូពេទ្យ។ តាមការសាកសួរ បានបង្ហាញថា ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា នៅក្នុងភូមិកើតហេតុ និងផ្ទះអ្នកជំងឺមានមាន់ឈឺ និងងាប់ ហើយក៏បានយកមកធ្វើម្ហូប»។ ក្រសួងសុខាភិបាលបន្តថា ក្រុមគ្រូពេទ្យថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ បានសហការជាមួយ ក្រុមការងារនៃមន្ទីរកសិកម្មខេត្ត និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន កំពុងស្រាវជ្រាវលើការកើតឡើងនូវជំងឺផ្តាសាយបក្សី និងស្វែងរកប្រភពចម្លង ទាំងលើសត្វ និងមនុស្ស ក៏ដូចជាអ្នកប៉ះពាល់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងបន្តក្នុងសហគមន៍។ ក្នុងនោះក្រុមការងារក្រសួងក៏ចែកថ្នាំតាមីហ្វ្លូ(Tamiflu) ដល់អ្នកប៉ះពាល់ជិតស្និទ្ធ និងធ្វើយុទ្ធនាការអប់រំសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិដែលកើតហេតុខាងលើ។ ក្រសួងសុខាភិបាល ក៏ក្រើនរម្លឹកពលរដ្ឋ ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ និងប្រុងប្រយ័ត្នលើជំងឺផ្តាសាយបក្សីជានិច្ច។ ប្រសិនបើមានអាការៈក្តៅខ្លួន ក្អក ហូរសំបោរ ឬ ពិបាកដកដង្ហើម និងមានប្រវត្តិធ្លាប់បានប៉ះពាល់ជាមួយមាន់ទាឈឺ ឬងាប់ក្នុងអំឡុង១៤ថ្ងៃមុនថ្ងៃចាប់ផ្តើមមាន រោគសញ្ញា សូមកុំទៅជួបជុំ ឬទៅទីប្រជុំជនដែលមានមនុស្សច្រើន និងត្រូវស្វែងរកការពិគ្រោះយោបល់ និងការពិនិត្យ ព្យាបាលនៅមណ្ឌលសុខភាព ឬមន្ទីរពេទ្យ ដែលនៅជិតជាបន្ទាន់ ចៀសវាងការពន្យារពេល ធ្វើឱ្យប្រឈមនឹង ហានិភ័យខ្ពស់នៃការស្លាប់ជាយថាហេតុ។ ជំងឺផ្តាសាយបក្សី H5N1 គឺជាជំងឺផ្តាសាយមួយ ដែលជាធម្មតាចម្លងរវាងសត្វបក្សីឈឺ ទៅបក្សីផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែជួនកាលវាអាចចម្លងពីបក្សីទៅមនុស្ស តាមរយៈការប៉ះពាល់ជិតស្និទ្ធជាមួយបក្សីដែលឈឺឬងាប់។ ជំងឺផ្តាសាយបក្សីឆ្លងលើមនុស្សជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ដែលតម្រូវឱ្យមានការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យទាន់ពេលវេលា។ ទោះបីជាវាមិនងាយឆ្លងពីមនុស្សទៅមនុស្ស ប៉ុន្តែវាអាចបំប្លែងខ្លួនឆ្លង ដូចនឹងជំងឺផ្តាសាយតាមរដូវកាលដែរ។ ក្រសួងឱ្យពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយជៀសវាងប៉ះពាល់មាន់ទាឈឺ ឬងាប់ដែលមិនដឹងពីមូលហេតុ និងយកទៅដុត ឬកប់ចោល ឬបើធ្វើជាអាហារ គឺត្រូវចម្អិនម្ហូបអាហារ ជាពិសេសសាច់ សត្វបក្សី និងស៊ុត ឱ្យបានឆ្អិនល្អមុនបរិភោគ។  គិតត្រឹមដើមឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងសុខាភិបាលបានរាយការណ៍ថា មានអ្នកឆ្លងជំងឺផ្តាសាយប្រភេទ H5N1 សរុបប្រមាណ ២០ករណី ដែលក្នុងនោះមានអ្នកស្លាប់ចំនួន ៩នាក់ ដោយសារជំងឺផ្តាសាយបក្សីនេះ៕