កូដករណាណាហ្គាវើលដ៏ចេញតវ៉ាជាលើកទី៤ក្នុងឆ្នាំ២០២៦

អុឺង ស៊ា

អ្នករាយការណ៍ព័ត៌មាន

កូដករណាណាហ្គាវើលដ៏ចេញតវ៉ាជាលើកទី៤ក្នុងឆ្នាំ២០២៦
និយោជិតសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ចេញតវ៉ាសាជាថ្មីនៅមុខអាគារណាហ្គាវើលដ៍២ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីទាមទារឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សំណងសមរម្យ និងយកបុគ្កលិកសហជីពចូលបម្រើការងារវិញ។ នេះជាលើកទី៤ ហើយដែលពួកគេចេញតវ៉ាស្វែងរកដំណោះស្រាយ ក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ ទោះបីសមាជិករបស់ខ្លួនរងការចោទប្រកាន់ពីបទ «ធ្វើអោយខូចខាតមានស្ថានទម្ងន់ទោស» ក៏ដោយ។ ស្ថិតក្រោមតំណក់ទឹកភ្លៀងរលឹមស្រិចៗ សមាជិកសហជីពប្រហែល ៤០នាក់ ប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខអគារកាស៊ីណូណាហ្គាវើលដ៏២ ជាកន្លែងដែលពួកគេតែងតែប្រមូលផ្ដុំគ្នាធ្វើការតវ៉ា។ ពួកគេលើកបដាដែលមានភ្ជាប់ច្បាប់ការងារជាតិនិងអន្តរជាតិ ក្នុងការទាមទារឱ្យក្រុមហ៊ុន និងរដ្ឋាភិបាលចូលរូមដោះស្រាយប្រកបដោយតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌ ក្រោយការស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីភាគីពាក់ព័ន្ធមិនទាន់អាចទទួលយកបាន។ សហជីព ទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ទាមទារឱ្យក្រុមហ៊ុនដោះស្រាយសំណើចំនួន ៧ ចំណុច រួមមាន ការទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំ និងសមាជិកសហជីពឱ្យចូលធ្វើការវិញ ការទូទាត់ប្រាក់បំណាច់បញ្ចប់កិច្ចសន្យា ការគណនាប្រាក់បំណាច់បន្ថែមសម្រាប់កម្មករដែលត្រូវបានបញ្ឈប់នៅឆ្នាំ២០២០ និងដើមឆ្នាំ២០២១ ការបើកប្រាក់បំណាច់អតីតភាពការងារ និងប្រាក់រំលឹកអតីតភាពការងារឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោល ៧% ការបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់បុគ្គលិកក្រោមស្លាកកម្មសិក្សាដោយមិនផ្តល់ស្ថានភាពជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិ និងការផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលគោលស្មើគ្នារវាងបុគ្គលិកខ្មែរ និងបុគ្គលិកបរទេសដែលមានមុខតំណែង និងការងារដូចគ្នា។ សមាជិកសហជីពណាហ្គាវើលដ៏ អ្នកស្រី អ៊ុច សុភារី លើកឡើងថាគោលបំណងនៃកូដកម្ម គឺដើម្បីស្នើសុំឱ្យក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍យកអតីតបុគ្គលិកដែលត្រូវក្រុមហ៊ុនបញ្ឈប់នៅឆ្នាំ២០២១ ត្រឡប់ចូលធ្វើការវិញ និងសងសំណង តាមច្បាប់ការងារ។ អ្នកស្រីបន្តថាការចូលរួមដោះស្រាយជាមួយក្រសួងការងារ និងភាគីក្រុមហ៊ុនកន្លងមក គឺមិនអាចទៅរួច ព្រោះក្រុមហ៊ុនមិនបានផ្ដល់ដំណោះស្រាយសមស្របឡើយ។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ដំណោះស្រាយឱ្យយើង មិនអាចទទួលយកបាន។ ម្យ៉ាងទៀតអ្វីដែលយើងចង់តវ៉ាគ្រាន់តែចង់គឺសង្ឃឹមថាក្រសួងដោះស្រាយជាមួយក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៏ទល់មុខគ្នាដើម្បីឱ្យសហជីពចូលធ្វើការវិញតែប៉ុណ្ណឹង។ ដំណោះស្រាយខ្លាំងបំផុត»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «អ្វិដែលយើងចង់បានគឺដោះស្រាយលើកលែងទោសឱ្យកូដករដែលមិនដឹងអ្វីសោះ។ […] ការបារម្ភតែងតែមាន តែយើងមិនអាចឱ្យការបារម្ភរារាំងពួកយើងបានទេ។ ចង់និយាយអីចឹង ពួកយើងនៅតែទទួចដដែល អីចឹងទោះបីករណីនេះ [ចោទប្រកាន់បទព្រហ្មទណ្ឌ] យើងជាប្រជាជន កូដករណាហ្គាវើលដ៏ចង់បានយុត្តិធម៌តែប៉ុណ្ណោះ»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក ស៊ុន មេសា បានអះអាងប្រាប់ប្រជាកាសែតថា ក្រសួងការងារបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះចំនួន ២៧ ដងមកហើយ។ លោកបន្តថាដំណោះស្រាយជាមួយភាគីកូដករមិនអាចទៅរួច ព្រោះកូដករណាហ្គាវើលដ៏ទាត់ចោលនូវដំណោះស្រាយត្រីភាគីជាមួយក្រសួង។ លោកបញ្ជាក់ទៀតថាជម្រើសនៃការដោះស្រាយ គឺមានតែការប្ដឹងទៅតុលាការប៉ុណ្ណោះ។ គិតមកដល់ពេលនេះ សមាជិកសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ចំនួន៩នាក់ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញកោះហៅសាកសួរពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទ «ធ្វើអោយខូចខាតមានស្ថានទម្ងន់ទោស» នៅក្នុងការតវ៉ារបស់ពួកគេនៅមុខអាគារណាហ្គាវើលដ៏២ តាំងពីឆ្នាំ២០២១។ សមាជិកមួយចំនួនបានចូលបំភ្លឺនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញជាលើកទី២ហើយ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន២៦ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ក្នុងគោលបំណងស្នើឱ្យតុលាការលើកលែងបទចោទប្រកាន់ និងផ្តល់សេរីភាពពេញលេញដល់សហជីព ដើម្បីឱ្យពួកគេរស់នៅដោយគ្មានភាពភ័យខ្លាច ឬរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ហើយងាកមកស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយយុត្តិធម៌។ ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើងក្រោយសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញកោះហៅសមាជិកសហជីពដើម្បីសួរនាំពីបទចោទ «ធ្វើឱ្យខូចខាតដោយចេតនាមានស្ថានទម្ងន់ទោស» ក្រោយពីពួកគេធ្វើការតវ៉ា ដោយសន្តិវិធី នៅមុខអគារកាស៊ីណូណាហ្គាវើលដ៏២។ តែយ៉ាងណា កូដករណាហ្គាវើលដ៏ម្នាក់ទៀត គឺអ្នកស្រី សុខ ស្រីមាស លើកឡើងថាជម្រើសប្ដឹងទៅតុលាការមិនអាចទៅរួចទេ ព្រោះកម្ពុជាគ្មានស្ថាប័នតុលាការដែលដោះស្រាយវិវាទការងារឡើយ។ អ្នកស្រីជម្រុញឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធចូលតុចរចាឡើងវិញ ដើម្បីបញ្ចប់វិវាទការងារនេះ ព្រោះវាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិការងារនៅកម្ពុជា និងខូចមុខមាត់កម្ពុជាលើឆាកអន្តរជាតិ។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ជាជម្រើសចុងក្រោយនៅពេលដែលចប់នីតិវិធីនៃក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្ដាលគឺទី១ធ្វើកូដកម្ម និងទី២ ប្ដឹងទៅតុលាការ ប៉ុន្តែយើងឃើញថាកម្ពុជាគ្មានតុលាការការងារ ហើយយើងជាបុគ្គលិកកម្មករយើងមានអ្វីទៅតទល់ជាមួយថៅកែ។ ចុងក្រោយយើងសម្រេចចិត្តធ្វើកូដកម្ម ព្រោះកូដកម្មជាអំណាចតែមួយគត់ដែលកម្មករមាន»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «ពួកខ្ញុំគ្រាន់តែសំណូមពរថាកុំប្រឹងប្រឺងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញជាមួយកូដករ ប៉ុន្តែខិតខំប្រឹងប្រែងដោះស្រាយវិវាទជាមួយពួកខ្ញុំវិញមក។ យើងមើលឃើញថាទាំងរដ្ឋាភិបាល ទាំងក្រសួងពាក់ព័ន្ធក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៏គឺអាចដោះស្រាយបាន។ យកពួកយើងចូលធ្វើការវិញមក ហើយទម្លាក់បទចោទវិញមក»។ នាយកប្រតិបត្តិ នៃអង្គការសង់ត្រាល់ (CENTRAL) លោក មឿន តុលា លើកឡើងថាករណីវិវាទការងាររបស់កូដករណាហ្គាវើលដ៏ និងភាគីក្រុមហ៊ុនកើតឡើង ព្រោះមិនមានការចរចាបែបសមូហភាព ដែលភាគីក្រុមហ៊ុន កូដករ និងក្រសួងការងារដែលជាអ្នកសម្របសម្រួល ត្រូវចូលតុចរចាស្វែងរកដំណោះស្រាយទាក់ទងនឹងសំណង និងអនុញ្ញាតឱ្យកូដករចូលធ្វើការវិញជារឿងត្រូវធ្វើ។ លោកយល់ឃើញថាការប្ដឹងផ្ដល់របស់ក្រុមហ៊ុនរហូតមានបទចោទមិនមែនជាជម្រើសល្អទេ ហើយការណ៍ដែលជម្រុញឱ្យកូដករស្នើដោះស្រាយទៅប្រព័ន្ធតុលាការជារឿងស្មុគស្មាញទៅវិញ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំថាបើសិនជាយើងអនុវត្តច្បាប់ត្រឹមត្រូវមិនគួរជារឿងមួយមានបទចោទព្រហ្មទណ្ឌទៅលើកម្មករ ឬក៏តំណាងសហជីពនោះទេ ហើយក៏មិនគួរអូសបន្លាយដល់ពេលនេះដែរ សំខាន់រុញទៅឱ្យខាងណាហ្គាវើលដ៏ហ្នឹងចរចាជាមួយសហជីពវិញទៅវាប្រសើរហើយ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «តុលាការគួរទម្លាក់បទចោទផ្សេងៗទៅលើតំណាងសហជីព ហើយក៏គួរមានការសម្រេចណាមួយពីខាងភាគីនិយោជកហ្នឹង ហើយយកតំណាងសហជីពធ្វើការវិញទៅ។ វាចប់ហើយរឿងហ្នឹង»៕
១៧ កក្កដា ២០២៦
អគារ Royal Hill របស់អ្នកឧកញ៉ា លឹម ហេង នៅអូរស្មាច់ រងការចោទថាជួលទៅឱ្យឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញ ២០ម៉ឺនដុល្លារក្នុង ១ខែ
អគារ Royal Hill នៅតំបន់អូរស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមហ៊ុន លឹម ហេង គ្រុប (Lim Heng Group) និងមានម្ចាស់ជាអ្នកឧកញ៉ាជនជាតិខ្មែរ ឈ្មោះ លឹម ហេង ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការជួលទៅឱ្យឧក្រិដ្ឋជនឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Reuters នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ប្រភពដដែលបានផ្សាយថា សំណង់អគារទាំងនោះត្រូវបានគេកែប្រែជាបន្ទប់តុបតែងមើលទៅដូចជាប៉ុស្តិ៍នគរបាល និងការិយាល័យធនាគារជាដើម។ Reuters បន្ថែមថា កិច្ចសន្យាជួលបានចែងថា Royal Hill នឹងជួលអគារចំនួនបីនៅក្នុងបរិវេណរបស់ខ្លួនទៅឱ្យជនជាតិចិនម្នាក់ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ ក្នុងតម្លៃ ២០ម៉ឺនដុល្លារក្នុងមួយខែ។ កងទ័ពថៃបានកាន់កាប់ទីតាំងអគារនេះក្រោយពីមានជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយភាគីថៃអះអាងថាអគារ Royal Hill គឺជាកន្លែងសម្រាប់ធ្វើប្រតិបត្តិការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន លោក នេត ភក្ត្រា ប្រាប់សារព័ត៌មាន Reuters ថា ការដែលយោធាថៃយកទីតាំងអគារ Royal Hill មកគ្រប់គ្រងក្រោមហេតុផលថាជាទីតាំងប្រព្រឹត្តបទល្មើសអនឡាញ គឺគ្រាន់តែជាលេសដើម្បីធ្វើការវាយប្រហារមកលើកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ។ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាតែងតែបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍តវ៉ាយ៉ាងខ្លាំង ប្រឆាំងនឹងទស្សនកិច្ចត្រួតពិនិត្យទីតាំងនៅក្នុងទឹកដីខ្មែរដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីភាគីកម្ពុជា ពីសំណាក់អនុព័ន្ធយោធាបរទេសមួយចំនួន និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ ដែលដឹកនាំដោយប្រធានចារកម្មកងទ័ពថៃ នៅសណ្ឋាគារពីរកន្លែង ស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់អូរស្មាច់ ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងការបរទេសចាត់ទុកសកម្មភាពអនុវត្តអធិបតេយ្យរបស់ថៃដោយខុសច្បាប់នេះ ថាជាការប៉ុនប៉ងធ្វើឱ្យស្របច្បាប់នូវការកាន់កាប់របស់ខ្លួនលើទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា និងជាការរំលោភលើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន។ ទោះជាបែបនេះក្ដី ដើម្បីការពារមុខមាត់កម្ពុជាចំពោះការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេសនៅពេលនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត យល់ឃើញថា អាជ្ញាធរកម្ពុជាត្រូវបើកការស៊ើបអង្កេត ថាតើអគារនោះពិតជាបានជួលឱ្យពួកឧក្រិដ្ឋជនមែនឬយ៉ាងណា។ លោកថាអាជ្ញាធរត្រូវបង្ហាញតម្លាភាព និងស្វែងរកឫសគល់នៃប្រតិបត្តិការឆបោកនោះ ក៏ដូចជាចាត់វិធានការលើមេខ្លោងនៅពីក្រោយខ្នងផងដែរ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាជាតម្លាភាពផង។ វាត្រូវតែមានការស៊ើបអង្កេតឱ្យបានច្បាស់លាស់ថាតើបញ្ហាអគារទាំងអស់នេះវាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញដែរឬទេ។ វាត្រូវតែមានការស៊ើបអង្កេតដោយហ្មត់ចត់ ដោយតម្លាភាព និងដោយសុក្រឹតភាព»។ ក្នុងជំនួបរវាងតំណាងស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រី Aleks Zittle និងប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (គ.ប.ឆ.ប.) លោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ លោកស្រី Aleks Zittle ក៏បានជំរុញឱ្យភាគីកម្ពុជាបង្កើនយុទ្ធនាការបង្ក្រាបមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញឱ្យបានឆាប់រហ័ស ដើម្បីធានាថា អ្នកប្រតិបត្តិការ និងអ្នកនៅពីក្រោយបណ្តាញឆបោកទាំងនោះត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់។ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា មានប្រសាសន៍ថា ប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបទល្មើសអនឡាញនេះត្រូវតែបន្តធ្វើជាប្រចាំ មិនអាចសម្រេចបានភ្លាមៗនោះទេ ព្រោះបទល្មើសនេះជាបទល្មើសងងឹត ជាពិសេសត្រូវធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសផ្សេងៗទៀតដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសអនឡាញប្រកបដោយតម្លាភាព។ លោកបន្តថា ការបង្ក្រាបបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យាត្រូវធ្វើឡើងទន្ទឹមនឹងការកម្ចាត់អំពើពុករលួយ និងវែកមុខអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធ មិនថាអ្នកមានអំណាច ឬអ្នកមានធនធានណាម្នាក់នោះឡើយ។ លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំថារដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាសមត្ថកិច្ច និងអាជ្ញាធរខេត្ត ស្ថាប័នជំនាញត្រូវតែបង្ហាញដោយតម្លាភាព បើកចំហ ដោយគ្មានការបិទបាំងអ្វី ក្រៅតែពីធ្វើកិច្ចសហការគ្នា ដើម្បីកុំឱ្យមានការចោទប្រកាន់ និងការចោទបោះបោកដាក់គ្នារវាងប្រទេសជិតខាង»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំថាជាការឆ្លើយតបដោយមានអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាល ខណៈដែលកន្លងមករដ្ឋាភិបាលបានប្ដេជ្ញាថានឹងបង្ក្រាបឱ្យអស់ពួកឧក្រិដ្ឋជន scam online ត្រឹមខែមេសា ប៉ុន្តែយើងមិនអាចថាបង្ក្រាបបានឱ្យចប់ត្រឹមខែមេសានោះទេ»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបើកយុទ្ធនាការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញតាំងពីដើមឆ្នាំ២០២៦។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់រដ្ឋាភិបាល គិតចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរបង្ក្រាបបានជាង ៤០០ករណី, ដកអាជ្ញាបណ្ណកាស៊ីណូ ២៥ទីតាំង, បញ្ជូនអ្នកពាក់ព័ន្ធត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតវិញជាង ១៨,០០០នាក់, និងបញ្ជូនសំណុំរឿងទៅតុលាការចំនួន ១៤៣ករណី ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជនសង្ស័យជាង ១,៤០០នាក់។ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអនុក្រឹត្យស្តីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពតាមទីតាំងស្នាក់នៅប្រមូលផ្ដុំ ដោយផ្ដោតជាពិសេសលើការគ្រប់គ្រងជនបរទេស និងការទប់ស្កាត់ការស្នាក់នៅខុសច្បាប់។ បន្ថែមពីលើនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានរៀបចំច្បាប់ស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដែលមានគោលបំណងផ្ដន្ទាទោសមេខ្លោង អ្នកសមគំនិត និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ ព្រមទាំងបង្ការមិនឱ្យឧក្រិដ្ឋកម្មប្រភេទនេះកើតឡើងនៅកម្ពុជាឡើយ៕
១៧ កក្កដា ២០២៦

ស្រូវជាច្រើនហិកតានៅបាត់ដំបងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះអត់ទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងកៀកកម្រិតអាសន្ន
ស្រូវរបស់ប្រជាកសិករមួយចំនួននៅបាត់ដំបងកំពុងប្រឈមនឹងស្កកព្រោះខ្វះទឹក ចំពេលទឹកស្ទឹងសង្កែឡើងជិតដល់កម្រិតប្រកាស អាសន្ន។ កសិករមួយចំនួនប្រាប់ថា ពួកគាត់កំពុងខ្វះទឹកដាក់ស្រែ កំឡុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរងឥទ្ធិពលខ្យល់ព្រុះពីតំបន់ប៉ាស៊ីភិចដែលធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួលនិងកម្រិតទឹកភ្លៀងមិនទៀងទាត់សម្រាប់តំបន់មួយចំនួននៅប្រទេសកម្ពុជា។ មន្ទីរឧតុនិយមខេត្តបាត់ដំបងឱ្យដឹងថាស្ថានភាពទឹកស្ទឹងសង្កែហក់ឡើងជាង១៣ម៉ែត្រ ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ មន្ទីរឧត្តុនិយមខេត្តបាត់ដំបងណែនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមដងស្ទឹងសង្កែក្រោមមានការប្រុង ប្រយ័ត្នខ្ពស់។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង លោក ទុំ ភ័ណ្ឌ បង្ហាញក្ដីកង្វះថា ប្រសិនបើប្រឡាយនៅភូមិរបស់លោកនៅតែមិនមានទឹកសម្រាប់បូមដាក់បញ្ចូលស្រែទេ ផលដំណាំស្រូវរបស់លោកនឹងរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកថាតាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ មក ភ្លៀងធ្លាក់មានម្ដងម្កាល ហើយស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតតិចនៅឡើយ ដែលធ្វើឱ្យដីស្រែខ្វះទឹកសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ។ លោកព្រួយបារម្ភទៀតថា កាលណាផលដំណាំខូចខាត កសិករដូចជារូបលោក នឹងត្រូវខាតបង់ចំណាយលើថ្លៃដើមថ្លៃ ដូចជាជី ថ្នាំបាញ់ស្មៅ ការភ្ជួររាស់ មិនខានឡើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាមកមួយសើមទៅបាត់ទៅ ហើយស្មៅកាន់តែឡើង។ ខ្លះទៅឡើងជាងស្រូវ ខ្លះទៅឡើងប្រហែលស្រូវ។ ខ្ញុំធ្វើ៨ហិកតានេះ ចំណាយអស់ពីរលានជាងហើយ។ នេះយើងភ្ជួរខ្លួនយើងទេណា តែព្រោះយើងឱ្យគេព្រោះ។ […] ព្រួយបារម្ភថាមិនដឹងបានអីទៅសងថ្លៃម៉ាស៊ូត ថ្លៃអីផ្សេង»។ លោកបន្ថែមថា៖ «អុំប្រើទឹកពីប្រឡាយទាំងអស់ហ្នឹងហើយ ប៉ុន្តែវាអត់មានទឹកពីលើមក។ យកទឹកពីបឹងកំពីងពួយ»។ កសិករនៅភូមិអូតាគី ឃុំអូតាគី ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង ម្នាក់ទៀត លោក ឆាត ឆាន់ លើកឡើងស្រដៀងគ្នានេះថាកសិករធ្វើស្រែនៅស្រុកថ្មគោល ដូចជារូបលោកពឹងផ្អែកលើប្រភពទឹកចេញពីអាងកំពីងពួយ ដែលអាចផ្គត់ផ្អង់ចូលខ្សែរទឹកខាងក្រោមបាន។ លោកថា បញ្ហាប្រឈមរបស់លោកគឺទាក់ទងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងបញ្ហាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ដោយទឹកមានប្រភពមកពីផ្នែកខាងលើ។ លោកឆាន់ រំពឹងលើដីស្រែចំនួន១៥ ហិកតា ដើម្បីបង្ករបង្កើនផល តែលោកបារម្ភថាប្រសើនបើនៅតែមិនមានភ្លៀងធ្លាក់ ហើយប្រឡាយមិនមានទឹក នោះដំណាំស្រូវនឹងការខូចខាត។ លោកនិយាយថា៖ «អត់ទឹកទៅ ស្រូវវាស្រពោន ហើយស្មៅច្រើន។ បើអ្នកទើបព្រោះក្រោយអាចកែបានខ្លះបើទឹកទាន់ពេលទាន់វេលា។ ដកស្មៅ ដាក់ជីទៅកែបានខ្លះ។ បាញ់ថ្នាំស្មៅក៏មិនកើត។ ដឹងបាញ់ធ្វើអីបើអត់ទឹក ខាតតែថ្នាំ។ […] អាហ្នឹងចាំគិតគូរទៀតទៅ លក់ដីលក់ស្រែសងគេទៅ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ទឹកគេអត់បើកចូលមកក្នុងអាង។ គេបិទអត់ឱ្យទឹកស្ទឹងនៅនេះចូលមក។ ខាងអុំនេះអាជ្ញាធរឃុំនេះជួូយខ្នះខ្នែងដែរប៉ុន្តែខាងខេត្ត ខាងស្រុកអីដូចមិនទាន់ឃើញមានចុះ។ បើថាអាជ្ញាធរឃុំគាត់ចុះទៅដល់កន្លែងហើយមើលទៅស្ថានភាពទឹកនៅកំពីងពួយហ្នឹងវាអត់មែន»។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំអូរតាគី លោក ទុំ ពន្លក និយាយថាទឹកអាងកំពីងពួយមិនមានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់មកប្រព័ន្ធប្រឡាយខាងក្រោយ ព្រោះទំបន់ទឹកអូរដូនពៅ កំពុងត្រូវបានសាងសង់ ចំណែកឯប្រព័ន្ធទឹកដែលហូរចូលអាងនេះនៅមានតិចតូចនៅឡើយ។ លោកអះអាងថាកសិករមិនអាចមានប្រភពទឹកផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ស្រោចស្រពដំណាំស្រូវបាន ព្រោះប្រព័ន្ធទឹកត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ស្របពេលការស្វែងរកដំណោះស្រាយនៅរាំងស្ទះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេកំពុងសាងសង់ស្ទាក់ទឹក អូរដូនពៅ នៅស្ទឹងបវេល សម្រាប់បញ្ចូលទៅបំពេញទឹកទំនប់អាងទឹកកំពីងពួយ។ បើមានទឹកក្នុងអាង ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ជារាល់ឆ្នាំ។ ទើបតែពីរឆ្នាំទេ ដែលរាំងស្ទះទឹក»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំធ្វើពាក្យស៊ីញ៉េទៅដែរប៉ុន្តែអត់ទាន់មានដំណោះស្រាយ។ បានធ្វើពាក្យជូនខាងស្រុកអីទៅដែរ តែសំខាន់វាអត់ទឹក»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អាងទឹកកំពីងពួយមានផ្ទៃអាង ៦៣៨០ហិកតា ដែលត្រូវបានជីកនៅសម័យប៉ុល ពត និង អាចស្ដុកទឹកបានប្រមាណ ១៤៦លានម៉ែត្រ គូប អាចស្រោចស្រព ស្រូវវស្សា ចំនួន ២៣ ៦០០ហិកតា និង ស្រូវ ប្រាំង ចំនួន ១៧ ០០០ហិកតា។ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនេះ គ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ២ និងក្រុងចំនួន ១ មាន ស្រុកបាណន់ ស្រុកថ្មគោលមាន និងសង្កាត់អូរម៉ាល់ នៃក្រុងបាត់ដំបង។ អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (NCDM) លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានប្រាប់ប្រជាកាសែតថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបានដឹងពីបញ្ហាដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅខេត្តបាត់ដំបងកំពុងជួបប្រទះ និងកំពុងចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះហើយ។ លោកអះអាងថាគ្រោះរាំងស្ងួតបានប៉ះពាល់ដល់ខេត្តមួយចំនួនដូចជាបាត់ដំបង កំពង់ធំ និងសៀមរាប ជាដើម ហើយអាជ្ញាធរកំពុងចុះត្រួតពិនិត្យតំបន់រងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខាងជំនាញខាងទឹកកំពុងតែចុះធ្វើការងារនេះ។ ការខ្វះទឹកនៅបាត់ដំបងនេះគឺ មកដល់ពេលនេះគឺមានច្រើន ទោះបីមានជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅខាងស្រុកសំឡូត វាហូរចូលព្រែកអស់ ហើយតំបន់ដាំដុះមួយចំនួនអត់ទាន់មានភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់។ ដូច្នេះមន្ត្រីជំនាញកំពុងយកចិត្តទុកដាក់អន្តរាគមន៍តាមតំបន់ដែលអត់ទឹក»។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយម គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ផលប៉ះពាល់ដំណាំស្រូវសរុបចំនួន ១៨,៣៦២ហិកតា ក្នុងស្រុកចំនួន២ គឺ ស្រុកឯកភ្នំ និងស្រុកសង្កែ។ ក្នុងនោះ ស្រុកឯកភ្នំ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ៧, ៧៦៩ហិកតា និងស្រុកសង្កែ មានស្រូវប៉ះពាល់ចំនួន ១០,៥៩៣ហិកតា។ ប្រធានសមាគមអតីតយុទ្ធជន និងនិវត្តជនកម្ពុជា លោក គន់ គីម ធ្លាប់អះអាងថាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកំពុងធ្វើការវាយតម្លៃ និងចាត់វិធានការត្រៀមសង្គ្រោះស្រូវជាង ១៨,០០០ ហិកតា ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីស្ថានភាពខ្វះទឹកនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង គិតត្រឹមខែកក្កដា ខណៈក្រសួងពាក់ព័ន្ធបានជំរុញឱ្យពង្រឹងការរក្សាទឹកទុកឱ្យបានច្រើននៅពាក់កណ្តាល…
១៥ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
អ្នកសារព័ត៌មានលោក លួត សុផល ត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីរាយការណ៍ព័ត៌មានពីតំបន់ជម្លោះ
អ្នកសារព័ត៌មាន លោក លួត សុផល ត្រូវបានតុលាការខេត្តឧត្តរមានជ័យផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២ឆ្នាំ ពីបទ «ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ជាអាទិ៍» តាមមាត្រា ៤៩៥ និងបទ «ធ្វើឱ្យខូចទឹកចិត្តកងទ័ព» តាមមាត្រា ៤៧២ បន្ទាប់ពីរាយការណ៍ព័ត៌មានពីតំបន់ជម្លោះ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមសមាគមអាដហុក។ លោក លួត សុផល ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចនគរបាល និងកងរាជអាវុធហត្ថស្រុកចុងកាល់ចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ លោក លួត សុផល ជាអ្នកកាសែតមួយរូបរស់នៅភូមិចំការចេក សង្កាត់អូរស្មាច់ ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ លោកបានធ្វើសកម្មភាពថតវីដេអូពីបញ្ហាកងទ័ពជួរមុខខ្វះទឹកប្រើប្រាស់កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ហើយយកទៅបង្ហោះក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុករបស់លោកឈ្មោះ Sophal Osmach។ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានមួយថា អ្នកសារព័ត៌មានអនឡាញ លោក លួត សុផល ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទ «ធ្វើឱ្យខូចទឹកចិត្តកងទ័ព» និង «បទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍» ក្រោយពីរូបលោកបានរាយការណ៍អំពីទាហានជួរមុខ។ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ ដដែល លោក លួត សុផល បានបញ្ចេញវីដេអូខ្លីមួយរយៈពេលមួយនាទី ដោយទទួលស្គាល់កំហុស និងអះអាងថាកងទ័ពមិនបានខ្វះទឹកប្រើប្រាស់ដូចដែលលោកធ្លាប់រាយការណ៍ឡើយ។ ភរិយាលោក លួត សុផល គឺអ្នកស្រី វឿន ឡាឡង់ បានបញ្ជាក់ពីបទចោទ និងថាប្ដីរបស់អ្នកស្រីត្រូវបានបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ននៅពន្ធនាគារខេត្តឧត្តរមានជ័យតាំងពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកស្រីនិយាយថាស្វាមីអ្នកស្រីមិនបានប្រព្រឹត្តខុសតាមការចោទប្រកាន់ឡើយ។ ជាចុងក្រោយអ្នកស្រីអំពាវនាវឱ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ និងដោះលែងប្ដីអ្នកស្រីឱ្យមានសេរីភាព ព្រោះអ្នកស្រីជួបការលំបាកផ្នែកជីវភាព ដោយមានកូនបួននាក់ក្នុងបន្ទុក និងត្រូវរ៉ាប់រងបង់ធនាគារផង។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្ញុំចង់សំណូមពរឱ្យសម្ដេចជួយដោះលែងគាត់។ ខ្ញុំគិតថាការណ៍ដែលគាត់ធ្វើនេះអត់មានប៉ះពាល់ប្រទេសជាតិទេ។ គាត់ធ្វើចង់ជួយសង្គម អត់មានប៉ះពាល់ខាងណាទេបង»។អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ « ខ្ញុំជំពាក់ធនាគារច្រើនណាស់បង។ ធនាគារទើបមកទារលុយទេ។ ខ្ញុំអត់មានលទ្ធភាពបង់ធនាគារទេបង។ ខ្ញុំអស់លទ្ធភាពហើយ។ សូមជួយលើកលែងទោសឱ្យប្ដីខ្ញុំផង»។ អ្នកស្រី ឡាឡង់ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យដឹងថា អ្នកស្រីនឹងពិភាក្សាជាមួយមេធាវីការពារក្ដីឱ្យស្វាមីអ្នកស្រី ដើម្បីប្ដឹងទៅសាលាឧទ្ធរណ៍បន្តទៀត។ អ្នកនាំពាក្យសមាគមអាដហុក លោក យិន ម៉េងលី និយាយថា ជាគោលការណ៍សមាគមអាដហុកនឹងជួយសម្របសម្រួលផ្នែកច្បាប់ ក្នុងករណីជនត្រូវចោទមិនពេញចិត្តនឹងការសម្រេចរបស់តុលាការ។ លោកលើកឡើងថា៖ «ការប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ឬមិនប្ដឹងឧទ្ធរណ៍វាជាសិទ្ធិរបស់ជនត្រូវចោទថាតើគាត់ពេញចិត្តនឹងសាលក្រមឬអត់។ បើគាត់មិនពេញចិត្ត គាត់អាចធ្វើការប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ទៅនឹងសាលក្រមរបស់សាលាដំបូង។ មេធាវីមិនអាចសម្រេចចិត្តនៅក្នុងរឿងនេះជំនួសកូនក្ដីបានទេ»។ នាយិកានាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) លោកស្រី ឆន សុគន្ធា លើកឡើងថា ការកាត់ទោសព្រហ្មទណ្ឌទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានមានកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរពេក ខណៈលោកស្រីយល់ថាអ្នកសារព័ត៌មានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិតទៅកាន់សាធារណជន ក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះ។ លោកស្រីថាអាជ្ញាធរគួរបើកការស៊ើបអង្កេតលើករណីនេះ ថាតើគាត់ពិតជាប្រព្រឹត្តខុសដល់កម្រិតព្រហ្មទណ្ឌ ឬគ្រាន់តែប្រើប្រាស់ច្បាប់ស្ដីពីរបបអ្នកសារព័ត៌មានបានហើយ។ លោកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខាងក្រសួងការពារជាតិគាត់ត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតថាតើការរស់នៅតំបន់នោះពិតជាមានការខ្វះខាតដូចដែលគាត់អ្នកសារព័ត៌មានបានរាយការណ៍ឬអត់។ ឧទាហរណ៍ថាគាត់មានកំហុសដោយអចេតនា ពាក់ព័ន្ធនឹងការថតរូប គួរតែធ្វើការដោះស្រាយរឿង ដាក់ទោសពិន័យតាមច្បាប់ស្ដីពីរបបអ្នកសារព័ត៌មាន»។ លោកស្រីបន្ថែមថា៖ «បញ្ហានេះធ្វើឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានផ្សេងៗទៀតគាត់មានការខ្លាចរអា អត់ហ៊ាននៅក្នុងការរាយការណ៍ព័ត៌មានរស៊ើបៗក្នុងប្រទេស។ ពេលប្រជាពលរដ្ឋបាត់ព័ត៌មាន គាត់មានបញ្ហា គាត់អត់ហ៊ានដើម្បីលើកឡើងពីបញ្ហាហ្នឹងឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំដោះស្រាយ»។ ចំណែក នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (CamboJA) លោក ណុប វី លើកឡើងថា នៅកម្ពុជាហាក់នៅមានការខ្វះចន្លោះពីគោលនយោបាយដែលធានាអំពីភាពជាក់លាក់ពីខ្លឹមសារច្បាប់ ដែលនាំឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានងាយរងការចោទប្រកាន់ពេលរាយការណ៍ពីព័ត៌មានរស៊ើប។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងនៅខ្វះគោលនយោបាយឬច្បាប់មួយដែលធានាអំពីភាពជាក់លាក់នៃការកម្រិតអំពីការបកស្រាយខ្លឹមសារច្បាប់ ព្រោះយើងដឹងហើយថាខ្លឹមសារច្បាប់របស់យើងនេះមានចំណុចទូលាយច្រើនណាស់ដែលធ្វើឱ្យមានការបកស្រាយផ្សេងៗ ហើយការបកស្រាយទាំងនោះជានិច្ចកាលតែងតែយកមកជាបន្ទុកដើម្បីចោទប្រកាន់លើអ្នកសារព័ត៌មាន»។ របាយការណ៍របស់សម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា (CamboJA) ឱ្យដឹងថាយ៉ាងហោចណាស់មានអ្នកកាសែតកម្ពុជាចំនួនប្រាំមួយនាក់ហើយត្រូវបានឃុំខ្លួន ចាប់ខ្លួន ឬចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ចាប់ពីខែមករា រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីពួកគេរាយការណ៍អំពីភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ៕
១៤ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំឡើងឋានៈមន្ត្រីម្នាក់ទៀតជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីនៅពាក់កណ្ដាលនីតិកាលទី៧
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំឡើងឋានៈមន្ត្រីម្នាក់ទៀតជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីនៅពាក់កណ្ដាលនីតិកាលទី៧។ រដ្ឋសភាកម្ពុជាទើបតែបានបោះឆ្នោតផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តតែងតាំង អតីតរដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស ក្នុងសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាលើកទី៦ នីតិកាលទី៧ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ សមាជិករដ្ឋសភា ១១០ រូប នៃចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាទាំងមូលបានចូលរួមបោះឆ្នោតដំឡើងឋានៈលោក ប្រាក់ សំអឿន។ ក្នុងនោះសមាជិកសភាចំនួន ១០៨ រូបគាំទ្រ និងសមាជិកសភា ២ រូបបោះឆ្នោតអនុបវាទ។ កាលដើមអាណត្តិទី៧នេះ លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាអតីតរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ ទទួលភារកិច្ចជួយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លើការងារអគ្គនាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល ហើយក្រោយមកលោកត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីសំណាក់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន។បើគិតត្រឹមលើកនេះលោកសំអឿនជាឥស្សរជនម្នាក់ដែលត្រូវបានដំឡើងឋានៈចំនួន២ដង។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៦ នេះ កម្ពុជាមានទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេសចំនួន ២៣ រូប ដែលតែងតាំងដោយរដ្ឋសភា និងត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីការអនុវត្តច្បាប់ និងដឹកនាំកិច្ចការងារទូទៅរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន លើកឡើងថា ការតែងតាំងមន្ត្រីរបស់រដ្ឋាភិបាលជារឿងធម្មតា ដែលប្រជាពលរដ្ឋទូទៅរួមទាំងរូបលោកលែងមានចំណាប់អារម្មណ៍ទៅហើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការតែងតាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្ដី ថ្នាក់ដឹកនាំក្ដីរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល លែងជាចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកវិភាគ របស់អ្នកតាមដាន ឬក៏របស់ប្រជាពលរដ្ឋរួមទាំងខ្ញុំផងដែរ ព្រោះជារឿងដដែលៗ»។ ចំណែកឯ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថា លោកមិនជំទាស់នឹងការតែងតាំងមន្ត្រីរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ ដើម្បីបម្រើសេវាសាធារណៈ និងប្រជាពលរដ្ឋ តែលោកស្នើឱ្យការតែងតាំងនោះមានតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាព។ ចំណុចនេះ លោកថារដ្ឋាភិបាលគួរបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកដែលមានតួនាទីនៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋមួយឱ្យមានសមត្ថភាព ជៀសវាងកើតមាននូវការច្រណែនតួនាទីគ្នា ក្រោយមានការតែងតាំងអ្នកថ្មី។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើសិនជាករណីមិនចាំបាច់ទេ យើងពង្រឹងពង្រីក បណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងសេនាធិការក្រសួងស្ថាប័ន ឬក៏នៅផ្ទាល់ជាមួយខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ខ្ញុំថាវាប្រសើរជាងយើងបន្ថែមមនុស្សបន្ថែមទៀត វាអាចមនុស្សច្រើនអន្សមខ្លោច វាអាចជាបក្សជាពួក វាធ្វើឱ្យសកម្មភាពហ្នឹងរាំងស្ទះដល់ដំណើរការប្រចាំថ្ងៃ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ការដាក់មកនេះ យើងឯកភាពថាមនុស្សមានការចេះដឹងហើយ ប៉ុន្តែខ្លាចយកមកវាជាន់គ្នា ហើយគ្មានអ្វីក្រៅពីការមិនទុកចិត្តគ្នា អ៊ឺចឹងបង្កើនកម្លាំងម្ខាងទៅម្ខាង បក្សក្រុមក្នុងក្រសួងហ្នឹង វាអាចធ្វើឱ្យកាន់តែរាំងស្ទះនូវកិច្ចការងារ»។ អ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយ លោក មាស នី លើកឡើងថា លោកសាទរដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើការកំណែទម្រង់តែងតាំងមន្ត្រីដែលមានសមត្ថភាព តែយ៉ាងណាការតែងតាំងមន្រ្តីទាំងនោះលោកថាមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។ លោកបន្តថា កន្លងមកលោកតែងតែឮអ្នកតាមដានបញ្ហាសង្គមនិយាយពីរឿងស្ថាប័នដែលមានខ្លួនតូចតែក្បាលធំ សំដៅដល់ការមានមន្ត្រីច្រើន តែប្រសិទ្ធភាពការងារនៅមានកម្រិត។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងការប្រឹងប្រែងនៅក្នុងកំណែទម្រង់ កាត់បន្ថយមន្ត្រីដើម្បីកុំឱ្យក្បាលធំខ្លួនតូច។ បើយើងមើលពីការតែងតាំងនេះ ខ្ញុំក៏មិនដឹងពីសមត្ថភាពរបស់លោកដែរ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងប្រកាសកាត់បន្ថយ ដូច្នេះបើសិនជាការដំឡើងតំណែងផ្សេងៗ វាហាក់ដូចជាចរន្តនេះដើរផ្ទុយគ្នាពីអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាស»។ លោកបន្ថែមថា៖ «នៅក្នុងអភិបាលកិច្ចល្អ វាមិនគ្រាន់តែកាត់របស់គេទុករបស់ឯងទេ ត្រូវតែកាត់អ្នកដែលមិនមានសមត្ថភាពបានត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែបើយើងធ្វើការកំណែទម្រង់តាមបែបបង្រួមកាត់របស់គេទុករបស់អញហ្នឹង វានឹងជាប់គាំងក្នុងប្រព័ន្ធគ្រួសារនិយម បក្សពួកនិយមវែងឆ្ងាយទៀត»។ ចំពោះសម័យប្រជុំរដ្ឋសភានេះ មានការចូលរួមពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្រោមកិច្ចពិភាក្សា និងអនុម័តលើរបៀបវារៈចំនួន ៥ រួមមាន៖ ការបោះឆ្នោតតែងតាំង លោក ប្រាក់ សំអឿន ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស, សេចក្ដីព្រៀងច្បាប់ស្ដីពីការអនុម័តយល់ព្រមឱ្យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចូលជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាស្តីពីប្រាតិភោគជាអន្តរជាតិចំពោះឧបករណ៍ចល័ត, ការអនុម័តយល់ព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ានស្តីពីកិច្ចសម្រុះសម្រួលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមក, ការអនុម័តយល់ព្រមលើកិច្ចសម្រុះសម្រួលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមកតាមផ្នែកអាស៊ានសម្រាប់សម្ភារៈអគារនិងសំណង់ និងប្រភេទអនុម័តបញ្ជាក់សម្រាប់ផលិតផលយានយន្ត៕
១៤ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
តុលាការកំពូលតម្កល់ដីកាសាលាឧទ្ធរណ៍ដែលផ្តន្ទាទោសមន្ត្រីបក្សកម្លាំងជាតិ លោក មឺ សេងហ៊ ហៅ គា វិសាល
តុលាការកំពូលសម្រេចតម្កល់សាលដីកាលើសំណុំរឿងរបស់អនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិនៅខេត្តកំពង់ចាម លោក មឺ សេងហ៊ ហៅ គា វិសាល នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ តុលាការកំពូលបានសម្រេចផ្ដន្ទាទោសលោក គា វិសាល ដាក់ពន្ធនាគារ ២ ឆ្នាំ ពីបទ «ញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើង» និងបទ «ជេរប្រមាថជាសាធារណៈ» តាមសាលដីការបស់តុលាការជាន់ទាបដដែល។ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានតម្កល់ការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលផ្តន្ទាទោសអតីតបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ អាណត្តិទី៤ រូបនេះទុកជាបានការដដែល ហើយលោកបានអនុវត្តទោសចប់នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ មេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក មឺ សេងហ៊ គឺលោកមេធាវី ជូង ជូងី លើកឡើងថា លោកមិនមានអ្វីត្រូវអត្ថាធិប្បាយទេ ព្រោះតុលាការកំពូលបានសម្រេចរួចទៅហើយ ហើយលោកក៏បានស្នើឱ្យទម្លាក់បទចោទរួចហើយមុនសេចក្ដីសម្រេចនេះទៀត។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេតម្កល់សេចក្ដីសម្រេច មិនពិចារណាលើសម្អាងរបស់មេធាវីទេ និងសម្អាងរបស់ជនត្រូវចោទទេ»។ អនុប្រធានក្រុមការងារគណបក្សកម្លាំងជាតិនៅខេត្តកំពង់ចាម លោក មឺ សេងហ៊ ហៅ គា វិសាល អះអាងថា លោកមិនបានប្រព្រឹត្តអំពើញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើងដូចការចោទប្រកាន់ឡើយ ហើយអង្គហេតុដែលតុលាការលើកមកចោទប្រកាន់លោកនោះគឺមិនត្រឹមត្រូវទេ។ លោកនិយាយថា៖ «អត់យុត្តិធម៌តាំងពីដំបូង តាំងពីចាប់ខ្លួន។ ខ្ញុំមានទោសមកពីណា។ ខ្ញុំអត់មានទោសទេ។ ច្បាប់នៅលើមាត់គេ។ វាមិនមែនឱ្យត្រឹមត្រូវតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បែបប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស សម្រាប់អ្នកមាននិន្នាការប្រឆាំង មិនថាសង្គមស៊ីវិល មិនថាអ្នកនយោបាយទេ»។ លោក សេងហ៊ ថា លោកមិនប្រាកដថាតុលាការនឹងទម្លាក់ចោលនូវប្រាក់ដែលលោកត្រូវបង់ពិន័យចំនួន ៤ លានរៀលនោះឡើយ។ លោកថា៖ «បើគេរក្សាបទចោទដដែល បានន័យថាអ្វីៗគេអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធតុលាការដែលគេសម្រេចក្ដីយើងហ្នឹង។ ខ្ញុំអត់យល់ថាម៉េចដែរ។ ខ្ញុំបានប្រាប់ទៅតុលាការហើយថាខ្ញុំអត់មានលុយទេ។ ខ្ញុំមានតែខ្លួនទេ»។ ចំណែកឯអនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង លើកឡើងថា ការសម្រេចតម្កល់សាលដីកានេះមិនបានផ្ដល់យុត្តិធម៌ជូនលោក គា វិសាល ឡើយ ព្រោះបទចោទប្រកាន់បរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈនេះធ្វើឡើងចំពោះបុគ្គលតែម្ខាង ចំណែកបុគ្គលម្ខាងទៀតដែលរួមចំណែកជេរប្រមាថមិនបានទទួលទោសអ្វីឡើយ។ លោកបន្តថា ការសម្រេចក្ដីលើរឿងនេះមានភាពយឺតយ៉ាវផងដែរ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការចាត់ចែងក្ដីគឺមានការយឺតយ៉ាវ ហើយការកាត់ក្ដីមានភាពយឺតយ៉ាវ តែងតែផ្ដល់ភាពអយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនសង្ស័យ ឬជនរងគ្រោះដែលចង់បានយុត្តិធម៌ឆាប់ៗ។ ឧទាហរណ៍ថា ឥឡូវគាត់កំពុងជាប់ពន្ធនាគារ តើគាត់ត្រូវជាប់ប៉ុណ្ណា ឬគាត់ត្រូវរួចខ្លួន។ អាហ្នឹងហើយដែលគាត់ចង់បានយុត្តិធម៌»។ លោកបន្ថែមទៀតដែរថា៖ « លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គឺប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់អំណាច។ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវទទួលបានយុត្តិធម៌ស្មើគ្នា មិនរើសអើងនិន្នាការគណបក្សនយោបាយ មិនរើសអើងអ្នកមាន អ្នកក្រ មិនរើសអើងសាសនា ដូច្នេះត្រូវទទួលបានភាពយុត្តិធម៌ស្មើៗគ្នា»។ ជុំវិញករណីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត យល់ថា លោក មឺ សេងហ៊ បានអនុវត្តទោសរួចរាល់ហើយ ចំណែកឯតុលាការកំពូលទើបតែសម្រេចសាលដីកាសាលាឧទ្ធរណ៍ ដែលការណ៍នេះ លោកថាតុលាការកំពូលមានភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការបើកសវនាការជំនុំជម្រះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើសិនជាតុលាការកំពូលសម្រេចចាត់របៀបឱ្យសាលាឧទ្ធរណ៍បើកសវនាការឡើងវិញ ឬក៏តុលាការកំពូលសម្រេចឱ្យរួចផុតពីបទចោទទៅលើលោក គា វិសាល សួរថា ២ ឆ្នាំដែលលោកអនុវត្តទោសចប់ អ្នកណាទទួលខុសត្រូវ? នោះគឺរដ្ឋ ដូច្នេះបើយើងនិយាយពីយុត្តិធម៌វិញ វាអាចនឹងមានសម្ពាធ ឬក៏បញ្ហាខ្លះបាត់ទៅហើយ»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនអនុប្រធានក្រុមការងារគណបក្សកម្លាំងជាតិនៅខេត្តកំពង់ចាម លោក មឺ សេងហ៊ ហៅ គា វិសាល កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ តាមបណ្ដឹងឈ្មោះ ម៉ៃ ហុងស្រៀង ពាក់ព័ន្ធសំណុំរឿងញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពរើសអើង និងជេរប្រមាថជាសាធារណៈ។ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានផ្តន្ទាទោសលោក សេងហ៊ ដាក់ពន្ធនាគារចំនួន ២ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៤ លានរៀល ពីបទ «ញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើង» និងបទ «ជេរប្រមាថជាសាធារណៈ» តាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា៤៩៤ មាត្រា៤៩៦ និងមាត្រា៣០៧ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហោះសារនៅបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់លោកពីស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ តុលាការក៏បង្គាប់ឱ្យលោក សេងហ៊ សងជំងឺចិត្តលោក ហុងស្រៀង ចំនួន ២០ លានរៀលផងដែរ។ នេះបើតាមអង្គការលីកាដូ៕
១៣ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
អ្នកឃ្លាំមើលគាំទ្រសាររំលែកទុក្ខដែលលោក ហ៊ុន សែន ដែលផ្ញើជូនលោក កឹម សុខា
អ្នកនយោបាយ និងអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមបង្ហាញក្ដីសាទរដែលអ្នកនយោបាយដែលមាននិន្នាការផ្ទុយចេះយោគយល់គ្នា និងចែករំលែកទុក្ខសោកពេលគ្រួសារម្ខាងទៀតមានទុក្ខ។ បន្ថែមពីលើនេះ ពួកគេក៏អំពាវនាវឱ្យអ្នកនយោបាយគ្រប់រូបងាកមកផ្សះផ្សាគ្នាឡើងវិញដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិ។ ការលើកឡើងនេះធ្វើឡើងក្រោយ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាលោក ហ៊ុន សែន ចេញលិខិតចូលរូមរំលែកទុក្ខម្តាយបង្កើតរបស់លោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺឧបាសិកា សៅ ង៉ែត ដែលបានទទួលមរណភាព នៅយប់ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងជន្មាយុ១០១ ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ។ ក្នុងសារលិខិតសាររំលែកទុក្ខ លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងថារូបលោក និងភរិយា មានទុក្ខក្រៀមក្រំ និងសូមចូលរូមរំលែកទុក្ខ ចំពោះការបាត់បង់ម្ដាយបង្កើត ដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ប្រកបដោយព្រហ្មវិហារធម៌។ សាររំលែកទុក្ខបន្ថែមថា ការបាត់បង់អ្នកស្រី សៅ ង៉ែត ជាការបាត់បង់ពុទ្ធសាសនិកមួយរូប ដែលមានសេចក្ដីថ្លៃថ្លា ដែលតែងតែចូលរួមលើកស្ទួយព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា។ សារលិខិតថា៖ «ខ្ញុំ និងភរិយា សូមឧទ្ទិសបួងសួងដល់វត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិក្នុងលោក តេជៈបារមី នៃព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ សូមតាមជួយបីបាច់ថែរក្សាដល់ដួងវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ ឧបាសិកា សៅ ង៉ែត សូមបានទៅចាប់ បដិសន្ធិ និងសោយសុខក្នុងសុគតិភពកុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ»។ បន្ថែមពីលើនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានបង្ហោះសាររំលែកទុក្ខ និងបង្ហាញសេចក្ដីអាឡោះអាឡ័យ ជាមួយគ្រួសារលោក កឹម សុខា ផងដែរ។ ឧបាសិកា សៅ ង៉ែត បានទទួលមរណភាពជាងមួយខែបន្ទាប់ពីលោក កឹម សុខា ទទួលបានការលើកលែងទោសពីប្រមុខរដ្ឋស្តីទីលោក ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ លោក ហ៊ុន សែន បានចេញព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោសដល់លោក កឹម សុខា បន្ទាប់ពីលោកត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ២៧ឆ្នាំ ពីបទសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស។ ទោះជាយ៉ាងណា ការលើកលែងទោសនោះភ្ជាប់មកជាមួយលក្ខខណ្ឌមិនឱ្យលោកវិលត្រឡប់ចូលរួមសកម្មភាពនយោបាយវិញ។ លោក ផែង ហេង សហមេធាវីការពារក្តីរបស់លោក កឹម សុខា ដែលបានបង្ហោះសារនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក នៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឱ្យដឹងថា ឧបាសិកា សៅ ង៉ែត បានទទួលមរណភាពនៅវេលាម៉ោងប្រមាណ ១១:០០ នាទីយប់ ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា នៅគេហដ្ឋានរបស់កូន ស្ថិតក្នុងខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ។ សពរបស់អ្នកស្រីនឹងត្រូវដង្ហែទៅដំកល់នៅស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ ដែលជាស្រុកកំណើតអ្នកស្រី នៅថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកនាំពាក្យសម្ព័ន្ធភាពឆ្ពោះទៅអនាគត លោក គីមសួរ ភិរិទ្ធ លើកឡើងថាជារឿងល្អក្នុងនាមជាពុទ្ធសាសនិក ដែលអ្នកនយោបាយចេះគោរព ចែករំលែកទុក្ខក្រៀមក្រំគ្នា បើទោះបីជាមាននិន្នាការនយោបាយខុសគ្នាក៏ដោយ។ លោកថាអ្នកនយោបាយគួរតែរួបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយ និងបន្តយន្តការផ្សះផ្សាជាតិ ដើម្បីអភិវឌ្ឍជាតិក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតយ្យ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្មែរយើងៗកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា អីចឹងធម៌ក្នុងការចែករំលែកសេចក្ដីអាណិតអាសូរវាតែងតែមាននៅក្នុងចិត្ត។ ទោះបីមាននិន្នាការ មានបញ្ហាកន្លងមកជាមួយគ្នាកន្លងមកយ៉ាងណាក៏ដោយ ពេលមានទុក្ខតែងតែចូលរួមរំលែកទុក្ខសោកទាំងនោះទៅវិញទៅមក»។ លោកបន្ថែមថា៖ «បើយើងចង់បានការរួបរួមជាតិ ការឯកភាពជាតិមួយដ៏ពិតប្រាកដ ការចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយគ្នាគ្រប់វិស័យ យើងគួរបើកចំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិ។ ចំពោះអ្នកទោសទាំងឡាយ ដែលមិនមែនជាទោសឧក្រិដ្ឋ ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រយោជន៍ជាតិទេ រដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណាលើកលែងទោសគាត់ទៅ»។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ អ្នកវិភាគនយោបាយ និងសង្គម លោក មាស នី ថ្លែងថាលោកសាទរដែលអ្នកនយោបាយបង្ហាញក្ដីអាណិតអាសូរ ចង់ដឹងពីសុខទុក្ខគ្នា ព្រោះជាជាតិសាសន៍តែមួយ។ តែយ៉ាងណាលោក ចង់ឃើញអ្នកនយោបាយនៅកម្ពុជាផ្សះផ្សាគ្នាបន្តទៀត ដើម្បីពង្រឹងសេចក្ដីទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងការអភិវឌ្ឍជាតិជារួម។ លោកថ្លែងថា៖ «ការសួរសុខទុក្ខគ្នារវាងអ្នកនយោបាយនិងអ្នកនយោបាយ ទីមួយបើយើងនិយាយពីប្រពៃណីនៃការាប់អានគឺអត់មានអីខុសទេ។ ការរំលែកទុក្ខវាជារឿងធម្មតា»។ លោកបន្ថែមថា៖ «រឿងផ្សះផ្សានះវាអាស្រ័យលើអ្នកខាងលើៗទេ។ រឿងអ្នកនយោបាយ បើក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំខាងលើមានទំនុកចិត្តគ្នាហើយ ខ្ញុំគិតថាអ្នកអនុវត្តខាងក្រោមនឹងកើតឡើង២៤ម៉ោងស្ទើរតែយើងមិនជឿទៀតផង។ សម្រាប់រឿងអ្នកទោសនយោបាយ អ្នកទោសមនសិការអីយើងមិនត្រូវមានការឃុំខ្លួនទេ»។ ចំណែកឯ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថា ការគោរពគ្នាជាវប្បធម៌ល្អដែលមានតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។ លោកថាការរំលែកទុក្ខពេលអ្នកដទៃមានទុក្ខជាការអហោសកម្មឱ្យគ្នានៅជីវិតចុងក្រោយ។ លោកក៏ចង់ឱ្យអ្នកនយោបាយធ្វើការរួបរួម ផ្សះផ្សាគ្នាប្រកបដោយស្នាមញញឹម។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាគម្រូជាទិដ្ឋភាពមួយបង្ហាញពីតថភាពសង្គម ទិដ្ឋភាពសង្គមឱ្យពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោតឱ្យគណបក្សនយោបាយខុសគ្នា ទស្សនៈផ្ទុយគ្នាតែអាចឱ្យអភ័យទានឱ្យគ្នា ជូនពរសុខទុក្ខគ្នានៅពេលក្រុមគ្រួសារមានទុក្ខធ្ងន់។ ខ្ញុំថាជាការចាប់ផ្ដើម និងបន្តទៀតទៅ ដើម្បីរកនូវវប្បធម៌សន្ទនារកនូវ ការឯកភាពជាតិ ពង្រឹងផ្ទៃក្នុងជាតិ កសាងជាតិឱ្យរឹងមាំ»។
៩ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
ពលរដ្ឋនៅ៥គ្រួសារខេត្តព្រៃវែង ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរពន្លឿនការអនុវត្តសាលដីកាតុលាការកំពូល ករណីទំនាស់ដីធ្លីសហគមន៍
ពលរដ្ឋនៅស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង៥គ្រួសារ ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរពន្លឿនការអនុវត្តសាលដីកាតុលាការកំពូល ករណីទំនាស់ដីធ្លីសហគមន៍។ ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យដឹងថា ពួកគាត់រងគ្រោះដោយសារការរំលោភបំពានដីសហគមន៍ពីបុគ្គលខាងក្រៅ និងស្នើសុំឱ្យអាជ្ញាធរពន្លឿនការដោះស្រាយ ក្រោយសាលដីកាតុលាការកំពូលសម្រេចទទួលស្គាល់ដីសហគមន៍នេះថាស្របច្បាប់ តែរហូតមកដល់ពេលនេះ សហគមន៍នៅមិនទាន់បានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងនៅឡើយ។ ប្រភពពីពលរដ្ឋឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំ២០០០ ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៦៣ គ្រួសារត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ដីមួយកន្លែង ស្ថិតនៅភូមិស្ទឹងស្លូត ឃុំអ្នកលឿង ស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង ដែលប៉ះពាល់ដោយគម្រោងសាងសង់ផ្លូវជាតិលេខ១ ពីភ្នំពេញ ទៅក្រុងបាវិត ខេត្តស្វាយរៀង។ តែប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលបានដីជាក់ស្ដែងមានតែ ៤៨ គ្រួសារ ចំណែក ១៥ គ្រួសារទៀត បានលក់ដីនេះទៅឱ្យអ្នកផ្សេង និងចាកចេញទៅ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលប៉ះពាល់ក្នុងគម្រោងនេះ អ្នកស្រី ស៊ិន យិន អាយុ ៧៥ ឆ្នាំ លើកឡើងថា ក្រោយសហគមន៍អ្នកស្រីទទួលបានដីសំណងពីរដ្ឋាភិបាល ក្រុមគ្រួសារខ្លះបានសម្រេចចិត្តលក់ដីដែលពួកគេទទួលបាន ហើយបុគ្គលដែលទិញដីនោះ បែរជាមកគ្រប់គ្រងលើសដីដែលខ្លួនបានទិញទៅវិញ។ អ្នកស្រីអះអាងថា ស្រាប់តែនៅឆ្នាំ២០១៧ បុគ្គលទាំងនោះបានរំលោភដីសហគមន៍អ្នកស្រី ដោយចាក់ដីបំពេញ និងបុកគ្រឹះធ្វើរបងហ៊ុមព័ទ្ធសម្រាប់ធ្វើសំណង់រឹង។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «សុំឱ្យអាជ្ញាធរភូមិ ឃុំ ស្រុក រៀបចំដីសាធារណៈដែលរដ្ឋាភិបាលសន្យា។ មួយទៀតគឺសំណូមពរលើរឿងក្ដីរបស់មីងទាំងអស់គ្នា សូមតុលាការបញ្ចប់ឆាប់ៗ ព្រោះពួកមីងចាស់ៗអស់ហើយ និងមានជំងឺប្រចាំកាយផង ហើយជួយដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀតដែលគេរំលោភ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «មានព្រំប្រទល់ មានប្លង់ច្បាស់លាស់ ហើយក៏មានមេធាវីការពារក្ដីឱ្យដែរ ប៉ុន្តែឥឡូវឈ្នះសព្វគ្រប់រហូតដល់តុលាការកំពូលកាត់ក្ដីឱ្យឈ្នះដែរ។ [...] គឺស្ងាត់រហូត។ ខាងអ៊ំនេះវេចខ្ចប់តែការឈ្នះពីរខែបីឆ្នាំហើយ អត់មានដំណោះស្រាយសោះ»។ អ្នកស្រីថា បើទោះបីជាសហគមន៍បានប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរឱ្យជួយអន្តរាគមន៍ទប់ស្កាត់ក៏ដោយ ក៏បុគ្គលទាំងនោះនៅតែបន្តសកម្មភាពរំលោភបំពានជាបន្តបន្ទាប់ដដែល។ អ្នកស្រីក៏បានប្ដឹងទៅសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង ហើយសាលាដំបូងខេត្តបានសម្រេចឱ្យសហគមន៍អ្នកស្រីឈ្នះក្ដីរដ្ឋប្បវេណី នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩។ ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត អ្នកស្រី ភិន វណ្ណា អាយុ ៧២ ឆ្នាំ លើកឡើងថា ទំនាស់ដីធ្លីនៅក្នុងសហគមន៍ស្ដារជីវភាពឡើងវិញនេះ កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០១៧ ក្រោយអ្នកខាងក្រៅយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។ អ្នកស្រីថាសហគមន៍ក៏បានប្ដឹងទៅសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង ដើម្បីស្នើឱ្យតុលាការស្វែងរកដំណោះស្រាយ ដែលជាលទ្ធផលសហគមន៍ទទួលបានសាលក្រមទទួលស្គាល់កម្មសិទ្ធិសហគមន៍ផងដែរ។ ក្រោយមក អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ភាគីចុងចោទដែលរំលោភយកដីសហគមន៍បានប្ដឹងទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូលជាបន្តបន្ទាប់ តែតុលាការកំពូលនៅតែផ្ដល់សេចក្ដីសម្រេចទទួលស្គាល់សាលក្រមរបស់តុលាការជាន់ទាប។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា៖ «កាលណាគេយកដីនេះ ខ្ញុំបាត់បង់មុខរបរ។ ផ្ទះរបស់ខ្ញុំត្រូវកន្លែងរកស៊ី តែដល់ពេលគេយកបែបនេះ ខ្ញុំអត់បានរកស៊ីអ្វីទាំងអស់ បាត់បង់ជីវភាពរកស៊ី បាត់បង់អ្វីៗទាំងអស់ ហើយបាត់បង់ទាំងការងារសហគមន៍ទៀត។ [...] ខ្ញុំចង់បានដីសហគមន៍ខ្ញុំមកអភិវឌ្ឍជាដីសាធារណៈ និងដីអណ្ដូងទឹកជាកម្មសិទ្ធិរបស់សហគមន៍វិញ»។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា ដីដែលរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ឱ្យក្នុងមួយគ្រួសារមានក្បាលដី ៧ ម៉ែត្រ បណ្ដោយ ១៦ ម៉ែត្រ និងចំណីថ្នល់ប្រមាណពី ៣០ ទៅ ៤៦ ម៉ែត្រ។ សាលដីកាតុលាការកំពូល ចុះថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ បញ្ជាក់ថា តុលាការកំពូលសម្រេចសាលដីកាចុងក្រោយឱ្យសហគមន៍នៅភូមិស្ទឹងស្លូត ស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង ខាងលើ ជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើទីតាំងដីនេះដដែល។ ក្នុងនោះតុលាការកំពូលបង្គាប់ឱ្យភាគីចុងចោទមានឈ្មោះ ជា គា, ជា ហនចានដារ៉ា, ជិន ភាព និង ជា សោភ័ណ្ឌ រុះរើសំណង់ចេញពីទីតាំងដីខាងលើ និងសងសំណងខូចខាតពេលវេលាព្រមទាំងសេវាផ្លូវច្បាប់ចំនួន ៨ លានរៀល។ មេឃុំអ្នកលឿង នៃស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង លោក ភោគ ថានី ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យដឹងថា សាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែងបានជូនដំណឹងពីការប្រជុំអនុវត្តសាលដីកាតុលាការកំពូលលើសំណុំរឿងដីធ្លីសហគមន៍ស្ដារជីវភាពចំនួនពីរលើករួចមកហើយ ប៉ុន្តែត្រូវពន្យារពេលទាំងពីរលើក។ ចំពោះមូលហេតុយ៉ាងណា លោកមិនអាចបកស្រាយបានឡើយ ព្រោះលោកគ្រាន់តែចូលរួមសម្របសម្រួលប៉ុណ្ណោះ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «តុលាការកំពូលចេញសាលក្រមប្រគល់ដីហើយ។ ដីនោះជាដីសហគមន៍។ ទំនាស់នោះពាក់ព័ន្ធនឹងចំណីដីសហគមន៍ហ្នឹង។ គម្រោងអនុវត្តសាលក្រមពីរដងបីដងហើយ តែគម្រោងខកៗ មិនដឹងយ៉ាងម៉េច»។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រសួងយុត្តិធម៌បានចេញលិខិតអន្តរាគមន៍ជម្រុញឱ្យសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង បន្តចំណាត់ការលើសំណុំរឿងដីធ្លីនេះឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ជាធរមាន។ តែយ៉ាងណា ប្រជាសហគមន៍ថា ពួកគាត់មិនទាន់ទទួលបានដំណឹងថានឹងមានចំណាត់ការឱ្យជនជាប់ចោទទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់នោះឡើយ។ បន្ថែមពីលើនេះ ភាគីចុងចោទបានបដិសេធសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង ដោយសំអាងហេតុផលថា ពួកគេកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ និងស្ម័គ្រចិត្តប្រគល់ជូនរដ្ឋវិញ ប្រសិនបើរដ្ឋត្រូវការ ដោយមិនទាមទារសំណងអ្វីទាំងអស់។ នេះបើតាមសាលដីកាតុលាការកំពូល។ អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងខេត្តព្រៃវែង អ្នកស្រី អាត សុខន ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា អ្នកស្រីនឹងពិនិត្យមើលលើករណីនេះ។ ចំពោះការអនុវត្តសាលដីការបស់តុលាការកំពូលយ៉ាងណា គឺអ្នកស្រីមិនទាន់អាចឆ្លើយតបបាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០26។ ពាក់ព័ន្ធនឹងទំនាស់ដីធ្លីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត លើកឡើងថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវធានាថាសហគមន៍ទទួលបានកម្មសិទ្ធិគ្រប់គ្រង ដើម្បីឱ្យសហគមន៍អាចប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍រួម។ លោកថា កាលណាមានសាលដីកាពីតុលាការកំពូលហើយ សាលាដំបូងខេត្តសមីត្រូវអនុវត្តតាមសាលដីកានោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព…
៨ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា ការស្ថាបនាផ្លូវថ្នល់ឱ្យកាន់តែប្រសើរនៅតែជាអាទិភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា ការស្ថាបនាផ្លូវថ្នល់ឱ្យកាន់តែប្រសើរនៅតែជាអាទិភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ លោកបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់ទុកផ្លូវជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ច ដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការតភ្ជាប់ពីខេត្តមួយទៅខេត្តមួយសម្រាប់វិស័យដឹកជញ្ជូនក្នុងស្រុក ជាពិសេសជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគក្នុងវិស័យអាជីវកម្ម ដែលអាចជួយបង្កើនការងារ និងចំណូលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងពិធីសម្ពោធកំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៧ ក្នុងក្រុងកំពង់ចាម។ កំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៧នេះ មានប្រវែងប្រមាណ ៤៥,៥ គីឡូម៉ែត្រ គិតចាប់ពីរង្វង់មូលស្គន់ ដល់រង្វង់មូលស្ពានគីហ្សូណា ក្រុងកំពង់ចាម និងបានចំណាយថវិកាសរុបប្រមាណជិត ១១៨ លានដុល្លារ ក្រោមជំនួយសម្បទានឥតសំណងពីរដ្ឋាភិបាលចិន និងមួយផ្នែកជាថវិកាបដិភាគរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានប្រសាសន៍ថា៖ «អាទិភាពនៃការរៀបចំកសាងផ្លូវបន្ទាប់ពីមនុស្ស គឺជាអាទិភាពសំខាន់។ មនុស្ស ផ្លូវ ទឹក ភ្លើង [អគ្គិសនី] ឥឡូវបច្ចេកវិទ្យាមួយទៀត។ អ៊ីចឹងទាំងអស់នេះគឺជាអាទិភាពដែលយើងត្រូវធ្វើមិនមែនត្រឹមតែលើក្រដាសទេ គឺយើងត្រូវបន្ត»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ផ្លូវបង្កើតសង្ឃឹម។ ផ្លូវបង្កើតសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ […] កុំបន្ទោសរដ្ឋាភិបាលថាធ្វើផ្លូវច្រើនពេក នាំឱ្យវង្វេងផ្លូវ»។ លោកបញ្ជាក់ថា កំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៧នេះ ត្រូវបានស្ថាបនាជាប្រភេទផ្លូវក្រាលបេតុងកៅស៊ូ (AC) កម្រាស់ ៩ សង់ទីម៉ែត្រ និងបេតុងសរសៃដែកកម្រាស់ ២៦ សង់ទីម៉ែត្រ និងមានគន្លងផ្លូវចំនួន ៤ ដែលគន្លងនីមួយៗមានប្រវែង ៣,៧៥ ម៉ែត្រ។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អំពាវនាវឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ និងថែរក្សាទ្រព្យសាធារណៈតាមរយៈការបើកបរក្នុងល្បឿនកំណត់ និងចៀសវាងការផ្ទុកលើសទម្ងន់ ដែលបណ្តាលឱ្យខូចខាតកំណាត់ផ្លូវនេះ។ បន្ថែមពីលើនេះ ទាក់ទងនឹងការកសាងផ្លូវទឹក លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អះអាងថាព្រែកជីកហ្វូណន ដែលមានប្រវែង ១០ គីឡូម៉ែត្រនឹងបន្តសាងសង់។ ព្រែកជីកនេះតភ្ជាប់ពីព្រែកតាកែវនៃទន្លេមេគង្គ ឆ្លងកាត់តាមព្រែកតាឯកនៃទន្លេបាសាក់ រួចចូលតាមព្រែកតាហ៊ីង នៃទន្លេបាសាក់ស្រុកកោះធំ និងបន្តរហូតដល់សមុទ្រខេត្តកែប។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្លាប់អះអាងថា បន្ទាប់ពីការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោក ព្រែកជីកហ្វូណនដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចជាតិតាមរយៈការដឹកជញ្ជូនដោយឯករាជ្យពីផ្លូវគោកទៅសមុទ្រ។ ជាពលរដ្ឋម្នាក់មកពីក្រុងកំពង់ចាម លោក ជា ធារាជ្យ រីករាយដែលរដ្ឋាភិបាលបញ្ចប់គម្រោងធ្វើផ្លូវនេះ ព្រោះអំឡុងពេលកសាង និងឈូសឆាយផ្លូវនេះ លោកថាប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមានការរអ៊ូរទាំពីការជីកដាក់លូ និងឈូសឆាយដែលបង្កការលំបាកដល់ការធ្វើដំណើរ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពទៀតផង។ លោកស្នើឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធចូលរួមថែរក្សាផ្លូវនេះ ដើម្បីប្រើប្រាស់បានយូរ បើមិនដូចនេះទេ ផ្លូវនេះនឹងរងការខូចខាតទៀត។ លោកថា៖ «ក្រោយពីអភិវឌ្ឍពីរឆ្នាំបីឆ្នាំនេះឃើញថាបានផ្លូវស្អាតល្អ។ ទី១ ការធ្វើដំណើរវាស្រួលជាងមុន ចំណាយពេលខ្លីជាងមុន និងមានប្រសិទ្ធភាពពេលវេលាតិចជាងមុន។ ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ខ្ញុំយល់ថាមែនទែនវាជាខ្សែពាណិជ្ជកម្ម»។ លោកបន្ថែមថា៖ «រឿងការថែរក្សា ស្នើថារដ្ឋបាលឃុំ រដ្ឋបាលស្រុកដែរត្រូវសហការឱ្យបានល្អជាមួយមន្ទីរសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ជាមួយក្រសួងសហការគ្នាឱ្យបានល្អទៅ ហើយពង្រឹងយន្តការរាយការណ៍ផ្លូវខូច […] និងការថែទាំ»។ ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណរ៉ា ថ្លែងថា លោកសាទរចំពោះសមិទ្ធផលរដ្ឋាភិបាលក្នុងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរួមមានផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន មន្ទីរពេទ្យ និងសាលារៀនជាដើម ព្រោះវាបម្រើសេវាសាធារណៈដល់ពលរដ្ឋ។ តែយ៉ាងណា លោកស្នើសុំឱ្យការសាងសង់នានាប្រកបដោយបច្ចេកទេស មិនមានអំពើពុករលួយដែលកឹបកេងលុយគម្រោងនានា និងធានាការថែទាំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ព្រោះលោកសង្កេតឃើញមានការរអ៊ូរទាំច្រើនពីប្រជាពលរដ្ឋក្រោយកសាងផ្លូវរួច តែបែរជាគ្មានគុណភាព។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំរីករាយនឹងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ព្រោះជាកាតព្វកិច្ច ជាអ្នកបម្រើប្រទេសជាតិ ធ្វើយ៉ាងម៉េចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានសេចក្ដីសុខ សេចក្ដីសុខក្នុងការធ្វើដំណើរ សេចក្ដីសុខក្នុងការបង្កបង្កើនផលមានភ្លើង មានផ្លូវ មានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ប្រព័ន្ធធ្វើផ្លូវ ទឹក ភ្លើងមានការរអ៊ូរទាំពីមហាជន ពិសេសប្រជាពលរដ្ឋដែលគាត់បង់ពន្ធដារទៅឱ្យរដ្ឋ ហើយរដ្ឋធ្វើហ្នឹងមានការថ្នាំងថ្នាក់នៅក្នុងអំពើពុករលួយ នៅក្នុងការធ្វើផ្លូវជាប់មិនចេះហើយ ធ្វើផ្លូវដាក់លូ ឈូសផ្លូវ ខ្វះនូវបច្ចេកទេស»។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាបានសាងសង់ផ្លូវជាតិ និងផ្លូវខេត្តមានប្រវែងរហូតដល់ទៅ ២០ ៧៣៣ គីឡូម៉ែត្រ ដែលមានការកើនឡើងប្រមាណជា ៤២៦,៣២ គីឡូម៉ែត្រ បើធៀបទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលឆ្នាំ២០២៤។ នេះបើតាមរបាយការណ៍សន្និបាតឆ្នាំ២០២៤ របស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន។ នៅឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជាបានកសាងផ្លូវសរុបចំនួន ៨៥៤ ខ្សែ ក្នុងនោះមានផ្លូវល្បឿនលឿនចំនួន ២ ខ្សែ គឺផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ក្រុងព្រះសីហនុ ប្រវែង ១៨៧,០៥ គីឡូម៉ែត្រ និងផ្លូវល្បឿន លឿនភ្នំពេញ-ក្រុងបាវិត កំពុងដំណើរការសាងសង់មានប្រវែង ១៣៥,១០ គីឡូម៉ែត្រ៕
៧ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
ទាហាន ៤ នាក់ដែលរងគ្រោះដោយគ្រាប់បែក កំពុងទទួលការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ
ទាហានកម្ពុជា ៤ រូប ដែលរងរបួសដោយសារគ្រាប់បែកក្នុងពេលដើរល្បាតនៅតាមបណ្ដាយព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ កំពុងទទួលការព្យាបាលពីសំណាក់ក្រុមគ្រូពេទ្យ និងក្រុមការងារពាក់ព័ន្ធ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់តាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ដែលទើបតែចេញផ្សាយល្ងាចថ្ងៃទី០៦ ខែកក្កដា គឺមួយថ្ងៃក្រោយហេតុការណ៍កើតឡើង។ ក្រសួងការពារជាតិបានផ្សាយតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកខ្លួនដោយអះអាងថា កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ទាហានកម្ពុជាបានដើរល្បាតនៅចំណុចតំបន់ចម្ការស្វាយចន្ទី ភូមិសាស្ត្រចូកគ្រួស ក្នុងភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ក៏បានជួបយោធាថៃដែលកំពុងរាយបន្លាលួស។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានបានឱ្យដឹងថា មានការផ្ទុះគ្រាប់បែកចំនួនមួយគ្រាប់ក្រោយពេលទាហានកម្ពុជាដើរផុត ដែលបណ្ដាលឱ្យទាហានកម្ពុជារងរបួសចំនួន ៤ នាក់ ដោយសារអម្បែងគ្រាប់នោះ។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានបញ្ជាក់ថា៖ «ចំពោះឧបទ្ទវហេតុនៃការផ្ទុះគ្រាប់បែកនេះ គណៈបញ្ជាការនៅជួរមុខ និងក្រុមអ្នកជំនាញកំពុងបន្តធ្វើការស៊ើបអង្កេតយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត ដើម្បីស្វែងរកការពិតជូនដល់កងកម្លាំង និងសាធារណជនរបស់យើង»។ ក្រសួងការពារជាតិបញ្ជាក់ថា ទាហានរងគ្រោះទាំង ៤ នាក់ កំពុងទទួលការព្យាបាលយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់ក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញ។ នៅពេលសួរទាក់ទងនឹងស្ថានភាពទាហានរងរបួស អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា មិនទាន់អាចបញ្ជាក់បាននៅឡើយ និងស្នើឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានរង់ចាំការផ្សព្វផ្សាយពីទំព័រហ្វេសប៊ុកក្រសួងការពារជាតិ។ អ្នកស្រីថា៖ «បងអត់ទាន់ផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ទេ ហើយព័ត៌មានផ្សេងទៀតបងនឹងផ្សព្វផ្សាយទៅតាមហ្វេសប៊ុករបស់ក្រសួងការពារជាតិ»។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប លោក លី វណ្ណៈ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យដឹងថា ទាហានរងរបួសម្នាក់កំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តសៀមរាប។ តែយ៉ាងណា លោកមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ពីស្ថានភាពបានទេ ព្រោះក្រុមគ្រូពេទ្យកំពុងព្យាបាល និងមិនទាន់អនុញ្ញាតឱ្យសួរសុខទុក្ខនៅឡើយ។ លោកថា៖ «គេអត់ទាន់ឱ្យសួរនាំអីផង ខាងពេទ្យ។ គេបញ្ជូនទៅពេទ្យបង្អែកខេត្ត។ អត់ទាន់ព័ត៌មានអីទេ ខាងពេទ្យគេអត់ទាន់ឱ្យទៅសួរសុខទុក្ខទេ ពីព្រោះពេទ្យគេកំពុងពិនិត្យព្យាបាល»។ ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ទទួចឱ្យភាគីថៃគោរពបទឈប់បាញ់ដែលចុះហត្ថលេខារួមគ្នាកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយមិនត្រូវរំលោភចូលអធិបតេយ្យប្រទេសកម្ពុជាឡើយ ហើយកម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ការគ្រប់គ្រងទីតាំងដោយខុសច្បាប់ពីសំណាក់យោធាថៃ។ លោកថ្លែងថា៖ «ភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នាមិនប្រព្រឹត្តសកម្មភាពបង្កហេតុណាមួយដែលអាចនាំឱ្យមានភាពតានតឹង ដោយរួមបញ្ចូលទាំងសកម្មភាពយោធាចូលក្នុងដែនអាកាស និងបូរណភាពទឹកដី ឬទីតាំងរបស់ភាគីម្ខាងទៀត គិតចាប់ពីពេលមានបទឈប់បាញ់។ ភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នាមិនសាងសង់ ឬពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា ឬលេណដ្ឋានផ្សេងៗនៅហួសពីទីតាំងរបស់ខ្លួនឡើយ»។ នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបង្ហាញការតវ៉ាជាផ្លូវការចំពោះសកម្មភាពរបស់កងកម្លាំងថៃ និងទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពនេះ ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ឡើយចំពោះខ្សែព្រំដែន ឬការទាមទារដោយឯកតោភាគីរបស់ថៃ។ ស្របពេលជាមួយគ្នា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាក៏បញ្ជាក់ដែរថា នឹងបន្តប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគី និងច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃដោយសន្តិវិធី។ ក្រសួងការបរទេសចាត់ទុកការរំលោភបំពានពីសំណាក់យោធាថៃ ដោយបន្តរាយបន្លាលួសនៅទីតាំងពីរផ្សេងៗគ្នាគឺតំបន់មុំបី ខេត្តព្រះវិហារ និងតំបន់ជប់រុន ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ជាការរំលោភមាត្រា៥ នៃអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ស្តីពីការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក។ អ្នកវិភាគនយោបាយ និងសង្គម លោក មាស នី យល់ឃើញថា ក្រសួងការពារជាតិគួរតែចុះស្រាវជ្រាវពីមូលហេតុដែលបង្កឱ្យទាហានខ្មែរ ៤ នាក់នោះរងរបួស ដើម្បីឱ្យមហាជនអស់មន្ទិលសង្ស័យ។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហាព្រំដែនដែលថ្មីៗនេះ យោធាថៃនៅតែបន្តរាយបន្លាលួសចូលទឹកដីកម្ពុជា លោក មាស នី លើកឡើងថា ការប្រើប្រាស់យន្តការតាមគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) មិនអាចដាក់សម្ពាធឱ្យភាគីថៃចូលតុចរចាឡើយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ក្រសួងការពារជាតិគួរតែចុះត្រួតពិនិត្យ ចុះទៅទីតាំងដែលផ្ទុះនោះដើម្បីស៊ើបអង្កេតជាបន្ទាន់។ ជួនកាលវាជារឿងផ្ទុះពីខាងយើង ឬមួយថៃគេមកធ្វើអីមកលើយើង។ បើថៃគេអ្នកបោះគ្រាប់បែកមក ត្រូវតែមានភស្តុតាងបញ្ជាក់»។ លោកបន្ថែមថា៖ «សម្រាប់ JBC អត់មានឥទ្ធិពលលើរឿងនេះបានទេ។ ភាគីថៃគេមិនយករឿងនេះមកនិយាយ។ យើងនៅបើកចំហថា JBC ប៉ុន្តែបើថៃគេមិនទទួលស្គាល់ គេមិនខ្វល់ខ្វាយ បានន័យថាយើងមានតែប្រឈមនឹងស្ថានការណ៍ជាក់ស្ដែង»៕
៧ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
អតីតបុគ្គលិកណាហ្គាវើលដ៍ចេញតវ៉ាជាថ្មីទាមទាររកដំណោះស្រាយពីក្រុមហ៊ុន និងរដ្ឋាភិបាល
ក្រោយការតវ៉ា និងតស៊ូមតិអស់រយៈពេល ១,៦៥៧ ថ្ងៃ និយោជិតសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍បានចេញតវ៉ាសាជាថ្មីនៅមុខក្រុមហ៊ុនណា ហ្គាវើលដ៍ ដែលនេះជាលើកទី៣ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦។ នៅក្នុងការតវ៉ា នៅព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ពួកគេបន្តទាមទារឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សំណងសមរម្យ និងយកបុគ្កលិកសហជីពចូលបម្រើការងារវិញ។ អំឡុងពេលតវ៉ា សមាជិកសហជីពប្រហែល ៤០នាក់ អ្នកខ្លះកាន់បដាបង្ហាញពីការទាមទាររបស់សហជីព និងជំរុញឱ្យភាគីក្រុមហ៊ុនគោរពច្បាប់ការងារទាំងច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិ ខណៈសមាជិកផ្សេងទៀតស្រែកទាមទារអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋាភិបាល។ ពួកគេសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលនឹងជួយស្វែងរក និងដោះស្រាយវិវាទការងារនេះ ដោយសន្តិវិធី។ នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃ២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ សហជីព ទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ទាមទារឱ្យក្រុមហ៊ុនដោះស្រាយសំណើចំនួន ៧ ចំណុច រួមមាន ការទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំ និងសមាជិកសហជីពឱ្យចូលធ្វើការវិញ ការទូទាត់ប្រាក់បំណាច់បញ្ចប់កិច្ចសន្យា ការគណនាប្រាក់បំណាច់បន្ថែមសម្រាប់កម្មករដែលត្រូវបានបញ្ឈប់នៅឆ្នាំ២០២០ និងដើមឆ្នាំ២០២១ ការបើកប្រាក់បំណាច់អតីតភាពការងារ និងប្រាក់រំលឹកអតីតភាពការងារឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោល ៧% ការបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់បុគ្គលិកក្រោមស្លាកកម្មសិក្សាដោយមិនផ្តល់ស្ថានភាពជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិ និងការផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលគោលស្មើគ្នារវាងបុគ្គលិកខ្មែរ និងបុគ្គលិកបរទេសដែលមានមុខតំណែង និងការងារដូចគ្នា។ អតីតបុគ្គលិក និងជាសមាជិកសហជីព ទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ អ្នកស្រី បន ស៊ីណា និយាយថាការស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈក្រសួងការងារ និងក្រុមហ៊ុនបានអូសបន្លាយជាបន្តបន្ទាប់ដែលជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់អ្នកធ្វើកូដកម្មទាមទារយុត្តិធម៍។ អ្នកស្រីថា អតីតបុគ្គលិកជាច្រើនប្រឈមមុខនឹងការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ អ្នកស្រីសង្កត់ធ្ងន់ថា បច្ចុប្បន្ន ពួកគេខ្លះធ្វើការងារផ្សេងៗ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព កំឡុងពេលបន្តការងារតស៊ូមតិ ដោយសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលនឹងស្វែងរកដំណោះស្រាយឱ្យ។ អ្នកស្រីឡើងថា៖ `«ដំណោះស្រាយគឺអត់មានដំណោះស្រាយអីទេ ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងពួកយើងអត់មានបានព្រមព្រៀង។ ដំណោះស្រាយពួកយើងគឺឱ្យទម្លាក់បទចោទទាំងអស់ ហើយនឹងទទួលយកសមាជិកទាំងអស់ និងថ្នាក់ដឹកនាំឱ្យត្រឡប់ចូលធ្វើការវិញ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «ប្រឈមដូចជាខ្ញុំផ្ទាល់ប្រឈមខ្លាំងសេដ្ឋកិច្ច។ តាំងពីកូវីដរហូតដល់ឥឡូវយើងជួបរឿងអយុត្តិធម៌ច្រើន ដូច្នេះបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចពិបាក ត្រូវការបង់ផ្ទះជួល បង់ធនាគារ ហើយពួកយើងតែងតែរកការងារក្រៅបណ្ដើរដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព»។ អ្នកស្រីលើកឡើងថា អតីតនិយោជិតដែលជាសមាជិកសហជីពមិនទទួលបានប្រាក់សំណងសមរម្យនៅឡើយក្រោយការបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារជាមួយក្រុមហ៊ុន និងនៅបន្តធ្វើការតស៊ូមតិជាមួយសហជីព។ អ្នកស្រីអំពាវនាវឱ្យក្រសួងការងារជម្រុញការរកដំណោះស្រាយ និងចង់បានការងារនៅក្នុងកាស៊ីណូត្រឡប់មកវិញ។ អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំសំណូមពរឱ្យគាត់ [ថៅកែក្រុមហ៊ុន]ព្រោះថាអូសបន្លាយពេលអត់ចំណេញទេ។ សុំឱ្យក្រសួងការងារជួយជម្រុញថៅកែណាហ្គាវើលដ៍ ដើម្បីឱ្យចុលតុចរចារកដំណោះស្រាយជាជាងអូសបន្លាយ ជាជាងឱ្យពួកយើងទៅយកលុយ [មិនសមស្រប] ឱ្យដោះស្រាយតាមច្បាប់ការងារ»។ កាលពីអំឡុងពេលតវ៉ានៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនសមាជិកសហជីពជាច្រើននាក់ រួមទាំងប្រធានរបស់ពួកគេគឺកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថា ដែលក្រោយមកត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលពីរឆ្នាំពីបទញុះញង់។ ការចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ទៅលើសហជីពកម្មករណាហ្គាវើលន៍រងការថ្កោលទោសពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។ សមាជិកសហជីព លោក ណាំ ទីវ័ន្ត ជាអតីតបុគ្គលិកណាហ្គាវើលន៍ ធ្វើការអស់រយៈពេល៥ ឆ្នាំ ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនបញ្ឈប់នៅឆ្នាំ២០២១។ លោកថា ការបញ្ឈប់សមាជិកសហជីពគឺជាការរើសអើសដែលផ្ទុយពីច្បាប់ការងារ។ លោកលើកឡើងថា សមាជិកសហជីពខ្លះត្រូវប្រកបការងារផ្សេងៗ ដើម្បីជីវភាព កំឡុងពេលទាមទាររកយុត្តិធម៌។ លោកនិយាយថា៖ «វិវាទការងារនេះ យើងទាមទារគោលបំណងធំឱ្យមានវត្តមានសហជីពឯករាជ្យ ត្រឡប់ចូលធ្វើការវិញដោយមិនមានការរើសអើង។ គឺអត់ទាន់មាន បើដំបូងមានការចុះសម្របសម្រួល តែហាក់ដូចជាមិនត្រូវគ្នាដូចជាជាង២០ដងដែរ»។ លោកទីវ័ន្តបន្ថែមថា៖ «យើងតវ៉ាស្របច្បាប់ដែលមានចែង ជាពិសេសសិទ្ធិសេរីភាពរបស់សហជីពដែលមានចែងក្នុងសៀវភៅការងារ ចែងក្នុងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់សហជីពផងដែរ គឺយើងសង្ឃឹមថាពួកយើងជាកូដករនេះនឹងទទួលបានភាពយុត្តិធម៌»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក ស៊ុន មេសា អះអាងប្រាប់ប្រជាកាសែតថា ក្រសួងការងារបានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះចំនួន ២៧ ដងមកហើយ។ លោកបន្តថាដោយសារកូដករណាហ្គាវើលន៍ទាត់ចោលនូវដំណោះស្រាយត្រីភាគីជាមួយក្រសួង ទើបលោកថា ជម្រើសនៃការឡើងតុលាការ គឺជាជម្រើសមួយស្របតាមនីតិវិធីច្បាប់។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត លើកឡើងថាវិវាទររវាងសហជីព និងក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលន៍ជាវិវាទរ៉ាំរ៉ៃដែលរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងគួរពិចារណាដោះស្រាយ ព្រោះថា ការអូសបន្លាយនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិកម្មករ។ លើសពីនេះ លោកថាប្រសិនបើវិវាទមិនត្រូវបានដោះស្រាយ វានឹងនាំឱ្យមានការយល់ឃើញអវិជ្ជមាន ពី សហគមន៍អន្តរជាតិមកលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការអូសបន្លាយនៃបញ្ហាវិវាទការងារនេះ វាមិនជាល្អទេ។ វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់មុខមាត់កម្ពុជាយើង។ យើងឃើញហើយមានការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិទាក់ទងនឹងបញ្ហាសិទ្ធិការងារ ជាពិសេសការធ្វើកូដកម្មនេះបើអូសបន្លាយពេលកាន់តែយូរ វាជះឥទ្ធិ ពលមិនល្អទេ»។ គិតមកដល់ពេលនេះ សមាជិកសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ចំនួន៩នាក់ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញកោះហៅសាកសួរពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទ «ធ្វើអោយខូចខាតមានស្ថានទម្ងន់ទោស» នៅក្នុងការតវ៉ាតាំងពីឆ្នាំ២០២១។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សមាជិកមួយចំនួនបានចូលបំភ្លឺនៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញជាលើកទី២៕
២ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង
មិនអាចទទួលយកការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល លោក រ៉ុង ឈុន ដាក់លិខិតស្នើអន្តរាគមន៍ទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌
ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន នៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដាក់លិខិតស្នើទៅក្រសួងយុត្តិធម៌ឱ្យអន្តរាគមន៍ទំលាក់បទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និង «បទមិនរាងចាល បន្ទាប់ពីការផ្ដន្ទាទោសបទមជ្ឈិម» និងសើ្នសុំឱ្យមានសេរីភាពនយោបាយឡើងវិញ ក្រោយតុលាការកំពូលសម្រេចតម្កល់សាលដីការរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ។ តុលាការកំពូលកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានសម្រេចព្យួរទោសលោក រ៉ុង ឈុន ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារសាកល្បងរយៈពេលបីឆ្នាំ ដោយភ្ជាប់នឹងវិធានហាមប្រាមមួយចំនួន ក្នុងនោះរួមមានទាំងការដកសិទ្ធិនយោបាយរយៈពេល៥ឆ្នាំជាដើម។ នៅខាងមុខក្រសួងយុត្តិធម៌នៅព្រឹកថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ លោក រ៉ុង ឈុន ថ្លែងប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកគាំទ្រ និងអ្នកសារព័ត៌មានថា លោកមកដាក់លិខិតជូនរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌នៅពេលនេះគឺដើម្បីឱ្យក្រសួងពិនិត្យលើការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល និងស្នើឱ្យទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ និងសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «សូមឱ្យមានការសើរើនូវសេចក្ដីសម្រេចសាលដីការបស់តុលាការកំពូល ដែលយើងឃើញការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលផ្អែកលើអង្គហេតុ ដែលពុំមានអង្គហេតុច្បាស់លាស់»។ លោកបន្ថែមថា៖ «យើងឃើញថាការសម្រេចដកសិទ្ធមិនឱ្យបោះឆ្នោត សិទ្ធិឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត សិទ្ធិធ្វើនយោបាយ មិនឱ្យថ្លែងសាធារណៈ ហើយបម្រាមមិនឱ្យចាកចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ មិនស្របនឹងស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ពីព្រោះបើយោងតាមមាត្រា៣៤ថ្មី មាត្រា៣៥ ក៏ដូចជាមាត្រា៤០ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គេមិនបានបិទនូវសិទ្ធិទេ មានន័យថាធានាសិទ្ធិពលរដ្ឋជាមូលដ្ឋាន»។ តែយ៉ាងណា លោករ៉ុង ឈុន ថាលោកនឹងតស៊ូមតិជំទាស់នឹងការសម្រេចរបស់តុលាការឱ្យអស់ពីលទ្ធភាព ដោយលោកមិនអស់សង្ឃឹមឡើយ ព្រោះលោកយល់ថាស្ថានភាពអាចវិវត្តទៅភាពល្អប្រសើរនាពេលខាងមុខ។ លោកថ្លែងថា៖ «បើយើងមើលតាំងពីថ្នាក់ទាបដល់ថ្នាក់កំពូល មានន័យថាតុលាការទាំងបីថ្នាក់មិនបានផ្ដល់យុត្តិធម៌។ តែទោះបីជាយ៉ាងក៏ដោយ យើងមិនអាចឈរនៅស្ងៀម ដូច្នេះយើងត្រូវតែតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញអស់ពីលទ្ធភាព»។ លិខិតស្នើសុំអន្តរាគមន៍ទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បង្ហាញពីអង្គហេតុថា កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ លោករ៉ុង ឈុន បានចុះទៅជួបប្រជាពលរដ្ឋដែលមានបញ្ហាវិវាទដីធ្លីនៅសហគមន៍បឹងតាមោក និងគម្រោងព្រលានយន្តហោះថ្មីខេត្តកណ្តាល ដើម្បី សំណេះសំណាលជាមួយប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនោះ។ ចំណែកឯនៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ លោកបានចូលរួមសម្ពោធទីស្នាក់ការគណបក្សកម្លាំងជាតិស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល និងបានសំណេះសំណាល ជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សកម្លាំងជាតិ និងអ្នកគាំទ្រអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ បន្ថែមពីលើនេះ នៅថ្ងៃទី០១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ លោកបានផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍ដល់វិទ្យុអាស៊ីសេរី អំពីដំណើរចុះតាមព្រំដែនកម្ពុជា វៀតណាមរបស់ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា។ លោកថា សកម្មភាពទាំងនេះមិនបានបំពេញធាតុផ្សំនៃបទល្មើស «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៤៩៤ និងមាត្រា ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌឡើយ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ អ្នកស្រី ឌី ម៉ូឡានី និង លោក ឯម ច័ន្ទមករា មិនទាន់ឆ្លើយតបនឹងប្រជាកាសែតនៅឡើយទេ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ ធ្លាប់បានអះអាងកាលពីឆ្នាំ២០២៤ថា ពលរដ្ឋអាចដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់ក្រសួងយុត្តិធម៌បាន ប្រសិនបើមិនពេញចិត្តចំពោះនីតិវិធីតុលាការ ឬយល់ថាមានភាពមិនប្រក្រតី។ ក្នុងនាមជាអ្នកគាំទ្រលោក រ៉ុង ឈុន ម្នាក់មកពីរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឈុន មេសា អាយុ៤៦ឆ្នាំ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ការផ្ដន្ទាទោសទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ជារឿងអយុត្តិធម៌ និងប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ការអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងនាមជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកអំពាវនាវឱ្យក្រសួងយុត្តិធម៌ជួយអន្តរាគមន៍ ដើម្បីឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន មានសិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញ។ លោកនិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនបានឃើញអ្វីមួយប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បញ្ហាក្នុងសង្គម […] ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ឃើញឱ្យតុលាការ និងក្រសួងយុត្តិធម៌នេះទម្លាក់ចោលបទចោទ ដើម្បីឱ្យគាត់មានសេរីភាពធ្វើនយោបាយ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមានការសោកស្ដាយមែនទែននៅពេលគេដកសិទ្ធិគាត់ មិនត្រឹមតែប្រធានគណបក្ស គ្រាន់តែទីប្រឹក្សាក៏មានការដកហូតដំណែង។ ខ្ញុំមានការសោកស្ដាយ និងចង់ឱ្យគាត់ចូលរួមជីវភាពនយោបាយដូចប្រជាពលរដ្ឋយើងទូទៅ»។ អ្នកស៊ើបអង្កេតជាន់ខ្ពស់ផ្អែកសិទ្ធិមនុស្សនៃសមាគមអាដហុក លោក យី សុខសាន្ត យល់ឃើញថា ការដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ និងបទចោទប្រកាន់មកលើលោក រ៉ុង ឈុន ជារឿងអយុត្តិធម៌ ព្រោះលោកថាក្នុងនាមជាទីប្រឹក្សាគណបក្សនយោបាយ លោកមានសិទ្ធិចុះជួបប្រជាពលរដ្ឋ និងជួយពិភាក្សា ស្វែងរកដំណោះស្រាយជាមួយពួកគេជាសិទ្ធិបញ្ចេញមតិដូចពលរដ្ឋទូទៅ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ក្នុងនាមគាត់ជាគណបក្សនយោបាយគាត់មានសិទ្ធិទៅជួបប្រជាជនរងគ្រោះ និងមានសិទ្ធិផ្ដល់យោបល់ អីចឹងការផ្ដល់មតិយោបល់ ការទិតៀន ការរិះគន់របស់គាត់ក្នុងនាមជាទីប្រឹក្សារបស់គណបក្សនយោបាយនេះ មានច្បាប់ចែងពាក់ព័ន្ធច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ»។ លោកបន្ថែមថា៖ «បើតាមច្បាប់វាអត់ខុសទេ។ បើសិនចាត់ទុកថាកម្ពុជាជាប្រទេសប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សនេះ អីចឹងសេរីភាពបញ្ចេញមតិនេះជាសិទ្ធិមូលដ្ឋាននៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យហ្នឹងហើយ»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ សម្រេចចោទលោក រ៉ុង ឈុន ពីបទ«ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និង «បទមិនរាងចាល បន្ទាប់ពីការផ្ដន្ទាទោសបទមជ្ឈិម»។ លោកត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៤ ឆ្នាំ ពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៤លានរៀល និងដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនឱ្យគេបោះឆ្នោត។ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានកាត់ទោសលោក រ៉ុង ឈុន ដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល៤ឆ្នាំ…
១ កក្កដា ២០២៦ស៊ា អុឺង