ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនមួយរូប រិះគន់ការអនុវត្តការងាររបស់អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ
សហស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន (App) L192 អ្នកស្រី អ៊ិន ម៉ាយ៉ាន ហៅ «Sovina» បង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះការអនុវត្តការងាររបស់មន្ត្រីរដ្ឋបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលចុះត្រួតពិនិត្យបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា (ស្កេម) នៅឃ្លាំងរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ក្រុមមន្ត្រីមួយចំនួន ប្រើកាយវិការមិនសមរម្យ ហើយឆ្លៀតសួររកទំនិញថៃ និងឯកសារជាច្រើន ចាប់ពីម៉ោង៩ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង១០យប់។ អ្នកស្រី អ៊ិន ម៉ាយ៉ាន បានចេញវីដេអូដែលបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ «Sovina» មានរយៈពេលជាង៧នាទី នៅថ្ងៃពុធ ទី១៧ ខែមិថុនា។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ និងព្រះរាជអាជ្ញារងមួយរូប ប្រើប្រាស់អាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យ និងហាមមិនឱ្យគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីទៅណានោះទេ អំឡុងពេលចុះត្រួតពិនិត្យរកបទល្មើសស្កេម បើទោះបីជាដល់ម៉ោងទៅទទួលកូនពីសាលារៀនក៏ដោយ។ គិតត្រឹមម៉ោង៥ល្ងាចនេះ វីដេអូនេះមានការចែករំលែករហូតដល់ជាង១ម៉ឺនគណនេយ្យ និងមានអ្នកទស្សនាជិត១,៥លានដង។ទោះជាយ៉ាងណាក្ដីគិតត្រឹមម៉ោង៥និង៥៣នាទីល្ងាចថ្ងៃទី១៧ខែមិថុនា អ្នកផលិតមាតិកានៅប្រជាកាសែតរកមិនឃើញវីដេរបស់អ្នកស្រីនៅលើផេក«Sovina»ឡើយ។ តាមរយៈវីដេអូដដែល អ្នកស្រី អ៊ិន ម៉ាយ៉ាន ហៅ «Sovina» បានចាត់ទុកទង្វើរបស់អាជ្ញាធរថា ហាក់ដូចជាក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីបានប្រព្រឹត្តកំហុសធ្ងន់ធ្ងរ។ អ្នកស្រីថា បន្ទាប់ពីរកមិនឃើញតម្រុយពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសអនឡាញ មន្ត្រីខណ្ឌព្រែកព្នៅមិនបានចាកចេញ តែបែរជាសួររកទំនិញថៃ និងទារឯកសារជាច្រើន ថែមទាំងហៅកងកម្លាំងមកជាបន្តបន្ទាប់ ដែលដឹកនាំដោយព្រះរាជអាជ្ញារងមួយរូបផងដែរ។ អ្នកស្រីបន្តថា ទាំងអភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ និងព្រះរាជអាជ្ញារងរូបនោះ បានចោទអ្នកស្រីថាមិនសហការ ទាំងដែលអ្នកស្រីស្ថិតនៅទីតាំងដើម្បីផ្ដល់ព័ត៌មាន។ បើតាមប្រភពដដែល អាជ្ញាធរបានចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងឃ្លាំងរបស់អ្នកស្រីក្នុងខណ្ឌព្រែកព្នៅ តាំងពីវេលាម៉ោង៩ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង១០យប់ ក្នុងថ្ងៃដដែល។ ស្ត្រីក្នុងវីដេអូនោះ និយាយថា៖ «ព្រះរាជអាជ្ញារងគាត់មក គាត់រាងប្រើអំណាចរបស់គាត់ មកកៀបសង្កត់ខ្ញុំ។ បងខ្ញុំដល់ម៉ោងចេញទៅយកកូនក៏គាត់អត់ឱ្យទៅយកកូន ហើយខ្ញុំ គាត់ចង្អុលមុខពីរដង គាត់សម្លុតខ្ញុំ ដោយសារខ្ញុំជាមនុស្សស្រី។ អ្វីដែលខ្ញុំឆ្ងល់ គាត់ប្រើពាក្យថា ពួកខ្ញុំអត់សហការ គាត់ចូលមើលឃ្លាំងខ្ញុំរហូតតាំងពីព្រឹក ហើយថ្ងៃឡើង ក៏គាត់ចូលមើលឃ្លាំងខ្ញុំរហូត ហើយគាត់ប្រើពាក្យមួយម៉ាត់ថា អត់សហការ ខ្ញុំមិនដឹងថា កន្លែងណាមួយដែលខ្ញុំអត់សហការជាមួយគាត់»។ ចំណែកអ្នកឯកទេសខាងផ្នែកអភិបាលកិច្ច លោក ឱក សេរីសោភក្តិ៍ មានប្រសាសន៍ថា ការលើកឡើងរបស់ម្ចាស់គណនេយ្យហ្វេសប៊ុកនោះ មានភាពលម្អិត ដែលអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវចេញមកបកស្រាយ កុំឱ្យមហាជនកាន់តែជជែកវែកញែកបន្ថែមទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកថាការចុះឆែកឆេរបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យាលើទីតាំងអាជីវកម្មរបស់ពលរដ្ឋខាងលើ ក៏មើលទៅដូចមិនសមទំនង ហើយប្រសិនបើមន្ត្រីចុះត្រួតពិនិត្យករណីស្កេមមែននោះ ពួកគេគួរតែចាកចេញទៅវិញ នៅពេលដែលគ្មានតម្រុយអ្វី មិនមែននាំគ្នាមកកាន់តែច្រើននោះទេ។ លោកនិយាយថា៖ «បើអាជីវករដូចក្មួយស្រី សូវីណា អីជាដើម ខ្ញុំមើលទៅ ដូចជាការដែលទៅធ្វើក្នុងន័យស្កេម វាអត់សមទាល់តែមែនទែន។ ហើយបើសិនជាយើងទៅក្នុងរឿងស្កេម ហើយបើសិនជាយើងអត់ឃើញស្កេមទេ យើងគួរតែដកចេញមកវិញមក។ អាហ្នឹងមិនដកចេញ មានតែហៅគ្នាទៅថែមទៀត។ ដូច្នេះវាមានភាពស្រពេចស្រពិលខ្លាំងមែនទែននៅក្នុងរឿងហ្នឹង ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរឹតតែអត់ទុកចិត្ត [សមត្ថកិច្ច] ថែមទៀត»។ អភិបាលខណ្ឌព្រែកព្នៅ លោក ធឹម សំអាន ទូរសព្ទចូលតែមិនមានអ្នកទទួល។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោកស្រី ដោ សម្ផស្ស ថា កំពុងប្រមូលព័ត៌មានទាក់ទិននឹងករណីនេះ៕
១៧ មិថុនា ២០២៦
និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជាពិន័យក្រុមហ៊ុន មិត្តហ្វូន ដោយសារលក់ស៊ីមគ្មានឯកសារត្រឹមត្រូវនាំឱ្យមានករណីឆបោក
និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា បានពិន័យក្រុមហ៊ុន វៀតធេល (Viettel) ឬប្រព័ន្ធសេវាទូរសព្ទហ៊ុន មិត្តហ្វូន (Metfone) ចំពោះការធ្វេសប្រហែសក្នុងការលក់ស៊ីមទូរសព្ទចល័ត ដោយពុំបានប្រមូលឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណរបស់ពលរដ្ឋឱ្យបានត្រឹមត្រូវ បណ្ដាលឱ្យជនទុច្ចរិតយកស៊ីមកាតនោះទៅប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកប្រាក់។ អ្នកជំនាញផ្នែកសន្ដិសុខលើប្រព័ន្ធឌីជីថលយល់ថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែធ្វើសកម្មភាពបង្ការទុកជាមុន ដោយប្រមូលលេខទូរសព្ទដែលពលរដ្ឋបានបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម (ដែលលេខទាំងនោះបានតេទៅឆបោកពួកគេ) ដើម្បីផ្អាកដំណើរការនិងស្រាវជ្រាវរកជនឆបោក ជាជាងរង់ចាំតែការមកប្ដឹងពីពលរដ្ឋ យោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ និយ័តករកម្ពុជាបានបើកការស៊ើបអង្កេតលើក្រុមហ៊ុន វៀតធេល ក្រោយទទួលបានពាក្យបណ្ដឹងពីជនរងគ្រោះថា មានជនអនាមិកបានប្រើប្រាស់អត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ខ្លួន ទៅទិញស៊ីមទូរសព្ទចល័តចំនួន ៣ ខ្សែរបស់ក្រុមហ៊ុននេះ។ លទ្ធផលនៃការស៊ើបអង្កេត និយ័តករកម្ពុជាបានរកឃើញថា លេខទូរសព្ទមួយក្នុងចំណោមលេខទាំងបីនោះ ត្រូវបានជនទុច្ចរិតយកទៅប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកប្រាក់ ហើយម្ចាស់អត្តសញ្ញាណបណ្ណពិតប្រាកដ ក៏បានក្លាយជាជនពាក់ព័ន្ធនឹងករណីនេះដោយពុំដឹងខ្លួន។ និយ័តករកម្ពុជាបានបន្តថា តាមរយៈភស្តុតាងដែលប្រមូលបាន ករណីនេះកើតឡើងដោយសារការធ្វេសប្រហែសរបស់ក្រុមហ៊ុន ដែលមិនបានអនុវត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវនូវនីតិវិធីពាក់ព័ន្ធនឹងការលក់ស៊ីម។ ក្រុមហ៊ុនបានអះអាងថា ពលរដ្ឋបានមកទិញស៊ីមនៅថ្ងៃទី ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ប៉ុន្តែជាក់ស្ដែងនៅថ្ងៃនោះ ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះកំពុងរស់នៅស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង ឯណោះវិញ។ សេចក្ដីជូនដំណឹងបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ជាទូទៅ និយ័តករកម្ពុជាតែងតែណែនាំក្រុមហ៊ុន វៀតធេល (ខេមបូឌា) និងប្រតិបត្តិករទូរសព្ទចល័តទាំងអស់ អំពីការលក់ ការចែកចាយ និងការប្រើប្រាស់ស៊ីម ដោយតម្រូវឱ្យទទួលយកឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណត្រឹមត្រូវជាមុន ទើបអាចធ្វើការបើកឱ្យដំណើរការសេវាបាន ពីព្រោះរាល់ការលក់ ការចែកចាយ និងការប្រើប្រាស់ស៊ីមដោយពុំមានឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណត្រឹមត្រូវ គឺជាអំពើខុសច្បាប់ ដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវ និងប្រឈមចំពោះមុខច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន»។ អ្នកនាំពាក្យនិយ័តករកម្ពុជា លោក សៀង សិទ្ធី ថ្លែងថា នេះជាករណីលើកដំបូងហើយដែលនិយ័តករសម្រេចពិន័យជាប្រាក់លើក្រុមហ៊ុន វៀតធេល។ បច្ចុប្បន្ន និយ័តករកំពុងរៀបចំយន្តការឱ្យពលរដ្ឋទាក់ទងទៅកាន់ក្រុមហ៊ុន ដើម្បីពិនិត្យមើលអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ខ្លួន ថាតើកំពុងជាប់ឈ្មោះប្រើប្រាស់ស៊ីមចំនួនប៉ុន្មានខ្សែ។ លោកបានបន្តទៀតថា ចំពោះពលរដ្ឋដែលកំពុងប្រើប្រាស់ស៊ីមដោយមិនមានអត្តសញ្ញាណត្រឹមត្រូវ និយ័តករក៏មានយន្តការក្នុងការសម្អាតទិន្នន័យជាមួយក្រុមហ៊ុនផងដែរ។ អ្នកសារព័ត៌មានមិនទាន់ទទួលបានការឆ្លើយតបពីក្រុមហ៊ុន មិត្តហ្វូន តាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិក (Email) នៅឡើយទេ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។ ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកប្រឹក្សាផ្នែកសន្ដិសុខលើប្រព័ន្ធឌីជីថល លោក ង៉ែត ម៉ូសេ បានផ្តល់មតិថា និយ័តករកម្ពុជាគួរតែតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុននេះ ប្រមូលមកវិញនូវស៊ីមទាំងឡាយណាដែលបានលក់ទៅឱ្យតំណាងចែកចាយបន្ត ដើម្បីត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនូវចំនួនស៊ីមដែលបានលក់ចេញ ថាតើមានទិន្នន័យអតិថិជនត្រឹមត្រូវ និងមិនត្រឹមត្រូវកម្រិតណា។ លោកថា ក្រសួងពាក់ព័ន្ធ និងនិយ័តករកម្ពុជា គួរតែបង្កើតកម្មវិធីតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online App/Platform) ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បញ្ជីលេខទូរសព្ទដែលមិនមានអត្តសញ្ញាណ និងណែនាំដល់ពលរដ្ឋដែលកំពុងប្រើស៊ីមគ្មានអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ឱ្យទៅផ្ដល់ដំណឹងនៅទីតាំងប្រតិបត្តិករទូរសព្ទចល័តដែលនៅជិតបំផុត ដើម្បីបញ្ចូលព័ត៌មានឱ្យបានត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ឡើងវិញ។ លោកបានបន្ថែមថា៖«ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ និយ័តករកម្ពុជា និងក្រសួងមហាផ្ទៃ គួរសហការគ្នាពិនិត្យមើលការលក់ និងចែកចាយគណនីបណ្តាញសង្គម ដូចជា ហ្វេសប៊ុក តេឡេក្រាម ឬ WhatsApp ដោយសារតែអ្នកលក់ និងចែកចាយគណនីទាំងនេះ បានប្រើប្រាស់លេខទូរសព្ទដើម្បីទៅបង្កើតគណនី។ ពួកគេអាចជាតម្រុយក្នុងការតាមដាន និងស្វែងរកបណ្តាញលក់ ឬចែកចាយលេខទូរសព្ទខុសច្បាប់»។ បើតាមទិន្នន័យពីក្រសួងព័ត៌មាន ក្រុមហ៊ុន មិត្តហ្វូន ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហ៊ុន វៀតធេល មានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ២០០៦ និងបានចាប់ផ្តើមធ្វើអាជីវកម្មជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ២០០៩។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២២ ក្រោយការអភិវឌ្ឍអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ ក្រុមហ៊ុនមួយនេះបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលដ៏ធំបំផុតនៅកម្ពុជា ដោយមានអតិថិជនប្រើប្រាស់ជាង ៩ លាននាក់ ស្មើនឹង ៥០ ភាគរយ នៃចំណែកទីផ្សារទូរគមនាគមន៍សរុបនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៕
១៦ មិថុនា ២០២៦
ក្រសួងសុខាភិបាលអង្កេតករណីពុលអាហារដែលបណ្ដាលឱ្យកុមារម្នាក់ស្លាប់និងមនុស្សធ្លាក់ខ្លួនឈឺ៥នាក់នាខណ្ឌដង្កោ
ក្រសួងសុខាភិបាលកំពុងស៊ើបអង្កេតករណីក្មេងប្រុសម្នាក់ស្លាប់ និងមនុស្ស៤នាក់ទៀតធ្លាក់ខ្លួនឈឺដោយសារសង្ស័យថាពុលអាហារស្ថិតនៅភូមិបុរីកម្មករ សង្កាត់ជើងឯក នៅខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាលលោក កុយ វ៉ាន់នី មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងសុខាភិបាលកំពុងប្រមូលសំណាកជាច្រើនបន្ថែមទៀត ដើម្បីពិនិត្យមើលរោគវិនិច្ឆ័យ ក្រោយការធ្វើសំណាកលើអាហារដែលគេបរិភោគនោះ ពុំរកឃើញមានជាតិពុលអ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ក្រៅពីការពុលចំណីធម្មតានោះទេ។ លោក និយាយថា៖ «ពុំមានរកឃើញអ្វីទាក់ទងនឹងជាតិពុលអីទេមកដល់ម៉ោងនេះ។ (ចុះការពុល និងការស្លាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីអ្វី?) យើងអត់ទាន់ដឹងទេ ចាំមើលលទ្ធផលចុងក្រោយ មកដល់ម៉ោងនេះអត់មានឃើញជាតិពុលណាដែលថាមានការស្លាប់នឹងទេ ដូចជាការពុលចំណីអាហារធម្មតាដែលយើងដឹងទូទៅទេអាហ្នឹង (ការស្លាប់នេះ)។ យ៉ាងណាលោកមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ថា លទ្ធផលនៅមន្ទីរពិសោធន៍នឹងដឹងនៅពេលណានោះទេ។ ទន្ទឹងនឹងនេះ លោកក៏ទទូចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រូវប្រញាប់មកមន្ទីរពេទ្យ នៅពេលដែលចេញរោគសញ្ញាពាក់ព័ន្ធនឹងការពុលចំណីអាហារ ដើម្បីអាចទទួលបានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា។ ក្នុងកំណត់ហេតុរបស់សមត្ថកិច្ច និយាយថា កុមារម្នាក់ អាយុ៥ឆ្នាំ បានស្លាប់ និងសាច់ញាតិរបស់គេចំនួន៤នាក់ទៀត ក្អួតចង្អោរបន្តបន្ទាប់គ្នា ក្រោយទទួលទានម្អូបសោ្ងរសាច់ជ្រូក ជាមួយស្ពៃក្ដោបដែលបានទិញតាមរទេះ។ បើតាមសេចក្ដីរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន Media News គ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ បានដាក់ការសង្ស័យលើស្ពៃក្ដោបដែលទិញតាមរទេះនោះ មានជាតិគីមី ដោយកត់សម្គាល់ថា បន្លែនេះ នៅតែមានសភាពស្រស់ ក្រោយចម្អិនរួចហើយ តែដំបូងឡើយពួកគេមិនបានចាប់អារម្មណ៍លើចំណុចនេះនោះទេ។ ក្នុងវីដេអូព័ត៌មានដដែល ជីដូនរបស់ជនរងគ្រោះ ឱ្យដឹងទៀតថា បន្ទាប់ពីបរិភោគអាហារបាន១០នាទី ស្រាប់តែពួកគេទាំង៥នាក់ មានអាការឈឺក្អួតជាបន្តបន្ទាប់ និងរយៈពេលមួយម៉ោងក្រោយ មន្ទីរពេទ្យបញ្ជាក់ថា ចៅរបស់គាត់បានបាត់បង់ជីវិត។ កំណត់ហេតុដែលផ្ដល់ដោយ អធិការខណ្ឌដង្កោលោក ជឹម ស៊ីថា លើកឡើងថា៖«ក្រោយការសួរនាំរបស់សមត្ថកិច្ច ជាឪពុករបស់ជនរងគ្រោះ រៀបរាប់ថា កូនស្រីរបស់គាត់ បានយកស្ពៃក្តោបមកធ្វើម្ហូប ហើយអំឡុងពេលចំអិន នៅ ពេលដាក់ស្ពៃក្តោបចូលមានពពុះប្លែកខុសពីធម្មតាតែមិនចាប់អារម្មណ៏ ហើយក៏ហូបជុំគ្នាមានសមាជិកគ្រួសារ ៥នាក់»។ ប្រភពដដែលបន្ថែមថា ៖«លុះក្រោយបរិភោគរួច ក៏មានអារម្មណ៏មិនស្រួលខ្លួនចង់ក្អួត និងបាននាំគ្នាទៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកដង្កោ ខណៈកូនប្រុសរបស់លោកឈ្មោះ ថេត ខេវិន (ស្លាប់) មានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ ក៏បញ្ជូនបន្តទៅមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា លុះដល់វេលាម៉ោងជាង៩យប់ ថ្ងៃដដែល គ្រូពេទ្យ បញ្ជាក់ថាកូនរបស់លោកបានស្លាប់ហើយ»។ បើតាមលោកអធិការនគរបាលបញ្ជាក់ថា ក្រោយការធ្វើកោសល្យវិច្ច័យរបស់សមត្ថកិច្ចលោក ជឹម ស៊ីថា ថា ជនរងគ្រោះស្លាប់ ដោយសារ រាគ និងក្អួតធ្ងន់ធ្ងរ។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៤ មានមនុស្សចំនួន ៤១នាក់ នៅខេត្តព្រះសីហនុ បានពុលនំសាំងវិចដែលមានផ្ទុកប៉ាតេរី២ប្រភេទ ហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ។បើតាមការចុះផ្សាយរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ៕
លោក ហ៊ុន សែន ណែនាំអាជ្ញាធរដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីជូនពលរដ្ឋឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងមិនលំអៀង
ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចលោក ហ៊ុន សែន ណែនាំឱ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីជូនប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានឆាប់រហ័ស មានប្រសិទ្ធភាព និងមិនលំអៀង ជាពិសេសគឺត្រូវព្យាយាមរកដំណោះស្រាយតាមក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។ ក្នុងជំនួបជាមួយក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ឃុំ សង្កាត់ និងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរអង្គភាពនានាជុំវិញខេត្តបាត់ដំបង និងប៉ៃលិន ប្រមាណជាង១ពាន់នាក់ ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាលោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងថា ការដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីរបស់ពលរដ្ឋត្រូវមានប្រសិទ្ធភាព រហ័ស ដោយមិនត្រូវលំអៀងខាងភាគីណានោះឡើយ។ ក្រោពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន ក៏អំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ឱ្យពង្រឹងកិច្ចការពារ អភិរក្ស និងទប់ស្កាត់បទល្មើសធនធានធម្មជាតិ និងរំលឹកមន្ត្រីទាំងនោះ ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់រក្សាសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់ រួមមាន ការបង្ក្រាបនូវបទល្មើសផ្សេងៗ ដូចជា ចោរឆក់ ចោរប្លន់ ការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា រួមទាំងគ្រប់គ្រង និងយកចិត្តទុកដាក់មើលថែកម្មករ ពលករ ទាំងនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច និងទាំងបម្រើការងារនៅសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ។ ជុំវិញវិវាទដីធ្លីនេះ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រជាសហគមន៍នៅខេត្តកោះកុង ជាង៨០នាក់ បានឡើងមកដាក់ញត្តិនៅក្រសួងរៀបចំដែនដី នៅរាជធានីភ្នំពេញ ដោយស្នើឱ្យដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីពួកគាត់ដែលមានរយៈពេលជិត២០ឆ្នាំមកហើយជាមួយបុគ្គលមានទ្រព្យ។ ពលរដ្ឋរងគ្រោះដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន នៅភូមិអូរពោធិ៍ ឃុំរមណីយ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ អ្នកស្រី ខា វ៉េត អាយុ៣៥ ឆ្នាំ ទទូចឱ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយវិវាទដីធ្លីឱ្យបានលឿន ដើម្បីអ្នកស្រីអាចចាប់ផ្ដើមធ្វើស្រែចំការឡើងវិញ ខណៈសហគមន៍អ្នកស្រី បានដើរដាក់ញត្តិសុំអន្តរាគមន៍ពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធអស់រយៈពេលជាង១ឆ្នាំហើយ នៅតែមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកស្រីថា អាជ្ញាធរបែរជាបង្ខំឱ្យពលរដ្ឋចុះកិច្ចសន្យាក្នុងការបញ្ឈប់ការអាស្រ័យផលលើដីចំការរបស់ខ្លួនបន្តទៀត ដោយទុកដីនោះជូនក្រុមហ៊ុន។ អ្នកស្រីនិយាយថា «អាជ្ញាធរអត់មានរក [ដំណោះស្រាយ] ស្អីឱ្យយើងផង អត់ចេញមុខអត់អីទេ ឱ្យតែយើងត្រួសត្រាយអីដឹងតែសន្តិសុខប្ដឹងទៅមេគេ ទៅគេហៅថ្នាក់លើគេចុះមកគំរាមយើងចាប់ដាក់ខ្នោះទៅ»។ ប្រជាកាសែតមិនទាន់អាចសុំការឆ្លើយតបពីអភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារលោក គឹម ចាន់បញ្ញា បានទេនៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ដោយលោកប្រាប់ថា កំពុងជាប់រវល់។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូលោក អំ សំអាត គាំទ្រចំពោះការណែនាំរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដោយលោកថា មកដល់ពេលនេះ មានបញ្ហាដីធ្លីមួយចំនួនបន្តរ៉ាំរ៉ៃជាច្រើនឆ្នាំ មិនទាន់ដោះស្រាយបាននៅឡើយ។ លោក សំអាត បន្ថែមថា បញ្ហាដីធ្លីដែលអូសបន្លាយពេលយូរឆ្នាំ បណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពពលរដ្ឋ ឬប្រជាសហគមន៍។ ជាងនេះទៅទៀត លោកថា ករណីខ្លះពលរដ្ឋ ឬតំណាងសហគមន៍ដីធ្លីត្រូវរងបណ្តឹងនៅតុលាការលើបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ និងពលរដ្ឋមួយចំនួនត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ ដោយសារការការពារ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយលើដីធ្លីរបស់ខ្លួន។ លោកនិយាយថា «ការដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការករណីដីធ្លីគឺឈរលើគោលការណ៍មិនលំអៀង និងតម្លាភាព ទើបអាចរកដំណោះស្រាយមួយបានល្អដោយការយោគយល់ អធ្យាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក និងអាចទទួលយកបានគ្រប់ភាគី ប៉ុន្តែបើមានការលំអៀងលើភាគីណាមួយ គឺពិបាកនឹងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយការព្រមព្រៀងពីភាគីម្ខាងទៀត»។ កាលពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានចេញរបាយការណ៍មួយ ដោយរកឃើញថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មានពលរដ្ឋជាង៥ពាន់គ្រួសារបន្ថែមទៀតរងការរំលោភបំពានដីធ្លី ខណៈមានករណីជាច្រើននៅឆ្នាំមុនៗនៅមិនទាន់មានដំណោះស្រាយសមរម្យនៅឡើយ ដែលបណ្ដាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅ ជាពិសេសការកើនឡើងនូវភាពក្រីក្រ និងបំណុល៕
កម្ពុជា-វៀតណាម ប្ដេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឱ្យដល់២០ពាន់លានដុល្លារក្នុងពេលខាងមុខ
ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា-វៀតណាម ប្ដេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីឱ្យឈានដល់ចំនួន ២០ពាន់លានដុល្លារ នាពេលខាងមុខ ស្របពេលដែលការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីរមានការធ្លាក់ចុះតិចតួចនៅឆ្នាំមុន។ យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា អំពីលទ្ធផលនៃទស្សនកិច្ចរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម ថ្នាក់ដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ ណែនាំឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែមទៀត ដើម្បីឈានទៅសម្រេចឱ្យបាននូវគោលដៅពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីទំហំ២០ពាន់លានដុល្លារ នាពេលខាងមុខ។ ក្រសួងការបរទេស បន្ថែមថា កម្ពុជា និងវៀតណាម ក៏ឯកភាពគ្នាពន្លឿនការដាក់បញ្ចូលច្រកទ្វារអន្តរជាតិ ម៉ឺនជ័យ ខេត្តព្រៃវែង និងតឺនណាម ខេត្តតៃនិញ ទៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីទំនិញឆ្លងកាត់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោក ដើម្បីសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ ទន្ទឹមនេះដែរ ប្រទេសទាំងពីរ ក៏ឯកភាពប្រឹងប្រែងបង្កើនការតភ្ជាប់តាមរយៈការអភិវឌ្ឍ និងភ្ជាប់ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-បាវិត និងទីក្រុងហូជីមិញ-ម៉ុកបៃ និងជំរុញការវិនិយោគបន្ថែម និងការសម្រួលដល់ពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ ប្រជាកាសែតមិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្មលោក ប៉ែន សុវិជាតិ បានទេ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា។ បើតាមអគ្គនាយកដ្ឋានគយកម្ពុជា ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម គិតត្រឹមរយៈពេល៥ខែ ឆ្នាំ២០២៦ មានទំហំជាង ៤ ១០៥ លានដុល្លារអាមេរិក ដែលបានកើនឡើងពីជាង ៣ ៨៤៤ លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ប្រភពដដែល បន្តថា ចំពោះទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៃប្រទេសទាំងពីក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មានទំហំ៧ ៧៩២ លានដុល្លារ ដោយបានធ្លាក់ចុះ១ភាគរយ បើធៀបនៅឆ្នាំ២០២៤។ ជុំវិញការប្តេជ្ញាពង្រីកទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា-វៀតណាមនេះ ប្រធានសមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជា លោក អួន ស៊ីឡុត មានប្រសាសន៍ថា ដំណើរការនាំចេញស្វាយចន្ទីទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាមមានភាពល្អប្រសើរច្រើន ប៉ុន្តែលោកចង់ឱ្យមានការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយនៅព្រំដែនដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលា និងនីតិវិធី។ លោក និយាយថា៖ «ព្រោះរាល់ថ្ងៃយើងទៅសុំ [វិញ្ញាបនបត្រ] ភូតគាមអនាម័យពីក្រសួងកសិកម្មផង សុំវិញ្ញាបនបត្រដើមកំណើតទំនិញពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មផង វាផ្សេងគ្នា ហើយនីតិវិធីហ្នឹងវាធ្វើឱ្យយូរ ហើយបើមានច្រកចេញចូល វាមានមួយដុំ»។ លោក ស៊ីឡុត ឱ្យដឹងដែរថា គិតត្រឹមរយៈពេល៥ខែ នៅឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជា បាននាំចេញស្វាយចន្ទីទៅកាន់វៀតណាមចំនួន ៨៣ម៉ឺនតោន ដែលស្មើនឹងទឹកប្រាក់ជាង១៤០០លានដុល្លារ។ លោកបន្ថែមថា ស្វាយចន្ទីឆៅនេះ ត្រូវបានវៀតណាមកែច្នៃទៅជាផលិតផលសម្រេចដើម្បីនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសទីបី។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (AVI) និងជាអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចលោក ឆេង គឹមឡុង យល់ថា ផែនការបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ គឺអាចសម្រេចបាន ដោយសារកម្ពុជាកំពុងពង្រីកខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្ម ខណៈវៀតណាមក៏មានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ក្រោយចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយអាមេរិក ចិន ជប៉ុន ជាដើម ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមពីប្រទេសក្បែរខាងដូចកម្ពុជា។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោកថា ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាត្រូវជំរុញទំនិញយុទ្ធសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា និងវិស័យឯកជននៃប្រទេសទាំងពីរត្រូវមានការទាក់ទងគ្នាឱ្យបានច្រើនដើម្បីបើកច្រកទៅកាន់ការបំពេញបង្រ្គប់នៃខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មរៀងៗខ្លួន។ លោកនិយាយថា៖ «អាចទៅរួច ព្រោះកម្ពុជាកំពុងជំរុញខ្សែចង្វាក់ផលិកម្ម ហើយទី២ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមកំពុងកើនឡើង»៕
លោក ហ៊ុន សែន ចេញសារនយោបាយ «ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី» សម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោត
ប្រធានគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន លើកឡើងថា យន្តការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីជាមួយប្រទេសថៃ នឹងក្លាយជាសារនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា សម្រាប់ឃោសនារកសំឡេងឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៧-២០២៨។ការលើកឡើងរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជារូបនេះ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងសារព័ត៌មានថៃ ដែលផ្សាយថា លោកបានត្រៀមការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនទាំងផ្នែកយោធា និងសន្តិវិធី។ នៅថ្ងៃពុធ ទី១០ ខែមិថុនា ពីខេត្តសៀមរាប ក្នុងជំនួបជាមួយក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ឃុំ សង្កាត់ និងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរអង្គភាពនានា ជុំវិញខេត្តសៀមរាប និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ លោក ហ៊ុន សែន ដែលកំពុងកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋស្ដីទី ថ្លែងថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នឹងដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ «ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីជាមួយប្រទេសថៃ» សម្រាប់យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២៧ និងតំណាងរាស្ត្រ ឆ្នាំ២០២៨។ ស្របពេលជាមួយគ្នា ប្រធានបក្សកាន់អំណាចរូបនេះ ក៏ថ្លែងបែបចំអកទៅកាន់គណបក្សប្រឆាំងផ្សេងៗទៀតថា បើដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយដូចលោកនោះ មានន័យថា បក្សនយោបាយទាំងនោះ កំពុងដើរតាមពីក្រោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាហើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនបានឱ្យជ្រើសរើសនូវមធ្យោបាយយោធាទេ ខ្ញុំបានចង្អុលបង្ហាញមធ្យោបាយដោយសន្តិវិធី ហើយខ្ញុំយកបញ្ហានេះជាគោលនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជន សម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និងសម្រាប់ឃោសនាបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៨»។ យ៉ាងណា លោក ហ៊ុន សែន ចាត់ទុកថា ការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី អាចឈានទៅរកចីរភាព ខណៈការប្រើកម្លាំងយោធាអាចអូសបន្លាយរហូតតទៅជំនាន់ក្រោយ។ ជុំវិញករណីនេះ អនុប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន លោក សួន សូរីដា គាំទ្រចំពោះគោលនយោបាយដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីរបស់បក្សកាន់អំណាច ហើយលោកលើកឡើងថា បក្សរបស់លោកក៏មានបំណងដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយបែបនេះដែរ។ បន្ថែមពីលើនេះ លោកថា អំឡុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោត គួរបង្កើតវេទិកាសួរដេញដោលអំពីវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្តិវិធីរបស់បក្សនយោបាយនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរបានដឹង បានឮ និងបានពិចារណា ថាតើរបៀបដោះស្រាយរបស់បក្សទាំងនោះអាចធ្វើទៅបាន ឬមិនបាន។ ចំណែកអនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង មានប្រសាសន៍ថា សារនយោបាយរបស់បក្សកម្លាំងជាតិ គឺការផ្ដល់អំណាចពិតប្រាកដជូនពលរដ្ឋតាមបែបសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្ន បក្សកម្លាំងជាតិកំពុងត្រៀមរៀបចំគោលនយោបាយតាមឃុំ-សង្កាត់នីមួយៗហើយ ដោយកំពុងប្រមូលព័ត៌មានទាក់ទងនឹងតម្រូវការតាមមូលដ្ឋាន។ លោកថ្លែងថា៖ «និយាយជំហានទី១ យើងនឹងធ្វើជាមួយសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ យើងនឹងសួរអំពីតម្រូវការចាំបាច់ តើឃុំសង្កាត់នៅមូលដ្ឋានរបស់គាត់ត្រូវការអ្វីខ្លះ? បន្ទាប់មក យើងនឹងរៀបរៀងនៅថ្នាក់ជាតិ ហើយយើងនឹងជជែក ព្រមទាំងសម្រេច និងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ»។ បើតាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលចុះថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានកំណត់យកថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៧ ជាថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ អាណត្តិទី៦ ៕
រដ្ឋាភិបាលរើសអ្នកច្បាប់អន្តរជាតិពីររូបតទល់ជាមួយថៃក្នុងវិវាទដែនសមុទ្រ តាមយន្ដការ(UNCLOS)
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រេចជ្រើសរើសអ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិពីររូប ឱ្យធ្វើជាសមាជិកគណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទតំបន់ដែនទឹកត្រួតស៊ីគ្នារវាងកម្ពុជា-ថៃ ដែលមានធនធានថាមពលប៉ាន់ស្មានតម្លៃប្រមាណ ៣០០ពាន់លានដុល្លារក្រោមបាតសមុទ្រ។ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីដំណើរការយន្តការសម្រុះសម្រួលដោយបង្ខំ ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ ក្រោមច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS) ក្រោយពេលភាគីថៃបានលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ (MOU 2001) ស្តីពីតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយឯកតោភាគី។ បើតាមគេហទំព័ររបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី រចនាសម្ព័ន្ធនៃគណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលដោយបង្ខំនេះ មានសមាជិកសរុប ៥រូប។ ក្នុងនោះ កម្ពុជាជ្រើសរើស ២រូប, ថៃជ្រើសរើស ២រូប និង ១រូបទៀតនឹងត្រូវជ្រើសរើសរួមគ្នា ដើម្បីធ្វើជាប្រធាន ឬអ្នកសម្របសម្រួលរកដំណោះស្រាយ។ ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានឱ្យដឹងដែរថា អ្នកច្បាប់អន្តរជាតិទាំងពីររូបដែលកម្ពុជាជ្រើសរើសនោះ រួមមាន៖ លោក Peter Taksøe-Jensen មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិនៃក្រសួងការបរទេស និងជាអ្នកការទូតអាជីពរបស់ប្រទេសដាណឺម៉ាក។ ចំពោះបទពិសោធន៍ការងារ ចន្លោះឆ្នាំ២០១៦ ដល់ ២០១៨ លោកធ្លាប់ធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងអូស្ត្រាលី និងទីម័រឡេស្ត ក្រោមឆត្ររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ។ ចំណែកលោក Jean-Marc Thouvenin អគ្គលេខាធិការនៃបណ្ឌិតសភាច្បាប់អន្តរជាតិក្រុងឡាអេ (The Hague Academy of International Law) និងជាសមាជិកនៃវិទ្យាស្ថានច្បាប់អន្តរជាតិ (Institut de Droit International)។ លោកក៏ធ្លាប់ជាសមាជិកមជ្ឈមណ្ឌលច្បាប់អន្តរជាតិនៃសាកលវិទ្យាល័យ Paris-Nanterre និងធ្លាប់ធ្វើជាទីប្រឹក្សានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។ ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានបន្ថែមថា នីតិវិធីច្បាប់បានកំណត់ឱសានវាទសម្រាប់ភាគីថៃមានរយៈពេល ២១ថ្ងៃ ក្នុងការជ្រើសរើសអ្នកច្បាប់របស់ខ្លួនចំនួន ២រូប។ ក្នុងករណីដែលភាគីថៃមិនបានជ្រើសរើសតាមការកំណត់ទេនោះ អង្គការសហប្រជាជាតិនឹងដើរតួទីតាំងជំនួសក្នុងការចាត់តាំងជ្រើសរើស។ ជុំវិញករណីនេះ លោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា យន្តការសម្រុះសម្រួលដោយបង្ខំក្រោមឆត្រ UNCLOS គឺជាវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី ដែលកម្ពុជាអាចដំណើរការទៅមុខបាន ទោះបីជាថៃចូលរួម ឬមិនចូលរួមក៏ដោយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកបានកត់សម្គាល់ថា លទ្ធផលនៃនីតិវិធីនេះមិនមានលក្ខណៈចងកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ (Non-binding) ឡើយ ប៉ុន្តែវាមានតម្លៃផ្នែកច្បាប់ និងការទូតយ៉ាងខ្ពស់ក្នុងការជំរុញឱ្យថៃឈានទៅរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយសន្តិភាព។ លោកបានបន្តថា៖ «កម្ពុជាត្រូវបង្កើតក្រុមការងារអន្តរស្ថាប័នដែលមានអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ ការទូត ភូមិសាស្ត្រ និងធនធានសមុទ្រ ដើម្បីរៀបចំអំណះអំណាងប្រកបដោយភាពរឹងមាំ និងស៊ីសង្វាក់គ្នា។ លើសពីនេះ ការពង្រឹងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន និងការកសាងការគាំទ្រពីសាធារណជនជាតិ និងអន្តរជាតិ ក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ ដើម្បីធានាថាជំហររបស់កម្ពុជាត្រូវបានយល់ដឹង និងទទួលស្គាល់ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ និងច្បាប់អន្តរជាតិ»។ ចំណែកលោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ក៏បានលើកឡើងស្រដៀងគ្នាដែរថា សេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការនេះ មានទម្រង់ជា «របាយការណ៍ និងអនុសាសន៍» ដោយមិនមានគតិយុត្តិបង្ខំឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធអនុវត្តតាម ដូចសាលដីការបស់តុលាការអន្តរជាតិឡើយ។ ប៉ុន្តែទោះជាបែបនេះក្តី លោកថា យន្តការនេះមានសម្ពាធនយោបាយ និងសីលធម៌អន្តរជាតិខ្ពស់ ដោយសារវាបង្កើតជាឯកសារផ្លូវការដែលបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃបន្ទាត់ព្រំដែនសមុទ្រតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យភាគីដែលរឹងរូសប្រឈមនឹងការខូចខាតកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៅលើឆាកអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «កម្ពុជាត្រូវរៀបចំកញ្ចប់ឯកសារគតិយុត្តិ និងភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់បំផុត ជាពិសេសគឺការគណនាខ្សែបន្ទាត់មូលដ្ឋាន និងការបកស្រាយច្បាប់សមុទ្រទំនើប ដើម្បីបង្ហាញឱ្យឃើញថា ខ្សែបន្ទាត់ទាមទាររបស់កម្ពុជាមានភាពស្របច្បាប់ជាងបន្ទាត់ឯកតោភាគីរបស់ថៃ»។ ក្រៅពីនេះ លោកថាជំហរផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជាត្រូវតែរក្សាឱ្យបាននូវភាពម៉ឺងម៉ាត់ ដោយមិនត្រូវបំបែកការចរចាព្រំដែនសមុទ្រចេញពីការចរចាបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពលនោះឡើយ ដើម្បីការពារកុំឱ្យភាគីថៃទាញយកផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីប្រេងកាតទៅមុន ដោយទុកឱ្យបញ្ហាអធិបតេយ្យភាពដែនដីស្ថិតក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់តទៅទៀត។ គួររំលឹកផងដែរថា នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ តាមរយៈវីដេអូដែលមានរយៈពេលជាង ៧នាទី លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា ការជ្រើសរើសយកយន្តការនេះ គឺក្នុងគោលដៅការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជា ដែលអនុលោមទៅតាមច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងពិតប្រាកដ៕
សហជីព សង្គមស៊ីវិលជាង៥០ ស្នើរាជរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការបន្ទាន់កំណត់ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំពោះរថយន្ដដឹកកម្មករ
សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាង៥០ស្ថាប័ន ស្នើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ដោយកំណត់ស្តង់ដាសុវត្ថិភាព និងត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំលើរថយន្តដឹកកម្មករ និងវិនិយោគលើប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈដែលមានតម្លៃសមរម្យជូនកម្មករទូទាំងប្រទេស។ ការស្នើឡើងរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្ទួនគ្នាក្នុងថ្ងៃតែមួយ បណ្ដាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរបួសដល់ទៅ៩៣នាក់ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងខេត្តស្វាយរៀង។ យោងតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់សហជីព និងអង្គការប្រមាណ៥០ស្ថាប័ន ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃចន្ទ ទី៨ ខែមិថុនា រួមមាន សហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា មជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស សហព័ន្ធសហជីពសេរីឯករាជ្យ និងមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ជាដើម ចាត់ទុកថា ហេតុការណ៍គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ខាងលើ មិនមែនជាទម្រង់ដាច់ដោយឡែកឡើយ ប៉ុន្តែជាភស្តុតាងនៃបញ្ហាដែលកើតមានទ្បើងជាបន្តបន្ទាប់ និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ ជុំវិញការដឹកជញ្ជូន និងការការពារសុវត្ថិភាពកម្មករនៅកម្ពុជា។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ បន្ថែមថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ កម្មករជាច្រើនពាន់នាក់ត្រូវធ្វើដំណើរពីផ្ទះទៅបំពេញការងារនៅតាមបណ្ដារោងចក្រ ដោយប្រើយានយន្តដែលមានមនុស្សកកកុញ ហើយពួកគេត្រូវបង្ខំឲ្យឈរ ឬអង្គុយក្នុងស្ថានភាពមិនមានសុវត្ថិភាព ដោយគ្មានខ្សែក្រវ៉ាត់សុវត្ថិភាព ឬឧបករណ៍ការពារជាមូលដ្ឋានណាមួយ ដែលធ្វើឱ្យប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យក្នុងកម្រិតខ្ពស់នៅពេលដែលមានគ្រោះថ្នាក់កើតឡើង។ អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារ នៃមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថា (សង់ត្រាល់) លោក ឃុន ថារ៉ូ និយាយក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថា៖ «ហេតុការណ៍គ្រោះថ្នាក់ទាំងពីរនេះ គឺជាការបាត់បង់ជីវិតដែលអាចបង្ការបាន។ កម្មករកាត់ដេរ មិនគួរត្រូវប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យ ដើម្បីទៅដល់កន្លែងធ្វើការរបស់ពួកគេនោះទេ។ ការធ្វើកំណែទម្រង់ជាប្រព័ន្ធ និងបន្ទាន់ ត្រូវការយ៉ាងចាំបាច់ឥឡូវនេះ»។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ បន្ថែមថា៖ «ការបង្ការការបាត់បង់ជីវិតនាពេលអនាគត ត្រូវការដោះស្រាយ និងរកឲ្យឃើញនៃដើមហេតុនៃបញ្ហាក្នុងការដឹកជញ្ជូនគ្មានសុវត្ថិភាព»។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ អំពាវនាវទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលថា៖ «ត្រូវពង្រឹង និងអនុវត្តយ៉ាងតឹងរឹង ច្បាប់ និងបទបញ្ជាពាក់ព័ន្ធនឹងការដឹកជញ្ជូនកម្មករ រួមទាំងការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់យានយន្តមិនមានសុវត្ថិភាព ដោយកំណត់ស្តង់ដាសុវត្ថិភាពច្បាស់លាស់ និងធានាការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំ និងការទទួលខុសត្រូវ។ ការវិនិយោគសាធារណៈបន្ថែមលើប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសុវត្ថិភាព ដែលអាចដំណើរការបាន និងមានតម្លៃសមរម្យ សម្រាប់កម្មករនៅទូទាំងប្រទេស»។ ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពកម្ពុជាលោកស្រី យ៉ាង សោភ័ណ្ឌ មានប្រសាសន៍ថា សព្វថ្ងៃកម្មករធ្វើដំណើរដោយយានយន្តជួលដោយខ្លួនឯងដែលផ្ទុកមនុស្សក៏ច្រើន និងគ្មានស្តង់ដាសុវត្ថិភាព ដែលជាការឆ្លុះបញ្ចាំងថា ភាគីរដ្ឋ និងនិយោជក ហាក់ដើរចេញពីការទទួលខុសត្រូវដល់កម្មករដែលជាអ្នករកប្រាក់ចំណូលដល់ក្រុមហ៊ុន និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ លោកស្រី និយាយថា៖ «និយោជក ក៏ដូចជារាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវតែដោះស្រាយ ធ្វើការកំណែទម្រង់លើការធ្វើដំណើររបស់កម្មករនិយោជិត ដើម្បីឱ្យកម្មករនិយោជិតគាត់ធ្វើដំណើរចេញពីផ្ទះមកធ្វើការ ចេញពីធ្វើការទៅផ្ទះដោយសុវត្ថិភាព នេះជាជំហររបស់ពួកខ្ញុំ»។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារលោក ស៊ុន មេសា មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងការងារបានធ្វើការជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងសុវត្ថិភាពក្នុងការធ្វើដំណើររបស់កម្មករ ហើយក្រសួងក៏ណែនាំឱ្យអ្នកបើករថយន្តដឹកកម្មករត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន និងអធ្យាស្រ័យខ្ពស់ រួមទាំងគោរពតាមបទដ្ឋានបច្ចេកទេសនៃយានយន្ត។ បើតាមលោក មេសា បច្ចុប្បន្ន មានរថយន្តក្រុងប្រមាណ១៤០០គ្រឿង ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ដឹកកម្មករ ហើយក្រសួងអំពាវនាវឱ្យម្ចាស់រថយន្តផ្សេងៗទៀតដែលមិនទាន់ផ្លាស់ប្ដូរសុំឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរដើម្បីផ្ដល់ការធ្វើដំណើរមួយប្រកបដោយសុវត្ថិភាពជូនកម្មករ។ លោក និយាយថា៖ «ក្រសួងការងារយើងបានធ្វើការងារជាច្រើនហើយ លើការជួបជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាជំរុញឱ្យគ្រប់ភាគី គាត់មានការជួយ បង្កើតឱ្យមានសុវត្ថិភាពជូនទៅដល់បងប្អូនយើងផ្ទាល់តែម្ដង»។ ក្រៅពីការទទូចឱ្យមានកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីរាជរដ្ឋាភិបាល សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ក៏ស្នើឱ្យនិយោជក អ្នកបញ្ជាទិញ និងម៉ាកយីហោអន្តរជាតិ ត្រូវទទួលខុសត្រូវ ក្នុងការធានាថា កម្មករទាំងអស់អាចទទួលបានសេវាដឹកជញ្ជូនដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ តាមរយៈការវិនិយោគលើយានយន្តដែលមានបរិក្ខារការពារសុវត្ថិភាពគ្រប់គ្រាន់ និងដាក់បញ្ចូលសុវត្ថិភាពដឹកជញ្ជូន ជាផ្នែកមួយសំខាន់នៃកាតព្វកិច្ចនៅកន្លែងការងារ។ ចំណែក ម្ចាស់ម៉ាកយីហោ ត្រូវផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ ដើម្បីធានាថា រោងចក្រត្រូវវិនិយោគលើការដឹកជញ្ជូនសុវត្ថិភាព និងធានាថា សុវត្ថិភាពកម្មករ ទាំងក្នុង និងក្រៅកន្លែងការងារ គឺជាស្តង់ដាដែលមិនអាចបដិសេធបាន៕
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទស្សនកិច្ចនៅវៀតណាមជាលើកទីពីរចាប់តាំងពីកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី
ក្រោយឡើងកាន់អំណាចបានរយៈពេលជិត៣ឆ្នាំ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមម្ដងទៀតដែលជាលើកទីពីរ ដើម្បីរឹតចំណងមិត្តភាពឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេសទាំងពីរនៅដើមសប្ដាហ៍នេះ។ មសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា តបតាមការអញ្ជើញរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីវៀតណាម លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅកាន់សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ព្រមទាំងចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ាន នៅទីក្រុងហាណូយ ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ទី៨ ដល់ថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្ដីប្រកាសដដែល និយាយថា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងមានជំនួបទ្វេភាគីជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តី វៀតណាម ដែលគ្រោងពិភាក្សាលើការផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈអំពីមធ្យោបាយនានាក្នុងការធ្វើឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅនូវទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី រួមទាំងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិដែលជាប្រយោជន៍ និងក្ដីបារម្ភរួមរបស់ប្រជាជាតិទាំងពីរ។ ទន្ទឹងនឹងនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា ក៏នឹងជួបសម្ដែងការគួរសមជាមួយលោក តូ ឡឹម អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្ដ និងជាប្រធានរដ្ឋវៀតណាម រួមទាំងលោក ជិន ថាញ់មិន ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម។ បើតាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ ក៏នឹងប្រារព្ធខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៦០ នៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតនៅឆ្នាំក្រោយផងដែរ។ ទស្សនកិច្ចរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជាធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីប្រធានរដ្ឋវៀតណាមលោក តូ ឡឹម ទើបតែបានបញ្ចប់ទស្សនកិច្ចផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃនាពេលថ្មីៗនេះ ដើម្បីពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ ខណៈវៀតណាម និងថៃ ក៏បានព្រមព្រៀងលើការពង្រឹងការតភ្ជាប់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃទី០៨ខែមិថុនានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបាននាំប្រតិភូទៅដល់ប្រទេសវៀតណាម ព្រមទាំងជួបសមភាគីដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម។លោកហ៊ុនម៉ាណែត និងក្រុមការងារបានចូលរួមពិធីជប់លៀងផ្លូវការដែលរៀបចំដោយលោកឡេ មិញហ៊ឹង (Le Minh Hung) នាយករដ្ឋមន្រ្តីវៀតណាម។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន យល់ថា កម្ពុជាទំនងស្វែងរកទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយវៀតណាមឱ្យល្អជាងមុន ក្រោយថៃដែលកំពុងឈ្លានពានទឹកដី។លោកថាអ្នកដឹកនាំកម្ពុជាទំនងជាទៅបង្កើនទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីជាមួយវៀតណាម។ លោក និយាយថា៖ «ការធ្វើទស្សនកិច្ចនេះអាចនឹងបង្ហាញពីជំហររបស់ខ្លួន ចង់ងាកទៅជជែក ឬក៏ពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយវៀតណាមឱ្យបានរឹងមាំជាងមុន ឬម៉េចខ្ញុំអត់ដឹងទេ។ តែជាទស្សន៍ទាយប្រហែលជាវៀតណាម ហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងជាមួយថៃកាន់តែខ្លាំង ម្ល៉ោះហើយកម្ពុជាក៏អាចទាមទារទំនាក់ទំនងបែបហ្នឹងដែរ។ លោកទទូចឱ្យនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លៀតឱកាសនេះ លើកឡើងពីបញ្ហាខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ទៅកាន់មេដឹកនាំវៀតណាមឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើសិទ្ធិ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ អំឡុងពេលខួបលើកទី៧៧ឆ្នាំនៃការកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមទៅវៀតណាម។ លោក និយាយថា៖ «ខ្ញុំរំពឹងថា បើសិនជាអាច នាយករដ្ឋមន្រ្តី គួរតែលើកឡើងពីបញ្ហាអស់ហ្នឹងពីរឿងសិទ្ធិរស់នៅ ពីរឿងបញ្ហាជីវភាព សេដ្ឋកិច្ចជាដើមពីអ្នករស់នៅកម្ពុជាក្រោម ដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅលើដីកំណើតរបស់ខ្លួន»។ ជុំវិញដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាលោក គិន ភា មានប្រសាសន៍ថា វៀតណាមជាអ្នកជិតខាងដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា ទាំងក្នុងវិស័យសន្តិសុខ សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងការតភ្ជាប់ប្រជាជន និងប្រជាជន។ ហេតុដូចនេះហើយ លោកយល់ថា ការរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយវៀតណាម គឺស្របទៅនឹងផលប្រយោជន៍ជាតិរយៈពេលវែងរបស់កម្ពុជា។ លោក គិន ភា បន្ថែមទៀតថា បច្ចុប្បន្ន បញ្ហាតំបន់ និងពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចសកល សន្តិសុខមិនប្រពៃណី ក៏ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ក្នុងបរិបទនេះ ការសម្របសម្រួល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសជិតខាង ដូចជាកម្ពុជា និងវៀតណាម កាន់តែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ លោក និយាយថា៖ «ខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរកំពុងឈានទៅរកខួប ៦០ ឆ្នាំនៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតផ្លូវការ នៅឆ្នាំ២០២៧ នេះគឺជាឱកាសដ៏ល្អក្នុងការពិនិត្យមើលសមិទ្ធផលកន្លងមក និងរៀបចំចក្ខុវិស័យថ្មីសម្រាប់អនាគត។ ការពង្រឹងទំនាក់ទំនងនយោបាយ ការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជននិងប្រជាជន និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហាតំបន់ នឹងក្លាយជាកម្លាំងចលករសំខាន់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី»។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានដឹកនាំប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ទៅទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសវៀតណាមផងដែរ ដែលកាលនោះលោកមានជំនួបជាមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី វៀតណាម ផាម មិញជីញ ដោយពិភាក្សាលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យជាច្រើន ដូចជា អប់រំ ពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគ ការតភ្ជាប់ ទេសចរណ៍ វប្បធម៌ សន្តិសុខ ការពារជាតិ និងកិច្ចការព្រំដែន។ មេដឹកនាំទាំងពីរ ក៏បានពិភាក្សាគ្នាផងដែរ អំពីបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិ៕
រដ្ឋាភិបាលលែងយកកម្រៃសេវាអត្តសញ្ញាណកម្ម១២ប្រភេទ និងយកកម្រៃ៣៧ ប្រភេទ
រាជរដ្ឋាភិបាល ចេញអនុក្រឹត្យលើកលែងការយកកម្រៃសេវាអត្តសញ្ញាណកម្មចំនួន១២ប្រភេទ ដូចជាការចុះបញ្ជី និងផ្ដល់សំបុត្រកំណើត សំបុត្រមរណភាព និងសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ដំបូង ប៉ុន្តែក៏កំណត់ឱ្យយកកម្រៃលើសេវាអត្តសញ្ញាណកម្មចំនួន៣៧ប្រភេទផ្សេងទៀតផងដែរ។ យោងតាមអនុក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានបែងចែកសេវាអត្តសញ្ញាណកម្ម១២ប្រភេទមិនតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ និង៣៧ប្រភេទទៀតតម្រូវឱ្យបង់ ដើម្បីធានាថា ការផ្ដល់សេវាសាធារណៈប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព តម្លាភាព និងគណនេយ្យភាព។ បើតាមអនុក្រឹត្យ ប្រភេទសេវាអត្តសញ្ញាណកម្មដែលមិនតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ រួមមាន ការផ្ដល់សំបុត្រកំណើត សំបុត្រមរណភាព សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ដំបូង ការផ្ដល់សៀវភៅស្នាក់ដំបូង ការកែតម្រូវទិន្ន័យក្នុងសៀវភៅគ្រួសារ និងសៀវភៅស្នាក់នៅដែលជាកំហុសរបស់មន្រ្តី និងការផ្ដល់អត្តសញ្ញាណបណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរដំបូង ជាដើម។ ចំណែកប្រភេទសេវាអត្តសញ្ញាណកម្មដែលតម្រូវឱ្យបង់កម្រៃទាំង៣៧ប្រភេទ រួមមាន ការផ្ដល់ច្បាប់ដើមឡើងវិញនៃសំបុត្រកំណើត សំបុត្រមរណភាព សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ក្រោយខូចខាត បាត់ ឬសេចក្ដីចម្លង ការផ្ដល់លិខិតបញ្ជាក់ភាពនៅលីវ មេម៉ាយ និងពោះម៉ាយ រួមទាំងលិខិតបញ្ជាក់ការលែងលះ ការផ្ដល់អត្តសញ្ញាណបណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរដំបូង ដោយសេវាឆាប់រហ័ស និងការផ្ដល់អត្តសញ្ញាណបណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរទុតិយតា (លើកទី២) ករណីខូចខាត ឬបាត់ និងការផ្ដល់លិខិតធ្វើដំណើរសម្រាប់ពលករកម្ពុជាទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ជាដើម។ បើតាមខ្លឹមសារក្នុងអនុក្រឹត្យ ការបង់ថ្លៃសេវាក្នុងតម្លៃបច្ចុប្បន្ននៅបន្តធម្មតា រហូតដល់មានលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិថ្មីមកជំនួស។ អនុក្រឹត្យ គូសបញ្ជាក់ថា ការកំណត់ការបង់កម្រៃសេវាថ្មី ត្រូវធ្វើឡើងដោយប្រកាសអន្តរក្រសួងរវាងក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រជាកាសែតមិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃលោក ទូច សុឃៈ និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចលោក មាស សុខសេនសាន បានទេ ដោយទូរសព្ទចូលតែមិនមានអ្នកទទួល។ អាជីវករលក់អីវ៉ាន់ចាប់ហួយ នៅក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល អ្នកស្រី ថន សារិន អាយុ៣៥ឆ្នាំ ស្នើសុំការកំណត់ប្រាក់កម្រៃលើសេវាអត្តសញ្ញាណកម្មថ្មី ត្រឹមចន្លោះ១០០០រៀល ដល់២០០០រៀល ក្រោមហេតុផលថា បច្ចប្បន្ននេះចំណូលរបស់ពលរដ្ឋមានការធ្លាក់ចុះ ដោយសារការលក់ដូរលែងសូវមានពលរដ្ឋទិញដូចមុន។ អ្នកស្រី និយាយថា៖ «សេវា ១០០០ ទៅ ២០០០រៀល ល្អសម្រាប់ពលរដ្ឋ ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចឥឡូវវាធ្លាក់ចុះក្រោម។ ពលរដ្ឋម្នាក់ៗគាត់អត់មានចំណូល។ ចឹងថ្លៃសេវាកាន់តែទាប កាន់តែល្អសម្រាប់ពួកគាត់»។ ចំណែកជំទប់ទី២ ឃុំកំពង់ភ្លុក ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប លោក ឈន គុជ ស៊ាក់ មានប្រសាសន៍ថា ការផ្ដល់សេវានានាដល់ពលរដ្ឋ មិនគួរឱ្យមានការបង់ប្រាក់នោះទេ ដោយចាត់ទុកថា នេះជាការផ្ដល់ឯកសារស្របច្បាប់ដល់ពលរដ្ឋជាម្ចាស់ទឹកដី និងចៀសវាងការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយតាមរយៈការស្នើសុំប្រាក់បន្ថែមពីលើកម្រៃសេវាដែលច្បាប់បានកំណត់ពីពលរដ្ឋ។ លោកនិយាយថា៖ «ការផ្ដល់អត្តសញ្ញាណកម្មដល់ពលរដ្ឋគួរតែមិនតម្រូវឱ្យមានការបង់ប្រាក់ ការផ្ដល់អត្តសញ្ញាណដល់ជនជាតិខ្លួនឯង ជាគំនិតខ្ញុំ កុំបង់ទៅ។ […] ការផ្ដល់ឯកសារស្របច្បាប់ដល់ពលរដ្ឋខ្លួនឯង កើតលើទឹកដីខ្លួនឯង ដូចជាមិនចាំបាច់ត្រូវបង់ប្រាក់អី»។ ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញសេចក្ដីប្រកាសអន្តរក្រសួង ដោយតម្រូវឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ រៀបចំផ្សព្វផ្សាយបញ្ជីឈ្មោះលម្អិតអំពីប្រភេទសេវាសាធារណៈ ដោយបញ្ជាក់អំពីតម្លៃជាក់លាក់ រយៈពេលផ្តល់សេវា និងសុពលភាពឱ្យបានច្បាស់លាស់ទៅតាមប្រភេទសេវារដ្ឋបាលនីមួយៗ ដោយអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃជូនដំណឹងនេះតទៅ។ ប្រកាសអន្តរក្រសួងដដែល ក៏បានដាក់ចេញនូវប្រការចំនួន ៧បន្ថែមទៀត ដោយផ្តល់ការសម្រេចចិត្តដល់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិទៅតាមភាពជាក់ស្តែងនៃតំបន់របស់ខ្លួន។ ក្នុងនោះ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ អាចកំណត់តម្លៃសេវារដ្ឋបាលជាក់ស្តែងក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ដោយផ្អែកលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមូលដ្ឋាន៕
ទូតខ្មែរនៅជប៉ុនផ្ញើលិខិតទៅ Nikkei Asia ដើម្បីជំទាស់ការហៅទីតាំងជម្លោះថា «ណងចាន់» នៃប្រទេសថៃ
ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន ផ្ញើលិខិតបំភ្លឺទៅកាន់និពន្ធនាយកសារព័ត៌មាន នីគីអាស៊ី (Nikkei Asia) ពាក់ព័ន្ធនឹងខឹ្លមសារក្នុងអត្ថបទអំពីតំបន់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយហៅថា «ណងចាន់» នៃប្រទេសថៃ។ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សារព័ត៌មានជប៉ុន នីគី អាស៊ី បានចុះផ្សាយព័ត៌មានមួយ ក្រោមចំណងជើងថា «ការប៉ះទង្គិចគ្នានៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប៉ះពាល់ដល់ឧស្សាហកម្មរថយន្តជប៉ុន»។ យ៉ាងណាក្រោយការចុះផ្សាយអត្ថបទនេះ ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា បានផ្ញើលិខិតទៅកាន់និពន្ធនាយកព័ត៌មានស្ថាប័នខាងលើ ដោយពិពណ៌នាខ្លឹមសារក្នុងអត្ថបទនោះថា បានហៅទីតាំងមានជម្លោះថា «ណងចាន់» ក្នុងខេត្តស្រះកែវ នៃប្រទេសថៃ និងរាយការណ៍ពីការវិវត្តនៅទីនោះ ដោយផ្ដោតជាចម្បងតាមរយៈទស្សនៈរបស់អាជ្ញាធរ និងបុគ្គលិកយោធាថៃ។ ទូតកម្ពុជា ចាត់ទុកសេចក្ដីរាយការណ៍នេះថា ជាការរៀបរាប់មិនពេញលេញ និងអាចបង្ហាញដោយអចេតនាពីភាពស្របច្បាប់ចំពោះការទាមទារទឹកដីរបស់ភាគីម្ខាង ដោយមិនទទួលស្គាល់ជំហររបស់កម្ពុជាថា វាជាផ្នែកមួយនៃទឹកកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ លិខិតខាងលើ បរិហារទៀតថា ក្នុងខ្លឹមសារអត្ថបទដដែល សារព័ត៌មាន នីគីអាស៊ី បានលើកឡើងពីការចោទប្រកាន់របស់យោធាថៃ ដែលអះអាងថា «កងកម្លាំងកម្ពុជាអាចដាក់មីន ទោះបីមានបទឈប់បាញ់ដែលព្រមព្រៀងគ្នាកាលពីខែធ្នូ» ដោយមិនរំលេចពីការឆ្លើយតបរបស់កម្ពុជា ឬការផ្ទៀងផ្ទាត់នោះទេ។ ក្នុងលិខិត និយាយថា៖ «ទាំងនេះគឺជាការអះអាងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនអំពីជម្លោះ»។ […] ខ្ញុំជឿជាក់ថា ការបំភ្លឺទាំងនេះនឹងរួមចំណែកដល់ការយល់ដឹងកាន់តែពេញលេញ និងត្រឹមត្រូវជាងមុនចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធ»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មានលោក ទេព អស្នារិទ្ធ គាំទ្រចំណាត់ការរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន។ អ្នកជំនាញសារព័ត៌មាន និងនាយកប្រតិបត្តិសមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជាលោក ណុប វី មានប្រសាសន៍ថា ការសរសេរអត្ថបទអំពីតំបន់មានភាពប្រទាញប្រទង់ អ្នកសារព័ត៌មានត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន និងចៀសវាងកំណត់តំបន់ជម្លោះនោះ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ភាគីណាមួយ។ លោក និយាយថា៖ «នៅក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលស្ថិតនៅក្នុងជម្លោះ គេមានការប្រយ័ត្នប្រយែងណាស់ ជាពិសេសការផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពគឺត្រូវតែធ្វើម៉េចឱ្យបានពីគ្រប់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ ដូចកម្ពុជានិងថៃ គឺត្រូវតែមានប្រភពពីកម្ពុជា ត្រូវតែមានប្រភពពីថៃ ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពព័ត៌មាន ដើម្បីកុំឱ្យមានការខុសឆ្គង»។ លោក បន្តថា៖ «សម្រាប់ស្ថាប័នវិជ្ជាជីវៈនៅពេលដែលទទួលបានការបំភ្លឺដូច្នេះ ត្រូវធ្វើសេចក្ដីកែតម្រូវហើយ គឺអាចផ្ទៀងផ្ទាត់មើលនៅត្រង់ចំណុចនេះឡើងវិញ»។ ចំណែកអ្នកវិភាគនយោបាយលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា យល់ថា សារព័ត៌មានជប៉ុននេះគួរកែតម្រូវអត្ថបទរបស់ខ្លួនឡើងវិញនៅពេលដែលកំណត់ និងហៅទីតាំងទាំងនោះតាមភាសាថៃ ដោយមិនមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការលើកឡើងពីភាគីកម្ពុជា។ កាលពីចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងព័ត៌មាន បានដាក់លិខិតតវ៉ាជាផ្លូវការទៅកាសែតអាមេរិក The Wall Street Journal (WSJ) ដោយស្នើឱ្យលុបពាក្យក្នុងចំណងជើងអត្ថបទដែលលើកឡើងពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលប្រើពាក្យ «Scambodia» ដោយចាត់ទុកថា ជាការរើសអើង ប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសប្រទេស និងប្រជាជនកម្ពុជា ព្រមទាំងរំលោភលើក្រមសីលធម៌សារព័ត៌មានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៕
កម្ពុជាប្រកាសផ្ដើមស្វែងរកការដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រជាមួយថៃតាមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ឱ្យដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំពាក់ព័ន្ធនឹងការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា ក្រោមច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS)។ តាមរយៈវីដេអូដែលរយៈពេលជាង៧នាទីដែលបានផ្សាយលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវនាថ្ងៃទី០២ខែមិថុនា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា កម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសថៃ និងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។ លោក និយាយថា៖ «យើងបានជ្រើសរើសយកយន្តការនេះ ក្នុងគោលដៅការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាដែលអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ»។ លោក បន្ថែមថាបើទោះបីកម្ពុជាស្វះស្វែងរកយន្តការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីក៏ដោយ ប៉ុន្តែអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រូវតែគោរពជាដាច់ខាត។លោក បន្តទៀតថាការរកយន្តការអន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីភាគីថៃសម្រេចលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងថា លទ្ធភាពនៃការចរចាទ្វេភាគីបានដើរដល់ទីបញ្ចប់ និងថា ដំណោះស្រាយនេះ កម្ពុជានិងថៃនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍នៃដែនសមុទ្រដោយយុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែង។ កាលពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រាជរដ្ឋាភិបាលថៃសម្រេចលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ឬ MOU ៤៤ ស្តីពីតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយឯកតោភាគី។ នៅចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក កែវ រតនៈ ថ្លែងប្រាប់កាសែត Reuters ថា ធនធានថាមពលក្រោមសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃនេះ មានតម្លៃប្រមាណ៣០០ពាន់លានដុល្លារ ដែលកម្ពុជាត្រូវដោះស្រាយជាមួយថៃជាបន្ទាន់ ក្រោយមានវិបត្តិប្រេងសកលដោយសារជម្លោះនៅអ៊ីរ៉ង់។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាលោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ស្វាគមន៍ចំពោះយន្តការអន្តរជាតិរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីឈានទៅរកការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រឱ្យច្បាស់លាស់ និងទទូចឱ្យរកយន្តការអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនគោកដែលកំពុងមានវិវាទជាមួយថៃ។ លោក និយាយថា «ខ្ញុំមើលទៅយើងមិនមានមធ្យោបាយអ្វីផ្សេងទេ ហើយគួរតែ ទោះបីរឿងជម្លោះដែនគោកក៏ដោយ ក៏យើងត្រូវតែដាក់បណ្ដឹងដែរ។ យ៉ាងហោចណាស់ក៏យើងបានទទួលនូវឯកសារពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្គាល់ថា វាជាព្រំដែនត្រឹមត្រូវ ត្រឹមណាជាដើមចឹង»។ចំណែកប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីលោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ក៏បង្ហាញការសាទរចំពោះឆន្ទៈរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំដើម្បីទប់ទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពាន។ លោក បន្តថា៖ «[ខ្ញុំ] ជំរុញឱ្យប្ដឹងដល់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិផងដែរ ព្រោះរឿងបាត់ទឹកដីប្រវត្តិសាស្រ្តដល់កូនចៅ បើសិនយើងមិនបានតវ៉ានៅពេលនេះ អាចមានវិប្បដិសារី»។ ជុំវិញករណីនេះ អ្នកតាមដានភូមិសាស្រ្តនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺជារូបភាពឆ្លុះបញ្ចាំងពី «ការទាល់ច្រកផ្នែកការទូតទ្វេភាគី» ជាជាងជម្រើសប្រកបដោយយុទ្ធសាស្ត្រមុតស្រួច បន្ទាប់ពីថៃបោះបង់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ដែលនាំឱ្យកម្ពុជាហាក់ដូចបាត់បង់ឧបករណ៍ចរចាដ៏សំខាន់ ដែលធ្លាប់តែទាញថៃឱ្យមកអង្គុយចរចាបាន។ លោក បន្ថែមថា៖ «បើនិយាយពីប្រៀបឈ្នះលើថៃតាមរយៈយន្តការអន្តរជាតិនេះ ខ្ញុំមើលឃើញថា កម្ពុជាអាចនឹងឈ្នះតែ «នៅលើក្រដាស និងផ្នែកសីលធម៌» ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែពិបាកនឹងទទួលបានជ័យជម្នះជាក់ស្តែងលើដែនទឹកណាស់។ យើងត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតថា គណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលរបស់ UNCLOS នេះ មិនមែនជាតុលាការ ICJ នោះទេ ពោលគឺរបាយការណ៍ និងអនុសាសន៍ចុងក្រោយរបស់គណៈកម្មការនេះ គឺគ្មានកម្លាំងគតិយុត្តិបង្ខំឱ្យភាគីណាមួយត្រូវតែអនុវត្តតាមឡើយ»។ លោក បន្តថា បើទោះបីជាអ្នកជំនាញអន្តរជាតិរកឃើញថា បន្ទាត់ខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រឹមត្រូវតាមគោលការណ៍ច្បាប់ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលថៃដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតក្រោមសម្ពាធជាតិនិយម អាចនឹងច្រានចោលអនុសាសន៍នោះដោយងាយ។ លោក បន្ថែមថា៖ «លើសពីនេះ ថៃមានប្រៀបជាងកម្ពុជាទាំងផ្នែកកម្លាំងកងទ័ពជើងទឹក និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច»។ លោកផ្ដល់យោបល់ដែរថា ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រនេះឱ្យបានដាច់ស្រឡះ កម្ពុជា មិនអាចពឹងផ្អែកតែលើច្បាប់អន្តរជាតិតែមួយមុខនោះទេ ដោយត្រូវធ្វើដោយខានមិនបាន គឺការកសាងឯកភាពជាតិផ្ទៃក្នុង និងតម្លាភាពសង្គម និងពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិជើងទឹកខ្លួនឯងឱ្យមានទម្ងន់អាចថ្លឹងថ្លែងជាមួយអ្នកជិតខាងបាន ព្រោះច្បាប់អន្តរជាតិនឹងគ្មានន័យ បើគ្មានកម្លាំងពិតប្រាកដក្នុងការការពារ។ លោក និយាយថា «មានតែការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងភាពរឹងមាំខាងច្បាប់អន្តរជាតិ កម្លាំងការពារជាតិពិតប្រាកដ និងភាពស្មោះត្រង់ចំពោះប្រជាជាតិខ្លួនឯងទេ ទើបអាចបិទបញ្ចប់រឿងរ៉ាវរ៉ាំរ៉ៃនេះបានជាស្ថាពរ»៕
Get Newsletter
