លោក រ៉ុង ឈុន ទាមទារសិទ្ធិធ្វើនយោបាយវិញ ក្នុងសវនាការជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខនៅតុលាការកំពូល
លោក រ៉ុង ឈុន ទាមទារសិទ្ធិធ្វើនយោបាយវិញ ក្នុងសវនាការជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខនៅតុលាការកំពូល។ តុលាការកំពូល នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ បានបើកសវនាការជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខរបស់ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ជំទាស់នឹងការសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ទាបដែលបានកាត់ទោសរូបលោក។ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន ដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល៤ឆ្នាំ ពិន័យប្រាក់ចំនួន ៤លានរៀល ព្រមទាំងដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងសិទ្ធិឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត ក្រោមបទចោទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និង «បទមិនរាងចាល បន្ទាប់ពីការផ្ដន្ទាទោសបទមជ្ឈិម»។ លើសពីនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ក៏បានបន្ថែមទោសដោយដកហូតសិទ្ធិនយោបាយរបស់លោកជាអចិន្រ្តៃយ៍ផងដែរ។ ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានបន្ទាប់ពីដើរចេញពីបន្ទប់សវនាការថា លោកបានស្នើសុំតុលាការកំពូលឱ្យច្រានចោលទាំងសាលក្រម និងសាលដីការបស់តុលាការជាន់ទាប ព្រមទាំងបានរំលឹកមន្ត្រីតុលាការអំពីពាក្យសច្ចាប្រណិធាន (ស្បថស្បែ) របស់ខ្លួនមុនចូលកាន់តំណែង។ លោកបានថ្លែងថា៖ «ស្នើឱ្យតុលាការកំពូលបដិសេធនូវសាលក្រមព្រហ្មទណ្ឌសាលាដំបូង និងបដិសេធសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ជាស្ថាពរ ព្រមទាំងផ្ដល់សេរីភាពឱ្យខ្ញុំបានពេញលេញក្នុងការចូលរួមប្រកួតប្រជែងនយោបាយឡើងវិញ។ លោកបន្ថែមថា ៖«ខ្ញុំក៏បានសំណូមពរទៅតុលាការដែរ ព្រោះខ្ញុំក៏ធ្លាប់ស្បថចូលកាន់តំណែងជាឧត្តមមន្ត្រីដែរ។ ដូច្នេះ ចៅក្រមតុលាការមុននឹងអង្គុយលើកៅអីជំនុំជម្រះ ត្រូវតែនឹកឃើញពាក្យស្បថ ដែលសន្យាថានឹងយកចិត្តទុកដាក់ផ្ដល់យុត្តិធម៌ និងគោរពនូវអ្វីដែលខ្លួនបានស្បថ»។ លោក រ៉ុង ឈុន បានបញ្ជាក់ថា តុលាការកំពូលនឹងប្រកាសសាលដីកានៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខនេះ ហើយលោករំពឹងថា តុលាការនឹងផ្ដល់សិទ្ធិនយោបាយដល់លោកឡើងវិញ៖ «តុលាការនឹងផ្ដល់យុត្តិធម៌ និងផ្ដល់សេរីភាពឱ្យខ្ញុំ ដើម្បីបន្តជីវិតនយោបាយទៅខាងមុខ»។ អ្នកគាំទ្រខ្លះបានកាន់បដា និងខ្លះទៀតកាន់ឧបករណ៍បំពងសំឡេង ស្រែកបណ្ដើរដើរបណ្ដើរ ដើម្បីហែហមទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិរូបនេះ ចេញពីតុលាការសំដៅទៅសួនមុខវត្តបទុមវតី ប៉ុន្តែត្រូវបានកម្លាំងមានសមត្ថកិច្ចជាច្រើននាក់ឃាត់ដំណើរមិនឱ្យបន្តទៅមុខ។ នៅបរិវេណតុលាការកំពូលនាព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មានវត្តមានក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិ ព្រមទាំងតំណាងអង្គការនានាបានចូលរួមឃ្លាំមើលដំណើរក្ដីកាំនេះ។ សង្គមស៊ីវិលទាំងនោះរួមមាន អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) សហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងអង្គការក្នុងស្រុកដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) សមាគមអាដហុក (ADHOC) និងអង្គការលីកាដូ (LICADHO) ជាដើម។ ចំណែកឯអ្នកគាំទ្រលោក រ៉ុង ឈុនរាប់រយនាក់ ក៏បានធ្វើដំណើរទៅដល់មុខតុលាការកំពូល។ លោក អែម ចន្ថា សហមេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន បានប្រាប់ថា សវនាការនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជំនុំជម្រះបណ្ដឹងសារទុក្ខរបស់កូនក្ដីលោក ដោយជជែកទៅលើអង្គច្បាប់។ លោកមេធាវីអះអាងថា ការចោទប្រកាន់កូនក្ដីលោកតាំងពីដំណាក់កាលសាលាដំបូងរហូតដល់សាលាឧទ្ធរណ៍ មានការភ័ន្តច្រឡំអំពីអង្គហេតុ និងការយកអង្គច្បាប់មកចោទប្រកាន់ខុស ព្រោះកូនក្ដីលោកមិនបានប្រព្រឹត្តអំពើញុះញង់ឡើយ ពោលគឺគ្រាន់តែជាការបញ្ចេញមតិប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានថ្លែងថា៖ «មេធាវីបានលើកឡើងអំពីសិទ្ធិមួយចំនួននៃការបញ្ចេញមតិ ដែលមិនមែនជាការចោទប្រកាន់ទៅលើបទញុះញង់ទេ ព្រោះតាមពិតទៅ កូនក្ដីមិនបានរៀបចំផែនការ ហើយក៏គ្មានសកម្មភាព ឬក្រុមណាមួយទទួលផល ឬទទួលផែនការពីការលើកឡើងរបស់កូនក្ដី ដែលរងការចោទថាពីបទញុះញង់នោះដែរ។ បើមិនមែនជាបទញុះញង់ វាក៏មិនអាចចោទប្រកាន់តាមមាត្រា ៨៨ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ស្តីពីបទមិនរាងចាលនោះបានឡើយ»។ បន្ថែមពីនេះ លោក អែម ចន្ថា បានបញ្ជាក់ថា ការស្នើសុំដកសិទ្ធិនយោបាយកូនក្ដីលោក គឺផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រោះមាត្រា ៣៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនបានចែងឱ្យដកសិទ្ធិនយោបាយនោះឡើយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោករំពឹងថា តុលាការកំពូលនឹងពិចារណាទម្លាក់ចោលបទចោទប្រកាន់លើកូនក្ដីរបស់លោក។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបាទក្នុងនាមជាមេធាវីការពារ ក៏ដូចជាសហមេធាវីដែរ មានការរំពឹងយ៉ាងមុតមាំថា ក្រុមប្រឹក្សាសភាព្រហ្មទណ្ឌរបស់តុលាការកំពូល លោកនឹងពិចារណាទៅតាមអ្វីដែលជាការស្នើសុំរបស់កូនក្ដី និងទៅតាមអ្វីដែលជាការលើកឡើងអំពីអង្គច្បាប់របស់សហមេធាវី ដោយសម្រេចឱ្យកូនក្ដីខ្ញុំបាទរួចផុតពីបទចោទ និងបដិសេធចោលនូវសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ»។ ចំណែកឯ លោក សុខ គឹមសេង អនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ ដែលបានចូលរួមស្ដាប់សវនាការនោះដែរ បានកត់សម្គាល់ថា តុលាការហាក់ពុំមានភស្តុតាងរឹងមាំណាមួយមកគាំទ្របទចោទប្រកាន់លើលោក រ៉ុង ឈុន ឡើយ។ លោកបន្ថែមថា៖ «គណបក្សកម្លាំងជាតិមានក្ដីសង្ឃឹមថា តុលាការកំពូលនឹងទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ពីសំណាក់តុលាការទាំងពីរថ្នាក់»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ អ្នកស្រី ឌី ម៉ូឡានី បានបញ្ជាក់ថា អ្នកស្រី មិនអាចឆ្លើយតបភ្លាមៗបានទេ ហើយគាត់នឹងឆ្លើយតបតាមសារតេឡេក្រាមតាមក្រោយ។ អ្នកស្រីថា៖ «បើសិនជាបងមានសំណួរបងអាចទម្លាក់ក្នុងតេឡេក្រាមបានខ្ញុំឆ្លើយតាមក្រោយ[...]អាចសួរបានក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចឆ្លើយឥឡូវបានទេដោយសារខ្ញុំជាប់ប្រជុំ»។ ជុំវិញករណីនេះ លោក យី សុខសាន្ត មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា (ADHOC) យល់ឃើញថា បទចោទប្រកាន់ដែលតុលាការដាក់បន្ទុកលើលោក រ៉ុង ឈុន ហាក់មានភាពស្រពិចស្រពិល។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកសង្ឃឹមថា តុលាការកំពូលនឹងផ្ដល់យុត្តិធម៌ដល់លោក រ៉ុង ឈុន។ លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «អង្គការសង្គមស៊ីវិល ចង់ឃើញអ្នកនយោបាយខ្មែរមានឯកភាពជាតិ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ [...] ហើយយើងស្នើសុំដោយទទូចឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាស្ថាប័នតុលាការ…
១៥ មិថុនា ២០២៦
ភរិយានាយករងបឋមសិក្សាមួយ ទទូចសុំតុលាការដោះលែងស្វាមី ដែលជាប់ពន្ធនាគារព្រោះនិយាយរឿងព្រំដែន
ភរិយារបស់នាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាតនៅខេត្តសៀមរាប ទទូចសុំឱ្យតុលាការដោះលែងស្វាមីឱ្យមានសេរីភាពវិញ បន្ទាប់ពីសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញផ្ដន្ទាទោសស្វាមីគាត់គឺលោក ម៉ា ចន្ទតារា ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់២លានរៀលពីបទញុះញង់។ លោក ម៉ា ចន្ទតារា គឺជានាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាត នៅស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ភរិយារបស់ លោកគឺអ្នកស្រី សុខ សុភក្រ័ ប្រាប់ប្រជាកាសែតថា ការចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសប្ដីអ្នកស្រីឱ្យជាប់ពន្ធនាគារគឺជារឿងអ្នកស្រីពិបាកទទួលយក។ អ្នកស្រីថា៖ «អារម្មណ៍មួយហ្នឹងវាពិបាកទទួលយក[...]អារម្មណ៍ជាប្រពន្ធពិបាកណាស់ ពេលដែលបាត់បង់ប្ដីទៅ ព្រោះប្ដីជាអ្នករកលុយរកប្រាក់ចំណូលចូលក្រុមគ្រួសារ ដល់ពេលអត់ពីប្ដីទៅ ខ្ញុំអត់មានអីទីពឹងទេ វាអត់មានអីបន្តហើយថ្លៃចំណាយចាយវាយក៏វាច្រើនដែរ»។ អ្នកស្រី សុភក្រ័ ឱ្យដឹងថា បន្ទាប់ពីស្វាមីត្រូវបានចាប់ខ្លួន បន្ទុកគ្រួសារទាំងប៉ុន្មានបានធ្លាក់លើគាត់តែឯង រួមទាំងបំណុលប្រមាណ៥ពាន់ដុល្លារអាមេរិក ដែលត្រូវសងគេ២០០ដុល្លារប្រចាំខែ។ បន្ថែមពីនេះ អ្នកស្រីមានបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់ម្ដាយឪពុក និងម្ដាយក្មេក ដែលសុទ្ធតែមានជំងឺប្រចាំកាយ ដោយពួកគាត់មានវ័យចំណាស់ទាំងអស់ គឺម្ដាយបង្កើតនិងម្ដាយក្មេកវ័យជាង៧០ឆ្នាំ ឯឪពុកវ័យ៨៥ឆ្នាំ។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី សុភក្រ័ ស្នើសុំតុលាការទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ និងដោះលែងស្វាមីឱ្យលោកមានសេរីភាពវិញ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «សំណូមពរចង់ឱ្យតុលាការហ្នឹងលុបការចោទប្រកាន់គាត់ ចង់ឱ្យដោះលែងគាត់មកវិញ ព្រោះកំហុសគាត់លើកទី១ ចង់ឱ្យគាត់លុបការចោទប្រកាន់ គ្រាន់តែណែនាំគាត់ ឱ្យគាត់ធ្វើលិខិតសុំអភ័យទោស ជាវីដេអូជាអី»។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានផ្តន្ទាទោសនាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាត នៅស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប លោក ម៉ា ចន្ទតារា ដាក់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់២លានរៀល ពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម និងបទប្រមាថ តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៩៤ ៤៩៥ និង ៥០២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ នេះបើតាមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ។ សហមេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក ម៉ា ចន្ទតារា គឺលោក អែម ចន្ថា បានប្រាប់ថា លោកនឹងរៀបចំពាក្យបណ្ដឹង ដើម្បីប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ ជំទាស់នឹងការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញដែលបានកាត់ទោសកូនក្ដីគាត់ដាក់ពន្ធនាគារ។ លោកថា៖ «កូនក្ដីបានទាក់ទងមក ទាក់ទងមកឱ្យជួយប្ដឹងឧទ្ធរណ៍។ អ៊ីចឹងយើងខ្ញុំនឹងរៀបចំធ្វើពាក្យបណ្ដឹងឧទ្ធរណ៍ឱ្យគាត់»។ ជុំវិញករណីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត សង្កេតឃើញថា ការដែលសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានផ្ដន្ទាទោស លោក ម៉ា ចន្ទតារា ដាក់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំនេះ វាជាការដាក់ទោសអតិបរមា ឬមានន័យថាជាទោសធ្ងន់បំផុត។ លោក សំអាត ថាកន្លងមក ទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិតែងតែទទូចឱ្យអាជ្ញាធរ និងតុលាការ ពិនិត្យនិងបែងចែកឱ្យដាច់រវាងសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងបទល្មើស។ លោកថា៖ «ចំណុចទាំងអស់នេះ កាលណាបើមិនបានបែងចែកឱ្យដាច់ពីគ្នា វាអាចនាំឱ្យមានការរិះគន់ថាវាជាការរំលោភទៅលើសេរីភាពនៅក្នុងការបញ្ចេញមតិ»។ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ នគរបាលពីស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តសៀមរាប និងស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានចាប់ខ្លួននាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាត លោក ម៉ា ចន្ទតារា នៅផ្ទះរបស់លោកនៅឃុំពួក ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ លីកាដូកត់សម្គាល់ឃើញថា ការចាប់ខ្លួននេះគឺបន្ទាប់ពីលោក ចន្ទតារា បានចែករំលែកនិង បង្ហោះសារនៅបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់លោក រិះគន់បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងរិះគន់ពីករណីចាប់ខ្លួនអ្នកកាសែតម្នាក់ដែលលើកឡើងពីបញ្ហាខ្វះខាតទឹករបស់ទាហានកម្ពុជា។ បច្ចុប្បន្នលោកត្រូវបានឃុំខ្លួននៅមណ្ឌលអប់រំកែប្រែទី ១ (ព្រៃស) រាជធានីភ្នំពេញ៕
១៣ មិថុនា ២០២៦
សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបើកសវនាការជម្រះក្ដីលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន ពីបទញុះញង់មួយករណីផ្សេងទៀត
សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បើកសវនាការជំនុំជម្រះក្ដីលើសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន ក្រោមបទ «ញុះញង់» ដែលជាបទចោទទៅលើមួយករណីផ្សេងទៀត បន្ថែមទៅលើករណី CLV-DTA។ ការបើកសវនាការនេះ គឺបន្ទាប់ពីលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន បានប្ដឹងឧទ្ធរណ៍កាលពី ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ជំទាស់ទៅនឹងសាលក្រមកំបាំងមុខរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញដែលបានសម្រេចកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ឱ្យលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន ជាប់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់៤លានរៀល។ សហមេធាវីការពារក្ដីឱ្យសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន គឺលោក សឺន ជុំជួន និងលោក អែម ចន្ថា ឱ្យដឹងថា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានកាត់ទោសកំបាំងមុខកូនក្ដីរបស់ពួកគាត់ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។ មេធាវីថា ការកាត់ទោសលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន គឺពាក់ព័ន្ធនឹងការអធិប្បាយរបស់លោកជុំវិញរឿងរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ដែលកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ បង្គាប់ឱ្យអនុប្រធានតុលាការកំពូលលោក ជីវ កេង ឱ្យធ្វើជាប្រធានស្ដីទីតុលាការកំពូលរហូតដល់តែងតាំងជាប្រធានផ្លូវការ។ សហមេធាវីទាំងពីររូបបញ្ជាក់ថា គ្រប់នីតិវិធីនៃសំណុំរឿងនេះត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញធ្វើឡើងដោយកំបាំងមុខ តាំងពីដំណាក់កាលនគរបាលយុត្តិធម៌ ដំណាក់កាលអយ្យការ ចៅក្រមស៊ើបសួរ ការជម្រះក្ដី និងការប្រកាសសាលក្រម។ សហមេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន គឺលោក សឺន ជុំជួន ប្រាប់ថា នៅក្នុងសវនាការសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ តុលាការបានសួរដេញដោលជនជាប់ចោទ និងសាក្សី ពីអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់។ លោកមេធាវីអះអាងថាអ្វីដែលកូនក្ដីលោកបានផ្សព្វផ្សាយនោះ មិនមានចេតនាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសង្គមឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះ លោកមេធាវី ជុំជួន បានដាក់សំណើ៣ចំណុចទៅកាន់តុលាការ។ លោកថា៖ «ពិចារណាទៅលើធាតុផ្សំឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់មុននឹងចេញសាលដីកាសម្រេចយ៉ាងណានោះ។ ចំណុចទី២ឱ្យពិចារណាទៅលើភស្តុតាងក៏ដូចជាសាក្សី ហើយនិងភស្ដុតាងកសាងដោយសមត្ថកិច្ច។ ហើយទី៣ពិចារណាទៅលើច្បាប់ ទាំងច្បាប់ជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ អ៊ីចឹងជាចំណុចដែលយើងស្នើសុំឱ្យតុលាការពិចារណាទាំង៣ចំណុចហ្នឹងហើយឱ្យកូនក្ដីហ្នឹងបានរួចផុតពីបទចោទ»។ លោកមេធាវីប្រាប់ថា តុលាការនឹងប្រកាសសាលដីកានៅថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយលោកសង្ឃឹមថា តុលាការនឹងសម្រេចឱ្យកូនក្ដីលោករួចផុតពីបទចោទ។ ចំណែកឯភរិយារបស់សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសលោក ស្រ៊ុន ស្រន គឺអ្នកស្រី ស៊ីង សុភីណា បារម្ភថាប្ដីគាត់នឹងបន្តជាប់ពន្ធនាគារពីបទចោទនេះ និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងផ្លូវចិត្តកូនៗរបស់គាត់។ អ្នកស្រីថា៖ «សំណូមពរឱ្យតុលាការពិចារណាទៅលើបទចោទគាត់ ព្រោះអីគាត់ [លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន] ក៏គ្មានបានធ្វើអីដែរ មួយរយៈ២ឆ្នាំហ្នឹងគឺគាត់នៅក្នុងពន្ធនាគាររហូត សូមឱ្យពិចារណាដោះលែងគាត់ឱ្យមកជួបជុំកូន ជួបជុំគ្រួសារវិញ រកលុយដើម្បីផ្គត់ផ្គង់កូនរៀនបន្ត។ ព្រោះគាត់ធ្វើការងារហ្នឹង ក៏ដើម្បីប្រទេសជាតិទាំងមូលដែរ»។ ប្រជាកាសែតមិនទាន់អាចសុំការអធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក សេង ឌីណា និងអ្នកស្រី ឌី ម៉ូឡានី បានទេត្រឹមរសៀលថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ជុំវិញករណីនេះ មន្រ្តីអង្កេតជាន់ខ្ពស់ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក យី សុខសាន្ត បានប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានក្រោយចេញពីបន្ទប់សវនាការថា លោកមានការសោកស្ដាយចំពោះការដែលតុលាការចោទប្រកាន់សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន ចំពោះបទល្មើសផ្សេងៗគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈដែលសកម្មជនរូបនេះអនុវត្តទោសជាប់ពន្ធនាគារជិតចប់សព្វគ្រប់។ លោកថា៖ «យើងមើលទៅឃើញវាមិនខុសពីអ្នកនយោបាយទេ ដែលយើងមើលឃើញថារឿងក្ដីពេលខ្លះ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ជិតរួចខ្លួនហើយ វាមានចេញបទល្មើសអីផ្សេងៗទៀតយកមកដាក់ទោសទណ្ឌបន្ថែមទៀតពាក់ព័ន្ធទៅអ្នកដែលមានវោហាសព្ទក្នុងការបញ្ចេញមតិ[…]វាជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់ពលរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិ»។ ករណីនេះ លោក សុខសាន្ត អំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាល និងតុលាការឱ្យអនុវត្តកិច្ចការរបស់ខ្លួនតាមច្បាប់ឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន ជាជាងការធ្វើតាមកំហឹង។ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន និងសហការី២រូបទៀតនៅខេត្តសៀមរាប បន្ទាប់ពីពួកគាត់លើកឡើងពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ នៃការបង្កើតតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ឡាវ វៀតណាម ហៅកាត់ថា CLV-DTA តាមរយៈវីដេអូផ្សព្វផ្សាយលើបណ្តាញសង្គម។ លុះនៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានផ្តន្ទាទោសអ្នកទាំងបីឱ្យជាប់ពន្ធនាគារម្នាក់ៗ ២ឆ្នាំ និងពិន័យប្រាក់ចំនួន ៤លានរៀល ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»៕
សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបដិសេធសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់មន្ត្រីបក្សកម្លាំងជាតិ លោក ខឿន វីរ៉ាត់
សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបដិសេធសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់មន្ត្រីគណបក្សកម្លាំងជាតិខេត្តព្រៃវែង លោក ខឿន វីរ៉ាត់ ដែលជាប់ចោទពីបទញុះញង់ និងបទប្រមាថអ្នករាជការសាធារណៈ។ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនសមាជិកគណៈកម្មាធិការនាយកគណបក្ស និងជាប្រធានប្រតិបត្តិបណ្តោះអាសន្នគណបក្សកម្លាំងជាតិប្រចាំខេត្តព្រៃវែង លោក ខឿន វីរ៉ាត់ ទៅសាកសួរនៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បន្ទាប់ពីលោកបានបង្ហោះសាររិះគន់បញ្ហាសង្គម និងចែករំលែកព័ត៌មានលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក។ ក្រោយការចាប់ខ្លួន សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានចោទប្រកាន់លោក ខឿន វីរ៉ាត់ ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និង «បទប្រមាថអ្នករាជការសាធារណៈ» តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៩៤, ៤៩៥ និង ៥០២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងសម្រេចឃុំខ្លួនលោកបណ្តោះអាសន្ននៅពន្ធនាគារខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ បច្ចុប្បន្ន រឿងក្ដីរបស់បុរសដើមកំណើតខ្មែរកម្ពុជាក្រោមរូបនេះ កំពុងស្ថិតនៅដំណាក់កាលចៅក្រមស៊ើបសួរនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។ មេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក ខឿន វីរ៉ាត់ គឺលោក សឺន ជុំជួន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបើកសវនាការជំនុំជម្រះសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់កូនក្ដីលោក។ លោកមេធាវីឱ្យដឹងថា ក្នុងការស្នើសុំនេះ លោកបានលើកហេតុផលមួយចំនួន រួមមាន៖ ស្ថានភាពគ្រួសារ, បញ្ហាសុខភាព និងស្ថានភាពឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារឆ្ងាយជាដើម ប៉ុន្តែត្រូវសាលាឧទ្ធរណ៍បដិសេធ។ លោកមេធាវីបញ្ជាក់ថា៖ «ការសំអាងហេតុផលរបស់យើងទាំងអស់ហ្នឹង គឺត្រូវបានតុលាការបដិសេធ ដោយយល់ថាមិនទាន់សមរម្យដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យជនជាប់ចោទនៅក្រៅឃុំជាបណ្ដោះអាសន្នបាន និងដើម្បីជៀសវាងភាពរាំងស្ទះដល់ការស៊ើបអង្កេតរបស់តុលាការ»។ លោក សឺន ជុំជួន យល់ថា តុលាការមិនបានពិចារណាល្អិតល្អន់ចំពោះភស្ដុតាង រួមមានលិខិតបញ្ជាក់ពីគ្រូពេទ្យដែលលោកបានដាក់ជូននោះឡើយ។ ភរិយារបស់លោក ខឿន វីរ៉ាត់ គឺអ្នកស្រី ថាច់ ចន្ធូ សម្ដែងការសោកស្ដាយជាខ្លាំង ដោយបញ្ជាក់ថាប្ដីរបស់អ្នកស្រីមានជំងឺខ្លាញ់រុំបេះដូង និងលើសឈាមដែលត្រូវព្យាបាល។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា ចាប់តាំងពីប្ដីជាប់ឃុំ អ្នកស្រីត្រូវរ៉ាប់រងបំណុលធនាគារជាង ១ម៉ឺនដុល្លារ (បង់ជាង ២៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ) ថ្លៃផ្ទះជួល និងមើលថែម្ដាយជរាវ័យជាង ៧០ឆ្នាំ ព្រមទាំងចំណាយជិត ២០០ដុល្លារ រាល់ពេលទៅសួរសុខទុក្ខប្ដីនៅខេត្តត្បូងឃ្មុំម្ដងៗ។ ចំណែកឯអនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង យល់ថាការសម្រេចនេះមានចរិតរើសអើងនយោបាយ និងមិនបានឈរលើស្មារតីច្បាប់ទាំងស្រុងឡើយ។ លោកអំពាវនាវឱ្យអ្នកអនុវត្តច្បាប់ឈរលើជំហរស្មោះត្រង់នឹងជាតិ និងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យស្មើភាពគ្នា។ ទាក់ទងនឹងករណីនេះ អ្នកសារព័ត៌មានមិនទាន់អាចសុំការអធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ លោក ឃុន លាងម៉េង បាននៅឡើយទេ ត្រឹមរសៀលថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ អ្នកស្រី ឌី ម៉ូឡានី បានបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លីថាកំពុងជាប់ប្រជុំ។ ដោយឡែក លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) ក៏បានសម្ដែងការសោកស្ដាយផងដែរ ដោយលោកយល់ថា ការឱ្យនៅក្រៅឃុំបណ្ដោះអាសន្ន មិនមែនមានន័យថាបញ្ចប់សំណុំរឿងនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសិទ្ធិដែលតុលាការអាចពិចារណាបាន ប្រសិនបើជនជាប់ចោទសន្យាចូលរួមតាមនីតិវិធី។ សូមរំលឹកថា នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេដែលលោក ខឿន វីរ៉ាត់ ជាប់ពន្ធនាគារ។ កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៣ លោកធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំ ពីបទក្លែងបន្លំ និងប្រើប្រាស់លិខិតក្លែង ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រមូលស្នាមមេដៃចុះបញ្ជីគណបក្សបេះដូងជាតិ៕
ពលរដ្ឋខ្លះសង្ឃឹមនិងខ្លះអស់សង្ឃឹមថាមានដំណោះស្រាយក្នុងរឿងទំនាស់ដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុនឯកជននៅព្រះវិហារ
ពលរដ្ឋមួយចំនួននៅស្រុករវៀង និងស្រុកសង្គមថ្មី ខេត្តព្រះវិហារបដែលមានទំនាស់ដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន ឆាយណាហ្គ្រេតខស ខេមបូឌា អ៊ិនវេសមេន សង្ឃឹមថានឹងទទួលបានដំណោះស្រាយ ក្រោយពួកគាត់បានជួបប្រជុំជាមួយអាជ្ញាធរខេត្ត ខណៈពលរដ្ឋមួយចំនួនទៀតនៅស្រុករវៀង ដែលមានទំនាស់ជាមួយក្រុមហ៊ុន គ្លូបលហ្គ្រីន ខេមបូឌា អេនើជី ឌីវេឡុបមេន អះអាងថាពួកគាត់មិនទាន់ទទួលបានដំណោះស្រាយនោះឡើយ។ ការលើកឡើងនេះគឺក្រោយពីមានកិច្ចប្រជុំរវាងអាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារ តំណាងក្រសួងកសិកម្ម និងក្រសួងរៀបចំដែនដី ព្រមទាំងពលរដ្ឋដែលមានបញ្ហាដីធ្លី និងភាគីក្រុមហ៊ុនទាំង២ កាលពីរសៀលថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ពលរដ្ឋនៅភូមិទួលរវៀង ឃុំរមទម ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ លោក មុត ឈាត ប្រាប់ប្រជាកាសែថា លោកបានកាន់កាប់ដីទំហំ ៩ហិកតា២៧អា ពីឆ្នាំ២០០៨ មក ដោយដាំដំឡូង ចេក និងស្វាយចន្ទី ជាដើម។ លោកឱ្យដឹងថា លោកនិងពលរដ្ឋ៣៩៦គ្រួសារផ្សេងទៀតផ្ដើមមានបញ្ហាដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន ឆាយណាហ្គ្រេតខស ខេមបូឌា អ៊ិនវេសមេន តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយសារភាគីក្រុមហ៊ុនមិនឱ្យពលរដ្ឋចូលដាំដំណាំលើដីខ្លួន។ តែយ៉ាងណាបុរសវ័យ៣៨ឆ្នាំរូបនេះថា ក្រោយកិច្ចប្រជុំជាមួយអាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារកាលពីរសៀលថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ខាងតំណាងក្រសួងកសិកម្មដែលចូលរួមកិច្ចប្រជុំដែរនោះ បានឱ្យពលរដ្ឋអាស្រ័យផលលើដីខ្លួន និងសន្យាស្រង់ស្ថិតិពលរដ្ឋតាមក្រោយ ដើម្បីយកព័ត៌មានទាំងនោះជូនថ្នាក់ដឹកនាំដើម្បីរកដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លី។ លោកថា៖ «ខាងក្រសសួងកសិកម្មគាត់ចុះមក គាត់អនុញ្ញាតឱ្យដាំដុះបន្តទៀត តែគាត់ចុះធ្វើអត្តសញ្ញាណកម្មប្រជាពលរដ្ឋតាមក្រោយ[…]ខ្ញុំសង្ឃឹមខ្ពស់ដែរបើគាត់បានចុះពិតប្រាកដមែន យកព័ត៌មានពិត មកមើលភាពជាក់ស្ដែង ចង់និយាយថា គាត់មកគឺអាចដោះស្រាយបាន»។ខុសពី លោក មុត ឈាត ពលរដ្ឋនៅភូមិសុច ឃុំស្ដៅ ស្រុកសង្គមថ្មី ខេត្តព្រះវិហារដែលមានបញ្ហាដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន ឆាយណាហ្គ្រេតខស ខេមបូឌា អ៊ិនវេសមេនដែរនោះ គឺលោក សុខ បានប្រាប់ថា លោកអស់ជំនឿចិត្តលើអាជ្ញាធរហើយ ព្រោះកន្លងមកអាជ្ញាធរធ្លាប់វាស់វែងដីពលរដ្ឋ និងស្រង់ស្ថិតិម្ដងជាពីរដងមកហើយ តែមិនបានដំណោះស្រាយដែលគាត់ចង់បានឡើយ ពោលគឺក្រោយវាស់វែងអាជ្ញាធរឱ្យលោកទទួលសំណងវិញ ខណៈអ្វីដែលលោកចង់បានគឺដីលោកប៉ុណ្ណោះ។ លោកថា៖ «ដោយសារវាស់ម្ដងហើយ សង្គមថ្មីវាស់ម្ដងហើយអត់ វាស់ហើយអត់ប្រាប់ទំហំដីប៉ុន្មានទេ ទៅបំភ័យប្រជាពលរដ្ឋរឿងគុក រឿងច្រវ៉ាក់ឱ្យទៅទទួលសំណង សុទ្ធតែប្រជាពលរដ្ឋទន្រ្ទានដីរដ្ឋខុសច្បាប់ ត្រូវមានទោសទណ្ឌ។ ដល់ពេលវាស់មួយសាទៀត វាស់ស្រុករវៀងមួយសាទៀត អ៊ីចឹងដូចគ្នា សុទ្ធថ្នាក់ខេត្តស្រុក សុទ្ធតែសុរិយោដីមកវាស់ ហើយនិងមេព្រៃមកវាស់ដល់ពេលហើយ ខ្ញុំអស់ជំនឿដល់ឥឡូវមកវាស់ទៀត។ វាស់ក៏វាស់ទៅប៉ុន្តែខ្ញុំដូចគ្មានជំនឿថាគេដោះស្រាយទេ។ វាស់ហើយប្រហែលជាបំភ័យប្រជាពលរដ្ឋទៀត សំឡុតប្រជាពលរដ្ឋទៀត»។ ជាមួយគ្នានេះ លោកស្នើសុំអន្តរាគមន៍ពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក ហ៊ុន សែន និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យជួយដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីជូនពលរដ្ឋ។ ចំណែកឯពលរដ្ឋនៅភូមិទម្លាប់ ឃុំរួសរាន់ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ អ្នកស្រី ចិន យ៉ន បានប្រាប់ថា អ្នកស្រីមានទំនាស់ជាមួយក្រុមហ៊ុន គ្លូបលហ្គ្រីន ខេមបូឌា អេនើជី ឌីវេឡុបមេន តាំងពីឆ្នាំ២០២៥ ដោយពេលនោះ ភាគីក្រុមហ៊ុនបានយកដីគាត់អស់ប្រមាណ៥ហិកតា។ អ្នកស្រីឱ្យដឹងថាដីដែលគាត់បាត់បង់នោះជាដីរបស់ដូនតាអ្នកស្រីបន្សល់ទុកឱ្យ។ បច្ចុប្បន្នដីដែលសេសស់សម្រាប់គាត់បង្កបង្កើនផលចិញ្ជឹមជីវិតគឺជាដីប្ដីគាត់ទំហំប្រមាណ៥ហិកតាដូចគ្នា។ អ្នកស្រី ចិន យ៉ន ថាដីនេះក៏កំពុងមានទំនាស់ជាមួយក្រុមហ៊ុន គ្លូបលហ្គ្រីន។ ស្ត្រីវ័យ៤៨ឆ្នាំរូបនេះឱ្យដឹងថា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយរដ្ឋបាលខេត្តព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា អ្នកស្រីមានឱកាសនិយាយពីបញ្ហានានាដែលគាត់និងពលរដ្ឋជួបប្រទះ។ គាត់ថាក្នុងកិច្ចប្រជុំ មន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មបានសន្យានឹងពលរដ្ឋថានឹងពិនិត្យដីដែលមានទំនាស់។ អ្នកស្រីថា៖ «អត់មានន័យអីអត់មានផលអីសម្រាប់មកប្រជាពលរដ្ឋខ្ញុំទេប៉ុន្តែខ្ញុំនិយាយខាងអាជ្ញាធរភូមិឃុំខ្ញុំទេណា៎។ តែបើខាងឯកឧត្តម[ពីក្រសួងកសិកម្ម]គាត់ថាសន្យាគាត់នឹងចុះមកមើលផ្ទៃដីរបស់ខ្ញុំដែលប៉ះពាល់នេះមែន។ បើសិនថាបុគ្គលគ្រួសារណា ដែលគាត់ខ្វះខាតអត់មានដីអាស្រ័យផលមែន អាចថាកាត់ឆ្វៀលដីម្ដុំណាជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្ញុំដែរ»។ អ្នកស្រីអះអាងថា ភាគីក្រុមហ៊ុននៅតែបន្តបញ្ចុះបញ្ចូល និងបង្ខិតបង្ខំឱ្យពលរដ្ឋផ្ដិតមេដៃប្រគល់ដី ទោះមានកិច្ចប្រជុំរកដំណោះស្រាយកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ក៏ដោយ។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី ចិន យ៉ន ស្នើសុំអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធចេញប្លង់កម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីជូនពលរដ្ឋ ដោយកាត់ឆ្វៀលដីក្រុមហ៊ុន គ្លូបលហ្គ្រីន ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋអាចបង្កបង្កើនផលចិញ្ចឹមជីវិត។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «ក្នុងនាមខ្ញុំជាប្រជាពលរដ្ឋ តំណាងឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ១៤៦គ្រួសារ ខ្ញុំសូមសំណូមពរថា ដីដែលខ្ញុំនៅសល់នោះ សូមឱ្យកាត់ឆ្វៀលចេញប្លង់រឹងឱ្យជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្ញុំឱ្យបានអាស្រ័យផល។ តែដីដែលខាងក្រុមហ៊ុនទទួលកាន់កាប់ពីប្រជាពលរដ្ឋហើយថាខ្ញុំបានផ្ដិតក្រយៅដៃប្រគល់ជូនក្រុមហ៊ុនជាមិនមែនការពិតទេ។ ខ្ញុំសុំឱ្យក្រុមហ៊ុនប្រគល់ដីជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្ញុំវិញ»។ ប្រជាកាសែតមិនអាចសុំការអធិប្បាយពី ក្រុមហ៊ុន ឆាយណាហ្គ្រេតខស ខេមបូឌា អ៊ិនវេសមេន(China Great Cause (Cambodia) Investment Ltd.) និងក្រុមហ៊ុនគ្លូបលហ្គ្រីន ខេមបូឌា អេនើជី ឌីវេឡុបមេន(Global Green (Cambodia) Energy Development) បានឡើយត្រឹមថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ អភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោក មិន ស៊ីថា បានប្រាប់ប្រជាកាសែតថា មិនមានឡើយករណីឈូសឆាយដំណាំរបស់ពលរដ្ឋដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយភាគីក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ ហើយក៏គ្មានការហាមឃាត់ពលរដ្ឋមិនឱ្យបង្កបង្កើនផលចិញ្ជឹមជីវិត។ ជាមួយគ្នានេះ លោក មិន ស៊ីថា ឱ្យដឹងថា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនៅរដ្ឋបាលខេត្តព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦…
ពលរដ្ឋ៥គ្រួសារនៅក្រចេះអះអាងថា ដីធ្លីរបស់ខ្លួនត្រូវក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយឈូសឆាយរំលោភយក
ប្រជាសហគមន៍សំពុង នៅស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះអះអាងថាមានក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយឈ្មោះ ក្រុមហ៊ុនកសិកម្មយុវជនស្វាយរៀង បានឈូសឆាយដីរបស់ពួកគាត់ ជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីចុងខែឧសភា។ការឈូសឆាយនោះដីពលរដ្ឋចំនួន៥គ្រួសារ រស់នៅភូមិកោះច្បារ ឃុំកោះខ្ញែរ ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ។ ប្រធានសហគមន៍សំពុងនៅភូមិកោះច្បារ ឃុំកោះខ្ញែរ ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ លោក យ៉ប ចាន់សុខុម វ័យ៦០ឆ្នាំឱ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនកសិកម្មយុវជនស្វាយរៀងបានឈូសឆាយដីព្រៃរបស់ខ្លួន និងឈូសចូលប៉ះដីសហគមន៍ចំនួន ៥គ្រួសារ ក្នុងដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ករណីនេះលោកស្នើសុំអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធជួយដោះស្រាយបញ្ហានេះជូនពលរដ្ឋ។ លោកថា៖ «សំណូមពរឱ្យអាជ្ញាធរជួយដោះស្រាយដល់ប្រជាសហគមន៍ខ្ញុំបាទផងនៅក្នុងភូមិកោះច្បារ ឃុំកោះខ្ញែរ ស្រុកសំបូរនេះ តំបន់ព្រៃសំពុងយើងខ្ញុំនេះ ឱ្យដោះស្រាយប្រជាពលរដ្ឋដែលមានប៉ះពាល់គាត់»។ ចំណែកឯសមាជិកសហគមន៍សំពុង លោក ហុង វាសនា បានប្រាប់ថា ចាប់ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភាមកក្រុមហ៊ុនកសិកម្មយុវជនស្វាយរៀង បានឈូសឆាយដីស្រែរបស់លោកចំនួន ៥ហិកតានៅភូមិកោះច្បារ ឃុំកោះខ្ញែរ ព្រមទាំងដីប្រជាសហគមន៍៤គ្រសារទៀតនៅទីនោះ។លោកថា៖ «ក្រុមហ៊ុនយកដីហ្នឹងអស់ទៅអត់មានដីសម្រាប់បង្កបង្កើនផលទេ ព្រោះថ្ងៃខ្ញុំទៅជួបមេការគេអ្នកម្ចាស់អាត្រាក់ហ្នឹងគេថា ម៉េចម៉ាយកសំណងពីគេទៅ។ ថាខ្ញុំមិនចង់បានសំណងទេ យកមកចាយអស់ហើយលុយនោះ។ បើនៅដីហ្នឹងគ្រាន់បានបាចស្រូវបាចអីអ៊ីចឹង»។ សមាជិកសហគមន៍សំពុងវ័យ៤៧ឆ្នាំដែលមានកូន៣នាក់ក្នុងបន្ទុករូបនេះថាលោកទូរសព្ទទៅសួរមេភូមិ និងមេឃុំពីករណីនេះ តែពួកគេឱ្យលោកទៅសួរនាំខាងស្រុកវិញ។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំសូមសំណូមពរដល់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ទាំងអស់ជួយៗសម្របសម្រួល ជួយធ្វើអន្តរាគមន៍ឱ្យបានដីទាំងអស់មកសហគមន៍និងមកប្រជាពលរដ្ឋវិញ បើប្រជាពលរដ្ឋបាត់បង់ដីទៅអត់មានអីរំពឹងទេលោកគ្រូអ៊ើយ មានតែប៉ុណ្ណឹងទេសម្រាប់រស់ទៅមុខទៀតតកូនតចៅទៅ។ បើបណ្ដោយឱ្យក្រុមហ៊ុននៅតែឈូសឆាយអ៊ីចឹងបាត់បង់ដីធ្លីបាត់បង់ព្រៃឈើអស់ហើយ ព្រៃឈើដែលពួកខ្ញុំខំអភិរក្សកន្លងមកបាត់បង់អ៊ីចឹង»។ រីឯសមាជិកសហគមន៍សំពុងមួយរូបទៀតលោក ស្រឹម ណាប់ ប្រាប់ប្រជាការសែតនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនាថា ដីប្រមាណ៣ហិកតាដែលលោកបានពីម្ដាយ ត្រូវក្រុមហ៊ុនឈូសជិតអស់ហើយតាំងពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភាមក។ លោកថា៖ «គេឈូសកន្ទុយដីខ្ញុំតែឈូសពីក្រោយមកវិញ រាល់ដងគេឈូសពីមុខទៅ[...]ខ្លាចតែគេឈូសអស់អត់ទុកអាបន្តិចហ្នឹង»។ ជាការឆ្លើយតប មេភូមិកោះច្បារលោក ជិន សែម បានប្រាប់ថា លោកមិនហ៊ានបញ្ចេញមតិយ៉ាងណាទេចំពោះបញ្ហាដីធ្លីរវាងប្រជាសហគមន៍សំពុង និងក្រុមហ៊ុនកសិកម្មយុវជនស្វាយរៀងនេះ ព្រោះពេលលោកលើកពីបញ្ហានេះប្រាប់មន្ត្រីថាក់ឃុំនិងស្រុក ពួកគេថាដីនេះជារបស់ភាគីក្រុមហ៊ុន។ លោកថា៖ «ពេលប្រជុំខ្ញុំក៏បានសំណើទៅថ្នាក់ដឹកនាំដូចជាឃុំដូចជាស្រុកអី ពេលអង្គប្រជុំហ្នឹងខ្ញុំលើកដែរបញ្ហាហ្នឹង ប៉ុន្តែនិយាយថាគាត់បកមកថាត្រឡប់មកវិញថាដីហ្នឹងជារឿងរបស់ក្រុមហ៊ុនទេ គាត់មានអាជ្ញាប័ណ្ណ គាត់មានប្លង់អីកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់[...]ដីហ្នឹងយើងដឹងថារបស់ក្រុមហ៊ុនហើយ ខ្ញុំក៏អត់ហ៊ានមានយោបល់អីដែរ»។ តែយ៉ាងណាលោកមេភូមិថា លោកបានឱ្យលេខទំនាក់ទំនងខាងឃុំនិងស្រុកដល់ប្រជាសហគមន៍ដែលមានបញ្ហាដីធ្លី ដើម្បីឱ្យពួកគេរាយការណ៍ប្រាប់អាជ្ញាធរទាំងនោះដោយផ្ទាល់។ ជុំវិញករណីនេះ អនុប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស និងដីធ្លី នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក (ADHOC) លោក យិន ម៉េងលី ប្រាប់ថាភាគីក្រុមហ៊ុនជាក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ដែលទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណពីរដ្ឋាភិបាល។ លោកថា៖ «ក្រុមហ៊ុនដែលចូលទៅធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍ហ្នឹងយើងមើលទៅលើគោលការណ៍ច្បាប់ គឺក្រុមហ៊ុនត្រូវតែប្រាប់ដល់អាជ្ញាធរនៅមូលដ្ឋានហ្នឹង ឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានដឹងពីក្រុមហ៊ុនហ្នឹង ហើយពលរដ្ឋក៏ត្រូវតែបានដឹងដែរ[...]នៅពេលដែលអត់ប្រាប់ពលរដ្ឋឱ្យបានដឹង យើងឃើញថាការអភិវឌ្ឍន៍វាធ្វើវាឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋទៅវិញទេ»។ លោក យិន ម៉េងលី ផ្ដល់យោបល់ថា ដើម្បីបញ្ចប់វិវាទដីធ្លីនេះ គឺគួរតែមានការពិនិត្យឡើងវិញនូវការសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ថាប៉ះពាល់ដីសហគមន៍ឬទេ ហើយបោះព្រំដីកំណត់កម្មសិទ្ធិឱ្យច្បាស់លាស់រវាងដីសហគមន៍ និងក្រុមហ៊ុន។ សហគមន៍សំពុង ជាសហគមន៍ការពារព្រៃឈើ ស្ថិតនៅភូមិចំនួន៥ រួមមានភូមិកំពង់ព្នៅ ភូមិជើងពាត ភូមិបាយសំណុំ ភូមិស្វាយចេក និងភូមិកោះច្បារ នៅឃុំកោះខ្ញែរ ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ ដែលមានពលរដ្ឋសរុបប្រមាណជាង២០០គ្រួសារ និងទំហំផ្ទៃដីសរុបចំនួន៤៦១ហិកតា។ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សឱ្យដឹងថា កន្លងមកប្រជាសហគមន៍សំពុងមានវិវាទជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយ ក្រុមហ៊ុនកសិកម្មយុវជនស្វាយរៀង និងក្រុមហ៊ុនកាម៉ាដេនូ វេនឈ័រ និងឈានដល់ការប្ដឹងផ្ដល់តំណាងប្រជាសហគមន៍ដល់តុលាការ៕
សង្គមស៊ីវិល៧៣ស្ថាប័នស្នើនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់
អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាតិ និងអន្តរជាតិចំនួន៧៣ស្ថាប័ននៅថ្ងៃទី២ ខែមិនុថា ឆ្នាំ២០២៦ ផ្ញើលិខិតចំហមួយទៅកាន់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដើម្បីស្នើសុំលោកឱ្យដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ មុនពេលកម្ពុជារៀបចំកិច្ចប្រជុំប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ។ ការស្នើឱ្យដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់នេះ ដែលរួមមាន លោក យឹម លាងហ៊ី លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត លោក ថុន រដ្ឋា កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភូន កែវរស្មី ធ្វើឡើងក្រោយពីសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានលើកពេលសវនាការជំនុំជម្រះសំណុំរឿងពួកគេដែលបានគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ការពន្យារពេលសវនាការនេះដោយហេតុថា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះលោក អ៊ិត សុធា មានធុរៈផ្ទាល់ខ្លួន។ លិខិតចំហទៅកាន់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចុះថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំង៧៣ស្ថាប័ន រួមមានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា(CCHR) អង្គការបណ្តាញប្រជាធិបតេយ្យអាស៊ី Asia Democracy Network(ADN) និងអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ(Amnesty International)ជាដើម បង្ហាញក្ដីបារម្ភចំពោះសកម្មជនទាំង៥ នាក់ព្រោះពួកគេកំពុងជាប់ពន្ធនាគារដែលមានសភាពណែនណាន់តាន់តាប់ ពិបាករស់នៅ និងនៅឆ្ងាយពីគ្រួសាររាប់រយគីឡូម៉ែត្រ ហើយថែមទាំងជាប់ឃុំនៅពន្ធនាគារផ្សេងៗពីគ្នាទៀត។ ពួកគេក៏ព្រួយបារម្ភពីការពន្យារពេលសវនាការនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ដោយមិនទាន់កំណត់ពេលបើកសវនាការជាក់លាក់។ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិញអះអាងថា សកម្មភាពរបស់យុវជនទាំង៥នាក់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មកគឺធ្វើឡើងដោយសន្តិវិធីដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងជំរុញឱ្យដោះស្រាយបញ្ហានានាដែលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដូចជាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបូមខ្សាច់នៅតាមដងទន្លេ និងតំបន់សមុទ្រឆ្នេរ ការបំពុលទឹក និងដី និងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីជាដើម។ លិខិតបន្តថា៖ «យើងខ្ញុំសូមទទូចឱ្យលោក[នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាត់វិធានការសកម្មដែលឈានទៅដល់ការដោះលែងមេដឹកនាំបរិស្ថានវ័យក្មេងទាំង៥រូបនេះ មុនពេលកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី(Francophonie Summit)មកដល់ ឬឱ្យបានកាន់តែឆាប់ជាងនេះ»។ អ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងនៅមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា(CCHR) លោក រស់ សារ៉ាត់ មានប្រសាសន៍ថា ប្រសិនជាមានការដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់នៅមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដែលនឹងអាចមានការចូលរួមពីតំណាងមកពីប្រទេសជាង ៨០ នោះ វាបង្ហាញនូវការគោរពសិទ្ធិមនុស្សពីសំណាក់កម្ពុជា។ លោកថា៖ «ការដែលដោះលែងសកម្មជនបរិស្ថាន និងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សឱ្យមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះអាចជាការបង្ហាញនូវរូបភាពវិជ្ជមានមួយរបស់កម្ពុជាចំពោះកាតព្វកិច្ចសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិរបស់ខ្លួននៅក្នុងវេទិកាដ៏ធំមួយនេះ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ការដោះលែងសកម្មជនទាំងនេះ នឹងអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអាចបន្តកិច្ចការពារបរិស្ថាន ដើម្បីរួមចំណែកទប់ស្កាត់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដែលជាបញ្ហាប្រឈមត្រូវដោះស្រាយជាសកល»។ ភរិយារបស់សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិលោក ថុន រដ្ឋា គឺអ្នកស្រី ប៉ាត់ រស្មី ដែលរស់នៅខេត្តកណ្ដាលបានឱ្យដឹងថា កន្លងមកអ្នកស្រីមិនសូវបានទៅសួរសុខទុក្ខស្វាមីនៅឯពន្ធនា គារ ត្រពាំងថ្លុង ខេត្តត្បូងឃ្មុំទេ ពោលគឺក្នុងមួយខែគាត់ទៅលេងតែម្ដង ឬពីរដងប៉ុណ្ណោះ ព្រោះត្រូវចំណាយថវិកាច្រើន។ អ្នកស្រីថា៖ «ចំពោះការធ្វើដំណើរវាពិបាក ដោយសារតែនៅឆ្ងាយ ខ្ញុំត្រូវចំណាយពេល២ថ្ងៃអី ហើយយើងចំណាយថវិកាក៏ច្រើនដែរ ដើម្បីធ្វើសោហ៊ុយទៅសួរសុខទុក្ខគាត់ ហើយនៅឆ្ងាយ ជាធម្មតានៅឆ្ងាយយើងអត់សូវបានទៅសួរសុខទុក្ខគាត់ទេ[...]នៅខេត្តអាចថាមួយខែខ្ញុំទៅ២ដង ឬម្ដងទេ»។ នៅពេលលោក រដ្ឋា ត្រូវបានដឹកពីពន្ធនាគារត្រពាំងថ្លុង ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មករាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ដើម្បីចូលសវនាការនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅថ្ងៃបន្ទាប់ អ្នកស្រី រស្មី បានឆ្លៀតទៅសួរសុខទុក្ខប្ដីគាត់។ នេះជាឱកាសដែលអាចឱ្យគាត់ជួបមុខប្ដីដោយមិនត្រូវចំណាយច្រើន ខណៈស្ត្រីវ័យ៣៥ឆ្នាំរូបនេះត្រូវរ៉ាប់រងគ្រប់បែបយ៉ាងតែម្នាក់ឯង រួមទាំងមើលថែកូនតូចទាំង៣នាក់ផង។ អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំមានការលំបាកមែនទែន ដោយសារខ្ញុំមានកូនតូចៗដល់ទៅ៣ វាជាបន្ទុកធ្ងន់មែនទែនសម្រាប់ខ្ញុំ ហើយពួកយើងពិតជាមានជីវភាពខ្វះខាតមែនទែន ហើយតាំងពីគាត់ជាប់ពន្ធនាគារមក ខ្ញុំគឺជាបង្គោលគ្រួសារ អ៊ីចឹងខ្ញុំត្រូវរ៉ាប់រងការចំណាយចិញ្ចឹមកូនផង ហើយចំណាយទៅប្ដីដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារផង មកដល់ពេលនេះ គាត់ជាប់ពន្ធនាគារជិត២ឆ្នាំហើយ យើងពិតជាមានការឈឺចាប់»។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី ប៉ាត់ រស្មី ស្នើសុំរដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការដោះលែងប្ដីគាត់និងសកម្មជនបរិស្ថាន៤នាក់ផ្សេងទៀតឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ព្រោះគាត់យល់ថាសកម្មជនទាំងនោះមិនបានប្រព្រឹត្តខុសឡើយ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាតុលាការគួរតែដោះលែងពួកគាត់ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ព្រោះយើងឃើញហើយអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនដែលបានសរសេរសំបុត្រមកកាន់រដ្ឋាភិបាលឱ្យមានការដោះលែងពួកគាត់ ព្រោះអីពួកគាត់អត់មានប្រព្រឹត្តល្មើសអីទេ ហើយការងារដែលពួកគាត់ធ្វើគឺជាការងារដែលជួយប្រយោជន៍ជាតិ»។ ជាការឆ្លើយតប ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពជាលោក ប៉ែន បូណា មានប្រសាសន៍ថា ទាំងរាជរដ្ឋាភិបាល និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីសុទ្ធតែមិនអាចបញ្ជាតុលាការឱ្យដោះលែងបុគ្គលណានោះឡើយ។លោកថា៖ «ការសម្រេចថា អ្នកណាមានទោសឬគ្មានទោស គឺជាឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់តុលាការដែលជាស្ថាប័នតែមួយគត់ដែលជាអ្នកកាត់ក្តី។ រាជរដ្ឋាភិបាល ឬនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬបុគ្គលណាផ្សេងទៀតក៏ដោយ មិនអាចទៅបញ្ជាតុលាការឱ្យទម្លាក់ការចោទប្រកាន់ ឬដោះលែងអ្នកនេះ អ្នកនោះបានទេ។ សូមឱ្យអង្គការទាំងនោះសិក្សាឡើងវិញពីប្រព័ន្ធច្បាប់»។ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានចេញសាលក្រមផ្តន្ទាទោសសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិចំនួន១០នាក់ដាក់ពន្ធនាគារ ក្នុងនោះលោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ឡុង គន្ធា កញ្ញា ភួន កែវរស្មី លោក ពក ខើយ លោក បិញ ពិសិដ្ឋ លោក ថុន រដ្ឋា កញ្ញា រ៉ី រក្សា ដាក់ពន្ធនាគារ៦ឆ្នាំ ពីបទរួមគំនិតក្បត់។ រីឯលោក…
កម្ពុជាដាក់ឱ្យប្រើប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាម QR Code ជាមួយឥណ្ឌា
ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជានៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការនូវប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(QR Code) ដំណាក់កាលទី១ ជាមួយប្រទេសឥណ្ឌា សម្រាប់ប្រជាជនឥណ្ឌាដែលមកកម្ពុជាអាចទូទាត់លុយតាមប្រព័ន្ធឌីជីថលនៅកម្ពុជា។ ការដាក់ឱ្យដំណើរការប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(QR Code) នេះ ធ្វើឡើងរវាងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងធនាគារកណ្ដាលឥណ្ឌា(Reserve Bank of India) និងមានដៃគូសហការ National Payments Corporation of India(NPCI) របស់ឥណ្ឌានិងធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី។ ប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាម QR Code គឺប្រើតាម UPI និង KHQR។ តាមរយៈទំព័ហ្វេសប៊ុក ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថា ពិធីដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការការទូទាត់ឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូតរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសឥណ្ឌា ដំណាកក់កាលទី១ «ឥណ្ឌាស្កេនខេអេចឃ្យូអរកូតនៅប្រទេសកម្ពុជា» ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅរាជធានីភ្នំពេញដោយមានការចូលរួមពីទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាអ្នកស្រី ជា សិរី ឯកអគ្គរាជទូតសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌាប្រចាំនៅកម្ពុជាប្រធានគ្រប់គ្រងទូទៅធនាគារកណ្ដាលឥណ្ឌា លោក Vanlalvawna Bawitlung ព្រមទាំងម្ចាស់អាហារដ្ឋានឥណ្ឌានៅកម្ពុជាជាដើម សរុបប្រមាណ ១៩០ នាក់។ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបន្តថា៖ «ដំណាក់កាលទី១នេះ នឹងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្រួលឱ្យប្រជាជនឥណ្ឌាដែលធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជា អាចស្កេនទូទាត់ថ្លៃទំនិញនិងសេវាតាមខេអេចឃ្យូអរកូតរបស់អាជីវករប្រមាណជាង ៤,៥ លានទីតាំងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីធនាគារចល័តរបស់គ្រឹះស្ថានធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុនៅប្រទេសឥណ្ឌា ប្រកបដោយភាពងាយស្រួល រហ័ស និងសុវត្ថិភាព ស្របពេលដែលកម្ពុជាកំពុងមានកំណើនភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌា»។ ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាអ្នកស្រី ជា សិរី បានសរសេរលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់គាត់ថា ប្រទេសកម្ពុជា និងឥណ្ឌា ដែលជាប្រទេសមានអរិយធម៌បុរាណទាំងពីរបានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងគ្នាហើយតាមប្រព័ន្ធទូទាត់លុយដោយឃ្យូអរកូត។ អ្នកស្រីថា៖ «នៅពេលនេះ ប្រទេសដែលមានអរិយធម៌បុរាណទាំងពីរបានភ្ជាប់គ្នាតាមរយៈការទូទាត់លុយតាមឃ្យូអរ (QR Payment) បន្ទាប់ពីបានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងគ្នារាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយតាមរយៈវប្បធម៌ ជំនឿសាសនា និងពាណិជ្ជកម្ម[...]មិនបាច់ប្រើសាច់ប្រាក់សុទ្ធ មិនបាច់តម្រង់ជួរដូរប្រាក់ គ្មានភាពរញ៉េរញ៉ៃ គឺគ្រាន់តែស្កេន និងទូទាត់ប្រាក់ជាការស្រេច»។ គណៈប្រធាននាយិកាប្រតិបត្ដិជាន់ខ្ពស់ហិរញ្ញវត្ថុនៃធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី កញ្ញា ម៉ារ អមរា បានប្រាប់ប្រជាកាសែតថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះមានគោលបំណងពង្រីកវិសាលភាពនៃការទូទាត់ប្រាក់ឌីជីថល រវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌា ព្រមទាំងគាំទ្រវិស័យទេសចរណ៍នៃប្រទេសទាំងពីរ។ កញ្ញាថា៖ «ជួយសម្រួលគាត់[ប្រជាជនឥណ្ឌា]បានច្រើន គាត់មិនមានការបារម្ភរឿងដូរលុយ ឬមួយក៏កាន់[លុយ]ត្រឡប់ទៅវិញទៅមក វាធ្វើឱ្យកាន់តែស្រួល Consumer ក៏ចំណេញ អ្នកប្រើប្រាស់ក៏ចំណេញ និយាយទៅចំណេញទាំងពេលវេលា ចំណេញទាំងគាត់មាន Track[តាមដាន]ព័ត៌មានក្នុងការប្រើប្រាស់ គាត់មាន Records[កំណត់ត្រា]អីច្បាស់លាស់ស្រួល»។ ជាមួយគ្នានេះ កញ្ញាថាកម្ពុជាក៏បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់នូវប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(QR Code)ដំណាក់កាលទី២ ដោយរង់ចាំតែការសម្រួលពីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធដើម្បីដាក់ឱ្យដំណើរការជាមួយឥណ្ឌា។ ទន្ទឹមនឹងនេះកញ្ញា អមរា ចង់ឱ្យមានការផ្សាយផ្សាយពីប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(QR Code) ដល់សាធារណជនឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីបំផុសឱ្យពួកគេប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនេះ។ អាជីវករនៅខណ្ឌបឹងកេងកង រាជធានីភ្នំពេញលោក ស៊ូ បូរី បានប្រាប់ថា លោកមិនសូវមានអតិថិជនជាជនជាតិឥណ្ឌាទិញទំនិញពីលោកទេ គឺយូរៗមានម្នាក់ ឬពីរនាក់ប៉ុណ្ណោះ។ អាជីវករវ័យ ៤៥ឆ្នាំរូបនេះឱ្យដឹងថា ភ្ញៀវជនជាតិឥណ្ឌាភាគច្រើនប្រើប្រាស់ក្រដាសប្រាក់រៀលដើម្បីទិញទំនិញពីលោក។ ជាមួយគ្នានេះលោកគាំទ្រចំពោះការដែលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាដាក់ឱ្យដំណើរការនូវប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(KHQR) រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសឥណ្ឌា។ លោកថា៖ «បើដាក់អ៊ីចឹងកាន់តែល្អហើយ[...]វាបាញ់លុយវាៗចេញជាលុយខ្មែរមកវិញ ស្កេនអ៊ីចឹងក៏ល្អម្យ៉ាងដែរតើ អ្នកលក់ចូលចិត្ត។ ជួនណាសាសន៍គេមិនដឹងថា ទឹកលុយប៉ុន្មានៗ វាដូរលុយវាទៅបាញ់ទៅជាលុយយើងវិញមក ស្កេនលុយវាតែចេញលុយយើងវិញមក[...]រដ្ឋាភិបាលធ្វើឱ្យយើងប្រើចេះតែប្រើទៅឱ្យតែស្រួល»។ នៅឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិសរុបចំនួន ៥ ៥៦៩ ៧៥២នាក់ ក្នុងនោះមានភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌាសរុប ចំនួន ៧១ ០៤៦នាក់ ឬស្មើនឹងប្រមាណ ១,៣ ភាគរយនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរសរុប។ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌាមកកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២៥ បានថយចុះប្រមាណ ៨,៥ ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ ដែលមានចំនួនភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌាចំនួន ៧៧ ៦៣២នាក់។ជុំវិញករណីនេះ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចនៃរាជបណ្ឌិតសភាគឺលោកបណ្ឌិត គី សេរីវឌ្ឍន៍ យល់ថា ការបង្កើតទំនាក់ទំនងទូទាត់អន្តរជាតិរវាងកម្ពុជានិងឥណ្ឌា វាផ្ដល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ចំនួនពីរជាចម្បងគឺ ការបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរ តាមរយៈប្រព័ន្ធធនាគរ និងការលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍។ លោកថា៖ «ទោះជាភ្ញៀវឥណ្ឌាគាត់មានលុយរបស់គាត់ចាយវាយតិចតួចក្ដី ក៏ប៉ុន្តែចំនួនភ្ញៀវទេសចរមកប្រទេសកម្ពុជាកាន់តែច្រើនកាលណា គឺបានបង្កើតតម្លៃបន្ថែមសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ដូច្នេះហើយ ការបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការទូទាត់នេះគឺលើកកម្ពស់ឱ្យមានភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌានឹងមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាកាន់តែច្រើនជាងមុន ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជានិងឥណ្ឌាក៏កាន់តែប្រសើរជាងមុន»។ កន្លងមកកម្ពុជាបានដាក់ឱ្យប្រើប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(QR Code) ជាមួយប្រទេសជាច្រើនរួមមានប្រទេសចិន(AliPay QR, KHQR) សឹង្ហបុរី(SGQR, KHQR) ឡាវ(SGQR, KHQR) ថៃ(THQR, KHQR) និងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី(DuitNow QR, KHQR)ជាដើម។ កម្ពុជាក៏កំពុងរៀបចំ ប្រព័ន្ធទូទាត់លុយឆ្លងដែនតាមឃ្យូអរកូត(QR Code) ជាមួយប្រទេសហ្វីលីពីន។ នេះបើតាមអ្នកនាំពាក្យសមាគមធនាគារនៅកម្ពុជា(ABC)៕
អតិថិជនបុរី ម៉ន ដានីប្រមាណ៣០នាក់ស្នើក្រសួងដែនដីឱ្យដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីឱ្យបានលឿន
អតិថិជនបុរី ម៉ន ដានី គម្រោងទី២៩ ខេត្តកំពង់ស្ពឺប្រមាណជាង៣០នាក់នៅព្រឹកថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បាននាំគ្នាទៅក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ស្នើសុំឱក្រសួងដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីជូនពលរដ្ឋរងគ្រោះឱ្យបានលឿនជាងមុន។ពលរដ្ឋប្រាប់ថា ពួកគាត់មកក្រសួងព្រោះតែរង់ចាំដំណោះស្រាយយូរពេក។ អតិថិជនបុរី ម៉ន ដានី គម្រោងទី២៩ លោក ហ៊ីម លីណា ប្រាប់ថា លោកជាអ្នកខេត្តកំពង់ចាម និងបានចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុនតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ ទើបលោកអាចទិញផ្ទះវីឡាទោល ពីក្រុមហ៊ុន ម៉ន ដានី កាលពីឆ្នាំ២០២១។ លោកឱ្យដឹងថា វីឡាដែលលោកទិញនោះតម្លៃជាង ២ម៉ឺនដុល្លារ តែមកដល់ឆ្នាំ២០២៦ លោកទទួលបានត្រឹមប្លង់ដី ព្រោះភាគីក្រុមហ៊ុនមិនទាន់សង់ផ្ទះជូនលោកឡើយ ។ លោកក៏មិនដឹងដែរថា ទីតាំងផ្ទះ និងដីលោកនៅឯណា នៅប្លង់ណាឡើយ។ លោក លីណា ថាការដែលលោកទៅក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់គឺដើម្បីពន្លឿនដំណោះស្រាយកំណត់ព្រំដី និងសាងសង់ផ្ទះជូនលោក។ លោកថា៖ «គោលបំណងរបស់ខ្ញុំគឺខ្ញុំចង់ស្នើសុំទៅឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួង ជាពិសេសឯកឧត្តម សាយ សំអាល់ សូមលោកជួយដោះស្រាយពាក់ព័ន្ធសំណង់សាកសង់ឱ្យពួកខ្ញុំដែលបានបង់ផ្ដាច់នេះ បានតែប្លង់ សូមលោកជួយសម្រួល សូមលោកជួយដោះស្រាយឱ្យពួកខ្ញុំដល់កោះដល់ត្រើយឱ្យបានផ្ទះបានប្លង់ផង ព្រោះពួកខ្ញុំរងគ្រោះវា៥-៦ឆ្នាំហើយ នៅមិនទាន់មានផ្ទះនៅទេ»។អតិថិជនបុរី ម៉ន ដានី គម្រោងទី២៩រូបនេះ ឱ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នលោកជួបការលំបាកផ្នែកជីវភាព ខ្វះថវិកាផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ និងម្ដាយចំណាស់ជាដើម។ លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំសុំស្នើសុំទៅដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ ជាពិសេសសម្ដេចបវធិបតី សូមលោកជួយដោះស្រាយគម្រោង KP ម៉ន ដានី គម្រោង២៩នេះផង សូមលោកជួយឱ្យពួកខ្ញុំដែលជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្រោមដំបូលសន្តិភាពនេះ ឱ្យមានផ្ទះឱ្យមានដីរស់នៅ អ្វីដែលខ្លួនទិញចង់បាន»។ ចំណែកឯអតិថិជនបុរី ម៉ន ដានី គម្រោងទី២៩ មួយរូបទៀត គឺលោក សុខ វណ្ណា ជាអ្នកខេត្តពោធិ៍សាត់ ថាលោកបានទិញផ្ទះល្វែងទំហំទទឹង៥ម៉ែត្រ និងបណ្ដោយ២០ម៉ែត្រពីក្រុមហ៊ុន ម៉ន ដានី ក្នុងតម្លៃជាង២ម៉ឺនដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកឱ្យដឹងថា លុយដែលលោកយកទៅទិញផ្ទះនេះរួមមានលុយលោកផ្ទាល់ខ្លួនផង និងលុយលោកខ្ចីពីប្អូនរបស់លោក ហើយប្អូនលោកបានខ្ចីលុយទាំងនោះពីធនាគារ។ លោក វណ្ណា ប្រាប់ថា លោកទៅក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ដើម្បីស្នើសុំពន្លឿនដំណោះស្រាយ ក្រោយលោកទិញផ្ទះមិនបានផ្ទះប្រមាណ៦ឆ្នាំមកហើយ។ ក៏ប៉ុន្តែមន្ត្រីក្រសួងប្រាប់លោកឱ្យបន្តរង់ចាំ។ លោកថា៖ «វាយឺតយ៉ាវក្នុងការដោះស្រាយឱ្យយើង[...]តែខ្ញុំចាំយូរ ខ្ញុំលង់ក្នុងបំណុលកាន់តែយូរដែរ ដោយសារខ្ញុំជំពាក់បំណុលគេ ហើយខាងក្រសួងគាត់ថាពន្យារពេលដោះស្រាយអ៊ីចឹង ផលលំបាកខ្ញុំវាទ្វេរឡើង ទ្វេរគុណ អ៊ីចឹងមានតែសុំឱ្យក្រសួងពន្លឿននីតិវិធីដោះស្រាយឱ្យពួកយើងដែលជាអតិថិជនរងគ្រោះ»។ រីឯអតិថិជនម្នាក់ទៀតមកពីស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល លោក សុវណ្ណ លាង ប្រាប់ថា អ្វីដែលលោកចង់បានបំផុតគឺផ្ទះដែលលោកបានទិញពីក្រុមហ៊ុន ម៉ន ដានី ដើម្បីឱ្យលោកអាចចាកចេញពីជីវិតរស់នៅផ្ទះជួល។ លោកថា៖ «ឥឡូវក្រសួងគាត់សន្យាថាដោះស្រាយរឿងប្លង់ឱ្យៗបាន ប៉ុន្តែរឿងសាងសង់អីខាងក្រសួងអត់មានថវិកា។ តែគាត់នឹងថាជួយរិះរកវិធីជួយជនរងគ្រោះ[...]ចង់បានពីក្រុមហ៊ុន ចង់បានឱ្យតែបានសាងសង់ផ្ទះទៅយើងឈប់នៅផ្ទះជួលទៀត បានទៅនៅផ្ទះយើងទិញ[...]ទិញសង្ឃឹមថានៅ យើងចាស់ៗហើយ»។ ប្រកាសែតមិនអាចសុំការអធិប្បាយពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ លោក សេង ឡូត បានទេត្រឹមរសៀលថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ជុំវិញករណីនេះ ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា(ADHOC)លោក នី សុខា បង្ហាញក្ដីព្រួយបារម្ភចំពោះការយឺតយ៉ាវក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីរវាងពលរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុន ម៉ន ដានី។ លោកថា ការអូសបន្លាយពេល ឬយឺតយ៉ាវក្នុងការដោះស្រាយនេះ វាអាចនាំមកនូវផលវិបាកមួយចំនួនដូចជាការបន្ថែមនូវបញ្ហាស្មុគស្មាញលើបញ្ហាដីធ្លី ការខាតបង់ពេលវេលានិងថវិកាពលរដ្ឋពេលពួកគេស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមក្រសួងស្ថាប័ននានា ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់រដ្ឋាភិបាល។ លោកថា៖ «ក្នុងនាមសង្គមស៊ីវិលមានតែជំរុញធ្វើយ៉ាងណាឱ្យក្រសួងហ្នឹងខិតខំថែមទៀតនៅក្នុងការជំរុញការដោះស្រាយបញ្ចប់នៅក្នុងរឿងដីធ្លីហ្នឹង[...]ជំហានទីមួយយើងគួរតែមានការដោះស្រាយគ្នា គេហៅថារបៀបដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ប៉ុន្តែបើសិនជាការដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការហ្នឹងវាមិនបានជោគជ័យ ឬក៏យើងមើលទៅវាអត់លទ្ធភាពទេ ក្រុមហ៊ុនក្ដីអីក្ដី ឬក៏ភាគីណាមួយគ្មានឆន្ទៈទេ អាហ្នឹងមានតែតុលាការ»។ បើតាមពលរដ្ឋឱ្យដឹងថា គម្រោងទី២៩ នៃលំនៅឋាន និងដីឡូត៍របស់ក្រុមហ៊ុន ម៉ន ដានី រៀលអ៊ីស្ទេត ឯ.ក របស់លោកស្រី ម៉ន ដានី ស្ថិតនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ មានដីទំហំប្រមាណ ១០០ហិកតា។ ពលរដ្ឋអះអាងថានៅក្នុងគម្រោងនេះ មានពលរដ្ឋដែលបានទិញផ្ទះពីក្រុមហ៊ុន ប្រមាណ៣០០០គ្រួសារនៅ តែពួកគេទិញហើយពុំទទួលបានផ្ទះឡើយ។ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានចេញដីកាសម្រេចចាប់ផ្ដើមការលក់ដោយបង្ខំ ដោយរឹបអូសអចលនវត្ថុរបស់ម្ចាស់បុរី ម៉ន ដានី គឺអ្នកស្រី ម៉ន ដានី ចំនួន ៧៩ទីតាំង នៅស្រុកសំរោងទង និងស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនអ្នកស្រី ម៉ន ដានី កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ នៅច្រកព្រំដែនអូរស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទ «មិនបំពេញកាតព្វកិច្ចចំពោះឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន» ឬចេញសែកគ្មានសាច់ប្រាក់ជាង៦០ម៉ឺនដុល្លារ…
រាជរដ្ឋាភិបាលសាងសង់ផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែនសម្រេចបានជាង២៥០គីឡូម៉ែត្រស្មើ៩៥%នៃប្រវែងផ្លូវសរុប
ក្រុមការងារចំពោះកិច្ចគ្រប់គ្រងមូលនិធិកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតាមព្រំដែនប្រកាសថា រាជរដ្ឋាភិបាលសាងសង់ផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែននៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និងរតនគិរីសម្រេចបានជាង២៥០គីឡូម៉ែត្រលើប្រវែងសរុបដែលគ្រោងសាងសង់ប្រវែងជាង២៦៤គីឡូម៉ែត។ សមិទ្ធផលនេះបានន័យថា អាជ្ញាធរបានសាងសង់សរុបជាង៩៥ភាគរយហើយ គិតពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុះថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ របស់ ក្រុមការងារចំពោះកិច្ចគ្រប់គ្រងមូលនិធិកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតាមព្រំដែនបានបញ្ជាក់ថា ការកសាងផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែន សម្រេចបានប្រមាណ ៩៥,៩២ ភាគរយនៃផែនការរួមដែលបានគ្រោងទុក ក្រោយសាងសង់បាន ១៧ខែ។ ក្នុងនោះ ការកសាងផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែននៅខេត្តមណ្ឌលគិរី សម្រេចបានទាំងស្រុង ខណៈនៅខេត្តរតនគិរី សាងសង់បាន ៩១,៤៨ភាគរយនៃផែនការគ្រោង។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបន្តថា៖ «ក្នុងដំណើរការកសាងផ្លូវព្រំដែននៅក្នុងរយៈពេលប្រមាណ ១៧ ខែ កន្លងមកនេះ ក្រុមការងារចំពោះកិច្ច ក.គ.ម បានឈូសព្រៃទទឹង ៥ ម៉ែត្រ លើដីជាក់ស្តែង បានប្រវែង ២៦៤,៤០ គីឡូម៉ែត្រ សម្រាប់រកផ្លូវខ្សែ ដំបូង។ ឈូសផ្លូវទទឹង ២០ ម៉ែត្រ បានប្រវែង ២៥៤,៩០ គីឡូម៉ែត្រ សម្រាប់រកអ័ក្សផ្លូវ លុបជ្រលង បន្ទាប ចំណោតភ្នំ ចិតជញ្ជាំងភ្នំ និងជីកប្រឡាយបង្ហូរទឹកភ្លៀង កសាងតួផ្លូវ សម្រេចបានប្រវែង ២៥២,៩០ គីឡូម៉ែត និងចាក់ក្រាលល្បាយកម្ទេចថ្មកិនបង្ហាប់បានប្រវែង ២៤២,៩ គីឡូម៉ែត្រ»។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក នាង វណ្ណៈ ថាផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែននេះគឺតភ្ជាប់ពីខេត្តក្រចេះ និងកាត់តាមឃុំស្រុកមួយចំនួននៃខេត្តមណ្ឌលគិរីដូចជា ឃុំដាក់ដាំ ឃុំសែនមនោរម្យ នៃស្រុកអូររាំង សង្កាត់សុខដុម នៃក្រុងសែនមនោរម្យជាដើម។ លោកថាផ្លូវនេះនឹងផ្ដល់នូវប្រយោជន៍ ជាច្រើន ដល់ ពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ ព្រមទាំងបង្កភាពងាយស្រួលដល់កងកម្លាំងការពារបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាផង។ លោកថា៖ «យើងបានផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែនល្អ ស្អាត រឹងមាំ គត់មុត គឺយើងអាចការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់យើង ងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ ទេសចរទស្សនាកំសាន្ត[...]ដូចជាបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋកសិករយើងដឹកផល្លានុផលព្រៃឈើអីចុះឡើង ផល្លានុផលកសិកម្ម»។ ជុំវិញករណីនេះ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ មានប្រសាសន៍ ថា ការកសាងផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែន សម្រេចបានប្រមាណ ៩៥,៩២ ភាគរយនៃផែនការរួមដែលបានគ្រោង ទុក ក្រោយសាងសង់បាន ១៧ខែនេះ គឺវាជាគជ័យកម្រិតខ្ពស់ ព្រមទាំងជាផលតបនឹងការចូលរួមមូលនិធិពីពលរដ្ឋកន្លងមក។ លោកថា៖ «ជាការឆ្លើយតបជាមួយនឹងការរួមចំណែករបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មួយចំណុចទាក់ទងនឹង ទឹកចិត្តពលរដ្ឋ តម្រូវការរបស់ពលរដ្ឋ ការចង់បានរបស់ពលរដ្ឋ និងការរួមចំណែករបស់ពួកគេ»។ ជាមួយគ្នានេះ លោក សន ជ័យ ផ្ដល់យោបល់ឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធថា ជាជំហានបន្តគួរមានការផ្សព្វផ្សាយ ពីអត្ថប្រយោជន៍នៃផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែននេះឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីទាញបានប្រយោជន៍ពីផ្លូវនេះ។ លោកបន្ថែម៖ «ការបន្តផ្សព្វផ្សាយឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបានដឹង ជាពិសេសអ្នកដែលមានការចាប់អារម្មណ៍ទៅលើផលប្រយោជន៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដោយសារផ្លូវ ផលប្រយោជន៍នៃបូរណភាពទឹកដីដោយសារផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែនហ្នឹង ខ្ញុំគិតថាដរាបណាពលរដ្ឋទទួលបានព័ត៌មានកាន់តែច្រើន ពួកគេច្បាស់ជាចង់ធ្វើដំណើរទៅមើលបន្ថែមទៀត»។ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ លោកនាយករដ្ឋមន្ដ្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្កើតនូវ «មូលនិធិកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតាមព្រំដែន» ដើម្បីកៀរគរថវិកាសម្រាប់កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ នានា តាមបណ្ដោយព្រំដែន។ បន្ថែមពីនេះ រដ្ឋាភិបាលក៏ចង់ផ្ដល់ឱកាសដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចរួមចំណែកដោយផ្ទាល់ក្នុងកិច្ចការនេះជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល។ ក្រោយបិទការទទួលមូលនិធិនៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលទទួលបានថវិកាប្រមាណជិត២៧លានដុល្លារអាមេរិក៕
ម្តាយរបស់សកម្មជនមាតាធម្មជាតិកញ្ញា ឡុង គន្ធា មានជំងឺប្រចាំកាយ ស្នើឱ្យតុលាការដោះលែងកូន
ក្រោយពីសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិលោក យីម លាងហ៊ី ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារមិនមានឱកាសបានជួបមុខម្តាយជាលើកចុងក្រោយ ម្តាយសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិកញ្ញា ឡុង គន្ធា គឺលោកស្រី សាន សារ៉ន ក៏ហាក់មានក្តីបារម្ភខ្លាចជួបហេតុការណ៍ដូចករណីគ្រួសាររបស់លោក យីម លាងហ៊ី ដែរ។ ជាស្រ្តីមេម៉ាយ លោកស្រី សាន សារ៉ន កំពុងប្រឈមបញ្ហាជីវភាពធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈលោកស្រីក៏មានជំងឺប្រចាំកាយ «លើសឈាម» និងត្រូវចិញ្ចឹមកូនក្នុងបន្ទុកចំនួន៤នាក់ទៀត។ ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពលំបាកនេះ លោកស្រី សាន សារ៉ន ដែលមានអាយុ ៥៨ឆ្នាំ ស្នើសុំឱ្យតុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល ជួយពន្លឿនដោះលែងកូនស្រី ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីបានជួយមើលថែ និងចិញ្ចឹមម្តាយ និងប្អូនៗ។ ការស្នើសុំឱ្យដោះលែងនេះ ក៏ធ្វើឡើងនៅមុនពេលសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញគ្រោងបើកសវនាការជំនុំជម្រះសំណុំរឿង «ប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ និងរួមគំនិតក្បត់» របស់សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង ៥ នាក់ គឺលោក យីម លាងហ៊ី លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ភួន កែវរស្មី លោក ថុន រដ្ឋា និងកញ្ញា ឡុង គន្ធា នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ លោកស្រី សាន សារ៉ន បារម្ភថា បញ្ហាសុខភាពរបស់លោកស្រីកាន់តែទ្រុឌទ្រោមដោយសារតែជំងឺលើសឈាមចេះតែធ្វើទុក្ខ ដោយត្រូវលេបថ្នាំជាប្រចាំ ម្យ៉ាងលោកស្រីគេងមិនសូវលក់ ហូបបាយមិនសូវបាន ហើយអារម្មណ៍ចេះតែនឹករឭកដល់កូនដែលកំពុងបន្តជាប់ឃុំនៅក្នុងពន្ធនាការទាំងអយុត្តិធម៌។ រស់នៅក្នុងភូមិខែលជ័យ ឃុំអូរស្វាយ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម លោកស្រី សាន សារ៉ន បានរៀបរាប់ប្រាប់ប្រជាកាសែតទាំងអួលដើមកថា សព្វថ្ងៃនេះ លោកស្រីកំពុងជួបបញ្ហាផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ គឺលោកស្រីមានអារម្មណ៍ភ្លេចភ្លាំងច្រើន និងអារម្មណ៍រវើរវាយ បន្ទាប់ពីកូនស្រី ឡុង គន្ធា ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈពេលជិត ២ឆ្នាំមកនេះ។ លោកស្រីត្អូញត្អែរថា ចាប់តាំងពីកូនស្រី គន្ធា ជាប់ពន្ធនាគារមក លោកស្រីបានជួបមុខកូនតែម្តងប៉ុណ្ណោះ កាលពីកំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរនៅពន្ធនាគារខេត្តព្រះវិហារ ដោយសារលោកស្រី គ្មានលុយសម្រាប់ធ្វើដំណើរទៅសួរសុខទុក្ខកូនឱ្យបានញឹកញាប់ ព្រោះពេលទៅជួបកូនម្តងៗ លោកស្រីត្រូវចំណាយប្រាក់មិនតិចជាង ២០ ម៉ឺនរៀលនោះទេ។ លោកស្រីរៀបរាប់ទៀតថា គន្ធា ជាកូនច្បងក្នុងចំណោមបងប្អូន៥នាក់ ហើយចាប់តាំងពីលោកស្រីបែកបាក់ស្វាមី គន្ធាបានដើរតួជំនួសឪពុក មើលថែប្អូនៗ និងរកលុយចិញ្ចឹមគ្រួសារ ដូច្នេះពេលកូនជាប់ពន្ធនាគារ ធ្វើឱ្យគ្រួសារជួបការលំបាកខ្លាំង។ លោកសី្រថា៖ «សព្វថ្ងៃជួបការលំបាកណាស់ក្មួយ មីងមិនដឹងរកអ្វីទេ ណាមួយចាស់ផង មានជំងឺប្រចាំកាយផង ជាពិសេសជំងឺលើសឈាមហ្នឹងក្មួយ ត្រូវលេបថ្នាំជាប្រចាំ។ កាលពី គន្ធា នៅគាត់ជួយសម្រួលទុក្ខគ្រួសារខ្លះ ព្រោះគាត់ជាកូនច្បង មើលថែម្តាយ មើលថែប្អូន។ ដល់គាត់ត្រូវបានគេចាប់អីចឹង គ្រួសារមីងវេទនាណាស់ក្មួយ ។ មីងសង្វេគ អាណិតកូនស្រីណាស់។ រាល់ថ្ងៃមីងគេងមិនលក់ ហូបបាយមិនសូវបាន ចេះតែមានអារម្មណ៍រវើរវាយនឹកកូន»។ សម្រាប់លោកស្រី សាន សារ៉ន កញ្ញា ឡុង គន្ធា គឺជាក្មេងល្អ ជាកូនកតញ្ញូ ចេះដឹងគុណឪពុកម្តាយ និងជាពលរដ្ឋល្អ ចេះជួយឈឺឆ្អាលរឿងសង្គមជាតិ សុខចិត្តលះបង់ពេលវេលា ដើម្បីការពារបរិស្ថាន។ លោកស្រីចាត់ទុកការចោទប្រកាន់កូនស្រីថា រួមគំនិតក្បត់ ឬប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ ជាការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាង និងអយុត្តិធម៌បំផុតសម្រាប់កូនលោកស្រី។ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានផ្តន្ទាទោសសមាជិកចំនួន ១០ រូបនៃសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ដោយដាក់ទោសអ្នកទាំងនោះ ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារពី ៦ ដល់ ៨ ឆ្នាំ ពីបទ«រួមគំនិតក្បត់ និងប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ» ។ សកម្មជនបរិស្ថានទាំង ៥ រូប ដែលរួមមាន លោក ថុន រដ្ឋា លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត លោក យីម លាងហ៊ី កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភួន កែវរស្មី ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសពីបទ«រួមគំនិតក្បត់ »។ រីឯលោក យីម លាងហ៊ី ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសមួយបទទៀត គឺ«ប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ»។ នេះមិនមែនជាលើកទី១ទេ ដែលកញ្ញា ឡុង គន្ធា បានជាប់ពន្ធនាគារ។ ជាក់ស្តែង កាលពីឆ្នាំ២០២០ កញ្ញាធ្លាប់ត្រូវបានតុលាការផ្ដន្ទាទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ២០ខែ ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» ដោយកាលនោះ កញ្ញាប្រកាសធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើង…
សាលាដំបូងភ្នំពេញជម្រះក្ដីយុវជន ធី ថន និងសកម្មជននយោបាយបក្សប្រឆាំង២នាក់ទៀត
សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានបើកសវនាការជំនុំជម្រះរឿងក្ដីរបស់អនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន និងសកម្មជននយោបាយ២នាក់ផ្សេងទៀតរួមមានលោក មាន ចាន់ថុន និងអ្នកស្រី ស៊ឹង គន្ធា ក្រោមបទចោទ «រួមគំនិតក្បត់»។ សហមេធាវីដែលការពារក្ដីនេះគឺលោកបណ្ឌិត សឺន ជុំជួន បានឱ្យដឹងថា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានបើកសវនាការអង្គសេចក្ដីសួរដេញដោលជនជាប់ចោទទាំងបីនាក់គឺអនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន សកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន និងលោកស្រី សឹង គន្ធា ក្នុងសំណុំរឿង «រួមគំនិតក្បត់»។ មេធាវីការពារក្ដីឱ្យសកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន និងលោកស្រី សឹង គន្ធា គឺលោកបណ្ឌិត សឺន ជុំជួន។ លោកមេធាវីប្រាប់ថា លោកបានស្នើតុលាការទម្លាក់ចោលបទចោទចំពោះកូនក្ដីលោកទាំង២រូប ព្រោះសកម្មភាពរបស់ពួកគេមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទ «រួមគំនិតក្បត់» នេះច្រើនទេ ពោលគឺជាប់ពាក់ព័ន្ធតិចតួចបំផុត។ លោកថា៖ «យើងបានស្នើឱ្យតុលាការហ្នឹងពិចារណាលើបទចោទឡើងវិញ ហើយស្នើឱ្យរួចផុតពីបទចោទ»។ លោកបណ្ឌិត សឺន ជុំជួន ថានៅក្នុងសវនាការ តុលាការមិនទាន់បានកំណត់កាលបរិច្ឆេទនៃការប្រកាសសាលក្រមនៅឡើយទេ គឺតុលាការនឹងត្រូវជូនដំណឹងពីការប្រកាសលទ្ធផលនៅពេលក្រោយ។ ប្អូនប្រុសរបស់សកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន គឺលោក មាន ដេវិន បានប្រាប់ថា បងប្រុសគាត់បានឆ្លើយទទួលសំណួរមួយចំនួន និងបដិសេធនូវសំណួរមួយចំនួនពេលតុលាការចោទសួរ។ លោកថា៖ «សង្ឃឹមៗតែ៥០-៥០ព្រោះអី ប្រសិនជាកម្ពុជាមានយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ខ្ញុំគិតថាអាចៗនឹងទទួលបានសិទ្ធិសេរីភាពឆាប់ៗ»។ រីឯម្ដាយរបស់អនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន គឺអ្នកស្រី មិន មុំ ប្រាប់ថា គាត់មិនបានទៅចូលស្ដាប់ការជំនុំជម្រះក្ដីនៅតុលាការទេ ព្រោះត្រូវចំណាយសោហ៊ុយធ្វើដំណើរច្រើន ហើយគាត់ជាប់រវល់ផង។ តែយ៉ាងណា ក្រោយតុលាការបើកសវនាការសួរដេញដោលរួច អ្នកស្រី មិន មុំ សង្ឃឹមថា តុលាការនឹងដោះលែងកូនគាត់ឱ្យមានសេរីភាពវិញឆាប់ៗ។ អ្នកស្រីថា៖ «កូនខ្ញុំអត់មានធ្វើខុសអីផង អ៊ីចឹងសង្ឃឹមថាលោកតុលាការគាត់ដោះលែងហើយ ព្រោះកូនខ្ញុំអត់មានខុសអីផង សួរកូនខ្ញុំកូនថាអត់មានបានធ្វើអីផង»។ ជុំវិញករណីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត ប្រាប់ថា នៅក្នុងសវាការ តុលាការសួរដេញដោលជនជាប់ចោទទាំង៣រូប ក៏ប៉ុន្តែមិនសូវបានច្រើនដេញដោលលោក ធី ថន ច្រើនទេ។ លោកថា៖ «លោក ធី ថន ដេញដោលតិច ដោយសារតែវាហាក់ដូចជាមិនមានអ្វីភស្ដុតាងអ្វីក្នុងការជជែកដែញដោល ប៉ុន្តែ២នាក់ផ្សេងទៀតមានការដេញដោលច្រើន។ លោក ធី ថន ទី១មិនមានអ្វីជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយ២នាក់ហ្នឹងទេ ហើយទី២នៅក្នុងសំណុំរឿងឬក៏នៅការដេញដោលនោះវាហាក់ដូចជាមិនមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ក្នុងការដាក់បន្ទុកទៅលើលោក ធី ថន»។ ករណីនេះ លោក អំ សំអាត សង្ឃឹមថា តុលាការនឹងពិចារណាទៅតាមអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់ច្បាស់លាស់។ កាលពីថ្ងៃ១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនអនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន ពាក់ព័ន្ធនឹងការតវ៉ាជំទាស់នឹងកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការនៃតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ឬហៅថា CLV-DTA។ តុលាការបានចោទប្រកាន់អនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែររូបនេះពីបទ «រួមគំនិតក្បត់» តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៥៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ហើយបច្ចុប្បន្នលោកកំពុងជាប់ឃុំនៅមណ្ឌលអប់រំកែប្រែព្រៃស (ម១) នារាជធានីភ្នំពេញ។ កន្លងមក សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបដិសេធជាបន្តបន្ទាប់នូវសំណើសុំនៅក្រៅឃុំ ព្រមទាំងសំណើសុំដោះលែងលោក ធី ថន ឱ្យមានសេរីភាព។ ដោយឡែកចំពោះសកម្មជននយោបាយ២រូបគឺ លោក មាន ចាន់ថុន និងអ្នកស្រី ស៊ឹង គន្ធា គឺពួកគេត្រូវបានសមត្ថកិច្ចថៃចាប់បញ្ជូនមកកម្ពុជា ក្នុងចំណោមអ្នកភាសខ្លួននយោបាយសរុបចំនួន៦នាក់ដែលបញ្ជូនមកជាមួយគ្នា កាលពីអំឡុងចុងឆ្នាំ២០២៤ ដោយហេតុផល ពួកគេបានរស់នៅខុសច្បាប់ក្នុងប្រទេសថៃ៕
Get Newsletter
