• ស្រូវជាច្រើនហិកតានៅបាត់ដំបងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះអត់ទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងកៀកកម្រិតអាសន្ន

  ស្រូវរបស់ប្រជាកសិករមួយចំនួននៅបាត់ដំបងកំពុងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះខ្វះទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងជិតដល់កម្រិតប្រកាស អាសន្ន។ កសិករមួយចំនួនប្រាប់ថា ពួកគាត់កំពុងខ្វះទឹកដាក់ស្រែ កំឡុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្រុះពីតំបន់ប៉ាស៊ីភិចដែលធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួលនិងកម្រិតទឹកភ្លៀងមិនទៀងទាត់សម្រាប់តំបន់មួយចំនួននៅប្រទេសកម្ពុជា។ មន្ទីរឧតុនិយមខេត្តបាត់ដំបងឱ្យដឹងថាស្ថានភាពទឹកស្ទឹងសង្កែហក់ឡើងជាង១៣ម៉ែត្រ ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ មន្ទីរឧត្តុនិយមខេត្តបាត់ដំបងណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមដងស្ទឹងសង្កែក្រោមមានការប្រុង ប្រយ័ត្នខ្ពស់។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង លោក ទុំ ភ័ណ្ឌ បង្ហាញក្ដីកង្វះថា ប្រសិនបើប្រឡាយនៅភូមិរបស់លោកនៅតែមិនមានទឹកសម្រាប់បូមដាក់បញ្ចូលស្រែទេ ផលដំណាំស្រូវរបស់លោកនឹងរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកថាតាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ មក ភ្លៀងធ្លាក់មានម្ដងម្កាល ហើយស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតតិចនៅឡើយ ដែលធ្វើឱ្យដីស្រែខ្វះទឹកសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ។ លោកព្រួយបារម្ភទៀតថា កាលណាផលដំណាំ​ខូចខាត កសិករដូចជារូបលោក នឹងត្រូវខាតបង់ចំណាយលើថ្លៃដើមថ្លៃ ដូចជាជី ថ្នាំបាញ់ស្មៅ ការភ្ជួររាស់ មិនខានឡើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាមកមួយសើមទៅបាត់ទៅ ហើយស្មៅកាន់តែឡើង។ ខ្លះទៅឡើងជាងស្រូវ ខ្លះទៅឡើងប្រហែលស្រូវ។ ខ្ញុំធ្វើ៨ហិកតានេះ ចំណាយអស់ពីរលានជាងហើយ។ នេះយើងភ្ជួរខ្លួនយើងទេណា តែព្រោះយើងឱ្យគេព្រោះ។ […] ព្រួយបារម្ភថាមិនដឹងបានអីទៅសងថ្លៃម៉ាស៊ូត ថ្លៃអីផ្សេង»។ លោកបន្ថែមថា៖ «អុំប្រើទឹកពីប្រឡាយទាំងអស់ហ្នឹងហើយ ប៉ុន្តែវាអត់មានទឹកពីលើមក។ យកទឹកពីបឹងកំពីងពួយ»។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង ម្នាក់ទៀត លោក ឆាត ឆាន់ លើកឡើងស្រដៀងគ្នានេះថាកសិករធ្វើស្រែនៅស្រុកថ្មគោល ដូចជារូបលោកពឹងផ្អែកលើប្រភពទឹកចេញពីអាងកំពីងពួយ ដែលអាចផ្គត់ផ្អង់ចូលខ្សែរទឹកខាងក្រោមបាន។ លោកថា បញ្ហាប្រឈមរបស់លោកគឺទាក់ទងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងបញ្ហាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ដោយទឹកមានប្រភពមកពីផ្នែកខាងលើ។ លោកឆាន់ រំពឹងលើដីស្រែចំនួន១៥ ហិកតា ដើម្បីបង្ករបង្កើនផល តែលោកបារម្ភថាប្រសើនបើនៅតែមិនមានភ្លៀងធ្លាក់ ហើយប្រឡាយមិនមានទឹក នោះដំណាំស្រូវនឹងការខូចខាត។ លោកនិយាយថា៖ «អត់ទឹកទៅ ស្រូវវាស្រពោន ហើយស្មៅច្រើន។ បើអ្នកទើបព្រោះក្រោយអាចកែបានខ្លះបើទឹកទាន់ពេលទាន់វេលា។ ដកស្មៅ ដាក់ជីទៅកែបានខ្លះ។ បាញ់ថ្នាំស្មៅក៏មិនកើត។ ដឹងបាញ់ធ្វើអីបើអត់ទឹក ខាតតែថ្នាំ។ […] អាហ្នឹងចាំគិតគូរទៀតទៅ លក់ដីលក់ស្រែសងគេទៅ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ទឹកគេអត់បើកចូលមកក្នុងអាង។ គេបិទអត់ឱ្យទឹកស្ទឹងនៅនេះចូលមក។ ខាងអុំនេះអាជ្ញាធរឃុំនេះជួូយខ្នះខ្នែងដែរប៉ុន្តែខាងខេត្ត ខាងស្រុកអីដូចមិនទាន់ឃើញមានចុះ។ បើថាអាជ្ញាធរឃុំគាត់ចុះទៅដល់កន្លែងហើយមើលទៅស្ថានភាពទឹកនៅកំពីងពួយហ្នឹងវាអត់មែន»។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំអូរតាគី លោក ទុំ ពន្លក និយាយថាទឹកអាងកំពីងពួយមិនមានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់មកប្រព័ន្ធប្រឡាយខាងក្រោយ ព្រោះទំបន់ទឹកអូរដូនពៅ កំពុងត្រូវបានសាងសង់ ចំណែកឯប្រព័ន្ធទឹកដែលហូរចូលអាងនេះនៅមានតិចតូចនៅឡើយ។ លោកអះអាងថាកសិករមិនអាចមានប្រភពទឹកផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ស្រោចស្រពដំណាំស្រូវបាន ព្រោះប្រព័ន្ធទឹកត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ស្របពេលការស្វែងរកដំណោះស្រាយនៅរាំងស្ទះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេកំពុងសាងសង់ស្ទាក់ទឹក អូរដូនពៅ នៅស្ទឹងបវេល សម្រាប់បញ្ចូលទៅបំពេញទឹកទំនប់អាងទឹកកំពីងពួយ។ បើមានទឹកក្នុងអាង ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ជារាល់ឆ្នាំ។ ទើបតែពីរឆ្នាំទេ ដែលរាំងស្ទះទឹក»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំធ្វើពាក្យស៊ីញ៉េទៅដែរប៉ុន្តែអត់ទាន់មានដំណោះស្រាយ។ បានធ្វើពាក្យជូនខាងស្រុកអីទៅដែរ តែសំខាន់វាអត់ទឹក»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អាងទឹកកំពីងពួយមានផ្ទៃអាង ៦៣៨០ហិកតា ដែលត្រូវបានជីកនៅសម័យប៉ុល ពត និង អាចស្ដុកទឹកបានប្រមាណ ១៤៦លានម៉ែត្រ គូប អាចស្រោចស្រព ស្រូវវស្សា ចំនួន ២៣ ៦០០ហិកតា និង ស្រូវ ប្រាំង ចំនួន ១៧ ០០០ហិកតា។ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនេះ គ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ២ និងក្រុងចំនួន ១ មាន ស្រុកបាណន់ ស្រុកថ្មគោលមាន និងសង្កាត់អូរម៉ាល់ នៃក្រុងបាត់ដំបង។ អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (NCDM) លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានប្រាប់ប្រជាកាសែតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានដឹងពីបញ្ហាដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅខេត្តបាត់ដំបងកំពុងជួបប្រទះ និងកំពុងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះហើយ។ លោកអះអាងថាគ្រោះរាំងស្ងួតបានប៉ះពាល់ដល់ខេត្តមួយចំនួនដូចជាបាត់ដំបង កំពង់ធំ និងសៀមរាប ជាដើម ហើយអាជ្ញាធរកំពុងចុះត្រួតពិនិត្យតំបន់រងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខាងជំនាញខាងទឹកកំពុងតែចុះធ្វើការងារនេះ។ ការខ្វះទឹកនៅបាត់ដំបងនេះគឺ មកដល់ពេលនេះគឺមានច្រើន ទោះបីមានជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅខាងស្រុកសំឡូត វាហូរចូលព្រែកអស់ ហើយតំបន់ដាំដុះមួយចំនួនអត់ទាន់មានភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់។ ដូច្នេះមន្ត្រីជំនាញកំពុងយកចិត្តទុកដាក់អន្តរាគមន៍តាមតំបន់ដែលអត់ទឹក»។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយម គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ផលប៉ះពាល់ដំណាំស្រូវសរុបចំនួន ១៨,៣៦២ហិកតា ក្នុងស្រុកចំនួន២ គឺ ស្រុកឯកភ្នំ និងស្រុកសង្កែ។ ក្នុងនោះ ស្រុកឯកភ្នំ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ៧, ៧៦៩ហិកតា និងស្រុកសង្កែ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ១០,៥៩៣ហិកតា។ ប្រធានសមាគមអតីតយុទ្ធជន និងនិវត្តជនកម្ពុជា លោក គន់ គីម ធ្លាប់អះអាងថាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកំពុងធ្វើការវាយតម្លៃ និងចាត់វិធានការត្រៀមសង្គ្រោះស្រូវជាង ១៨,០០០ ហិកតា ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីស្ថានភាពខ្វះទឹកនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង គិតត្រឹមខែកក្កដា ខណៈក្រសួងពាក់ព័ន្ធបានជំរុញឱ្យពង្រឹងការរក្សាទឹកទុកឱ្យបានច្រើននៅពាក់កណ្តាល…

  ១៥ កក្កដា ២០២៦

  

• សមាជិកគ្រួសារកំពុងទន្ទឹងចាំមើលផ្លូវអ្នកនេសាទខ្មែរដែលថៃចាប់ខ្លួន

  សមាជិកគ្រួសារកំពុងទន្ទឹងចាំមើលផ្លូវអ្នកនេសាទខ្មែរ ៣ រូប ដែលថៃបានចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោស បន្ទាប់ពីពួកគាត់ទទួលដំណឹងថា ថៃនឹងដោះលែងអ្នកនេសាទទាំងបីនាក់ឱ្យមានសេរីភាពវិញនៅចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ កញ្ញា ងឹម គឹមឡាយ វ័យ ១៩ ឆ្នាំ ជាប្អូនស្រីបង្កើតរបស់លោក ងឹម រដ្ឋ ដែលជាអ្នកនេសាទមួយរូបត្រូវថៃចាប់ខ្លួន និយាយថា កញ្ញាមានភាពសប្បាយរីករាយ ក្រោយទទួលដំណឹងថា បងប្រុសនឹងត្រូវបានដោះលែងវិញនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកក្កដានេះ។ ស្របពេលជាមួយគ្នា កញ្ញាក៏ស្នើឱ្យមន្ត្រីកម្ពុជាជូនបងប្រុសត្រឡប់មកវិញដោយសុវត្ថិភាព និងកាន់តែឆាប់រហ័ស។ កញ្ញា និយាយថា៖ «មានអារម្មណ៍ថាសប្បាយចិត្ត ហើយខ្ញុំសំណូមពរដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជាឱ្យគាត់ជួយចាត់ចែងរឿងនេះ ឱ្យបានកាន់តែលឿនកាន់តែល្អ»។ ចំណែកលោក យ៉ង មុត អាយុ ៤០ ឆ្នាំ ជាបងជីដូនមួយរបស់អ្នកនេសាទពីរនាក់ដែលថៃចាប់ខ្លួន ដែលមានឈ្មោះ ជូន ភាព និង ងឹម រដ្ឋ។ លោក យ៉ង មុត ក៏ជាម្ចាស់ទូកនេសាទដែលថៃបានរឹបអូសទៅជាមួយអ្នកទាំងបីផងដែរ។ លោក មុត និយាយថា លោកបានទទួលដំណឹងរួចហើយ អំពីការដោះលែងអ្នកទាំងបីនាក់នោះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកក៏ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាជួយអន្តរាគមន៍ឱ្យទូកនេសាទរបស់លោកបានត្រឡប់មកវិញដែរ ដើម្បីបន្តប្រកបរបរនេសាទសម្រាប់ចិញ្ចឹមប្រពន្ធ កូន។ លោក និយាយថា៖ «សំណូមពរដល់មន្ត្រីរាជការសុំជួយអន្តរាគមន៍យកទូកមករកស៊ីចិញ្ចឹមប្រពន្ធកូនវិញ ព្រោះអីយើងមានតែមុខរបរហ្នឹង បើគេយកទៅ ហើយយើងជំពាក់គេទៀត ខ្ចីលុយគេមកទិញរកស៊ី»។ អ្នកនាំពាក្យស្ដីទីនៃក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាលោក ចាន់ រតនា មានប្រសាសន៍ថា ភាគីថៃបានយល់ព្រមដោះលែងអ្នកនេសាទខ្មែរ ៣ រូប នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីមានការតវ៉ាពីមន្ត្រីកម្ពុជាជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ លោកបន្តថា អាជ្ញាធរថៃបានសម្រេចបន្ធូរបន្ថយទោសពួកគេ នៅថ្ងៃបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មមហាក្សត្រថៃ។ ដោយឡែកករណីទូកនេសាទខ្មែរ លោកថា អាជ្ញាធរថៃតម្រូវឱ្យភាគីកម្ពុជាដោះស្រាយតាមយន្តការតុលាការ ដោយម្ចាស់ទូកត្រូវរកមេធាវីដោះស្រាយតាមច្បាប់របស់ថៃ។ លោកនិយាយថា៖ «ដោយសារកន្លងមកមានបុណ្យមហាក្សត្រថៃចម្រើនព្រះជន្ម ថៃបានសុំនីតិវិធីក្នុងការលើកលែងទោស បន្ធូរបន្ថយទោស ហើយស្ថានអគ្គកុងស៊ុលយើងក៏ចេញចូលតវ៉ាឱ្យដោះលែង។ ឥឡូវនេះ ខាងពន្ធនាគារថៃប្រាប់ថា គេនឹងដោះលែងថ្ងៃទី ៣០ ខែ ៧ នេះ»។ កាលពីថ្ងៃទី ១ ខែមេសា តុលាការខេត្តត្រាតថៃ បានកាត់ទោសអ្នកនេសាទខ្មែរទាំង ៣ នាក់ ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៤ ខែ ដល់ ១ ឆ្នាំ ៤ ខែ និងផាកពិន័យ ៥០០ បាត ក្នុងមួយថ្ងៃ ក្រោមបទចោទចូលដែនទឹកថៃ និងនេសាទខុសច្បាប់។ បន្ទាប់មក ពួកគេក៏បានផ្ញើក្ដីនឹករលឹករួមគ្នាតាមរយៈសំបុត្រសរសេរដោយផ្ទាល់ដៃមកកាន់ក្រុមគ្រួសារ កាលពីខែមិថុនាកន្លងទៅ ឱ្យបានដឹងពីសុខទុក្ខ អំឡុងពេលរស់នៅក្នុងពន្ធនាគារថៃ។ អ្នកនេសាទខ្មែរទាំង ៣ នាក់នេះ ត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកថៃចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដែលថៃចោទថា បានចូលនេសាទត្រីក្នុងដែនសមុទ្រថៃនៅក្បែរខេត្តត្រាត។ ក្រោយការចាប់ខ្លួនភ្លាមៗ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីប្រកាសដោយច្រានចោលការចោទនេះ និងទាមទារឱ្យភាគីថៃដោះលែងពលរដ្ឋខ្មែរត្រឡប់មកវិញជាបន្ទាន់។ កម្ពុជានិយាយថា កងទ័ពជើងទឹកថៃបានចាប់ខ្លួនអ្នកនេសាទខ្មែរទាំងនោះ ក្នុងដែនទឹកកម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅក្បែរកោះយ៉រ ខេត្តកោះកុង។ លុះក្រោយមក អាជ្ញាធរថៃសម្រេចឃុំខ្លួនពួកគេទាំង ៣ នាក់ ក្នុងពន្ធនាគារខេត្តត្រាតជាបណ្ដោះអាសន្ន ដោយចោទប្រកាន់ចំនួន ៤ បទល្មើស។ បទចោទទាំងនោះរួមមាន ការគ្រប់គ្រង ប្រើប្រាស់នាវាសញ្ជាតិបរទេស និងទី ២ រួមគ្នាធ្វើនេសាទបែបពាណិជ្ជកម្មដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីថៃ។ ទី ៣ ជនបរទេសដែលចូលទឹកដីថៃដោយខុសច្បាប់ និងបទចោទទី ៤ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្កើត និងប្រើប្រាស់វិទ្យុទាក់ទងដែលគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត៕

  ១៥ កក្កដា ២០២៦

  

• និស្សិតស្រីមកពីខេត្តទទូចសុំឱ្យរដ្ឋទទួលខុសត្រូវ និងផ្តល់អន្តេវាសិកដ្ឋានសម្រាប់និស្សិតដែលមករៀននៅភ្នំពេញ

  ការសម្រេចចិត្តចាកចេញពីខេត្តព្រះវិហារមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញដំបូងយុវតីឈ្មោះ នាទី មិនទទួលបានការគាំទ្រពីគ្រួសារនោះទេ ព្រោះពួកគាត់គិតថានាងជាមនុស្សស្រី ដោយមានផ្នត់គំនិតមិនចង់ឱ្យកូនស្រីទៅរស់នៅទីណាឆ្ងាយ ឬមករស់នៅទីក្រុងឆ្ងាយតែម្នាក់ឯង។ ជាភ័ព្វសំណាង នាទីបានយកឈ្នះលើគំនិតទាំងអស់នេះក្រោយនាងទទួលបានឱកាសអាហា​រូប​ករណ៍ និងបានទទូចសុំគ្រួសារជាច្រើនដង ទើបពួកគាត់យល់ព្រមឱ្យមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ។ មកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញជាមួយបងប្រុសដែលជូននាងមក នាទី មានលុយជាប់ខ្លួនត្រឹមតែ ៤០ ដុល្លារ ហើយគ្មានសាច់ញាតិបងប្អូននៅទីក្រុងដែលអាចពឹងអាស្រ័យបាននោះឡើយ។​ នាងត្រូវរកកន្លែងស្នាក់នៅផង និងរកសាកលវិទ្យាល័យដែលបានជាប់អាហារូបករណ៍ផង។ ប៉ុន្តែ ដោយសារតែភាពខ្វះខាត និងមើលឃើញថាជំនាញដែលនាងជាប់អាហារូបករណ៍នោះ មានទីផ្សារចង្អៀតពិបាករកការងារធ្វើ នាទីក៏បានបោះបង់អាហារូបករណ៍ និងចាប់យកជំនាញថ្មីផ្នែកគណនេយ្យដោយបង់ថ្លៃសិក្សាដោយខ្លួនឯង។ នាងនិយាយបង្កប់ដោយការដឹងគុណថា៖ «មកហ្នឹងមិនរំពឹងលើអាហារូបករណ៍១០០%នោះទេ អាហារូបករណ៍ហ្នឹងគឺដូចជាធ្នាក់មួយដែលជួយឱ្យខ្ញុំអាចឡើងមកភ្នំពេញបាន ព្រោះអីបើមិនមានអាហារូបករណ៍ហ្នឹងទេ ខ្ញុំគិតថាគ្រួសារក៏មិនឱ្យមកដែរដោយសារពួកគាត់មិនមានលទ្ធភាព»។ ការមករស់នៅឆ្ងាយពីស្រុកកំណើតបានតម្រូវឱ្យយុវតី នាទី ត្រូវពឹងលើខ្លួនឯងស្ទើរទាំងស្រុង ព្រោះការរស់នៅក្នុងទីក្រុងត្រូវចំណាយគ្រប់យ៉ាង ហើយប្រសិនជាមិនមានការងារធ្វើដើម្បីបានចំណូលខ្លះទេនោះ នាងប្រាកដជាប្រឈមនឹងការលំបាកខ្លាំង។ តែសំណាងល្អ នាទីរកការងារបានធ្វើ ហើយថៅកែរបស់នាងក៏ជាមនុស្សមានចិត្តសប្បុរស ដោយមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱកាសការងារឱ្យនាងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យរូបនាងខ្ចីលុយបង់ថ្លៃសាលាដើម្បីបានចូលរៀនទៀតផង ទើបធ្វើឱ្យនាងអាចដោះស្រាយការចំណាយលើការរស់នៅក្នុងទឹកដីថ្មីនេះបានប្រសើរមួយកម្រិត។ ការងារដែលយុវតីរូបនេះកំពុងធ្វើ ថ្វីត្បិតតែមិនទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលច្រើន តែនាងលើកឡើងថា៖ «អាចថាមិនច្រើននោះទេ [ប្រាក់ខែ] ប៉ុន្តែក៏អាចរ៉ាប់រងខ្លួនឯងបានមិនទៅពឹងពីអ្នកផ្ទះ ហើយខ្ញុំនៅតែបន្តធ្វើដោយសារការងារហ្នឹងទាក់ទងនឹងជំនាញរៀន និងចង់បានបទពិសោធន៍ឱ្យបានច្រើនពីការងារហ្នឹងសិន»។ ចាប់តាំងពីឡើងមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ នាទី បានជួលបន្ទប់មួយដើម្បីស្នាក់នៅ។ ប៉ុន្តែនាងថា បន្ទប់ជួលដែលនាងកំពុងស្នាក់នៅនោះ គឺមានសភាពស្ងាត់ ហើយសម្បូរដោយក្មេងទំនើង ដែលជាក្ដីកង្វល់សម្រាប់រូបនាងជាមនុស្សស្រី រួមទាំងមិត្តរួមបន្ទប់ ក្នុងការធ្វើដំណើរចេញចូលទីនោះ។ យុវតីដដែលឱ្យដឹងថា តំបន់នោះក៏ធ្លាប់មានករណីបាត់ម៉ូតូជាញឹកញាប់ និងបញ្ហាអសន្តិសុខផ្សេងៗ ហើយនាងចង់ស្នើសុំថា៖ «បើសិននៅតាមសាកលវិទ្យាល័យនីមួយៗមានកន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់និស្សិតពិតជាល្អ ព្រោះអាចកាត់បន្ថយបានច្រើន ហើយធានាសុវត្ថិភាពជាពិសេសសម្រាប់និស្សិតស្រី»។ ក្រៅពីយុវតី នាទី ភ្នំពេញគឺជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃនិស្សិតមកពីតាមខេត្តនានា។ និស្សិតជំនាញនីតិសាស្ត្រ កញ្ញា នង់ វាច្ចា អាយុ២៣ ឆ្នាំ ឱ្យដឹងថា កញ្ញាបានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីទ្រនំដ៏កក់ក្ដៅជាមួយគ្រួសារ បងប្អូន មករស់នៅបន្ទប់ជួលតែម្នាក់ឯង គឺដើម្បីចាប់យកឱកាសសិក្សារៀនសូត្របានខ្ពង់ខ្ពស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ វាច្ចា ជាមនុស្សដំបូងក្នុងចំណោមបងប្អូនសរុប៦នាក់​ ដែលបានមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ ព្រោះតែកត្តាជីវភាពបងប្អូន៣នាក់ត្រូវបោះបង់ការសិក្សា ចំណែកប្អូន២នាក់ទៀតកំពុងរៀននៅថ្នាក់បឋមសិក្សា និងអនុវិទ្យាល័យ។ រឿងរ៉ាវរបស់យុវតីរូបនេះក៏មិនខុសពីយុវតីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើដែរ ដោយសារតែជាប់អាហារូបករណ៍មិនបង់ថ្លៃសិក្សាទើបមានឱកាសបានមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញ ដោយធ្វើការងារ និងរៀនសូត្រក្នុងពេលតែមួយ ព្រោះមិនចង់ឱ្យគ្រួសារចំណាយច្រើន។ កញ្ញាពោលដូច្នេះថា៖ «ពិបាកណាស់ព្រោះធ្លាប់រស់នៅជុំគ្រួសារមានពុកម៉ែនៅមើលថែ តែពេលមកបន្តការសិក្សានៅភ្នំពេញត្រូវរស់នៅក្នុងបន្ទប់ជួលដ៏តូចចង្អៀតម្នាក់ឯងដោយការភ័យខ្លាច គ្មានបងប្អូន គ្មានសាច់ញាតិ នៅពេលដែលឈឺ គ្រុនម្តងៗគ្មានថវិកាសម្រាប់ចំណាយទេ ចង់តែទៅផ្ទះតែមិនអាចទៅបាន»។ និស្សិតស្រីមួយរូបទៀតដែលមកពីខេត្តព្រះវិហារដែរនោះគឺ កញ្ញា ស្រាយ ចាន់ទ្រា អាយុ២៥ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា​ នៅពេលឡើងមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ កញ្ញានៅមិនទាន់ស្គាល់ភូមិសាស្ត្រតំបន់ច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើឱ្យការសម្រេចចិត្តជួលបន្ទប់ស្នាក់នៅនាពេលនោះហាក់ស្រពិចស្រពិលមិនដឹងរើសទីតាំងណាដែលមានសុវត្ថិភាពល្អឡើយ។ ចាន់ទ្រាបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំឡើងមកមិនសូវស្គាល់ភ្នំពេញទេ រកបន្ទប់ជួលខ្លះចំបន្ទប់អ្នកជិតខាងផឹកឡូឡា ស្រវឹង ឈ្លោះគ្នារញ៉េរញ៉ៃ មានសំឡេងខ្លាំងពេលយប់ព្រលប់ ហើយក៏ខ្លាចខ្លាំងដែរព្រោះឆ្ងាយពីផ្ទះ ណាមួយប៉ះពាល់ដល់ការរៀនយើងដែរ និងដូរបន្ទប់ជួលជាច្រើនកន្លែងហើយ»។ យុវតីរូបនេះជួបបញ្ហាលើការរកបន្ទប់ស្នាក់នៅខ្លាំងជាងគេ ថ្វីត្បិតតែមានមិត្តភក្តិស្នាក់នៅរួមគ្នាក៏ពិតមែន តែនៅពេលនាងចង់បានកន្លែងសុវត្ថិភាពទាល់តែចំណាយប្រាក់ច្រើនព្រោះបន្ទប់ជួលទាំងនោះមានតម្លៃខ្ពស់ ប៉ុន្តែដោយសារតែមកពីគ្រួសារមិនសូវធូរធារ និងមកពីខេត្តឆ្ងាយផងក៏មានតែរកបន្ទប់ជួលណាដែលមានតម្លៃទាបប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ស្នាក់នៅ។ នាងប្រាប់ថា៖ «តាំងពីមកនៅភ្នំពេញនេះ ដូរបន្ទប់ជួល៥ដងហើយដោយសារតែបន្ទប់ជួលខ្លះឆ្ងាយពីសាលា និងមកពីអ្នកជិតខាងផង ដោយពេលនោះដូរញឹកដែរ ៣ទៅ៤ខែដូរ ខ្លះទៀតតែ២ទៅ៣ខែប៉ុណ្ណោះ»។ ប្រធាន​សមាគម​គ្រូបង្រៀន​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ (CITA) អ្នកស្រី អ៊ុក ឆាយាវី យល់ឃើញថា និស្សិតស្រីរងបញ្ហាប្រឈមច្រើនជាងបុរស មានទាំងបញ្ហាសុវត្ថិភាព កន្លែងរស់នៅ ការហូបចុក ជាពិសេសបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដោយសារកន្លងមកសិស្ស និស្សិតបានបាត់បង់ជីវិតច្រើនណាស់លើដងផ្លូវ។ អ្នកស្រីចង់ឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាទាំងនេះបន្ថែម ជាពិសេសផ្ដោតសំខាន់លើនិស្សិតជាស្រ្ដីឱ្យបានច្រើន ពីព្រោះស្រ្តីក៏ជាចលកររបស់ប្រទេសជាតិដ៏សំខាន់ដែរ។ ប្រភពដដែលនិយាយថា៖ «បើសិនជាទទួលការអប់រំច្រើន និងមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរដ្ឋាភិបាល ពីស្ថាប័នអង្គការណាដែលធ្វើការលើការពារសិទ្ធិស្រ្តី នោះពួកគេនឹងរួចផុតពីការរំលោភបំពានគ្រប់បែបយ៉ាង តែធ្វើយ៉ាងណាឱ្យការអនុវត្តមានប្រសិទ្ធភាព ឧទាហរណ៍ថា យើងមានកន្លែងស្នាក់នៅឱ្យហើយ តែធ្វើឱ្យពួកគាត់គ្មានអាហារហូបចុក ពិបាកធ្វើដំណើរ ហើយបើសិនពួកគាត់មានកន្លែងស្នាក់នៅ អាហារហូបចុក និងសន្តិសុខគ្រប់គ្រាន់ ខ្ញុំជឿថាពួកគាត់មិនបោះបង់ចោលការសិក្សាទេ ព្រោះគាត់គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែចង់ទទួលបានការងារសមរម្យ ចង់មានប្រាក់ខែដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត»។ អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង សង្កេតឃើញថា កន្លងមកថ្នាក់ដឹកនាំបានយកចិត្តទុកដាក់លើសិស្ស និស្សិត ជាពិសេសនិស្សិតស្រី ដោយមានផ្ដល់កន្លែងស្នាក់នៅ និងមានការឧបត្ថម្ភពិសេស ប៉ុន្តែលោកមិនដឹងថាការជួយរបស់រដ្ឋាភិបាលជាមួយតម្រូវការជាក់ស្ដែងខ្វះខាតយ៉ាងណានោះទេ បើសិនជាចន្លោះប្រហោងកន្លែងណាគួរតែពិចារណាជួយបន្ថែមទៀត។ លោកបណ្ឌិតនិយាយថា៖ «យើងឃើញរដ្ឋាភិបាលបានជួយ ប៉ុន្តែវាខ្វះកម្រិតណានោះអាចនឹងប្អូនៗនិស្សិត ឬអ្នកគ្រប់គ្រងទាំងអស់ហ្នឹងទៅផ្ដល់ព័ត៌មាន និងធ្វើសំណើទៅរាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធឱ្យពិនិត្យមើលតើនៅខ្វះអី ឬយ៉ាងម៉េច ដើម្បីជួយបន្ថែមទៀត»។ លោកណែនាំបន្តថា៖ «បើគាត់ចេញពីកន្លែងនៅ ឬចេញពីកន្លែងហ្នឹងទៅរៀន មកវិញមានបញ្ហាអីត្រូវតែសិក្សាឱ្យបានច្បាស់ ហើយត្រូវរៀបចំ ការពារ បញ្ចៀសនូវអ្វីដែលគាត់ថាអសុវត្ថិភាពទៅតាមហ្នឹង តើនៅកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គាត់មានអ្នកណាមករំខាន នរណាមកឆាឆៅ ឬក៏យាយីអីមួយត្រូវតែមានព័ត៌មានច្បាស់បើសិនយើងនិយាយតែរឿងសន្តិសុខមួយយើងអត់ដឹងថាជួយយ៉ាងម៉េចទេ»។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន​ និង​កីឡា លោក​ ហង់ជួន ណារ៉ុន​ ធ្លាប់ផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ​ថា…

  

• សង្គមស៊ីវិលស្នើពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមានគ្រោះធម្មជាតិជាមុន ដើម្បីការពារសុខសុវត្ថិភាពនិងអាយុជីវិតពលរដ្ឋ

  សង្គមស៊ីវិល ជំរុញឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើនប្រសិទ្ធភាពប្រព័ន្ធព្រមានទុកជាមុនអំពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយបន្ថែមទៀត ព្រមទាំងពង្រីកការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឱ្យកាន់តែលឿនរហ័ស។ ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើងចំពេលកម្ពុជាកំពុងរងឥទ្ធិពលព្យុះនានា និងបាតុភូតអាកាសធាតុអែលនីណូ (El Niño)បង្កឱ្យមានការប្រែប្រួលធាតុអាកាសភ្លាមៗ បង្កើតជាគ្រោះទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួតអូសបន្លាយជាដើម។ ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានឱ្យដឹងថា កម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពលពីព្យុះទីហ្វុងបាវី ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ផ្គររន្ទះ និងខ្យល់បក់ខ្លាំង អាចបន្តកើតមានទូទាំងប្រទេសរហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ បើតាមក្រសួង ព្យុះទី៩ ឈ្មោះ បាវី (T2609 Bavi) ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើរបបខ្យល់មូសុងនិរតីនៅកម្ពុជា អាចបណ្តាលឱ្យភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង រួមជាមួយខ្យល់កន្រ្តាក់ និងរលកសមុទ្រខ្ពស់ៗ នៅខេត្តកោះកុង ព្រះសីហនុ កំពត រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ស្ទឹងត្រែង ព្រះវិហារ ក្រចេះ កំពង់ស្ពឺ និងពោធិសាត់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ដល់ទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ជាក់ស្ដែងកាលពីថ្ងៃទី១២ ចុងសប្តាហ៍មុននេះ ឥទ្ធិពលព្យុះនេះបានបណ្ដាលឱ្យមានភ្លៀងខ្លាំង បង្កជាទឹកជំនន់ប៉ះពាល់ដល់តាមបណ្ដាស្រុកមួយចំនួននៃខេត្តជាប់ជួរភ្នំក្រវាញ។ ជាការឆ្លើយតប រដ្ឋបាលតាមបណ្ដាស្រុកដែលរងផលប៉ះពាល់ទាំងនោះ បានចេញសេចក្ដីប្រកាសផ្អាកតំបន់ទេសចរណ៍មួយចំនួន និងក្រើនរម្លឹកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងទេសចរមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ ទោះជាយ៉ាងណា សារជូនដំណឹងទុកជាមុនពីក្រសួងហាក់នៅមិនទាន់បានជ្រួតជ្រាបទូលំទូលាយក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋឡើយ ស្របពេលតំបន់មួយចំនួនបានកើតហេតុការណ៍ទៅហើយ ទើបមានការជូនដំណឹងឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ន និងផ្អាកតំបន់ទេសចរណ៍ខ្លះដោយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ ការណ៍នេះត្រូវបានអ្នកជំនាញកត់សម្គាល់ថា អាជ្ញាធរត្រូវពង្រឹងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឱ្យបានទូលំទូលាយជាងមុនបន្ថែមទៀត និងត្រូវសហការបង្ការហានិភ័យពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានតាមតំបន់ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងទាន់ពេលវេលា ជាជាងហេតុការណ៍កើតឡើងហើយទើបជួយសង្គ្រោះតាមក្រោយ។ នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ (PED) លោក សាន់ ម៉ាឡា ស្នើឱ្យមានប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ននៅតាមតំបន់ការពារធម្មជាតិ តំបន់ទេសចរណ៍ព្រៃភ្នំ តំបន់ឆ្នេរ ឬតំបន់ងាយរងហានិភ័យ ព្រមទាំងណែនាំទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឬភ្នាក់ងារទេសចរណ៍ឱ្យដាក់បម្រាមហាមឃាត់មិនឱ្យភ្ញៀវទៅលេង ព្រោះអាចបង្កជាគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ ដែលពិបាកស្មានពេលមានអាកាសធាតុអាក្រក់។ ជាមួយគ្នានោះ លោកក៏ក្រើនរម្លឹកដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងទេសចរធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅរដូវវស្សា ត្រូវបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់តាមដានព័ត៌មានអំពីអាកាសធាតុប្រចាំថ្ងៃ ទោះបីកត្តាភូមិសាស្ត្រកម្ពុជាអំណោយផល មិនសូវរងគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងក៏ដោយ។ លោកបន្តថា ការគិតថាប្រទេសយើងមិនអីទេ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ទៅវិញ ដ្បិតធ្វើឱ្យយើងមានការធ្វេសប្រហែសក្នុងការត្រៀមខ្លួន ការផ្សព្វផ្សាយ និងការទទួលដំណឹងពីបញ្ហាអាកាសធាតុយឺតយ៉ាវ។ លោក សាន់ ម៉ាឡា៖ «អាជ្ញាធរគួរតែពង្រឹងនូវយន្តការនៅក្នុងការជូនដំណឹងជាមុន តាមរយៈទូរសព្ទដៃ តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជាពិសេសដែលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ និងធូរថ្លៃ។ ធ្វើយ៉ាងម៉េចឱ្យយើងអាចត្រៀមខ្លួនបានទុកមុនក្នុងការការពារខ្លួន ចៀសវាងគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ឬរហូតទៅដល់ការបាត់បង់អាយុជីវិតដោយសារតែគ្រោះធម្មជាតិនេះ»។ លោករៀបរាប់បន្ត៖ «សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋវិញ គាត់គួរតែយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងការតាមដានស្ថានភាពធាតុអាកាស ព័ត៌មានឧតុនិយម ជាពិសេសប្រសិនបើយើងមានគម្រោងធ្វើដំណើរទេសចរណ៍នៅក្នុងតំបន់ណាមួយដែលមានភ្នំ មានទឹក គួរតែមើលព័ត៌មានឧតុនិយមឱ្យបានច្បាស់លាស់ ធានាធ្វើយ៉ាងម៉េចមិនរងហានិភ័យដោយសារតែការធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅក្នុងរដូវវស្សានេះ»។ បន្ទាប់ពីហេតុការណ៍ប៉ះពាល់ដល់ទេសចរនៅតំបន់អេកូទេសចរណ៍មួយចំនួន ក្រសួងទេសចរណ៍ក៏បានចេញសេចក្ដីប្រកាសឱ្យគ្រប់អង្គភាពចំណុះក្រសួងទេសចរណ៍ មន្ទីរទេសចរណ៍រាជធានី-ខេត្ត ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ និងសហគមន៍ទេសចរណ៍ទាំងអស់ បង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការធានាសុវត្ថិភាពជូនភ្ញៀវទេសចរប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពជូនភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ក្រសួងទេសចរណ៍បានណែនាំដល់មន្ទីរទេសចរណ៍រាជធានី-ខេត្ត ត្រូវអនុវត្តការងារសំខាន់ៗដូចជា៖ ត្រូវតាមដានព័ត៌មានព្យាករណ៍អាកាសធាតុជាប្រចាំ និងជូនដំណឹងជាមុនពីហានិភ័យនានាទៅដល់ប្រតិបត្តិករ និងសហគមន៍ទេសចរណ៍, ត្រូវរៀបចំវិធានការគ្រប់គ្រងហានិភ័យឱ្យបានហ្មត់ចត់នៅតាមរមណីយដ្ឋាន និងត្រៀមលក្ខណៈសង្គ្រោះឱ្យបានទាន់ពេលវេលា, ត្រូវសហការជិតស្និទ្ធជាមួយគណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ និងអាជ្ញាធរដែនដី ដើម្បីរួមគ្នាអន្តរាគមន៍ការពារភ្ញៀវទេសចរ, ត្រូវបង្កើតបណ្តាញទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីរាយការណ៍ជាបន្ទាន់រាល់ករណីមិនប្រក្រតី ឬគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗក្នុងការសង្គ្រោះឱ្យទាន់ពេល និងត្រូវបូកសរុប និងរាយការណ៍ពីបច្ចុប្បន្នភាពនៃស្ថានភាពជាក់ស្តែងជូនមកក្រសួងទេសចរណ៍ជាប្រចាំ។ ស្រដៀងគ្នានេះ ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជា អ្នកស្រី ឆាយ ស៊ីវលីន ស្នើដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានផ្តល់ព័ត៌មានអាកាសធាតុជាក់លាក់ និងទាន់ហេតុការណ៍ដល់សាធារណជន ក្រុមហ៊ុន និងសហគមន៍ទេសចរណ៍។ អ្នកស្រីលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់កុំខ្លាចក្នុងការប្រាប់ឱ្យដឹងមុនថាថ្ងៃណាគួរផ្អាក ថ្ងៃណាអាចមកលេងបាន ដោយកុំបារម្ភថាការប្រកាសអាសន្នអាកាសធាតុធ្វើឱ្យបាត់បង់ភ្ញៀវទេសចរ ព្រោះសុវត្ថិភាពត្រូវគិតជាចម្បង។ អ្នកស្រី ឆាយ ស៊ីវលីន៖ «យើងដឹងហើយថាតំបន់របស់យើងហ្នឹងកំពុងតែទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ ទាក់ទាញក្នុងការមកកម្សាន្តនៅក្នុងរដូវបៃតង។ អ៊ីចឹង យើងត្រូវផ្តល់ព័ត៌មាន កុំចេះតែគិតថាផ្តល់ព័ត៌មានទៅខ្លាចគេអត់មក។ ចៀសវាងបណ្តោយឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ កាន់តែធ្វើឱ្យទេសចរភ័យខ្លាច និងខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន»។ អ្នកស្រីរម្លឹកថា៖ «ទេសចរផ្ទាល់ត្រូវឆែកព័ត៌មានអាកាសធាតុឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ទាំងព័ត៌មានផ្លូវការ និងព័ត៌មានពីសហគមន៍ផ្ទាល់មុននឹងធ្វើដំណើរកម្សាន្ត កុំទៅទាំងប្រថុយប្រថាន ដើម្បីធានាថាការលម្ហែកាយមានសុវត្ថិភាព និងទទួលបានអនុស្សាវរីយ៍ល្អៗក្នុងរដូវវស្សានេះ»។ តាមក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម កម្ពុជានឹងទទួលឥទ្ធិពលព្យុះទី១១ ឈ្មោះ «ហៃសិន» (Haishen) ដែលអាចបង្កឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ជាមួយខ្យល់កន្ត្រាក់ និងផ្គររន្ទះគ្របដណ្តប់រហូតដល់ ៧០ភាគរយ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ជាពិសេសអ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមផ្លូវគោក និងផ្លូវទឹក ខណៈក្រសួងបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងរងឥទ្ធិពលព្យុះជាង ១០ទៀត ដែលនឹងត្រៀមចូលមកជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលខាងមុខ៕

  

• រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំឡើងឋានៈមន្ត្រីម្នាក់ទៀតជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីនៅពាក់កណ្ដាលនីតិកាលទី៧

  រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំឡើងឋានៈមន្ត្រីម្នាក់ទៀតជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីនៅពាក់កណ្ដាលនីតិកាលទី៧។ រដ្ឋសភាកម្ពុជាទើបតែបានបោះឆ្នោតផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តតែងតាំង អតីតរដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស ក្នុងសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាលើកទី៦ នីតិកាលទី៧ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ សមាជិករដ្ឋសភា ១១០ រូប នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូលបានចូលរួមបោះឆ្នោតដំឡើងឋានៈលោក ប្រាក់ សំអឿន។ ក្នុងនោះសមាជិកសភាចំនួន ១០៨ រូបគាំទ្រ និងសមាជិកសភា ២ រូបបោះឆ្នោតអនុបវាទ។ កាលដើមអាណត្តិទី៧នេះ លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាអតីតរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ ទទួលភារកិច្ចជួយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លើការងារអគ្គនាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល ហើយក្រោយមកលោកត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីសំណាក់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន។បើគិតត្រឹមលើកនេះលោកសំអឿនជាឥស្សរជនម្នាក់ដែលត្រូវបានដំឡើងឋានៈចំនួន២ដង។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៦ នេះ កម្ពុជាមានទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេសចំនួន ២៣ រូប ដែលតែងតាំងដោយរដ្ឋសភា និងត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីការអនុវត្តច្បាប់ និងដឹកនាំកិច្ចការងារទូទៅរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន លើកឡើងថា ការតែងតាំងមន្ត្រីរបស់រដ្ឋាភិបាលជារឿងធម្មតា ដែលប្រជាពលរដ្ឋទូទៅរួមទាំងរូបលោកលែងមានចំណាប់អារម្មណ៍ទៅហើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការតែងតាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្ដី ថ្នាក់ដឹកនាំក្ដីរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល លែងជាចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកវិភាគ របស់អ្នកតាមដាន ឬក៏របស់ប្រជាពលរដ្ឋរួមទាំងខ្ញុំផងដែរ ព្រោះជារឿងដដែលៗ»។ ចំណែកឯ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថា លោកមិនជំទាស់នឹងការតែងតាំងមន្ត្រីរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ ដើម្បីបម្រើសេវាសាធារណៈ និងប្រជាពលរដ្ឋ តែលោកស្នើឱ្យការតែងតាំងនោះមានតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាព។ ចំណុចនេះ លោកថារដ្ឋាភិបាលគួរបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកដែលមានតួនាទីនៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋមួយឱ្យមានសមត្ថភាព ជៀសវាងកើតមាននូវការច្រណែនតួនាទីគ្នា ក្រោយមានការតែងតាំងអ្នកថ្មី។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើសិនជាករណីមិនចាំបាច់ទេ យើងពង្រឹងពង្រីក បណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងសេនាធិការក្រសួងស្ថាប័ន ឬក៏នៅផ្ទាល់ជាមួយខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ខ្ញុំថាវាប្រសើរជាងយើងបន្ថែមមនុស្សបន្ថែមទៀត វាអាចមនុស្សច្រើនអន្សមខ្លោច វាអាចជាបក្សជាពួក វាធ្វើឱ្យសកម្មភាពហ្នឹងរាំងស្ទះដល់ដំណើរការប្រចាំថ្ងៃ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ការដាក់មកនេះ យើងឯកភាពថាមនុស្សមានការចេះដឹងហើយ ប៉ុន្តែខ្លាចយក​មកវាជាន់គ្នា ហើយគ្មានអ្វីក្រៅពីការមិនទុកចិត្តគ្នា អ៊ឺចឹងបង្កើនកម្លាំងម្ខាងទៅម្ខាង បក្សក្រុមក្នុងក្រសួងហ្នឹង វាអាចធ្វើឱ្យកាន់តែរាំងស្ទះនូវកិច្ចការងារ»។ អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយ លោក មាស នី លើកឡើងថា លោកសាទរដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើការកំណែទម្រង់តែងតាំងមន្ត្រីដែលមានសមត្ថភាព តែយ៉ាងណាការតែងតាំងមន្រ្តីទាំងនោះលោកថាមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។ លោកបន្តថា កន្លងមកលោកតែងតែឮអ្នកតាមដានបញ្ហាសង្គមនិយាយពីរឿងស្ថាប័នដែលមានខ្លួនតូចតែក្បាលធំ សំដៅដល់ការមានមន្ត្រីច្រើន តែប្រសិទ្ធភាពការងារនៅមានកម្រិត។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងការប្រឹងប្រែងនៅក្នុងកំណែទម្រង់ កាត់បន្ថយមន្ត្រីដើម្បីកុំឱ្យក្បាលធំខ្លួនតូច។ បើយើងមើលពីការតែងតាំងនេះ ខ្ញុំក៏មិនដឹងពីសមត្ថភាពរបស់លោកដែរ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងប្រកាសកាត់បន្ថយ ដូច្នេះបើសិនជាការដំឡើងតំណែងផ្សេងៗ វាហាក់ដូចជាចរន្តនេះដើរផ្ទុយគ្នាពីអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាស»។ លោកបន្ថែមថា៖ «នៅក្នុងអភិបាលកិច្ចល្អ វាមិនគ្រាន់តែកាត់របស់គេទុករបស់ឯងទេ ត្រូវតែកាត់អ្នកដែលមិនមានសមត្ថភាពបានត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែបើយើងធ្វើការកំណែទម្រង់តាមបែបបង្រួមកាត់របស់គេទុករបស់អញហ្នឹង វានឹងជាប់គាំងក្នុងប្រព័ន្ធគ្រួសារនិយម បក្សពួកនិយមវែងឆ្ងាយទៀត»។ ចំពោះសម័យប្រជុំរដ្ឋសភានេះ មានការចូលរួមពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្រោមកិច្ចពិភាក្សា និងអនុម័តលើរបៀបវារៈចំនួន ៥ រួមមាន៖ ការបោះឆ្នោតតែងតាំង លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស, សេចក្ដីព្រៀងច្បាប់ស្ដីពីការអនុម័តយល់ព្រមឱ្យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចូលជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័ត, ការអនុម័តយល់ព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ានស្តីពីកិច្ចសម្រុះសម្រួលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមក, ការអនុម័តយល់ព្រមលើកិច្ចសម្រុះសម្រួលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមកតាមផ្នែកអាស៊ានសម្រាប់សម្ភារៈអគារនិងសំណង់ និងប្រភេទអនុម័តបញ្ជាក់សម្រាប់ផលិតផលយានយន្ត៕

  

• អ្នកឃ្លាំមើលគាំទ្រសេចក្ដីសម្រេចរបស់សភាប្រើភាសាបារាំងជម្រុញឱ្យថៃគោរពបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា 

  អ្នកឃ្លាំមើលគាំទ្រសេចក្ដីសម្រេចរបស់សភាប្រើភាសាបារាំងក្នុងការជម្រុញឱ្យកម្ពុជា-ថៃ បន្ថយភាពតានតឹងនៅព្រំដែន តែពួកគេនៅតែជម្រុញឱ្យភាគីកម្ពុជារត់ទៅពឹងពាក់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ពីព្រោះថាស្ថាប័នសភានិយាយភាសាបារាំង គ្រាន់តែផ្តោតលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកវប្បធម៌ និងនយោបាយទូទៅ មិនមែនជាស្ថាប័នតុលាការ ឬក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិដែលមានអំណាចបង្ខំឱ្យថៃអនុវត្តតាមច្បាប់នោះឡើយ។ ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសភាប្រើភាសាបារាំងអំពាវនាវឱ្យភាគីកម្ពុជា និងថៃបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង និងបន្តកិច្ចសន្ទនារវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ និងការដកកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់ជាបន្ទាន់ចេញពីតំបន់ជម្លោះ។ សេចក្ដីសម្រេចរបស់សភាប្រើភាសាបារាំងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកាលពីថ្ងៃទី១០-១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក៏អំពាវនាវឱ្យមានការគោរពបទឈប់បាញ់ និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ដែលបានចុះហត្ថលេខាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងកម្ពុជា នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥។ ក្រៅពីនេះ សភាប្រើភាសាបារាំងបានជម្រុញឱ្យដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធីក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីបំផុត តាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីទាំងអស់ដែលបានបង្កើតឡើង ជាពិសេសគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) ក្នុងស្មារតីនៃកិច្ចសន្ទនា និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។ សភាប្រើភាសាបារាំងលើកឡើងថា ភាពតានតឹងដែលនៅតែបន្តកើតមាននៅតាមព្រំដែនរវាងកម្ពុជា -ថៃ ចាប់តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បានបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សយ៉ាងច្រើន ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជនស៊ីវិល និងរបាយការណ៍អំពីការរំលោភបំពានលើបទឈប់បាញ់ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា រួមទាំងការខូចខាតដល់ទីតាំងវប្បធម៌ និងសាសនា ដែលទីតាំងមួយចំនួនត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។លើសពីនេះ សភាប្រើភាសាបារាំងព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបន្តភាពតានតឹង និងសកម្មភាពនានាដែលត្រូវបានរាយការណ៍ នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនក្រោមការកាន់កាប់ដោយប្រទេសថៃ ជាអាទិ៍ ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល និងយោធា ការរៀបចំពិធីសាសនានៅក្នុងទីតាំងវប្បធម៌ និងសាសនា ក៏ដូចជាគំនិតផ្តួចផ្តើម ក្នុងការបែងចែកដីធ្លីនៅក្នុងតំបន់ទាំងនោះ។ សេចក្ដីសម្រេចដដែលក៏បានរំលឹកឱ្យមានការគោរពអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ក៏ដូចជាការគោរពតាមការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះសន្តិភាពប្រកបដោយនិរន្តភាព នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន និងការជៀសវាងរាល់សកម្មភាពឯកតោភាគីណាមួយ ដែលអាចបង្កភាពតានតឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។ សភាប្រើភាសាបារាំងណែនាំឱ្យមានប្រក្រតីភាពនៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ថៃ ដោយផ្អែកលើការទទួលស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមកលើអធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី និងភាពមិនអាចរំលោភបាននៃព្រំដែន ក៏ដូចជាការខណ្ឌសីមាព្រំដែន អនុលោមតាមក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្ត ដែលបានកំណត់ដោយលិខិតូបករណ៍អន្តរជាតិ។ អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងជាអ្នកជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ លោក សេង វ៉ាន់លី យល់ឃើញថា អ្វីដែលកម្ពុជាត្រូវស្វែងរកបន្ថែម គឺយន្តការតាមដាន និងការសម្របសម្រួលជាក់ស្តែងពីសំណាក់ស្ថាប័នដែលមានឥទ្ធិពលជាងនេះ ដូចជាអាស៊ាន (ASEAN) ឬតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ប្រសិនបើមានការរំលោភបំពានធ្ងន់ធ្ងរ។  លោកនិយាយថា កម្ពុជាគួររំពឹងឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិដើរតួជាអាជ្ញាកណ្តាលមិនលម្អៀង ក្នុងការជំរុញឱ្យមានការចរចាទ្វេភាគីដោយផ្អែកលើផែនទី និងសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកបន្តថា៖ «ការអំពាវនាវនេះមានទម្ងន់ផ្នែក «អំណាចទន់» និងជួយបង្កើនភាពស្របច្បាប់ជាអន្តរជាតិដល់កម្ពុជា ហើយនេះជាសារដាស់តឿនមួយទៅកាន់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ពិសេសគឺថៃ ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះសកម្មភាពឯកតោភាគីណាមួយដែលអាចធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែតានតឹង។ ដូច្នេះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ មិនមានគំនាបគតិយុត្តិ ឬយន្តការទណ្ឌកម្មណាមួយដែលអាចបង្ខំឱ្យថៃត្រូវតែធ្វើតាមនោះទេ ពោលគឺវាគ្រាន់តែជាការគាំទ្រផ្នែកស្មារតី និងជាឧបករណ៍ការទូតសម្រាប់កម្ពុជាយកទៅប្រើប្រាស់នៅលើឆាកអន្តរជាតិតែប៉ុណ្ណោះ»។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត គិន ភា បញ្ជាក់ថា បើទោះបីជាការសម្រេចរបស់សភាប្រើភាសាបារាំងមិនមានកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ដូចនឹងការសម្រេចរបស់តុលាការ ឬក៏ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិក៏ដោយ សេចក្តីសម្រេចនេះ បង្ហាញឱ្យឃើញថាបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មិនមែនជាបញ្ហាទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីរ តែកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ លោកបន្ថែមថា៖ «សហគមន៍អន្តរជាតិគួរជួយបង្កើតបរិយាកាសដែលធ្វើឱ្យការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិមានន័យជាក់ស្ដែង មិនមែនគ្រាន់តែពាក្យពេចន៍ដ៏ពីរោះនៃផ្នែកការទូតប៉ុណ្ណោះទេ បើសិនភាគីណាមួយបន្តរំលោទបំពាន បំភ័ន្ត បន្តបង្កើតអង្គហេតុថ្មីលើដីជាក់ស្ដែង សហគមន៍អន្តរជាតិត្រូវមានសារមួយច្បាស់លាស់ និងមានសម្ពាធការទូតច្បាស់លាស់»។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ចាន់រ័ត្ន លើកឡើងថា ជម្រើសរបស់កម្ពុជាមិនមានច្រើនក្រៅពីគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ នយោបាយការទូត និងព្យាយាមចរចាជាមួយប្រទេសថៃឱ្យបានច្រើននោះទេ ទោះបីជាភាគីថៃមិនយល់ព្រមក៏ដោយ។ លោកគិតថា សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងអាចចេញថ្កោលទោសលើថៃដែលនៅតែបន្តឈ្លានពានមកលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា។ ប្រភពរូបនេះបានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «កម្ពុជាមានតែបន្តជម្រុញកិច្ចការទូត ផ្លូវច្បាប់ និងជម្រុញទៅប្រទេសដែលមានឥទ្ធិពល ដើម្បីឱ្យថៃងាកមកគោរពច្បាប់ បូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជាវិញ ហើយក៏ជាឱកាសដែលយើងជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី ព្រោះជារឿងប្រសើរសម្រាប់យើងដែលចំបរិបទប្រទេសយើងកំពុងមានបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ដែលយើងអាចលើកឡើងបញ្ជាក់ទៅប្រទេសទាំងអស់នោះ ព្យាយាមយ៉ាងម៉េចឱ្យគេយល់ថា វាជាការរំលោភបំពានរបស់ប្រទេសថៃមកលើកម្ពុជា»។  គួរបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះដឹកនាំកិច្ចប្រជុំកំពូលលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) លើកទី២០ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងគោលបំណងជំរុញកិច្ចសន្ទនា ផ្លាស់ប្តូរយោបល់ និងរិះរកដំណោះស្រាយ ជាក់ស្តែងលើបញ្ហាប្រឈមជាសកលពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ដែលជាចំណុចអាទិភាពបំផុតរបស់សមាជិកអង្គការ OIF។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្រសួងការពារជាតិក៏បានប្រកាសតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះសកម្មភាពរំលោភបំពានខុសច្បាប់មកលើទឹកដីកម្ពុជា ហើយក្រសួងក៏បានបញ្ជាក់ថាកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងកម្ពុជាបានរងរបួស ៤នាក់ ដោយសារអម្បែងគ្រាប់ បន្ទាប់ពីបានដើរល្បាតនៅតំបន់ចំការស្វាយចន្ទី ភូមិសាស្ត្រចូកគ្រួស ក្នុងភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដោយបានជួបជាមួយនឹងក្រុមល្បាតរបស់យោធាថៃ ដែលកំពុងដើរល្បាតនៅម្ខាងទៀតនៃលួសបន្លាដែលយោធាថៃបានដាក់ពង្រាយ៕

  

• លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធឱ្យទប់ស្កាត់ការសាងសង់ដែលប៉ះពាល់ទីតាំងបូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា

  ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធទប់ស្កាត់ការសាង​សង់ដែលប៉ះពាល់ទីតាំងបូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា។ នេះបើតាមសារលិខិតរបស់លោក នាឱកាសខួប ១ឆ្នាំ នៃការចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ពីទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មមកជាមណ្ឌលផ្សះផ្សានិងសន្តិភាព ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ណែនាំឱ្យក្រសួងវប្បធម៌ និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ បញ្ចៀសការសាងសង់ណាមួយដែលប៉ះពាល់ដល់ទេសភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនៃបូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា។ យោងតាមសារលិខិតរបស់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងខួប ១ឆ្នាំ នៃការចុះ «បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា៖ ពីទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មមកជាមណ្ឌលផ្សះផ្សានិងសន្តិភាព» នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ណែនាំក្រសួងវប្បធម៌ អាជ្ញាធរដែនដី និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សា គ្រប់គ្រង និងអភិរក្សឱ្យបានហ្មត់ចត់លើទីតាំងបូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកសម័យថ្មី។ បើតាមសារលិខិតខាងលើ «បូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា៖ ពីទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មមកជាមណ្ឌលផ្សះផ្សានិងសន្តិភាព» ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ កាល​ពីថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងនោះមានទីតាំងចំនួន ៣ គឺ៖ អតីតមន្ទីរឃុំឃាំង១៣ (ម-១៣)៖ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រៃជ្រៅ ឃុំក្បាលទឹក ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ជាប់ព្រំប្រទល់​ឃុំ​អមលាំងស្រុកថ្ពងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ។ សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង (ស-២១) និងមជ្ឈមណ្ឌលប្រល័យពូជសាសន៍ជើងឯក។ លិខិតដដែលលើកឡើងថា ការចុះបញ្ជីនេះ ក៏ដើម្បីបន្សល់ទុកជាកេរមរតកនៃការចងចាំ ការរៀនសូត្រមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការថែរក្សាសន្តិភាព ជូនដល់មនុស្សជាតិទូទាំងពិភពលោក នូវគំរូនៃការផ្សះផ្សាជាតិ ការស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះ ការអប់រំ ការកសាង និងការការពារសន្តិភាព។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងក្នុងលិខិតថា៖ «ខ្ញុំសូមណែនាំឱ្យក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ អាជ្ញាធរដែនដី និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានា បន្តយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាទីតាំង និងបញ្ចៀសការសាងសង់ណាមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់ទេសភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនៃបូជនីយដ្ឋានចងចាំនៃកម្ពុជា ហើយត្រូវធានាការពារទីតាំងនេះឱ្យបានគង់វង្សជាយូរអង្វែងតទៅ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកសម័យថ្មីមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ព្រមទាំងត្រូវបំពេញបេសកកម្មការងារគ្រប់គ្រងនិងអភិរក្សឱ្យបានហ្មត់ចត់ ស្របតាមគោលការណ៍ប្រតិបត្តិរបស់មជ្ឈមណ្ឌលបេតិកភណ្ឌពិភពលោក»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងវប្បធម៌ លោក ស៊ុំ ម៉ាប់ មានប្រសាសន៍ថា ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណង់នៅក្បែរតំបន់ចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌនេះ ត្រូវបានអន្តរក្រសួងចេញសេចក្ដីណែនាំរួចរាល់ហើយ។ លោកបាននិយាយថា៖ «ខាងសំណង់ដែលនៅក្បែរសារមន្ទីរ គេណែនាំរួចហើយថាមានកម្ពស់ប៉ុន្មាន និងទម្រង់យ៉ាងម៉េច ក្រសួងដែនដីបានចេញរួចហើយ»។ ចំណែកអតីតសាស្ត្រាចារ្យបង្រៀនមុខវិជ្ជាប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រ ភិក្ខុ សំ សោភ័ណ មានសង្ឃដីកាថា ការអភិវឌ្ឍតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែបពេក នោះនឹងនាំឱ្យបាត់បង់ដានប្រវត្តិសាស្ត្រដែលជាភស្តុតាងសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយសម្រាប់សិក្សា និងស្វែងយល់។ យ៉ាងណា ព្រះភិក្ខុ សោភ័ណ លើកឡើងដែរថា តំបន់បេតិកភណ្ឌទាំងនោះ ក៏គួរកែលម្អ និងកែច្នៃ ដើម្បីទាក់ទាញចិត្តឱ្យមហាជនចូលទស្សនាផងដែរ។ ភិក្ខុ សោភ័ណ មានសង្ឃដីកាថា៖ «កន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រយើងគួរតែថែរក្សា ប៉ុន្តែយើងកែលម្អឱ្យធ្វើម៉េចយើងឃើញនៅក្នុងមានរូបគំនូរ អំពូលភ្លើងថែម ដល់ពេលចូលទៅមានការទាក់ទាញដែរ មានអនាម័យអី»៕

  

• ទឹកជំនន់ភ្លៀងកំពុងវាយប្រហារបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ តាមស្រុកមួយចំនួននៃខេត្តជាប់ជួរភ្នំក្រវាញ

  ទឹកជំនន់ភ្លៀងកំពុងវាយប្រហារបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ តាមបណ្ដាស្រុកមួយចំនួននៃខេត្តជាប់ជួរភ្នំក្រវាញដែលរួមមាន ខេត្តកោះកុង កំពង់ស្ពឺ បាត់ដំបង និងខេត្តព្រះសីហនុជាដើម ។ អាជ្ញាធរជាតិ និងមូលដ្ឋានកំពុងតាមដានស្ថានការណ៍ ព្រមទាំងត្រៀមកម្លាំងអន្តរាគមន៍ ខណៈប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកទេសចរត្រូវបានណែនាំឱ្យបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានបញ្ជាក់ថា ជំនន់ទឹកភ្លៀងបានកើតឡើងនៅស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តព្រះសីហនុជាដើម ប៉ុន្តែមិនទាន់បង្កឱ្យមានការបាត់បង់អាយុជីវិតនោះទេ។ លោកបានឱ្យដឹងថា អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់បានត្រៀមកម្លាំង មធ្យោបាយ និងផែនការជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាព ប្រសិនបើទឹកបន្តកើនឡើង ហើយការតាមដានស្ថានភាពអាកាសធាតុក៏កំពុងធ្វើឡើងជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ។ លោកលើកឡើងថា៖ «យើងកំពុងតាមដានស្ថានភាពអាកាសធាតុដែលនៅតែមានលក្ខណៈអាប់អួ និងមានភ្លៀងរលឹមជាប្រចាំ។ ហើយបើសិនជាក្នុងករណីមានភ្លៀងខ្លាំង អាហ្នឹងក៏អាចបង្កឱ្យមានទឹកជំនន់បន្ថែមទៀត។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដី យើងបានត្រៀមលក្ខណៈ ដោយអាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ថ្នាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រង ក្រុមមន្ត្រី និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បានត្រៀមលក្ខណៈរួចរាល់ដើម្បីកាត់បន្ថយនូវផលប៉ះពាល់ និងជូនដំណឹងឱ្យទាន់ពេលវេលាដល់តំបន់ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់»។ ពីស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង នាយប៉ុស្តិ៍ស្ដីទីនៃប៉ុស្ដិ៍នគរបាលរដ្ឋបាលសំឡូត លោក ឯក រស្មី បានឱ្យដឹងថា ភ្លៀងធ្លាក់បន្តបន្ទាប់ជាច្រើនថ្ងៃបានធ្វើឱ្យទឹកឡើងខ្លាំង លិចផ្លូវ និងមានការបាក់ដីនៅតំបន់ជាប់ព្រំដែន។ ទោះជាយ៉ាងណា មកទល់ពេលនេះ មិនទាន់មានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត ឬមានផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋរងការលិចលង់នៅឡើយទេ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «អាជ្ញាធរភូមិ ឃុំ បានរាយការណ៍ស្ថានភាពជាបន្តបន្ទាប់ ហើយកម្លាំងនគរបាល អធិការដ្ឋាន វរការពារព្រំដែន និងកងទ័ព បានសហការគ្នាប្រចាំការ ២៤ម៉ោង ដើម្បីត្រៀមជួយប្រជាពលរដ្ឋ ប្រសិនបើមានគ្រោះអាសន្នកើតឡើង»។ លោកបន្ថែមថា លោកតែងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន និងលេខទូរសព្ទទំនាក់ទំនងតាមបណ្តាញសង្គម ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចរាយការណ៍បានទាន់ពេលវេលា ប្រសិនបើមានស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់។ ចំណែកនៅស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង អភិការរងទទួលសេនាធិការ លោក ឈន សុខម បានឱ្យដឹងថា ភ្លៀងបានធ្លាក់ជាប់គ្នារយៈពេលបីថ្ងៃ ធ្វើឱ្យទឹកចាប់ផ្តើមជន់លិចផ្លូវនៅឃុំដងពែង និងតំបន់មួយចំនួន។ ជុំវិញរឿងនេះ អាជ្ញាធរកំពុងបិទចំណុចផ្លូវដែលមានហានិភ័យ និងត្រៀមទីទួលសុវត្ថិភាពសម្រាប់ជម្លៀសប្រជាពលរដ្ឋ ប្រសិនបើស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកបានអំពាវនាវថា៖ «អ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៤៨ អាចធ្វើដំណើរបានធម្មតា ប៉ុន្តែត្រូវបើកបរដោយការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ព្រោះផ្លូវរអិលដោយសារភ្លៀង។ រីឯការធ្វើដំណើរទៅតំបន់ទេសចរណ៍លេងទឹក គួរផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្ន»។ យោងតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់រដ្ឋបាលឃុំជីផាត កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានឱ្យដឹងថា នៅឃុំជីផាត ខេត្តកោះកុង រដ្ឋបាលឃុំបានសម្រេចផ្អាកដំណើរការសាឡាងជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយសារកម្រិតទឹកព្រែកកើនឡើង និងមានចរន្តទឹកហូរគំហុក ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ការធ្វើដំណើររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ យោងតាមក្រសួងបរិស្ថាន និងរដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ ក៏បានអំពាវនាវឱ្យភ្ញៀវទេសចរបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ទេសចរណ៍ភ្នំខ្នងផ្សារផងដែរ បន្ទាប់ពីមានទឹកហូរគំហុកពីតំបន់ភ្នំ។ ក្រុមមន្ត្រីឧទ្យានុរក្សនៃក្រសួងបរិស្ថាន អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងសហគមន៍ បានជម្លៀសអ្នកទេសចរចំនួន ៥៥១នាក់ ចេញពីតំបន់ជាប់គាំង មកកាន់ទីតាំងមានសុវត្ថិភាព ព្រមទាំងបានផ្តល់ស្បៀងអាហារ និងកន្លែងស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្ន។ ដោយឡែក រដ្ឋបាលស្រុករតនមណ្ឌល ខេត្តបាត់ដំបង បានជូនដំណឹងថា កម្រិតទឹកស្ទឹងសង្កែកំពុងកើនឡើង និងបានបើកទ្វារទឹកនៃទំនប់ពហុបំណងបាត់ដំបងចំនួន ៣ទ្វារ ដើម្បីរំដោះទឹក។ អាជ្ញាធរបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសអ្នករស់នៅតាមដងស្ទឹង និងតំបន់ទំនាប បង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន និងត្រៀមផ្លាស់ទីទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាព ប្រសិនបើស្ថានភាពទឹកបន្តកើនឡើង។ អាជ្ញាធរជាតិ និងមូលដ្ឋានបានអះអាងថា កម្លាំងសង្គ្រោះ និងមធ្យោបាយអន្តរាគមន៍ ត្រូវបានត្រៀមរួចជាស្រេច ដើម្បីជួយសង្គ្រោះប្រជាពលរដ្ឋ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីគ្រោះមហន្តរាយ ខណៈស្ថានភាពអាកាសធាតុនៅបន្តមានភ្លៀងរលឹម និងអាចមានជំនន់ទឹកភ្លៀងបន្ថែមនៅតំបន់ងាយរងគ្រោះ។ គិតត្រឹមថ្ងៃចន្ទ ទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានីយជលសាស្ត្របានបង្ហាញថា កម្រិតទឹកនៅទន្លេមេគង្គ ទន្លេសាប និងទន្លេបាសាក់ មានការកើនឡើងខ្ពស់ខុសពីធម្មតា។ ក្រសួងធនធានទឹកបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមដងទន្លេ និងតំបន់ទំនាប តាមដានព័ត៌មានជាប្រចាំ និងត្រៀមលក្ខណៈបង្ការគ្រោះទឹកជំនន់។ ជំនន់ទឹកភ្លៀងនេះបណ្ដាលមកពីឥទ្ធិពលព្យុះទី៩ ឈ្មោះ «បាវី» (T2609 Bavi) ដែលបានជះឥទ្ធិពលលើរបបខ្យល់មូសុងនិរតីនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយបានបង្កឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ខ្យល់កន្ត្រាក់ ជំនន់ទឹកភ្លៀង និងការបាក់ដីនៅតំបន់មួយចំនួន ជាពិសេសនៅខេត្តកោះកុង បាត់ដំបង កំពង់ស្ពឺ និងតំបន់ភ្នំជាដើម។ នេះបើតាមការប្រកាសជូនដំណឹងពីក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម កាលពីថ្ងៃទី០៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងជំនាញនេះបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈថា ព្យុះទី៩ «បាវី» នេះ បានបង្កើនឥទ្ធិពលលើរបបខ្យល់មូសុងនិរតី ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ពីមធ្យមទៅខ្លាំង លាយឡំដោយខ្យល់កន្ត្រាក់នៅស្ទើរទូទាំងប្រទេស ជាពិសេសនៅតំបន់ឆ្នេរ តំបន់ភ្នំ និងខេត្តជាប់អាងទន្លេមេគង្គ៕

  

• កម្មកររោងចក្រជាង ១,៣០០នាក់ តវ៉ាបិទផ្លូវជាតិលេខ៣ នៅម្ដុំកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល

  កម្មករជាង ១,៣០០នាក់ នៃរោងចក្រកាត់ដេរ ខូហ្ស៊ី នីត ឯ.ក ដែលកម្មករហៅថា «រោងចក្រអាយខេ» នៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បាននាំគ្នាតវ៉ាបិទកំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៣ ត្រង់ចំណុចស្រុកកណ្តាលស្ទឹង ខេត្តកណ្តាល ដើម្បីទាមទារឲ្យក្រុមហ៊ុនទទួលយកតំណាងកម្មករចូលធ្វើការវិញ និងកែលម្អលក្ខខណ្ឌការងារនៅទីនោះ។ ក្រោយការតវ៉ានេះ មានការសម្របសម្រួល​ពីមន្ត្រីក្រសួងការងារ ទើបផ្លូវជាតិលេខ៣ ត្រូវបានបើកឲ្យធ្វើចរាចរណ៍ជាធម្មតាវិញ។ កម្មករម្នាក់ធ្វើការនៅរោងចក្រ ខូហ្ស៊ី នីត លោក រិន សុចាយ បានប្រាប់ថា លោកធ្វើការងារនៅទីនេះអស់រយៈពេលកន្លះឆ្នាំហើយ ហើយនេះជាលើកទី២ ដែលកម្មករនាំគ្នាតវ៉ា ដោយសារពួកគេយល់ថា ក្រុមហ៊ុនបានអនុវត្តវិធានការមិនយុត្តិធម៌ចំពោះកម្មករ។ លោកលើកឡើង​ថា ខាងកម្មករនិយោជិតបានទាមទារជាច្រើន ក្នុងនោះឲ្យក្រុមហ៊ុនទទួលយកតំណាងកម្មករម្នាក់ចូលធ្វើការវិញ បង្កើនថ្លៃធ្វើដំណើរ និងថ្លៃស្នាក់នៅ ព្រមទាំងបញ្ឈប់ការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពកម្មករក្នុងកន្លែងការងារផង។ លោកនិយាយថា៖ «[មូលហេតុតវ៉ាដោយសារ] បញ្ឈប់មេអត់មានមូលហេតុ ប្តូរវេន ថែមម៉ោង អត់ឲ្យឈប់សម្រាកថ្ងៃនេះថ្ងៃនោះ និងអត់ឲ្យប្រាក់រង្វាន់»។ អនុប្រធានមន្ទីរការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈខេត្តកណ្តាល លោក ស្រី សិរីវឌ្ឍនា ប្រាប់ថា បន្ទាប់ពីមានការចុះសម្របសម្រួលរវាងមន្ទីរការងារ ក្រសួងការងារ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ បញ្ហាដែលកម្មករលើកឡើងត្រូវបានដោះស្រាយ ហើយតាមការព្រមព្រៀង កម្មករ-កម្មការិនីនឹង​វិលត្រឡប់ចូលបំពេញការងារវិញនៅថ្ងៃបន្ទាប់។ លោកបញ្ជាក់ថា ការតវ៉ានេះមានការចូលរួមពីកម្មករ-កម្មការិនីសរុបចំនួន ១,៣៣៦នាក់ ដោយទាមទាររកដំណោះស្រាយទាំង២១ចំណុចប៉ុន្តែក្រោយសម្របសម្រួលចំណុចដែលត្រូវទាមទារនៅត្រឹម១៦ចំណុចដែលពាក់ព័ន្ធទាំងលក្ខខណ្ឌការងារ និងសិទ្ធិរបស់កម្មករ។ លោកលើកឡើងថា៖ «ទាក់ទងទៅនឹង ១៦ចំណុចហ្នឹង គឺពាក់ព័ន្ធទៅនឹងលក្ខខណ្ឌការងារផង ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងសិទ្ធិផង។ ក្នុងនោះដែរ គាត់ជួយប្រធានក្រុមគាត់ (គាត់មិនមែនជាថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពទេណា គឺជានាយកក្រុមដេរ) ដែលត្រូវបានផ្ដាច់កិច្ចសន្យាឈប់ ចិងគាត់ចង់ឲ្យប្រធានក្រុមចូលធ្វើការងារវិញ»។ លោកនិយាយថា ករណីដែលកម្មករទាមទារឲ្យទទួលប្រធានក្រុមឈ្មោះ ដួង ស្រីដែន ចូលធ្វើការវិញ គឺជាវិវាទបុគ្គល ដែលអាចបន្តដោះស្រាយតាមនីតិវិធីច្បាប់ ប្រសិនបើភាគីពាក់ព័ន្ធមិនពេញចិត្តលទ្ធផលនៃការសម្របសម្រួល។ លោកលើកឡើងថា៖ «ចឹងយើងបានដោះស្រាយសម្របសម្រួលហើយថា ប្រសិនជាវិវាទហ្នឹងជាវិវាទបុគ្គល ប្រសិនជាម្នាក់ដែលជាប្រធានក្រុមឈ្មោះ ដួង ស្រីដែន បើគាត់អត់ពេញចិត្តទេ គាត់អាចដាក់ពាក្យទៅក្រសួងដើម្បីសម្របសម្រួលបន្ថែម ដើម្បីទូទាត់ប្រាក់បំណាច់ ប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់តាមច្បាប់»។ ជុំវិញករណីនេះ ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា អ្នកស្រី យ៉ាង សោភ័ណ្ឌ យល់ឃើញថា ការទាមទាររបស់កម្មករមានភាពសមស្រប ដោយសារក្នុងអំឡុងពេលដែលតម្លៃទំនិញ និងការចំណាយប្រចាំថ្ងៃបានកើនឡើង រីឯប្រាក់ឈ្នួលរបស់កម្មករនៅមានកម្រិតទាប។ អ្នកស្រីអំពាវនាវឲ្យនិយោជក និងកម្មករបន្តការចរចាដោយសន្តិវិធី ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលស្របតាមច្បាប់ការងារ។ អ្នកស្រីក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា ប្រសិនបើការបញ្ឈប់តំណាងកម្មករ ឬតំណាងសហជីព មិនអនុវត្តតាមនីតិវិធីច្បាប់ទេ កម្មករមានសិទ្ធិទាមទារឲ្យនិយោជកអនុវត្តតាមច្បាប់ និងការពារសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ខ្លួន។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ជាទូទៅខ្ញុំគិតថា វាអត់មានអីល្អជាងការដែលភាគីកម្មករនិយោជិត ភាគីនិយោជក និងក្រសួង រួមទាំងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ អង្គុយតុជជែកគ្នារកដំណោះស្រាយជុំវិញបញ្ហាហ្នឹងឡើយ ដើម្បីឱ្យការទាមទាររបស់កម្មករនិយោជិតទទួលបានលទ្ធផល ហើយពួកគាត់បានចូលធ្វើការងារវិញ»។ អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនមានដំណោះស្រាយជុំវិញរឿងហ្នឹងទេ ខ្ញុំគិតថាជាទូទៅនិយោជិត ពួកគាត់មិនបោះបង់សិទ្ធិរបស់ពួកគាត់ទេ ព្រោះការសម្រេចចិត្តធ្វើកូដកម្ម និយោ​ជិតរបស់យើងដឹងហើយថា គាត់ហ៊ានលះបង់ដើម្បីទាមទារអ្វីដែលជាការចង់បានរបស់គាត់»៕

  

• ពលរដ្ឋនៅ៥គ្រួសារខេត្តព្រៃវែង ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរពន្លឿនការអនុវត្តសាលដីកាតុលាការកំពូល ករណីទំនាស់ដីធ្លីសហគមន៍

  ពលរដ្ឋនៅស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង៥គ្រួសារ ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរពន្លឿនការអនុវត្តសាលដីកាតុលាការកំពូល ករណីទំនាស់ដីធ្លីសហគមន៍។ ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យដឹងថា ពួកគាត់រងគ្រោះដោយសារការរំលោភបំពានដីសហគមន៍ពីបុគ្គលខាងក្រៅ និងស្នើសុំឱ្យអាជ្ញាធរពន្លឿនការដោះស្រាយ ក្រោយសាលដីកាតុលាការកំពូលសម្រេចទទួលស្គាល់ដីសហគមន៍នេះថាស្របច្បាប់ តែរហូតមកដល់ពេលនេះ សហគមន៍នៅមិនទាន់បានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងនៅឡើយ។ ប្រភពពីពលរដ្ឋឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំ២០០០ ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៦៣ គ្រួសារត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ដីមួយកន្លែង ស្ថិតនៅភូមិស្ទឹងស្លូត ឃុំអ្នកលឿង ស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង ដែលប៉ះពាល់ដោយគម្រោងសាងសង់ផ្លូវជាតិលេខ១ ពីភ្នំពេញ ទៅក្រុងបាវិត ខេត្តស្វាយរៀង។ តែប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលបានដីជាក់ស្ដែងមានតែ ៤៨ គ្រួសារ ចំណែក ១៥ គ្រួសារទៀត បានលក់ដីនេះទៅឱ្យអ្នកផ្សេង និងចាកចេញទៅ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលប៉ះពាល់ក្នុងគម្រោងនេះ អ្នកស្រី ស៊ិន យិន អាយុ ៧៥ ឆ្នាំ លើកឡើងថា ក្រោយសហគមន៍អ្នកស្រីទទួលបានដីសំណងពីរដ្ឋាភិបាល ក្រុមគ្រួសារខ្លះបានសម្រេចចិត្តលក់ដីដែលពួកគេទទួលបាន ហើយបុគ្គលដែលទិញដីនោះ បែរជាមកគ្រប់គ្រងលើសដីដែលខ្លួនបានទិញទៅវិញ។ អ្នកស្រីអះអាងថា ស្រាប់តែនៅឆ្នាំ២០១៧ បុគ្គលទាំងនោះបានរំលោភដីសហគមន៍អ្នកស្រី ដោយចាក់ដីបំពេញ និងបុកគ្រឹះធ្វើរបងហ៊ុមព័ទ្ធសម្រាប់ធ្វើសំណង់រឹង។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «សុំឱ្យអាជ្ញាធរភូមិ ឃុំ ស្រុក រៀបចំដីសាធារណៈដែលរដ្ឋាភិបាលសន្យា។ មួយទៀតគឺសំណូមពរលើរឿងក្ដីរបស់មីងទាំងអស់គ្នា សូមតុលាការបញ្ចប់ឆាប់ៗ ព្រោះពួកមីងចាស់ៗអស់ហើយ និងមានជំងឺប្រចាំកាយផង ហើយជួយដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀតដែលគេរំលោភ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «មានព្រំប្រទល់ មានប្លង់ច្បាស់លាស់ ហើយក៏មានមេធាវីការពារក្ដីឱ្យដែរ ប៉ុន្តែឥឡូវឈ្នះសព្វគ្រប់រហូតដល់តុលាការកំពូលកាត់ក្ដីឱ្យឈ្នះដែរ។ [...] គឺស្ងាត់រហូត។ ខាងអ៊ំនេះវេចខ្ចប់តែការឈ្នះពីរខែបីឆ្នាំហើយ អត់មានដំណោះស្រាយសោះ»។ អ្នកស្រីថា បើទោះបីជាសហគមន៍បានប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរឱ្យជួយអន្តរាគមន៍ទប់ស្កាត់ក៏ដោយ ក៏បុគ្គលទាំងនោះនៅតែបន្តសកម្មភាពរំលោភបំពានជាបន្តបន្ទាប់ដដែល។ អ្នកស្រីក៏បានប្ដឹងទៅសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង ហើយសាលាដំបូងខេត្តបានសម្រេចឱ្យសហគមន៍អ្នកស្រីឈ្នះក្ដីរដ្ឋប្បវេណី នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩។ ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត អ្នកស្រី ភិន វណ្ណា អាយុ ៧២ ឆ្នាំ លើកឡើងថា ទំនាស់ដីធ្លីនៅក្នុងសហគមន៍ស្ដារជីវភាពឡើងវិញនេះ កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០១៧ ក្រោយអ្នកខាងក្រៅយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។ អ្នកស្រីថាសហគមន៍ក៏បានប្ដឹងទៅសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង ដើម្បីស្នើឱ្យតុលាការស្វែងរកដំណោះស្រាយ ដែលជាលទ្ធផលសហគមន៍ទទួលបានសាលក្រមទទួលស្គាល់កម្មសិទ្ធិសហគមន៍ផងដែរ។ ក្រោយមក អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ភាគីចុងចោទដែលរំលោភយកដី​សហគមន៍បានប្ដឹងទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូលជាបន្តបន្ទាប់ តែតុលាការកំពូលនៅតែផ្ដល់សេចក្ដីសម្រេចទទួលស្គាល់សាលក្រមរបស់តុលាការជាន់ទាប។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «កាលណាគេយកដីនេះ ខ្ញុំបាត់បង់មុខរបរ។ ផ្ទះរបស់ខ្ញុំត្រូវកន្លែងរកស៊ី តែដល់ពេលគេយកបែបនេះ ខ្ញុំអត់បានរកស៊ីអ្វីទាំងអស់ បាត់បង់ជីវភាពរកស៊ី បាត់បង់អ្វីៗទាំងអស់ ហើយបាត់បង់ទាំងការងារសហគមន៍ទៀត។ [...] ខ្ញុំចង់បានដីសហគមន៍ខ្ញុំមកអភិវឌ្ឍជាដីសាធារណៈ និងដីអណ្ដូងទឹកជាកម្មសិទ្ធិរបស់សហគមន៍វិញ»។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ដីដែលរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ឱ្យក្នុងមួយគ្រួសារមានក្បាលដី ៧ ម៉ែត្រ បណ្ដោយ ១៦ ម៉ែត្រ និងចំណីថ្នល់ប្រមាណពី ៣០ ទៅ ៤៦ ម៉ែត្រ។ សាលដីកាតុលាការកំពូល ចុះថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ បញ្ជាក់ថា តុលាការកំពូលសម្រេច​សាលដីកាចុងក្រោយឱ្យសហគមន៍នៅភូមិស្ទឹងស្លូត ស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង ខាងលើ ជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើទីតាំងដីនេះដដែល។ ក្នុងនោះតុលាការកំពូលបង្គាប់ឱ្យភាគីចុងចោទមានឈ្មោះ ជា គា, ជា ហនចានដារ៉ា, ជិន ភាព និង ជា សោភ័ណ្ឌ រុះរើសំណង់ចេញពីទីតាំងដីខាងលើ និងសងសំណងខូចខាតពេលវេលាព្រមទាំងសេវាផ្លូវច្បាប់ចំនួន ៨ លានរៀល។ មេឃុំអ្នកលឿង នៃស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង លោក ភោគ ថានី ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យដឹងថា សាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែងបានជូនដំណឹងពីការប្រជុំអនុវត្តសាលដីកាតុលាការកំពូលលើសំណុំរឿងដីធ្លីសហគមន៍ស្ដារជីវភាពចំនួនពីរលើករួចមកហើយ ប៉ុន្តែត្រូវពន្យារពេលទាំងពីរលើក។ ចំពោះមូលហេតុយ៉ាងណា លោកមិនអាចបកស្រាយបានឡើយ ព្រោះលោកគ្រាន់តែចូលរួមសម្របសម្រួលប៉ុណ្ណោះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «តុលាការកំពូលចេញសាលក្រមប្រគល់ដីហើយ។ ដីនោះជាដីសហគមន៍។ ទំនាស់នោះពាក់ព័ន្ធនឹងចំណីដីសហគមន៍ហ្នឹង។ គម្រោងអនុវត្តសាលក្រមពីរដងបីដងហើយ តែគម្រោងខកៗ មិនដឹងយ៉ាងម៉េច»។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រសួងយុត្តិធម៌បានចេញលិខិតអន្តរាគមន៍ជម្រុញឱ្យសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង បន្តចំណាត់ការលើសំណុំរឿងដីធ្លីនេះឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ជាធរមាន។ តែយ៉ាងណា ប្រជាសហគមន៍ថា ពួកគាត់មិនទាន់ទទួលបានដំណឹងថានឹងមានចំណាត់ការឱ្យជនជាប់ចោទទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់នោះឡើយ។ បន្ថែមពីលើនេះ ភាគីចុងចោទបានបដិសេធសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង ដោយសំអាងហេតុផលថា ពួកគេកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ និងស្ម័គ្រចិត្តប្រគល់ជូនរដ្ឋវិញ ប្រសិនបើរដ្ឋត្រូវការ ដោយមិនទាមទារសំណងអ្វីទាំងអស់។ នេះបើតាមសាលដីកាតុលាការកំពូល។ អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង អ្នកស្រី អាត សុខន ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា អ្នកស្រីនឹងពិនិត្យមើលលើករណីនេះ។ ចំពោះការអនុវត្តសាលដីការបស់តុលាការកំពូលយ៉ាងណា គឺអ្នកស្រីមិនទាន់អាចឆ្លើយតបបាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០26។ ពាក់ព័ន្ធនឹងទំនាស់ដីធ្លីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត លើកឡើងថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវធានាថាសហគមន៍ទទួលបានកម្មសិទ្ធិគ្រប់គ្រង ដើម្បីឱ្យសហគមន៍អាចប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍រួម។ លោកថា កាលណាមានសាលដីកាពីតុលាការកំពូលហើយ សាលាដំបូងខេត្តសមីត្រូវអនុវត្តតាមសាលដីកានោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព…

  

• អ្នកនេសាទខ្មែរដែលថៃបានចាប់ខ្លួន ផ្ញើក្ដីនឹករលឹកជូនគ្រួសារនៅស្រុកខ្មែរតាមសំបុត្រសរសេរផ្ទាល់ដៃ

  អ្នកនេសាទខ្មែរក្នុងចំណោមបីនាក់ ដែលត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកថៃចាប់ខ្លួនកាលពីចុងខែកុម្ភៈ នៅក្បែរកោះយ៉រ ខេត្តកោះកុង ផ្ញើសំបុត្រមកកាន់ក្រុមគ្រួសារ ឱ្យបានដឹងពីសុខទុក្ខ អំឡុងពេលពួកគាត់រស់នៅក្នុងពន្ធនាគារថៃ។ កញ្ញា ងឹម គឹមឡាយ វ័យ១៩ឆ្នាំ ជាប្អូនស្រីបង្កើតរបស់លោក ងឹម រដ្ឋ ដែលជាអ្នកនេសាទមួយរូបត្រូវថៃចាប់ខ្លួនយកទៅឃុំនៅពន្ធនាគារថៃ និយាយថា រយៈពេលប្រមាណ១ខែមុន បងប្រុសរបស់កញ្ញា បានផ្ញើសំបុត្រសរសេរដោយដៃផ្ទាល់ តាមអ្នករត់ម៉ូតូឌុប ឱ្យបញ្ជូនបន្តមកកាន់ ថៅកែទូករបស់គាត់ និងបងស្រីរបស់នាង។ កញ្ញា គឹមឡាយ អះអាងថា អក្សរក្នុងសំបុត្រនោះ ជាអក្សររបស់បងប្រុស រួមទាំងមានខ្លឹមសារដែលធ្លាប់និយាយជាមួយគ្នាទៀតផង។ កញ្ញា បន្ថែមថា សំបុត្រនោះ សរសេររៀបរាប់ថា លោករដ្ឋ សុខសប្បាយជាធម្មតា ប៉ុន្តែគាត់ប្រឈមនឹងកង្វះថវិកាចាយវាយនៅទីនោះ។ កញ្ញា និយាយថា៖ «គាត់ថា សុខទុក្ខរបស់គាត់អត់អីទេ។ អត់ប្រាប់ថា ថៃ ធ្វើបាបទេ ប៉ុន្តែគាត់ប្រាប់ថាគាត់ ខ្វះលុយចាយ។ ប្រហែលកន្លែងហ្នឹង អាចចាយលុយបានក៏យើងអត់ដឹង ព្រោះអត់បានទាក់ទងគាត់ផ្ទាល់។ ហើយបងស្រី ខ្ញុំនិងថៅកែទូកក៏ផ្ញើលុយឱ្យគាត់ចាយដែរ ឮថៅកែទូកគាត់ថា ផ្ញើតាមម៉ូតូឌុបគេ ហើយម៉ូតូឌុបផ្ញើតាមប៉ូលីសតចឹង»។ យ៉ាងណាក៏ដោយ កញ្ញានៅតែមិនទាន់ជឿជាក់ និងថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃគ្រួសាររបស់កញ្ញានៅតែបារម្ភពីលោករដ្ឋ និងចង់ឃើញលោកវិលត្រលប់មកវិញ បើទោះបីជាបានទទួលដំណឹងបន្តិចពីសំបុត្ររបស់លោកក្ដី។ កញ្ញា និយាយថា៖ «នៅតែបារម្ភពីគាត់ ព្រោះអី ទោះបីគាត់បានសរសេរសំបុត្រមកយើងពិតមែនប៉ុន្តែយើងនៅតែអត់ប្រាកដចិត្ត ១០០ ភាគរយ ថា សុខទុក្ខគាត់ដូចអ្វីដែលគាត់បានសរសេរមកយើងឬអត់»។ បន្ទាប់ពីបងប្រុសដែលជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដល់ការរៀនសូត្រត្រូវកងទ័ពថៃចាប់ខ្លួន សព្វថ្ងៃសិស្សថ្នាក់ទី១២រូបនេះ បានកាត់បន្ថយការចំណាយច្រើនចំពោះការសម្ភារដែលមិនចាំបាច់ផ្សេងៗ។ សំបុត្រសរសេរដៃដោយអ្នកនេសាទខ្មែរដែលកំពុងជាប់ឃុំនៅថៃ បានរៀបរាប់ពីស្ថានភាពនៃការអនុវត្តទោសរបស់អ្នកទាំងបី ដូចជាកម្រិតទោសទណ្ឌក្នុងម្នាក់ ដែលដាក់ដោយអាជ្ញាធរថៃជាដើម ។ សំបុត្រសរសេរ៖«ក្នុងសំបុត្រ សរសេរថា៖ «សេចក្ដីសំបុត្រជូនទៅដល់អ៊ំ មុត ជាដំណឹង ខ្ញុំបាតប្អូនភាព ព្រមទាំង រដ្ឋ , នាង ចាន់នា សុខទុក្ខធម្មតា តែខ្វះខាតថវិកាចាយប្រចាំថ្ងៃ សូមអ៊ំជួយបំពេញដល់រូបខ្ញុំទាំងបីនាក់ផង។ [...] សូមអ៊ំជួយប្រាប់ដំណឹងនេះ ទៅដល់ក្រុមគ្រួសារ ប្អូនភាព និងក្មួយរដ្ឋផង។ [...] សូមលោកពូ ជួយប្រាប់ប្អូនរបស់ក្មួយរដ្ឋ បើមាន​លុយបង់រំលោះម៉ូតូផង (ខែ៧ ដាច់ហើយ)»។ ជុំវិញករណីនេះ អ្នកនាំពាក្យស្ដីទីនៃក្រសួងការបរទេសលោក ចាន់ រតនា មានប្រសាសន៍ថា អ្នកនេសាទខ្មែរទាំង៣នាក់ ត្រូវបានតុលាការខេត្តត្រាតថៃ កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា កាត់ទោស ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈ៤ខែ ដល់ ១ឆ្នាំ ៤ខែ និងផាកពិន័យ៥០០បាត ក្នុងមួយថ្ងៃ ក្រោមបទចោទចូលដែនទឹកថៃ និងនេសាទខុសច្បាប់។ លោក បន្ថែមថា តុលាការខេត្តត្រាត ផ្ដន្ទាទោសឱ្យអ្នកបើកទូក ជាប់ពន្ធនាគារ ១ឆ្នាំ ៤ខែ និងពិន័យជាប្រាក់សរុប ១២៩ ០០០បាត។ ចំណែកអ្នកនេសាទពីរនាក់ទៀត ជាប់ពន្ធនាគារ ៤ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន៩៤ ០០០បាត ក្នុងម្នាក់ៗ។ លោក បន្តថា នៅពេលកាត់ទោស តុលាការថៃ មិនបានជូនដំណឹងមកកាន់ស្ថានទូតកម្ពុជា ឱ្យបានដឹងនោះទេ ដែលនីតិវិធីនេះគឺ កើតមានស្ទើរគ្រប់ពលរដ្ឋខ្មែរដែលត្រូវចោទថាចូលប្រទេសថៃខុសច្បាប់។ លោក បន្តទៀតថា ភាគីកម្ពុជា សម្រេចមិនប្ដឹងឧទ្ធរណ៍នោះទេ បន្ទាប់ពីមេធាវីការពារក្ដីឱ្យអ្នកនេសាទខ្មែរ ផ្ដល់យោបល់ថា ប្រសិនបើប្ដឹងជំទាស់នោះ នឹងនាំឱ្យការឃុំបន្តអូសបន្លាយពេលបន្ថែមទៀត ខណៈមន្រ្តីទូតកម្ពុជា នឹងជួបអ្នកទាំងបីនៅពន្ធនាគារ នៅថ្ងៃសុក្រ សប្ដាហ៍នេះ ដើម្បីចរចា និងជំរុញឱ្យភាគីថៃដោះលែង។ លោក និយាយថា៖ «វាយកខ្មែរយើងពីដែនទឹកខ្មែរយើង យកទៅកាត់ទោសនៅ(ថៃ) (ថៃ)ចោទ​ថាយើងចូលដែនទឹក(ថៃ)»។ លោក បន្តថា៖ «អីឡូវយើងកំពុងអោយអគ្គកុងស៊ុលយើងទាក់ទងទៅមន្ទីរឃុំឃាំងគេ ដើម្បីសួរនាំ (ទៅជួបថ្ងៃសុក្រ ទី១០ ខែកក្កដា)។ បើគេមិនទាន់ដោះលែងទេ ជំរុញអោយគេដោះលែងពលរដ្ឋយើងទាំង៣រូបនេះ។ […] វាពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការបង់ប្រាក់ យើងមិនទាន់មានប្រាក់បង់អោយគេ អានឹងការឃុំខ្លួន ការដាក់ពន្ធនាគារ វាបន្ត ចឹងយើងអោយមន្រ្តីចុះជួបចរចា ដើម្បីអោយគាត់ដោះលែង»។ អ្នកនេសាទខ្មែរទាំង៣នាក់នេះ ត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកថៃចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដែលថៃចោទថា បានចូលនេសាទត្រីក្នុងដែនសមុទ្រថែនៅក្បែរខេត្តត្រាត។ក្រោយការចាប់ខ្លួនភ្លាមៗ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីប្រកាស ដោយច្រានចោលការចោទនេះ និងទាមទារឱ្យភាគីថៃដោះលែងពលរដ្ឋខ្មែរត្រលប់មកវិញជាបន្ទាន់។ កម្ពុជា និយាយថា កងទ័ពជើងទឹកថៃបានចាប់ខ្លួនអ្នកនេសាទខ្មែរទាំងនោះ ក្នុងដែនទឹកកម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅក្បែរកោះយ៉រ ខេត្តកោះកុង។ លុះក្រោយមក អាជ្ញាធរថៃ សម្រេចឃុំខ្លួនពួកគេទាំង៣នាក់ ក្នុងពន្ធនាគារខេត្តត្រាត ជាបណ្ដោះអាសន្ន…

  

• ក្រសួងបរិស្ថានបិទទីលានចាក់សំណល់ក្រុមហ៊ុនមួយ ដោយសាររោងចក្រនោះបំពុលទឹកធ្វើឱ្យត្រីងាប់

  ក្រសួងបរិស្ថានបានសម្រេចបិទទីលានចាក់សំណល់មួយកន្លែង នៃរោងចក្រកែច្នៃសំណល់អេឡិចត្រូនិករបស់ក្រុមហ៊ុន Mi Ner Va Investment នៅស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ បន្ទាប់​ពីមន្ត្រីជំនាញរកឃើញថា សំណល់រាវពីទីតាំងនេះបានហូរចូលអូរធម្មជាតិ បង្កឱ្យមានការបំពុលបរិស្ថាន និងបណ្តាលឱ្យត្រីងាប់។ ជុំវិញករណីនេះ អ្នកធ្វើការងារផ្នែកបរិស្ថានជំរុញឱ្យរដ្ឋពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យគម្រោងវិនិយោគ ទាំងមុននិងក្រោយផ្តល់អាជ្ញាបណ្ណ។ យោងតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន នៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមការងារអធិការកិច្ចបានរកឃើញថា ទីតាំងចាក់សំណល់រឹងឧស្សាហកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុន Mi Ner Va Investment Co., Ltd មិនបានរៀបចំស្របតាមស្តង់ដារបច្ចេកទេសបរិស្ថាន ដែលបណ្តាលឱ្យសំណល់រាវលេចធ្លាយចូលអូរធម្មជាតិ និងបង្កឱ្យត្រីងាប់។ ក្រុមការងារក៏បានប្រមូលសំណាកទឹកទៅវិភាគ ដើម្បីកំណត់កម្រិតសារធាតុបំពុលបន្ថែម។ ក្រសួងបរិស្ថានបានឱ្យដឹងថា មន្ត្រីជំនាញបានសហការជាមួយអាជ្ញាធរស្រុកស្ទឹងហាវ បញ្ឈប់ការចាក់សំណល់គ្រប់ប្រភេទនៅទីតាំងនេះ និងតម្រូវឱ្យបង្វែរសំណល់ទៅកាន់ទីតាំងដែលមានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ។ ក្នុងសេចក្តីផ្សព្វផ្សាយបន្តថា៖ «ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំពុលបរិស្ថានជាបន្តទៀត ក្រុមការងារបានបន្តអនុវត្តវិធានការច្បាប់ដោយតម្រូវឱ្យពិន័យអន្តរការណ៍ចំពោះក្រុមហ៊ុន Mi Ner Va Investment Co., Ltd. ដែលបានប្រមូលសំណល់រឹងឧស្សាហកម្មទៅចាក់នៅទីតាំងខាងលើ បង្កឱ្យមានបញ្ហាបំពុលបរិស្ថាន និងត្រីងាប់ និងតម្រូវឱ្យផ្តល់សំណងការខូចខាតដោយផ្ទាល់និងដោយប្រយោល រួមនឹងការស្តារបរិស្ថានឡើងវិញ»។ យោងតាមក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDC) កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨ ក្រុមហ៊ុន Mi Ner Va Investment Co., Ltd. បានទទួលវិញ្ញាបនបត្រចុះបញ្ជីជាស្ថាពរ សម្រាប់គម្រោងរោងចក្រកែច្នៃ និងកម្ទេចសំណល់យានយន្ត បរិក្ខារអគ្គិសនី អេឡិចត្រូនិក និងសំណល់ឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ ដែលមានទុនវិនិយោគប្រមាណ ៣០០,៤លានដុល្លារអាមេរិក និងគ្រោងបង្កើតការងារចំនួន ៥៤៥កន្លែង។ សកម្មជនបរិស្ថានលោក ម៉ា ចិត្រា បានគាំទ្រចំពោះចំណាត់ការរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន ប៉ុន្តែលោកយល់ថា ការអនុវត្តវិធានការគួរតែធ្វើមុនពេលបញ្ហាកើតឡើង មិនមែនរង់ចាំរហូតដល់មានបញ្ហាកើតឡើង ទើបចាត់វិធានការនោះទេ។ លោកនិយាយថា៖ «សង្ឃឹមថាពេលដែលទទួលបានគម្រោងនៃការអភិវឌ្ឍផ្សេងៗទៀត ត្រូវតែមានវិធានការជាបន្ទាន់ កុំចាំដល់ពេលមានបញ្ហាបានយើងទៅទប់ស្កាត់ អាហ្នឹងវាហួសពេលហើយ»។ លោកលើកឡើងថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែពិនិត្យឡើងវិញទៅលើក្រុមហ៊ុនខ្វះបច្ចេក​ទេស ឬខ្វះលទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងសំណល់ បើបញ្ហាកើតឡើងដោយសារកង្វះសមត្ថ​ភាព មន្ត្រីជំនាញគួរផ្តល់ការណែនាំ និងជំនួយបច្ចេកទេស ដើម្បីឱ្យការគ្រប់គ្រងសំណល់អនុវត្តបានត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំងការពារបរិស្ថានបានប្រសើរឡើង។ ចំណែកប្រធានប្រតិបត្តិនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក ម៉ើ ចាន់ដារ៉ា យល់ឃើញថា វិធានការរបស់ក្រសួងជារឿងត្រឹមត្រូវ ព្រោះសំណល់គីមី និងសំណល់រាវជាប្រភេទសំណល់គ្រោះថ្នាក់ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធទឹក សុខភាពសាធារណៈ និងជីវចម្រុះ។ លោកនិយាយថា៖ «យើងត្រូវការវិធានការទប់ស្កាត់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ហើយការទប់ស្កាត់នេះជាការទប់ស្កាត់ជាប្រព័ន្ធ មិនមែនទប់ស្កាត់តាមព្រឹត្តិការណ៍ទេ។ ដើម្បីចំណាត់ការហ្នឹងដើរ ហើយមានការត្រួតពិនិត្យនិងវាយតម្លៃយន្តការបានត្រឹមត្រូវ ព្រោះការធ្វើបែបនេះនឹងជួយឱ្យក្រសួងអាចប្រមើលមើលពីវិសាលភាព ក៏ដូចជាប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រង»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងបរិស្ថានគួរពង្រឹងការធ្វើអធិការកិច្ច និងការត្រួតពិនិត្យស្តង់ដារបច្ចេកទេសរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានហានិភ័យបំពុលបរិស្ថាន ជាពិសេសក្រុមហ៊ុនដែលគ្រប់គ្រងសំណល់គីមី និងសំណល់ឧស្សាហកម្ម ដើម្បីបង្ការហានិភ័យមុនពេលបញ្ហាកើតឡើង និងធានាថាក្រុមហ៊ុនទាំងអស់អនុវត្តតាមបទដ្ឋានបរិស្ថានដែលបានកំណត់។ លោកនិយាយថា៖ «ខ្ញុំគិតថាវាអាចមានបញ្ហានៅពីក្រោយការអនុម័តឱ្យក្រុមហ៊ុនមួយនេះបានអនុវត្ត។ បើទោះបីជាមានការទប់ស្កាត់ [តែបើ] មិនបានត្រឹមត្រូវទេ វាអាចឱ្យមានវិនាសកម្មដល់អេកូឡូស៊ីនៅក្នុងទឹកដែលមានស្រាប់ ដូចយើងមើលឃើញមានត្រីងាប់អីជាដើម»៕