លោក ហ៊ុន សែន ណែនាំមន្ត្រីរាជការមិនត្រូវគៀបសង្កត់ និងត្រូវបម្រើពលរដ្ឋដោយស្មោះត្រង់
ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ណែនាំឱ្យមន្ត្រីរាជការគ្រប់រូប បម្រើការងារជូនប្រជាពលរដ្ឋដោយស្មោះត្រង់ និងជៀសវាងភាពអសកម្ម រួមទាំងការគៀបសង្កត់ណាមួយផងដែរ។ ថ្លែងពីទីរួមខេត្តក្រចេះ នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងជំនួបជាមួយក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ឃុំ សង្កាត់ និងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរអង្គភាពនានាជុំវិញខេត្តនេះ ប្រមាណ ១ ពាន់នាក់ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន រំលឹកដល់មន្ត្រីរាជការទាំងអស់ឱ្យចាំថា ពួកគេជាអ្នកបម្រើប្រជាពលរដ្ឋ និងត្រូវធ្វើការឱ្យបានសកម្ម ហើយជៀសវាងការធ្វើជាមន្ត្រីជើងដប់។ ក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោក សរសេរថា៖ «សម្ដេចតេជោ បានក្រើនរំលឹកដល់មន្ត្រីទាំងអស់ ជៀសវាងភាពអសកម្ម ឬការគៀបសង្កត់ណាមួយ និងត្រូវចាំថា មន្ត្រីមិនមែនជាចៅហ្វាយរបស់ប្រជាជននោះទេ គឺជាអ្នកបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់របស់ប្រជាជន និងត្រូវធ្វើជាមន្ត្រីជើងពីរ មិនត្រូវធ្វើជាមន្ត្រីជើងដប់នោះទេ»។ ជុំវិញការលើកឡើងនេះ មេឃុំកំពង់ភ្លុក ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប លោក សុខ ប្លង់ មានប្រសាសន៍ថា បន្ទាប់ពីទទួលបានការចង្អុលបង្ហាញពីថ្នាក់ដឹកនាំ លោកនឹងពង្រឹងការងារឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពបន្ថែមទៀត ក្នុងការជួយប្រជាពលរដ្ឋឱ្យទទួលបានសេវានានាឱ្យទាន់ពេលវេលា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកអះអាងថា ចំពោះលោកផ្ទាល់ ពុំដែលធ្វើការគៀបសង្កត់ពលរដ្ឋម្ដងណានោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ គឺមានតែព្យាយាមបម្រើការងារជូនពួកគេឱ្យបានល្អប្រសើរ។ លោកនិយាយថា៖ «នៅសាលាឃុំខ្ញុំ មិនដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋរាំងស្ទះអីផង ហើយគាត់មិនដែលថាអីជាលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរឡើយ។ មានកិច្ចការអី យើងតែង [ធ្វើជូន] គាត់ឱ្យបានទាន់ពេលវេលា វាអាចមានយឺតតិចតួចទៅតាមជាក់ស្ដែង យោងទៅតាមឯកសារដែលគាត់តម្រូវការ»។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន លោក ជា ធារ៉ា យល់ថា បើទោះបីជាមានការតម្រង់ផ្លូវពីថ្នាក់លើក្ដី មន្ត្រីរាជការមួយចំនួននឹងនៅតែបន្តភាពអសកម្ម និងខ្វះខាតក្នុងការបម្រើពលរដ្ឋឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ លោកនិយាយថា៖ «ក៏ប៉ុន្តែ ទស្សនៈខ្ញុំ ក៏ដូចជាការអង្កេតមើលឃើញផ្ទាល់ យើងឃើញថា មន្ត្រីនៅក្រោមឱវាទ ក្រោយពីទទួលបាននូវសារទាំងអស់ហ្នឹង ឬក៏បានដឹងបានឮហើយ ក៏ប៉ុន្តែភាពអវិជ្ជមាន ភាពអសកម្ម ដែលមិនបម្រើប្រជាពលរដ្ឋឱ្យពេញដៃពេញជើងហ្នឹង គឺនៅតែបន្តនៅតែមាន បើមិនមាននៅកន្លែងនេះ ក៏មាននៅកន្លែងនោះដែរ។ បើមិនមាននៅក្នុងឋានានុក្រមនេះ ក៏មាននៅក្នុងឋានានុក្រមនោះដែរ ចំពោះភាពអសកម្ម ក៏ដូចជាភាពដែលខ្វះខាតជាមួយនឹងការបម្រើសេវាជូនប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹង»។ នាយកអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ មានប្រសាសន៍ថា មន្ត្រីរាជការមានតួនាទីបម្រើដល់ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានល្អ តែលោកសង្កេតឃើញថា មានមន្ត្រីមួយចំនួនបានអនុវត្តលើសភារកិច្ចរបស់ខ្លួន ដែលនាំឱ្យមានការថ្នាំងថ្នាក់ពីប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ។ លោកនិយាយថា៖ «បើអនុវត្តលើស ពលរដ្ឋស្វែងរកយុត្តិធម៌ហើយ ដោយសុំអន្តរាគមន៍ពីថ្នាក់លើ។ ភាគច្រើនសុំទៅថ្នាក់ដឹកនាំ ព្រោះពលរដ្ឋយល់ថា ថ្នាក់ដឹកនាំមានសិទ្ធិអំណាច»។ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងជំនួបជាមួយមន្ត្រីរាជការប្រមាណ ១ ពាន់នាក់ នៅក្រុងបាត់ដំបង ក៏បានណែនាំឱ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីជូនប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានឆាប់រហ័ស មានប្រសិទ្ធភាព និងមិនលំអៀងខាងភាគីណាមួយនោះឡើយ ជាពិសេសការដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ៕
៧ កក្កដា ២០២៦
មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារថ្ដោលទោសការទន្រ្ទានដីព្រៃជិត៧០ហិកតា ក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃ ព្រៃឡង់ និងបឹងពែរ
មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារ ថ្ដោលទោសចំពោះបុគ្គលដែលគប់គិតគ្នា កាប់ទន្រ្ទានដីព្រៃដើម្បីយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិប្រមាណជិត៧០ ហិកតារ ក្នុងភូមិសាស្រ្តដែនជម្រកសត្វព្រៃ ព្រៃឡង់ ក្នុងស្រុកឆែប និង ដែនជម្រកសត្វព្រៃបឹងពែរ ក្នុងស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ។ យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសចំនួនពីររបស់មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារ ចុះថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ រកឃើញថា មានការលួចចូលកាប់រាន និងឈូសឆាយដីព្រៃ ដើម្បីយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ និងទិញ-លក់ ដីព្រៃដោយខុសច្បាប់ ទំហំ៣៧ហិកតា នៅដែនជម្រកសត្វព្រៃបឹងពែរ ក្នុងឃុំរមទម ស្រុករវៀង និង ទំហំ៣០ ហិកតាទៀត នៅដែនជម្រកសត្វព្រៃ ព្រៃឡង់ ស្រុកឆែប។ បើតាមមន្ទីរបរិស្ថាន ជនល្មើសដែលបានកាប់ទន្រ្ទានដីព្រៃនោះ ប្រឈមការជាប់ពន្ធនាគារពី៥ឆ្នាំ ទៅ១០ឆ្នាំ ចំពោះអំពើកាប់រាន ទន្ទ្រាន ឈូសឆាយដីព្រៃ និងដុតព្រៃ ដើម្បីយកដីធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ។ ប្រភពដដែល បន្ថែមថា ករណីនេះ នគរបាលយុត្តិធម៌នៃមន្ទីរបរិស្ថានខេត្ត កំពុងស៊ើបអង្កេត និងកំណត់អត្តសញ្ញាណជនសង្ស័យ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ និយាយថា៖ «ជាថ្មីម្តងទៀតមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តព្រះវិហារ សូមធ្វើការថ្កោលទោស និងអនុវត្តច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងចំពោះបុគ្គលគប់គិតគ្នាប្រព្រឹត្តបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ និងធ្វើសកម្មភាពកាប់រាន ទន្ទ្រាន ឈូសឆាយដីព្រៃ និងដុតព្រៃ ដើម្បីយកដីធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ ក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃ ព្រៃឡង់ ដែលជាតំបន់ការពារធម្មជាតិ»។ នៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការស៊ើបអង្កេតបរិស្ថានរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស (EIA) ទាមទារឱ្យវៀតណាម ត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពស្របច្បាប់ នៃការនាំចូលឈើពីប្រទេសកម្ពុជា។ EIA ចោទថា ឈើនាំចេញពីកម្ពុជាទៅទីផ្សារវៀតណាមមួយចំនួន បានមកពីការកាប់បំផ្លាញដោយខុសច្បាប់ និងអំពើពុករលួយ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលោក ខ្វៃ អាទិត្យា មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងកំពុងរៀបចំសំណុំរឿងកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅខេត្តព្រះវិហារ ទៅកាន់តុលាការដើម្បីចាត់វិធានការតាមច្បាប់។លោក និយាយថា៖ «យើងកំពុងរៀបចំ ទីមួយគឺយើងរកឃើញពិតប្រាកដហើយ ហើយរៀបចំសំណុំរឿងដាក់ទៅតុលាការ។ ហើយមួយទៀតគឺយើងធ្វើការសហការជាមួយអាជ្ញាធរខេត្តដើម្បីចុះចាត់ការតាមនីតិវិធីច្បាប់បន្តទៀត»។ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងបរិស្ថានរូបនេះ បន្តថា អាជ្ញាធរកំពុងជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីការពារតំបន់ការពារធម្មជាតិ និងទប់ស្កាត់បទល្មើសកាប់ទន្រ្ទានដីព្រៃបែបនេះ។ បន្ថែមពីលើនេះ លោកថា ក្រសួងក៏កំពុងជំរុញឱ្យមានការដាំស្ដារព្រៃឈើ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពសហគមន៍តាមរយៈការចិញ្ចឹមសត្វ ដាំបន្លែ និងការទាញយកប្រយោជន៍ពីទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ជាជាងការពឹងផ្អែកលើព្រៃឈើ។ ជុំវិញករណីនេះ សកម្មជនបរិស្ថានលោក ម៉ា ចិត្រា មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងបរិស្ថាន ត្រូវចាត់វិធានការតាមច្បាប់ចំពោះជនល្មើស មិនមែនគ្រាន់តែចេញសេចក្ដីថ្ដោលទោសនោះទេ។ ជាងនេះទៅទៀតលោកថា ក្រៅពីការដាក់ទោសជនបង្ក អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធក៏ត្រូវទទួលខុសត្រូវផងដែរ ចំពោះការបណ្ដែតបណ្ដោយឱ្យមានការកាប់បំផ្លាញដីព្រៃរាប់សិបហិកតាបែបនេះ។លោក និយាយថា៖ «ធម្មតាការទន្រ្ទានដីព្រៃ វាមិនមែនធ្វើឡើងមួយថ្ងៃពីរថ្ងៃទេ ព្រោះដី៣០ទៅ៤០ហិកតា ទំហំធំណាស់ សួរថា តើអំឡុងពេលគាត់កាន់តំណែង គាត់ទៅណា បានគេទន្រ្ទានយកដីប៉ុណ្ណឹងបាន?។ អាហ្នឹងជាការទទួលខុសត្រូវរបស់គាត់ខ្លាំងមែនទែន មិនមែនតែលើជនលើ្មសដែលបំផ្លាញដីព្រៃនោះទេ»៕
៧ កក្កដា ២០២៦
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទាត់ចោលការចោទថា កម្ពុជា រឹតត្បិតលំហសង្គមស៊ីវិល
លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ច្រានចោលការចោទថា កម្ពុជា រឹតត្បិតលំហសេរីភាពរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងបានពិពណ៌នាថា អង្គការទាំងនោះ ជាដៃគូល្អរបស់រដ្ឋាភិបាលទៅវិញ។ ថ្លែងក្នុងពិធី «អបអរសាទរខួបលើកទី៣០ឆ្នាំ អង្គការដើម្បីភាពញញឹមនៃកុមារ (PSE)» នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងថា កន្លងមក មានការយល់ច្រលំចំពោះកិច្ចសហការវាងអាជ្ញាធរ និងសង្គមស៊ីវិល រួមទាំងមានការចុះផ្សាយតាមសារព័ត៌មានមួយចំនួន ដែលចោទថា រដ្ឋាភិបាល បានបិទសិទ្ធិសេរីភាពអង្គការសង្គមស៊ីវិលមិនឱ្យអនុវត្តការងារ ដែលលោកថា វាមិនមែនជាការពិតឡើយ។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្ថែមថា កម្ពុជាមានអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសមាគមជាង៦ពាន់ស្ថាប័ន ដែលលោក ពិពណ៌នាថា «ជាដៃគូដ៏ល្អរបស់រដ្ឋាភិបាល» ដូចអង្គការ PSE ជាដើម ដែលប្រឹងប្រែងបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស។ លោក និយាយថា៖ «មានការយល់ច្រឡំជាពិសេសការលើកឡើងក្នុងបណ្ដាសារព័ត៌មានមួយចំនួន ចោទថារដ្ឋាភិបាលមិនលើកទឹកចិត្ត ដល់អង្គការសង្គមស៊ីវិល បិទសេរីភាព បិទស្អីៗមិនឲ្យគេធ្វើការ។ អត់ទេ»។ លោក បន្តថា៖ «អង្គការសង្គមស៊ីវិល ដែលធ្វើការពិតប្រាកដ ផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ។ តើសិទ្ធិសេរីភាពយើងចង់និយាយពីអ្វី? មិនមែនសិទ្ធិ សម្រាប់ឡើងជេរ ឡើងបាតុកម្មទេ ឡើងអី។ តែសិទ្ធិដើម្បីទទួលបានការអប់រំ អាហ្នឹងជាសិទ្ធិរបស់មនុស្ស។ សិទ្ធិទទួលបានការថែទាំសុខភាព សិទ្ធិរបស់មនុស្ស សិទ្ធិទទួលបានការថែទាំសុខុមាលភាពផ្សេងៗ។ នេះជាសិទ្ធិមនុស្ស។ សិទ្ធិមូលដ្ឋាន សិទ្ធិទទួលបានការអប់រំ សិទ្ធិទទួលបានការថែទាំសុខភាពត្រឹមត្រូវ។ នេះហើយជាអង្គការផ្ដល់សិទ្ធិមូលដ្ឋាន គេបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស ឲ្យមានសិទ្ធិសេរីភាព មានចំណេះដឹង គឺមានសេរីភាព»។ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ពោលគឺបន្ទាប់ពីតុលាការកំពូល សម្រេចតម្កល់សាលក្រមលើទីប្រឹក្សាបក្សកម្លាំងជាតិលោក រ៉ុង ឈុន រួមទាំងបន្ថែមទោសផ្សេងៗ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch) បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បើកលំហនយោបាយឡើងវិញ និងអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិល អាចអនុវត្តការងារបានដោយសេរី នៅមុនការបោះឆ្នោតខាងមុខ។ ជុំវិញការលើកឡើងរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល អង្គការសង្គមស៊ីវិលបម្រើការងារផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ទទួលស្គាល់ថា មានកិច្ចសហការមួយចំនួនជាមួយអាជ្ញាធរមានភាពល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែមិនទាំងអស់នោះទេ។ ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកលោក នី សុខា មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរនៅតាមតំបន់មួយចំនួន ផ្តល់កិច្ចសហការល្អជាមួយសង្គមស៊ីវិល ប៉ុន្តែតំបន់ខ្លះនៅមិនទាន់មានកិច្ចសហការល្អជាមួយអង្គការរបស់លោកនោះទេ។ លោក និយាយថា៖ «នៅក្នុងករណីខ្លះទៀតដែលយើងដឹងថា នៅក្នុងតំបន់មានបញ្ហាមួយចំនួនដែលជម្លោះ ពិសេសដូចជាមានរឿងទាក់ទងនឹងដីធ្លី ហើយដែលយើងដឹងថាមានបញ្ហាទាក់ទងជាមួយអាជ្ញាធរមួយចំនួនដែលនៅក្នុងតំបន់ហ្នឹង ជាលក្ខណៈបុគ្គលក្តី ជាអីក្តីនោះ គឺថា យើងពិបាកនៅក្នុងការសហការ»។ ជាងនេះទៅទៀត លោកថា អាជ្ញាធរខេត្តមួយចំនួន បានបង្គាប់ឱ្យអង្គការដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងទឹកដីរបស់គេ ធ្វើរបាយការណ៍រៀងរាល់ត្រីមាស ឬឆមាស ដែលផ្ទុយពីសេចក្ដីណែនាំរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃឱ្យធ្វើរបាយការណ៍ជូនតែក្រសួងក្នុងរយៈពេល១ឆ្នាំម្ដង។ លោក បន្តថា៖ «ហ្នឹងវាបង្ហាញពីការបន្តនូវការរឹតត្បិតទៅលើសេរីភាពរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល ហើយដែលវាធ្វើទៅ វាមានលក្ខណៈខុសអំពីច្បាប់ ទៅទៀតផង»។ បន្ថែមពីលើនេះ លោកថា អាជ្ញាធរក៏បានដាក់កម្លាំងឃ្លាំមើល និងតំបន់ខ្លះទៀត តម្រូវឱ្យមានសមាគមសុំច្បាប់អនុញ្ញាតមុនធ្វើសកម្មភាពជាដើម។ លោក និយាយថា៖ «ហ្នឹងហើយដែលយើងនៅតែមានការយល់ឃើញថា ទាក់ទងទៅនឹងសកម្មភាពអង្គការសង្គមស៊ីវិល យើងនៅតែមានការបន្តការរឹតត្បិតនៅក្នុងតំបន់មួយចំនួន ក៏ដូចជានៅក្នុងទីកន្លែងមួយចំនួន»។ ចំណែកប្រធានសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជាលោក ម៉ើ ចាន់ដារ៉ា លើកឡើងថា នៅពេលដែលសមាគមរបស់លោកចុះធ្វើសកម្មភាពនៅមូលដ្ឋាន មានការសួរនាំពីអាជ្ញាធរ ថតរូប និងថតបញ្ជីវត្តមានផ្សេងៗ ដែលលោកថា ការធ្វើដូចនេះ បានប្រាសចាកពីសេចក្ដីណែនាំរបស់រដ្ឋាភិបាល។ លោក បន្តថា៖ «ហើយយើងមើលឃើញការអនុវត្តនេះ វាប្រាសចាកពីសេចក្តីណែនាំលេខ ២០០២ សជណ ២០០២ របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលបានចេញជូនមន្ត្រីរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីជួយធ្វើបែបម៉េចសម្រួលការអនុវត្ត របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅមូលដ្ឋាន»។ នាយកប្រតិបត្តិសមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា ឬ ខេមបូចា លោក ណុប វី យល់ថា អង្គការដែលបម្រើការងារលើសិទ្ធិមនុស្ស សារព័ត៌មាន និងជំរុញឱ្យមានសេរីភាពបញ្ចេញមតិ លំហនៃកិច្ចសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលអាចមិនមានច្រើនដូចអង្គការធ្វើការពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិវឌ្ឍន៍ និងអប់រំនោះទេ។ លោក និយាយថា៖ «តាំងពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រសួងព័ត៌មានរឿងរៀបចំ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានមក យើងឃើញថានៅក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយ ឬក៏ច្បាប់ផ្សេងៗទៀត ដែលក្រសួងរៀបចំ គឺថាយើងមានកម្រិតមែនទែននៅក្នុងការចូលរួមផ្ដល់ធាតុចូល ឬក៏ចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចប្រឹក្សាយោបល់ផ្សេងៗ»៕
បក្សកម្លាំងជាតិ ស្នើមហាផ្ទៃស៊ើបអង្កេតករណីអាជ្ញាធររារាំងការប្រមូលផ្ដុំរបស់សមាជិកបក្សឃ្លាំមើលសវនាការលោក រ៉ុង ឈុន
គណបក្សកម្លាំងជាតិ ស្នើរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃលោក ស សុខា ឱ្យអន្តរាគមន៍ និងស៊ើបអង្កេតលើអាជ្ញាធរខណ្ឌដូនពេញ និងអាជ្ញាធរតាមខេត្ត ដែលរារាំងការប្រមូលផ្ដុំដោយសន្តិវិធីរបស់សមាជិក និងអ្នកគាំទ្របក្ស កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា អំឡុងពេលឡើងមកគាំទ្រទីប្រឹក្សាបក្សលោក រ៉ុង ឈុន នៅតុលាការកំពូល។ យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់គណបក្សកម្លាំងជាតិ ចុះថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរខណ្ឌដូនពេញ បានរារាំង និងដាក់របាំងបិទផ្លូវ មិនឱ្យសមាជិក និងអ្នកគាំទ្របក្សចូលរួមឃ្លាំមើល និងស្ដាប់ការប្រកាសសាលដីកាលើលោក រ៉ុង ឈុន។ ជាងនេះទៅទៀត បក្សកម្លាំងជាតិ បន្តលើកឡើងថា អាជ្ញាធរតាមបណ្តាខេត្តនានា ក៏បានរារាំង ចាប់ឃាត់ខ្លួន និងសួរនាំ រួមទាំងប្រើពាក្យគម្រាមកំហែងចំពោះប្រជាពលរដ្ឋធ្វើដំណើរមករាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីតាមដានករណីលោក រ៉ុង ឈុន ដែរ។ បក្សកម្លាំងជាតិ ចាត់ទុកសកម្មភាពនេះ បង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភ ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ និងដើរផ្ទុយពីមាត្រា៣៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលធានាសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្នុងការចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងជីវភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ជាតិ។ ចំណែកមាត្រា៤១ ក៏ធានាសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការប្រមូលផ្តុំ និងការជួបប្រជុំដោយសន្តិវិធី។ បើតាមខ្លឹមសារក្នុងសេចក្ដីប្រកាស បក្សកម្លាំងជាតិ ស្នើឱ្យរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ ចាត់វិធានការស៊ើបអង្កេត ដោយតម្លាភាព ចំពោះសកម្មភាពរបស់អាជ្ញាធរ និងកម្លាំងប្រជាការពារខណ្ឌដូនពេញ ដែលបានរារាំងការប្រមូលផ្តុំនេះ។ បន្ថែមពីលើនេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវចេញសេចក្តីណែនាំដល់អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ឱ្យធានាការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធី និងសិទ្ធិចូលរួមសកម្មភាពនយោបាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ បក្សប្រឆាំងដដែល ក៏ស្នើឱ្យធានាថា គណបក្សនយោបាយ សមាជិក និងអ្នកគាំទ្រគ្រប់រូប អាចអនុវត្តសិទ្ធិនយោបាយរបស់ខ្លួនដោយសេរី សន្តិវិធី និងស្មើភាព។ អនុប្រធានបក្សកម្លាំងជាតិលោក សុខ គឹមសេង មានប្រសាសន៍ថា ការសម្រេចចិត្តដាក់លិខិតទៅកាន់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃនេះ បន្ទាប់ពីបក្សកម្លាំងជាតិសង្កេតឃើញថា ការបញ្ចេញមតិ និងការប្រមូលផ្ដុំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋរងការរឹតត្បិតខ្លាំងពេក។ បើតាមលោក គឹមសេង លិខិតរបស់បក្សកម្លាំងជាតិ បានដាក់ទៅកាន់ក្រសួងមហាផ្ទៃ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅ។ លោកនិយាយថា៖ «ដើម្បីយើងអនុវត្តតាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រដ្ឋាភិបាលគឺត្រូវតែអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដោយបើកឱ្យមានសិទ្ធិ សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ជាពិសេស សិទ្ធិសេរីភាពនៃការធ្វើនយោបាយពេញលេញ»។ ប្រជាកាសែតនៅមិនទាន់អាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃលោកទូច សុឃៈ ដើម្បីសុំការឆ្លើយតបបាននៅឡើយ។ ចំណែកអភិបាលខណ្ឌដូនពេញលោក ជា ខេមា បានបិទទូរសព្ទ បន្ទាប់ពីអ្នកកាសែតសុំការបំភ្លឺអំពីការចោទប្រកាន់របស់បក្សកម្លាំងជាតិ និងទូរសព្ទម្ដងទៀត ចូលតែមិនមានអ្នកទទួល។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូលោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា បក្សកម្លាំងជាតិមានសិទ្ធិក្នុងការស្នើសុំឱ្យក្រសួងមហាផ្ទៃស្រាវជ្រាវករណីនេះ។ លោកបន្ថែមថា៖ «កត្តាសំខាន់គឺ បន្ទាប់ពីក្រសួងមហាផ្ទៃបានទទួលសំណើហើយ តើមានវិធានការ និតិវិធី និងឆ្លើយតបយ៉ាងណាមកគណបក្សកម្លាំងជាតិវិញ ដើម្បីធានានូវការធ្វើសកម្មភាពស្របច្បាប់នៃគណបក្សនយោបាយតាមច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបទដ្ឋានអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាទទួលស្គាល់ ដូចជាកតិកាសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងនយោបាយ» ។ នៅពេលថ្មីៗនេះ គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ក៏បានចេញសេចក្ដីប្រកាសមួយ ដោយចោទ សមត្ថកិច្ចថា បានចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយរបស់បក្ស លោក យស យឿន នៅឃុំពោធិ៍រំចាក ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយមិនដឹងមូលហេតុ និងគ្មានដីកា។ បក្សប្រឆាំងនេះ ក៏ចាត់ទុកការចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយរបស់ខ្លួន ជាការគំរាមកំហែង និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញតាមគ្រប់រូបភាព ក្នុងគោលបំណងរារាំងការធ្វើសកម្មភាពនយោបាយ ជាពិសេសនៅមុនការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នៅឆ្នាំ២០២៧៕
ក្រសួងការបរទេស៖ កម្លាំងថៃកាប់ឆ្ការព្រៃនិងរុលចូលក្នុងទឹកដីកម្ពុជាបន្ថែមទៀតនៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ
កងកម្លាំងថៃកាប់ឆ្ការព្រៃ និងរុលចូលក្នុងទឹកដីកម្ពុជាបន្ថែមទៀតនៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ នេះបើតាមលិខិតរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។ ក្រសួងការបរទេសលើកឡើងថា កងកម្លាំងថៃបានធ្វើសកម្មភាពកាប់ឆ្ការព្រៃ និងរាយបន្លាលួសនៅបង្គោលព្រំដែនលេខ២៦ និងបានបន្តរុលចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជាបន្ថែមទៀត នៅឃុំអំពិល ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ និយាយថា សកម្មភាពឈ្លានពានរបស់ថៃនេះ ធ្វើឡើងនៅដើមខែមិថុនា រហូតដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ខណៈរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់ទុកថា ទង្វើនេះបានរំលោភលើមាត្រា៥ នៃអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ស្ដីពីការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក ព្រមទាំងវិធានការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង នៃសេចក្ដីប្រកាសរួម កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ តាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសដដែល ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបង្ហាញការតវ៉ាជាផ្លូវការចំពោះសកម្មភាពរបស់កងកម្លាំងថៃ និងទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពនេះ ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ឡើយចំពោះខ្សែព្រំដែន ឬការទាមទារដោយឯកតោភាគីរបស់ថៃ។ ស្របពេលជាមួយគ្នា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាក៏បញ្ជាក់ដែរថា នឹងបន្តប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគី និងច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃដោយសន្តិវិធី។ អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងថា ក្រៅពីបញ្ជូនលិខិតតវ៉ាទៅភាគីថៃ កម្ពុជាក៏នឹងដើរផ្លូវការទូតលើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីជំរុញថៃងាកមកដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីផងដែរ។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ដូចបានបញ្ជាក់ក្នុងលិខិតរបស់ក្រសួង គឺយើងតវ៉ាដើម្បីបញ្ជាក់ថា ថៃកំពុងឈ្លានពាន ជំរុញឱ្យថៃបញ្ឈប់សកម្មភាព និងទាមទារឱ្យថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងនិងដោះស្រាយតាមរយៈការវាស់វែងព្រំដែន។ បន្ទាប់មក យើងធ្វើការងារការទូតលើឆាកអន្តរជាតិដើម្បីជំរុញថៃឱ្យងាកមកដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី»។ អ្នកវិភាគនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា លិខិតតវ៉ាការទូតដែលក្រុងភ្នំពេញដាក់ទៅកាន់ក្រុងបាងកក គ្រាន់តែជាក្រដាសស្នាមបង្កប់កិច្ចការរដ្ឋបាល ដែលថៃអាចបោះចូលធុងសំរាមពេលណាក៏បាន ដែលលោកចាត់ទុកថា លិខិតនេះគ្មានការគំរាមកំហែងខាងផ្លូវច្បាប់ ឬទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចណាមួយមកជាមួយឡើយ។ ជុំវិញការបន្តរុលចូលទឹកដីកម្ពុជានេះ លោកសម្លឹងឃើញថា កង្វះវិធានការបិទខ្ទប់ ឬការឆ្លើយតបជាកម្លាំងការពារព្រំដែនភ្លាមៗពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ទម្ងន់នៃការចរចានៅថ្ងៃអនាគត ដោយលោកបន្ថែមថា នៅពេលតុចរចាមកដល់ ថៃនឹងយករបងដែលសាងសង់រួចរាល់នោះ ធ្វើជាបន្ទាត់ព្រំដែនផ្លូវការជាក់ស្តែង។ លោកនិយាយថា៖ «ភ្នំពេញត្រូវតែបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការចរចាទ្វេភាគីដែលមិនទៅមុខ ហើយងាកមកអន្តរជាតូបនីយកម្ម (Internationalization) នៃវិវាទនេះ ដោយការនាំរឿងក្តីការរំលោភបំពានរបស់ថៃឡើងទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ឬប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) សាជាថ្មី»។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាក៏បានចោទប្រកាន់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃថា បានសាងសង់របងបេតុងនៅតំបន់ប្រាសាទតាក្របី និងបង្ហូតទង់ជាតិនៅទឹកដីកម្ពុជា ក្នុងតំបន់ច្រកទ្វារអន្តរជាតិថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។ ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការបរទេស បានតវ៉ាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងចាត់ទុកទង្វើរបស់យោធាថៃដើរផ្ទុយពីមាត្រា៥ នៃអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ និងរំលោភយ៉ាងច្បាស់លើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ដែលកំណត់ដោយផែនទីខ្នាត ១:២០០.០០០ តាមអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៧៕
កម្មវិធីជំនួយដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារតាមម្តាយនៅពន្ធនាគារ នៅតែត្រូវការពង្រឹងថែមទៀត
កម្មវិធីជំនួយដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារតាមម្តាយនៅពន្ធនាគារ នៅតែត្រូវការពង្រឹងថែមទៀត។នេះបើតាមកត់សម្គាល់របស់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលបានលើកឡើងក្នុងសារលិខិតអបអរថ្ងៃទិវាសិទ្ធិកុមារកាលពីដើមខែមិថុនា។ កាលណោះលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ណែនាំឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តកម្មវិធីជាតិជំនួយសង្គមដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ កុមារ សិស្សក្រីក្រ ជនជាប់ឃុំជាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកូនតាមម្តាយនៅពន្ធនាគារ និងរៀបចំកម្មវិធីពិសេសដល់គ្រួសារជនភៀសសឹក។ យោងតាមសារលិខិតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលចុះថ្ងៃទី ២៩ ខែឧសភា នាឱកាសខួបលើកទី ៧៧ ទិវាកុមារអន្តរជាតិ ១ មិថុនា ដែលកម្ពុជាប្រារព្ធឡើងក្រោមប្រធានបទ «សន្តិភាពជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការគោរពនិងកិច្ចគាំពារសិទ្ធិកុមារ» លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ណែនាំឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបន្តពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តកម្មវិធីជាតិជំនួយសង្គមក្នុងកញ្ចប់គ្រួសារ ចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ កុមារអាយុក្រោម ២ ឆ្នាំ សិស្សក្រីក្រ ជនជាប់ឃុំជាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកូនតាមម្តាយនៅក្នុងពន្ធនាគារ ព្រមទាំងរៀបចំកម្មវិធីពិសេសដល់គ្រួសារជនភៀសសឹក។ សារលិខិតដដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានណែនាំឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបន្តពង្រឹងយន្តការសម្របសម្រួលក្នុងការបង្ការ ទប់ស្កាត់ អន្តរាគមន៍ និងការឆ្លើយតបលើករណីកុមារ ដើម្បីលើកកម្ពស់ និងផ្ដល់យុត្តិធម៌សង្គម ដោយធានាឱ្យមានសមភាពរវាងកុមារា និងកុមារី ព្រមទាំងបង្កើនឱកាសស្មើភាពគ្នាក្នុងកម្លាំងចលករសង្គមសម្រាប់ជីវភាពសាធារណៈ ជីវភាពនយោបាយ សកម្មភាពសង្គម វប្បធម៌ សិល្បៈ សាសនា និងសកម្មភាពផ្សេងៗទៀត។ នាយិកាប្រតិបត្តិអង្គការយេនឌ័រ និងអភិវឌ្ឍដើម្បីកម្ពុជាលោកស្រី អេង ចាន់ឌី ស្នើឱ្យមានការផ្ដល់អាហាររូបត្ថម្ភ ការថែទាំសុខភាពមាតា និងទារកដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារតាមម្តាយនៅពន្ធនាគារ។ លោកស្រី បន្ថែមថា កុមារតូចៗនៅពន្ធនាគារខ្វះលទ្ធភាពទទួលបានការថែទាំជាមូលដ្ឋានក្នុងអំឡុងឆ្នាំលូតលាស់ដំបូងដែលសំខាន់សម្រាប់ពួកគេ ដូចជា អាហាររូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់ និងសម្ភារដូចជាដប និងក្រណាត់កន្ទបទារក ឬកន្លែងសម្រាប់លេង និងគេង។ លោកស្រី អះអាងថា ពន្ធនាគារមិនបានផ្គត់ផ្គង់គ្រប់គ្រាន់នូវអាហារសម្បូរសារធាតុចិញ្ចឹមរួមមាន ទឹកដោះគោ ផ្លែឈើ សាច់ ក៏ដូចជាសម្ភារអនាម័យដែលមាន ក្រដាសអនាម័យ សាប៊ូ សាប៊ូបោកខោអាវ និងថ្នាំដុសធ្មេញជាដើម។ លោកស្រី និយាយថា៖ «ខ្ញុំស្វាគមន៍ និងកោតសរសើរចំពោះចំណាត់ការជាបន្តបន្ទាប់របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ព្រោះនេះជាជំហានដ៏សំខាន់ ប៉ុន្តែយើងគួរដោះស្រាយឫសគល់នៃបញ្ហា ជាជាងដំណោះស្រាយបណ្តោះអាសន្នតែម្យ៉ាង។ ដំណោះស្រាយកាន់តែស៊ីជម្រៅ ទាមទារឱ្យមានកំណែទម្រង់ផ្លូវច្បាប់ ការពង្រីកការប្រើប្រាស់ប្រាក់ធានា និងការបង្វែរ និងការផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋានចេញពីការជាប់ឃុំឃាំង ដែលជាការឆ្លើយតបចាំបាច់ជាពិសេសសម្រាប់ស្ត្រីដែលងាយរងគ្រោះ និងកូនរបស់ពួកគេ»។ ចំណែកនាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូលោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងពន្ធនាគារ កុមារតាមម្តាយ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ងាយប្រឈមមុខបញ្ហាជាងគេ ដែលទាមទារតម្រូវការជំនួយបន្ថែមនូវអាហារបំប៉ន ទឹកដោះគោ សម្ភារប្រើប្រាស់ ប្រដាប់ក្មេងលេង ថ្នាំជំនួយសុខភាពដល់ពួកគេផងដែរ។ បើតាមលោក អំ សំអាត អង្គការលីកាដូ ធ្វើការលើមណ្ឌលអប់រំកែប្រែ និងពន្ធនាគារចំនួន ១៩ ក្នុងចំណោមមណ្ឌលអប់រំកែប្រែ និងពន្ធនាគារទូទាំងប្រទេស ខណៈគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០ ២៦ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះចំនួន ៤០ នាក់ និងកូនតាមម្តាយចំនួន ១១៩ នាក់ កំពុងនៅពន្ធនាគារ។ កាលពីចុងឆ្នាំ ២០២៤ អង្គការលីកាដូ បានអំពាវនាវរកការបរិច្ចាគសំឡីអនាម័យដល់ស្ត្រី និងក្មេងស្រីក្នុងពន្ធនាគារដើម្បីចូលរួមចំណែកជាមួយអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ ក្នុងការបំពេញការខ្វះខាតផ្នែកសុខភាពអនាម័យស្ត្រីក្នុងពន្ធនាគារ ក្រោយអង្គការនេះរកឃើញថា ស្ត្រី និងក្មេងស្រីជាច្រើននាក់ដែលជាប់ក្នុងពន្ធនាគារទាំង ១៩ ដែលបានសិក្សា មិនមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទិញ ប្រើប្រាស់សំឡីអនាម័យ និងមិនអាចគ្រប់គ្រងវដ្តរដូវប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងសមរម្យបាននៅឡើយទេ៕
IFC ច្រានចោលការចោទថា បានរួមចំណែកឱ្យរំលោភសិទ្ធិមនុស្សក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា
ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិរបស់ធនាគារពិភពលោក (IFC) ច្រានចោលការចោទថា មិនអនុលោមតាមគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនស្ដីពីនិរន្តរភាពបរិស្ថាន និងសង្គម ពាក់ព័ន្ធនឹងការវិនិយោគនៅក្នុងស្ថាប័នផ្ដល់សេវាកម្ចីហិរញ្ញវត្ថុចំនួន៦នៅកម្ពុជា។ នេះបើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ IFC នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ អង្គការសមធម៌កម្ពុជា និងអង្គការលីកាដូ បានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងមួយ តំណាងឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាអ្នកខ្ចីប្រាក់១៨នាក់ ទៅកាន់ IFC ដោយចោទធនាគារ និងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុចំនួន៦នៅកម្ពុជា ដែលទទួលបានឥណទានហិរញ្ញវត្ថុពី IFC ថា បានរួមចំណែកបណ្ដាលឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាដែលជាអ្នកខ្ចីប្រាក់ជួបប្រទះផលវិបាក។ ទោះជាយ៉ាងណា នាយិកានៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (HRW) ប្រចាំតំបន់អាស៊ី អ្នកស្រី Elaine Pearson មានប្រសាសន៍ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយ ចុះថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ថា៖ «IFC គួរតែឈប់បង្វែរការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន ហើយជំនួសមកវិញ ចូរចាប់ផ្តើមធ្វើការផ្តល់សំណងសម្រាប់គ្រោះថ្នាក់ពីអតីតកាល និងការពារគ្រោះថ្នាក់នាពេលអនាគត»។ បើតាម HRW ការបដិសេធរបស់ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល IFC ឆ្លើយតបទៅនឹងលទ្ធផលស៊ើបអង្កេតរបស់ការិយាល័យអនុលោមភាព (CAO) ដែលជាស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យផ្ទៃក្នុងរបស់ IFC តាមពាក្យបណ្ដឹងនៅឆ្នាំ២០២២ ដោយរកឃើញថា មានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលទាក់ទងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងផ្នែកជាច្រើននៃការមិនអនុលោមតាម IFC។ ជាពិសេស CAO រកឃើញទៀតថា IFC មិនបានអនុវត្តតាមកាតព្វកិច្ចគោលនយោបាយនិរន្តរភាពរបស់ខ្លួន «ដើម្បីការពារ ប្រជាជនក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ» និងធានាថា ស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ (MFI) បង្កើតយន្តការតវ៉ាគ្រប់គ្រាន់ ឬការពារផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានលើជនជាតិដើមភាគតិច និងដីធ្លីរបស់ពួកគេ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយការរកឃើញរបស់ CAO ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល IFC បានសម្រេចបង្កើត «ផែនការសកម្មភាពគ្រប់គ្រងពិសេស» ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែលដើមបណ្ដឹងក្នុងសំណុំរឿងនេះចំនួន១៨នាក់បានជួបប្រទះ។ ផែនការទាំងនោះ រួមមាន ជួលអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងស្រុកម្នាក់ ដើម្បីជួយដើមបណ្តឹងទាំង ១៨ រូប រួមទាំងតាមរយៈការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធប្រាក់កម្ចីឡើងវិញ ការសងប្រាក់វិញយឺត ឬការកែតម្រូវការប្រាក់។ គាំទ្រដល់អ្នកដាក់ពាក្យបណ្តឹងក្នុងការចូលប្រើប្រាស់ធនធានជាតិដែលមានស្រាប់ រួមទាំងមជ្ឈមណ្ឌលការពារអ្នកប្រើប្រាស់ហិរញ្ញវត្ថុ ខ្សែទូរស័ព្ទសាកសួរ និងដោះស្រាយពាក្យបណ្តឹងរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងសេវាកម្មសម្របសម្រួលក្រោមអាជ្ញាធរជាតិសម្រាប់ដោះស្រាយវិវាទជំនួស។ លើសពីនេះ សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (IFC) នឹងគាំទ្រការបង្កើតអ្នកតំណាងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា និងកែលម្អវិញ្ញាបនបត្រផ្តល់ប្រាក់កម្ចីដែលមានទំនួលខុសត្រូវសម្រាប់មន្ត្រីឥណទានប្រហែល ៦៥០០០ នាក់។ រីឯ HRW អះអាងថា IFC បានវិនិយោគជាង ៤០០ លានដុល្លារអាមេរិកនៅក្នុងស្ថាប័នផ្តល់សេវាមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាក្នុងរយៈពេល១០ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយបន្តវិនិយោគសូម្បីតែ បន្ទាប់ពីមានការព្រួយបារម្ភអំពីកម្រិតនៃបំណុល និងការអនុវត្តប្រាក់កម្ចីដោយបង្ខំតាំងពីឆ្នាំ ២០១៦។ ជាងនេះទៅទៀត អង្គការ HRW ចោទថា ការអនុវត្តការផ្តល់ប្រាក់កម្ចី និងការប្រមូលបំណុលដោយស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា បាននាំឱ្យមានការប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងការលក់ដីដោយបង្ខំ គ្រួសារដែលអត់ឃ្លាន កុមារត្រូវបានបង្ខំឱ្យចេញពីសាលារៀនចូលទៅក្នុងកម្លាំងពលកម្ម និងការធ្វើអត្តឃាតដែលបណ្តាលមកពីបំណុល។ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ អង្គការសមធម៌កម្ពុជា និងអង្គការលីកាដូ បានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងមួយ ក្នុងនាមពលរដ្ឋកម្ពុជាអ្នកខ្ចីប្រាក់ ទៅកាន់សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (IFC) ដោយចោទប្រកាន់គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុចំនួន៦នៅកម្ពុជា ថាបានរួមចំណែកបណ្ដាលឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាដែលជាអ្នកខ្ចីប្រាក់ជួបប្រទះផលវិបាក។ គ្រឹះស្ថានផ្ដល់ប្រាក់កម្ចីនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលរងបណ្ដឹងទាំងនោះ មានដូចជា ធនាគារអេស៊ីលីដា ធនាគារហត្ថា ធនាគារស្ថាបនា គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុអម្រឹត អិលអូអិលស៊ី និងប្រាសាក់។ គ្រឹះស្ថានទាំងនេះ រងការចោទពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភបំពានស្តង់ដាអនុវត្តរបស់សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ជុំវិញការគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់ ហានិភ័យ បរិស្ថាន សង្គម សុខភាព និងលទ្ធភាព។ អ្នកនាំពាក្យសមាគមគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជាលោក កាំង តុងងី មិនទាន់អាចឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហានេះបាននៅឡើយទេ ដោយលោកនិយាយថាកំពុងជាប់រវល់ប្រជុំ។ ចំណែកនាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូលោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ការបដិសេធរបស់ IFC នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការមិនអើពើ និងគ្មានឆន្ទៈក្នុងការដោះស្រាយករណីពលរដ្ឋរងគ្រោះតាមរយៈការវិនិយោគរបស់ខ្លួនទៅក្នុងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា។ លោកបន្ថែមថា ក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងតំណាងឱ្យជនរងគ្រោះទាំង១៨នាក់ អ្វីដែលអង្គការ លីកាដូ ចង់ឃើញ គឺការកែទម្រង់ផ្សេងៗ និងដំណោះស្រាយសមរម្យសម្រាប់ជនរងគ្រោះ។ ចំណែកនីតិវិធីបន្ទាប់ លោកកំពុងរង់ចាំមើលការដោះស្រាយរវាង IFC និងការិយាល័យអនុលោមភាព (CAO) ដែលជាស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យផ្ទៃក្នុងរបស់ IFC។ លោកនិយាយថា៖ «ការបដិសេធ បង្ហាញថា ហាក់ដូចជាគ្មានឆន្ទៈនៅក្នុងការកែទម្រង់ ឬស្វែងរកដំណោះស្រាយ សម្រាប់ជនរងគ្រោះ ដែលរងគ្រោះនៅក្នុងការផ្ដល់ការឥណទានវិនិយោគរបស់ខ្លួនទៅធនាគារ ឬមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុដែលបង្កឱ្យមានជនរងគ្រោះ ជាពិសេសជនជាតិដើមភាគតិច»៕
ជប៉ុន និងអូស្រ្តាលី ជំរុញកម្ពុជាឱ្យបើកលំហសេរីភាពនយោបាយបន្ទាប់ពីតុលាការកំពូលចេញដីកាប្រឆាំងលោក រ៉ុង ឈុន
ស្ថានទូតជប៉ុន និងអូស្រ្តាលីប្រចាំកម្ពុជា គាំទ្រឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បើកលំហនយោបាយ និងមតិចម្រុះ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យមានបរិយាកាសដែលពលរដ្ឋអាចបញ្ចេញមតិ និងចូលរួមនយោបាយបាន។ ការលើកឡើងរបស់ស្ថានទូតនៃប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យទាំងពីរ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់ប្រជាកាសែតពាក់ព័ន្ធនឹងការកាត់ទោសទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិលោក រ៉ុង ឈុន របស់តុលាការកំពូលកាលពីសប្ដាហ៍មុន។ ឆ្លើយសំណួរអ្នកផលិតមាតារបស់ប្រជាកាសែតតាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិច (Email) ទូតជប៉ុន និយាយថា ៖ «នៅក្នុងផ្លូវនៃការកសាងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យដែលមានរឹងមាំល្អ វាចាំបាច់ណាស់ក្នុងការបង្កើតបរិយាកាសដែលអាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបញ្ចេញមតិចម្រុះ។ តាមទស្សនៈនេះ យើងបានតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវការសម្រេចចិត្តនេះ»។ ទូតជប៉ុន បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានផ្តល់ការគាំទ្រដើម្បីលើកកម្ពស់ការសន្ទនារវាងរដ្ឋាភិបាល និងសង្គមស៊ីវិល និងរវាងបក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំង។ ជប៉ុននឹងបន្តតាមដានស្ថានភាពជុំវិញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា និងបន្តផ្តល់ការគាំទ្រជាក់ស្តែងសម្រាប់ការលើកកម្ពស់បរិយាកាសប្រជាធិបតេយ្យ។ រីឯស្ថានទូតអូស្រ្តាលី ក៏ឆ្លើយតបសំណួររបស់ប្រជាកាសែតតាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិច(Email) ផងដែរថា៖ «អូស្ត្រាលីបន្តលើកទឹកចិត្តកម្ពុជាឱ្យចាត់វិធានការដើម្បីឱ្យមានការចូលរួមនយោបាយពិតប្រាកដ និងនៅតែប្តេជ្ញាគាំទ្រកម្ពុជាដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ»។អនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិលោក សុខ គឹមសេង មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណាលើការលើកឡើងរបស់ទូតទាំងពីរ ស្របពេលដែលស្ថានការណ៍ជាតិនៅពេលនេះទាមទារឱ្យមានការរួបរួមគ្នាប្រឆាំងនឹងសត្រូវឈ្លានពាន។ លោកនិយាយថា «ការលើកឡើងរបស់ស្ថានទូតទាំងពីរករណីលោកគ្រូ រ៉ុង ឈុន នេះ ពិតជាត្រឹមត្រូវហើយ។ ក្នុងនាមយើងជារដ្ឋាភិបាលមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយប្រទេសទាំងពីរ យើងគួរយកមកគិតពិចារណា ព្រោះនេះជាយោបល់ ជាការយល់ឃើញ តែអ្វីជាការសម្រេច គឺនៅលើយើងដែលជាអ្នកដឹកនាំប្រទេស ជាអ្នកនយោបាយគ្រប់រូបទេ។ […] ការបែកបាក់នាំឱ្យមានការរំលោភពីប្រទេសជិតខាង ដើម្បីជាតិខ្លាំងគឺត្រូវរួបរួមគ្នា»។ ឆ្លើយតបនឹងករណីនេះ អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ប៉ែន បូណា មានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាគឺជាប្រទេសដែលប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ខណៈសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ត្រូវបានធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប អាចបញ្ចេញមតិដោយសេរី តែក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់ និងការគោរពសិទ្ធិអ្នកដទៃ។ លោកនិយាយថា៖ «កម្ពុជាក៏ជាប្រទេសដែលកំពុងពង្រឹងនីតិរដ្ឋតាមរយៈការអនុវត្តច្បាប់ ដើម្បីធានាថា សេរីភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់មិនត្រូវបានរំលោភបំពានដោយបុគ្គលផ្សេងឡើយ។ នេះគឺជាដំណើរការពង្រឹងប្រជាធិបតេយ្យដែលផ្តល់តម្លៃដល់គុណភាពនៃការបញ្ចេញមតិក្នុងរង្វង់ច្បាប់ និងការគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមកដែលប្រទេសទាំងអស់ក្នុងពិភពលោកចង់បាន»។ ចំណែកនាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូលោក អំ សំអាត យល់ថា ការលើកឡើងរបស់ទូតទាំងពីរ គឺស្របទៅនឹងប្រទេសដែលប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ដូចកម្ពុជា។ លោកបន្ថែមថា ការមានមតិចម្រុះ និងកិច្ចសន្ទនានយោបាយរវាងអ្នកនយោបាយ គឺបង្ហាញនូវសាមគ្គីភាព និង ឯកភាពជាតិ ការផ្សះផ្សាជាតិ ខណៈដំណោះស្រាយនយោបាយ គឺឈរលើឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិ ។ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ តុលាការកំពូល សម្រេចតម្កល់ការកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន ឱ្យនៅដដែល ដូចការសម្រេចរបស់តុលាការថ្នាក់ក្រោម តែទោសជាប់ពន្ធនាគារត្រូវព្យួរសាកល្បង៣ឆ្នាំ និងដកសិទ្ធិនយោបាយរយៈពេល៥ឆ្នាំ ថែមទាំងហាមលោកមិនឱ្យចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ និងថ្លែងជាសាធារណៈ ឬចូលរួមវេទិកាសាធារណៈរយៈពេល៣ឆ្នាំ៕
អាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងបុគ្គល ៩នាក់និងស្ថាប័ន ២៦ ដែលពាក់ព័ន្ធក្រុមហ៊ុនព្រីនស៍គ្រុប
សហរដ្ឋអាមេរិក សម្រេចដាក់ទណ្ឌកម្មលើបុគ្គល ៩ នាក់ និងអង្គភាពចំនួន ២៦ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្ដាញអង្គការឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group Transnational Criminal Organization - TCO) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសកម្ពុជា និងថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ក្រុមហ៊ុននេះ។ យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ការដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ រាប់បញ្ចូលទាំងលោក Hu Xiaowei (Hu) ដែលជាមនុស្សលំដាប់ទី២ នៃក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប បន្ទាប់ពីលោក Chen Zhi។ លោក Hu Xiaowei ទើបតែត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅប្រទេសជប៉ុន កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់ពាក្យប្តូរទីលំនៅដោយក្លែងបន្លំ។ រីឯលោក Brendon Luo (Luo) និងលោក Qiu Weiren (Qiu) អាមេរិកក៏ចោទថា ជាអ្នកវិនិយោគធំនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ព្រីនស៍គ្រុប លើទីតាំងដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រតិបត្តិការឆបោក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងស្នើធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ក្រោមមាត្រា ៣១១ នៃច្បាប់ USA PATRIOT Act ដែលអនុវត្តចំពោះ Huione Group ដើម្បីរារាំងគណនីដុល្លារអាមេរិកសម្រាប់ H-Pay Service PLC និងសាជីវកម្មទាំងឡាយណាដែលឈរឈ្មោះជំនួសឱ្យក្រុមហ៊ុន Huione Group។ អាមេរិកបន្ថែមថា ជនបោកប្រាស់រួមទាំងឧក្រិដ្ឋជនដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយកូរ៉េខាងជើង បានប្រើប្រាស់ក្រុមហ៊ុន Huione Group រួមទាំង Huione Pay និង H-Pay ដើម្បីផ្ទេរ និងលាងលុយកខ្វក់ពីការបោកប្រាស់។ ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ លោក Scott Bessent រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរតនាគារបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍លួចប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារពីជនរងគ្រោះជនជាតិអាមេរិកជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ រដ្ឋបាលលោក Trump មានការរួបរួមគ្នាក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនក្នុងការបំផ្លាញក្រុមហ៊ុនឧក្រិដ្ឋកម្មនៅក្រៅប្រទេសទាំងនេះ។ ក្រសួងរតនាគារនឹងបន្តប្រើប្រាស់ឧបករណ៍របស់ខ្លួនដើម្បីរំខានដល់បណ្តាញនៅពីក្រោយការក្លែងបន្លំដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចនេះ និងការពារជនជាតិអាមេរិក»។ ក្នុងពេលដំណាលគ្នានេះ ក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសអំពីការរឹបអូសគណនីសេវាកម្ម cloud computing account ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ Huione Group។ ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដាច់ដោយឡែកមួយទៀតពីការដាក់ទណ្ឌកម្ម ជំនួយការនាយកនៃផ្នែកសាយប័រ របស់ការិយាល័យស៊ើបអង្កេតសហព័ន្ធ (FBI) លោក Brett Leatherman មានប្រសាសន៍ថា៖ «FBI ប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបង្អាក់ដំណើរការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាកម្មនានា ដែលឧក្រិដ្ឋជនតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតតែងពឹងផ្អែក ដើម្បីទទួលបានផលចំណេញពីសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ពួកគេ។ វិធានការនាពេលនេះ ផ្តោតលើកត្តាសំខាន់មួយដែលជួយសម្រួលដល់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងគម្រោងលាងលុយកខ្វក់ ដោយបង្ហាញថា FBI នឹងតាមប្រមាញ់មិនត្រឹមតែជនល្មើសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែទាំងសេវាកម្មដែលគាំទ្រដល់ប្រតិបត្តិការឧក្រិដ្ឋកម្មរបស់ពួកគេផងដែរ»។ អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា នៅមិនទាន់អាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបានទេ។ ចំណែកអ្នកតាមដានភូមិសាស្រ្តនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់អាមេរិកជាបន្តបន្ទាប់លើបុគ្គល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍គ្រុប នេះ នឹងរុញកម្ពុជាឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងវិបត្តិទំនុកចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យលំហូរទុនវិនិយោគបរទេសស្អាតស្អំកាន់តែរីងស្ងួត ហើយប្រព័ន្ធធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុជាតិទាំងមូលនឹងត្រូវរឹតត្បិត ឬមើលរំលងពីសំណាក់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ។ លោកបន្ថែមថា៖ «ចំពោះមុខវិបត្តិនេះ ខ្ញុំមើលឃើញថា របបភ្នំពេញមិនអាចគ្រាន់តែចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍បដិសេធ ឬសម្តែងការសោកស្តាយបែបយករួចខ្លួនដូចរាល់ដងនោះទេ»។ លោក វណ្ណលី លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែបើកការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ និងមានតម្លាភាពទៅលើរាល់បុគ្គល និងក្រុមហ៊ុនទាំងឡាយណាដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ មិនថាបុគ្គលនោះមានខ្នងបង្អែកក្រាស់ ឬជាសាច់ញាតិរបស់ខ្លួនកម្រិតណាក៏ដោយ។ លោកនិយាយថា៖ «រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបង្ហាញឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ ប្រឆាំងការលាងលុយកខ្វក់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតធ្ងន់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីស្តារទំនុកចិត្តពីសហគមន៍អន្តរជាតិឡើងវិញ ជាជាងការបណ្តោយឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប្រើប្រាស់ទឹកដីខ្មែរធ្វើជាជម្រក រួចទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវមកលើប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ទូទាំងប្រទេស»។ ជុំវិញការដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ កាលពីថ្ងៃទី ១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងរតនាគារអាមេរិក បានសហការជាមួយអង់គ្លេស ដោយដាក់ទណ្ឌកម្មក្រុមហ៊ុន Prince Group ដែលជាក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្មនៅកម្ពុជា ជាអង្គការឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងដាក់ទណ្ឌកម្មលើបុគ្គលពាក់ព័ន្ធចំនួន ១៤៦ នាក់ ទាក់ទិននឹងដំណើរការមជ្ឈមណ្ឌលបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិត ដែលផ្តោតលើពលរដ្ឋអាមេរិក និងអង់គ្លេស។ កាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងរតនាគារអាមេរិក ក៏បានសម្រេចដាក់ទណ្ឌកម្មលើលោក កុក អាន សមាជិកព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា និងសហការី រួមទាំងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធចំនួន ២៨ ដោយចោទថា ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោកតាមបច្ចេកវិទ្យា តាមរយៈការផ្ដើទីតាំងឆបោកជាច្រើនកន្លែងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានគោលដៅបោកប្រាស់លុយពីពលរដ្ឋអាមេរិករាប់លានដុល្លារ។ ក្រសួងរតនាគារអាមេរិក…
HRW ជំរុញឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បើកលំហនយោបាយនៅមុនការបោះឆ្នោត
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch) ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បើកលំហនយោបាយឡើងវិញ និងអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិល អាចអនុវត្តការងារបានដោយសេរី នៅមុនការបោះឆ្នោតខាងមុខ។ ការជំរុញនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីតុលាការកំពូល នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សម្រេចតម្កល់ការកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន ឱ្យនៅដដែលដូចការសម្រេចរបស់តុលាការថ្នាក់ក្រោម តែទោសជាប់ពន្ធនាគារត្រូវព្យួរសាកល្បង៣ឆ្នាំ និងដកសិទ្ធិនយោបាយរយៈពេល៥ឆ្នាំ ថែមទាំងហាមលោកមិនឱ្យចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ និងចូលរួមវេទិកាសាធារណៈរយៈពេល៣ឆ្នាំ។ ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ នាយករងទទួលបន្ទុកតំបន់អាស៊ីនៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិលោកស្រី Bryony Lau មានប្រសាសន៍ថា៖ «រាជរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់តុលាការ ដើម្បីបំបិទសំឡេងគណបក្យនយោបាយប្រឆាំង ហើយផ្ទុយទៅវិញ គួរបើកលំហសេរីភាពឡើងវិញឱ្យគណបក្សនយោបាយ និងក្រុមសង្គមស៊ីវិល អាចអនុវត្តសកម្មភាពដោយសេរី នៅមុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំក្រោយនេះ»។ ជុំវិញការកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន លោកស្រី Bryony Lau បន្ថែមថា តុលាការកម្ពុជា បានបង្ហាញពីកង្វះឯករាជភាពរបស់ខ្លួនពីគណបក្សកាន់អំណាច តាមរយៈការតម្កល់សាលដីកាផ្ដន្ទាទោសលោក ឈុន ពីបទញុះញង់ និងការដកហូតសិទ្ធិធ្វើនយោបាយរបស់លោក។ ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងថា កម្ពុជាគ្មានពេលណាមួយបានបំបិទសិទ្ធិនយោបាយរបស់អ្នកណាម្នាក់នោះទេ។ លោកក៏ប្រាប់ទៅកាន់អង្គការ Human Rights Watch ឱ្យដើររកមើលប្រទេសណាដែលមានគណបក្សនយោបាយរាប់សិប និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលរាប់ពាន់ដូចកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏ថ្លែងបែបចំអកទៅកាន់អង្គការដដែលថា កុំយកករណីបុគ្គលម្នាក់ ឬពីរនាក់ដែលធ្វើខុសច្បាប់ មកវាយតម្លៃជារួមថា កម្ពុជាបានបិទសិទ្ធិនយោបាយ និងសង្គមស៊ីវិលនោះ។ លោកនិយាយថា៖ «កម្ពុជាយើងអត់ដែលបិទសិទ្ធិនយោបាយទេ ចឹងមានរឿងអីត្រូវបើក បើយើងបើករហូតមកហើយ»។ រីឯអ្នកតាមភូមិសាស្រ្តនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី បានសរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោកថា បក្សកាន់អំណាចបានប្រើប្រព័ន្ធតុលាការជាឧបករណ៍នយោបាយ ដើម្បីកម្ទេចសំឡេងប្រឆាំង និងសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ ដែលស្ដែងឱ្យឃើញច្បាស់ចំពោះការកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន។ លោកបន្ថែមទៀតថា ការកាត់ទោសដោយអយុត្តិធម៌នេះ បានធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជារងការបំផ្លាញមុខមាត់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ និងរុញច្រានកម្ពុជាឱ្យធ្លាក់ដុនដាបក្នុងរបបផ្ដាច់ការឯកបក្ស។ លោកបន្តថា៖ «ជាងនេះទៅទៀត ល្បិចកលកាត់សិទ្ធិនយោបាយ សំដៅរារាំងមិនឱ្យលោកចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ឆ្នាំ ២០២៧ និងការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ ២០២៨ ខាងមុខនេះ បង្ហាញពីភាពទន់ជ្រាយ និងភាពមិនហ៊ានប្រឈមមុខតទល់ដោយស្មើភាពនៅលើសមរភូមិឆ្នោតបែបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលវាមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោតសេរី និងយុត្តិធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងស្តែងឱ្យឃើញថា របបភ្នំពេញកំពុងដឹកនាំប្រទេសដោយការបង្ក្រាប និងខ្វះភាពស្របច្បាប់ពីពលរដ្ឋពិតប្រាកដ»។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គណបក្សនយោបាយក្រៅរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរចំពោះការប្រកាសសាលដីកាលើអតីតសមាជិក គជប រូបនេះ។ បក្សភ្លើងទៀន និងបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមគ្នាមួយ ដោយសម្ដែងការខកចិត្ត និងបរិយាយការកាត់ទោសនេះ អាចនាំឱ្យមានការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំង ចំពោះសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន និងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ។ បក្សប្រឆាំងទាំងពីរ លើកឡើងថា ដំណោះស្រាយចំពោះរាល់ការខ្វែងគំនិតគ្នាផ្នែកនយោបាយ ឬបញ្ហារបស់ជាតិ ត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈកិច្ចសន្ទនា ការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីធានាបាននូវការផ្សះផ្សាជាតិ ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ ចំណែកគណបក្សកម្លាំងជាតិ នៅរសៀលនេះ ក៏បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ បង្ហាញពីការសោកស្ដាយ និងមិនអាចទទួលយកបានចំពោះសាលដីការបស់តុលាការកំពូល និងចាត់ទុកជាការកាត់ទោសដោយអយុត្តិធម៌។ បក្សកម្លាំងជាតិ អះអាងថា ការដកសិទ្ធនិយោបាយលើលោក រ៉ុង ឈុន បានដើរផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា ៣៤ថ្មី និងមាត្រា៣៥ និងជាការរើសអើង និងគម្រាមកំហែងនយោបាយ។ បក្សប្រឆាំងនេះ អំពាវនាវដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញដល់លោក រ៉ុង ឈុន ដើម្បីចូលរួមនយោបាយឡើងវិញ។ ជុំវិញសំណុំរឿងអ្នកនយោបាយនេះ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានសម្រេចតម្កល់សាលក្រមតុលាការជាន់ទាបដែលកាត់ទោសលោក កឹម សុខា ដាក់ពន្ធនាគារ ២៧ឆ្នាំ ពីបទក្បត់ជាតិ រួមទាំងបន្ថែមនូវការហាមឃាត់លោកមិនឱ្យចេញក្រៅប្រទេសរយៈពេល៥ឆ្នាំ ក្រោយលោកអនុវត្តទោសចប់។ យ៉ាងណាក៏ដោយ រយៈពេលជិត១ខែ ក្រោយមក ពោលគឺនៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីលោក ហ៊ុន សែន បានចេញព្រះរាជក្រឹត្យ លើកលែងទោសលើលោក កឹម សុខា ចំពោះទោសដាក់ពន្ធនាគារ២៧ឆ្នាំ ប៉ុន្តែមិនអនុវត្តចំពោះទោសបន្ថែម។ បានន័យថា ព្រះរាជក្រឹត្យនេះ អនុញ្ញាតឱ្យលោក កឹម សុខា ដើរហើរក្នុងប្រទេសធម្មតា ប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើនយោបាយ និងធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេសបានឡើយ៕
ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនមួយរូប រិះគន់ការអនុវត្តការងាររបស់អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ
សហស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន (App) L192 អ្នកស្រី អ៊ិន ម៉ាយ៉ាន ហៅ «Sovina» បង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះការអនុវត្តការងាររបស់មន្ត្រីរដ្ឋបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលចុះត្រួតពិនិត្យបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា (ស្កេម) នៅឃ្លាំងរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ក្រុមមន្ត្រីមួយចំនួន ប្រើកាយវិការមិនសមរម្យ ហើយឆ្លៀតសួររកទំនិញថៃ និងឯកសារជាច្រើន ចាប់ពីម៉ោង៩ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង១០យប់។ អ្នកស្រី អ៊ិន ម៉ាយ៉ាន បានចេញវីដេអូដែលបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ «Sovina» មានរយៈពេលជាង៧នាទី នៅថ្ងៃពុធ ទី១៧ ខែមិថុនា។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ និងព្រះរាជអាជ្ញារងមួយរូប ប្រើប្រាស់អាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យ និងហាមមិនឱ្យគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីទៅណានោះទេ អំឡុងពេលចុះត្រួតពិនិត្យរកបទល្មើសស្កេម បើទោះបីជាដល់ម៉ោងទៅទទួលកូនពីសាលារៀនក៏ដោយ។ គិតត្រឹមម៉ោង៥ល្ងាចនេះ វីដេអូនេះមានការចែករំលែករហូតដល់ជាង១ម៉ឺនគណនេយ្យ និងមានអ្នកទស្សនាជិត១,៥លានដង។ទោះជាយ៉ាងណាក្ដីគិតត្រឹមម៉ោង៥និង៥៣នាទីល្ងាចថ្ងៃទី១៧ខែមិថុនា អ្នកផលិតមាតិកានៅប្រជាកាសែតរកមិនឃើញវីដេរបស់អ្នកស្រីនៅលើផេក«Sovina»ឡើយ។ តាមរយៈវីដេអូដដែល អ្នកស្រី អ៊ិន ម៉ាយ៉ាន ហៅ «Sovina» បានចាត់ទុកទង្វើរបស់អាជ្ញាធរថា ហាក់ដូចជាក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីបានប្រព្រឹត្តកំហុសធ្ងន់ធ្ងរ។ អ្នកស្រីថា បន្ទាប់ពីរកមិនឃើញតម្រុយពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសអនឡាញ មន្ត្រីខណ្ឌព្រែកព្នៅមិនបានចាកចេញ តែបែរជាសួររកទំនិញថៃ និងទារឯកសារជាច្រើន ថែមទាំងហៅកងកម្លាំងមកជាបន្តបន្ទាប់ ដែលដឹកនាំដោយព្រះរាជអាជ្ញារងមួយរូបផងដែរ។ អ្នកស្រីបន្តថា ទាំងអភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ និងព្រះរាជអាជ្ញារងរូបនោះ បានចោទអ្នកស្រីថាមិនសហការ ទាំងដែលអ្នកស្រីស្ថិតនៅទីតាំងដើម្បីផ្ដល់ព័ត៌មាន។ បើតាមប្រភពដដែល អាជ្ញាធរបានចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងឃ្លាំងរបស់អ្នកស្រីក្នុងខណ្ឌព្រែកព្នៅ តាំងពីវេលាម៉ោង៩ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង១០យប់ ក្នុងថ្ងៃដដែល។ ស្ត្រីក្នុងវីដេអូនោះ និយាយថា៖ «ព្រះរាជអាជ្ញារងគាត់មក គាត់រាងប្រើអំណាចរបស់គាត់ មកកៀបសង្កត់ខ្ញុំ។ បងខ្ញុំដល់ម៉ោងចេញទៅយកកូនក៏គាត់អត់ឱ្យទៅយកកូន ហើយខ្ញុំ គាត់ចង្អុលមុខពីរដង គាត់សម្លុតខ្ញុំ ដោយសារខ្ញុំជាមនុស្សស្រី។ អ្វីដែលខ្ញុំឆ្ងល់ គាត់ប្រើពាក្យថា ពួកខ្ញុំអត់សហការ គាត់ចូលមើលឃ្លាំងខ្ញុំរហូតតាំងពីព្រឹក ហើយថ្ងៃឡើង ក៏គាត់ចូលមើលឃ្លាំងខ្ញុំរហូត ហើយគាត់ប្រើពាក្យមួយម៉ាត់ថា អត់សហការ ខ្ញុំមិនដឹងថា កន្លែងណាមួយដែលខ្ញុំអត់សហការជាមួយគាត់»។ ចំណែកអ្នកឯកទេសខាងផ្នែកអភិបាលកិច្ច លោក ឱក សេរីសោភក្តិ៍ មានប្រសាសន៍ថា ការលើកឡើងរបស់ម្ចាស់គណនេយ្យហ្វេសប៊ុកនោះ មានភាពលម្អិត ដែលអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវចេញមកបកស្រាយ កុំឱ្យមហាជនកាន់តែជជែកវែកញែកបន្ថែមទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកថាការចុះឆែកឆេរបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យាលើទីតាំងអាជីវកម្មរបស់ពលរដ្ឋខាងលើ ក៏មើលទៅដូចមិនសមទំនង ហើយប្រសិនបើមន្ត្រីចុះត្រួតពិនិត្យករណីស្កេមមែននោះ ពួកគេគួរតែចាកចេញទៅវិញ នៅពេលដែលគ្មានតម្រុយអ្វី មិនមែននាំគ្នាមកកាន់តែច្រើននោះទេ។ លោកនិយាយថា៖ «បើអាជីវករដូចក្មួយស្រី សូវីណា អីជាដើម ខ្ញុំមើលទៅ ដូចជាការដែលទៅធ្វើក្នុងន័យស្កេម វាអត់សមទាល់តែមែនទែន។ ហើយបើសិនជាយើងទៅក្នុងរឿងស្កេម ហើយបើសិនជាយើងអត់ឃើញស្កេមទេ យើងគួរតែដកចេញមកវិញមក។ អាហ្នឹងមិនដកចេញ មានតែហៅគ្នាទៅថែមទៀត។ ដូច្នេះវាមានភាពស្រពេចស្រពិលខ្លាំងមែនទែននៅក្នុងរឿងហ្នឹង ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរឹតតែអត់ទុកចិត្ត [សមត្ថកិច្ច] ថែមទៀត»។ អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ លោក ធឹម សំអាន ទូរសព្ទចូលតែមិនមានអ្នកទទួល។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោកស្រី ដោ សម្ផស្ស ថា កំពុងប្រមូលព័ត៌មានទាក់ទិននឹងករណីនេះ៕
និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជាពិន័យក្រុមហ៊ុន មិត្តហ្វូន ដោយសារលក់ស៊ីមគ្មានឯកសារត្រឹមត្រូវនាំឱ្យមានករណីឆបោក
និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា បានពិន័យក្រុមហ៊ុន វៀតធេល (Viettel) ឬប្រព័ន្ធសេវាទូរសព្ទហ៊ុន មិត្តហ្វូន (Metfone) ចំពោះការធ្វេសប្រហែសក្នុងការលក់ស៊ីមទូរសព្ទចល័ត ដោយពុំបានប្រមូលឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណរបស់ពលរដ្ឋឱ្យបានត្រឹមត្រូវ បណ្ដាលឱ្យជនទុច្ចរិតយកស៊ីមកាតនោះទៅប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកប្រាក់។ អ្នកជំនាញផ្នែកសន្ដិសុខលើប្រព័ន្ធឌីជីថលយល់ថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែធ្វើសកម្មភាពបង្ការទុកជាមុន ដោយប្រមូលលេខទូរសព្ទដែលពលរដ្ឋបានបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម (ដែលលេខទាំងនោះបានតេទៅឆបោកពួកគេ) ដើម្បីផ្អាកដំណើរការនិងស្រាវជ្រាវរកជនឆបោក ជាជាងរង់ចាំតែការមកប្ដឹងពីពលរដ្ឋ យោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ និយ័តករកម្ពុជាបានបើកការស៊ើបអង្កេតលើក្រុមហ៊ុន វៀតធេល ក្រោយទទួលបានពាក្យបណ្ដឹងពីជនរងគ្រោះថា មានជនអនាមិកបានប្រើប្រាស់អត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ខ្លួន ទៅទិញស៊ីមទូរសព្ទចល័តចំនួន ៣ ខ្សែរបស់ក្រុមហ៊ុននេះ។ លទ្ធផលនៃការស៊ើបអង្កេត និយ័តករកម្ពុជាបានរកឃើញថា លេខទូរសព្ទមួយក្នុងចំណោមលេខទាំងបីនោះ ត្រូវបានជនទុច្ចរិតយកទៅប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកប្រាក់ ហើយម្ចាស់អត្តសញ្ញាណបណ្ណពិតប្រាកដ ក៏បានក្លាយជាជនពាក់ព័ន្ធនឹងករណីនេះដោយពុំដឹងខ្លួន។ និយ័តករកម្ពុជាបានបន្តថា តាមរយៈភស្តុតាងដែលប្រមូលបាន ករណីនេះកើតឡើងដោយសារការធ្វេសប្រហែសរបស់ក្រុមហ៊ុន ដែលមិនបានអនុវត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវនូវនីតិវិធីពាក់ព័ន្ធនឹងការលក់ស៊ីម។ ក្រុមហ៊ុនបានអះអាងថា ពលរដ្ឋបានមកទិញស៊ីមនៅថ្ងៃទី ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ប៉ុន្តែជាក់ស្ដែងនៅថ្ងៃនោះ ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះកំពុងរស់នៅស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង ឯណោះវិញ។ សេចក្ដីជូនដំណឹងបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ជាទូទៅ និយ័តករកម្ពុជាតែងតែណែនាំក្រុមហ៊ុន វៀតធេល (ខេមបូឌា) និងប្រតិបត្តិករទូរសព្ទចល័តទាំងអស់ អំពីការលក់ ការចែកចាយ និងការប្រើប្រាស់ស៊ីម ដោយតម្រូវឱ្យទទួលយកឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណត្រឹមត្រូវជាមុន ទើបអាចធ្វើការបើកឱ្យដំណើរការសេវាបាន ពីព្រោះរាល់ការលក់ ការចែកចាយ និងការប្រើប្រាស់ស៊ីមដោយពុំមានឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណត្រឹមត្រូវ គឺជាអំពើខុសច្បាប់ ដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវ និងប្រឈមចំពោះមុខច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន»។ អ្នកនាំពាក្យនិយ័តករកម្ពុជា លោក សៀង សិទ្ធី ថ្លែងថា នេះជាករណីលើកដំបូងហើយដែលនិយ័តករសម្រេចពិន័យជាប្រាក់លើក្រុមហ៊ុន វៀតធេល។ បច្ចុប្បន្ន និយ័តករកំពុងរៀបចំយន្តការឱ្យពលរដ្ឋទាក់ទងទៅកាន់ក្រុមហ៊ុន ដើម្បីពិនិត្យមើលអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ខ្លួន ថាតើកំពុងជាប់ឈ្មោះប្រើប្រាស់ស៊ីមចំនួនប៉ុន្មានខ្សែ។ លោកបានបន្តទៀតថា ចំពោះពលរដ្ឋដែលកំពុងប្រើប្រាស់ស៊ីមដោយមិនមានអត្តសញ្ញាណត្រឹមត្រូវ និយ័តករក៏មានយន្តការក្នុងការសម្អាតទិន្នន័យជាមួយក្រុមហ៊ុនផងដែរ។ អ្នកសារព័ត៌មានមិនទាន់ទទួលបានការឆ្លើយតបពីក្រុមហ៊ុន មិត្តហ្វូន តាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិក (Email) នៅឡើយទេ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។ ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកប្រឹក្សាផ្នែកសន្ដិសុខលើប្រព័ន្ធឌីជីថល លោក ង៉ែត ម៉ូសេ បានផ្តល់មតិថា និយ័តករកម្ពុជាគួរតែតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុននេះ ប្រមូលមកវិញនូវស៊ីមទាំងឡាយណាដែលបានលក់ទៅឱ្យតំណាងចែកចាយបន្ត ដើម្បីត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនូវចំនួនស៊ីមដែលបានលក់ចេញ ថាតើមានទិន្នន័យអតិថិជនត្រឹមត្រូវ និងមិនត្រឹមត្រូវកម្រិតណា។ លោកថា ក្រសួងពាក់ព័ន្ធ និងនិយ័តករកម្ពុជា គួរតែបង្កើតកម្មវិធីតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online App/Platform) ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បញ្ជីលេខទូរសព្ទដែលមិនមានអត្តសញ្ញាណ និងណែនាំដល់ពលរដ្ឋដែលកំពុងប្រើស៊ីមគ្មានអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ឱ្យទៅផ្ដល់ដំណឹងនៅទីតាំងប្រតិបត្តិករទូរសព្ទចល័តដែលនៅជិតបំផុត ដើម្បីបញ្ចូលព័ត៌មានឱ្យបានត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ឡើងវិញ។ លោកបានបន្ថែមថា៖«ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ និយ័តករកម្ពុជា និងក្រសួងមហាផ្ទៃ គួរសហការគ្នាពិនិត្យមើលការលក់ និងចែកចាយគណនីបណ្តាញសង្គម ដូចជា ហ្វេសប៊ុក តេឡេក្រាម ឬ WhatsApp ដោយសារតែអ្នកលក់ និងចែកចាយគណនីទាំងនេះ បានប្រើប្រាស់លេខទូរសព្ទដើម្បីទៅបង្កើតគណនី។ ពួកគេអាចជាតម្រុយក្នុងការតាមដាន និងស្វែងរកបណ្តាញលក់ ឬចែកចាយលេខទូរសព្ទខុសច្បាប់»។ បើតាមទិន្នន័យពីក្រសួងព័ត៌មាន ក្រុមហ៊ុន មិត្តហ្វូន ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហ៊ុន វៀតធេល មានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ២០០៦ និងបានចាប់ផ្តើមធ្វើអាជីវកម្មជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ២០០៩។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២២ ក្រោយការអភិវឌ្ឍអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ ក្រុមហ៊ុនមួយនេះបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលដ៏ធំបំផុតនៅកម្ពុជា ដោយមានអតិថិជនប្រើប្រាស់ជាង ៩ លាននាក់ ស្មើនឹង ៥០ ភាគរយ នៃចំណែកទីផ្សារទូរគមនាគមន៍សរុបនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៕
Get Newsletter
