• សង្គមស៊ីវិល ៦០ ស្ថាប័ន ស្នើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់វិធានការមានប្រសិទ្ធភាព ប្រឆាំងអំពើរំលោភបំពានលើកុមារនិងស្ត្រី

  អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ៦០ ស្ថាប័ន បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ដោយអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើបៀតបៀន និងអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ ព្រមទាំងធានាថាជនរងគ្រោះ ឬអ្នករស់រានមានជីវិត ទទួលបានយុត្តិធម៌ទាន់ពេលវេលា ដោយគ្មានការរើសអើង។ ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី គណៈកម្មាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រីភេទ (CEDAW) បានផ្សព្វផ្សាយនូវការរកឃើញថា កាលពីឆ្នាំ២០១០ ក្មេងស្រីកម្ពុជាម្នាក់ត្រូវបានមន្ត្រីនគរបាលម្នាក់ រំលោភសេពសន្ថវៈជាច្រើនដង ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធច្បាប់មិនបានផ្តល់យុត្តិធម៌ ការការពារ និងដំណោះស្រាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពដល់កុមារីរងគ្រោះឡើយ។ សង្គមស៊ីវិលរកឃើញថា ជនល្មើសនៅតែបន្តរស់នៅក្រៅសំណាញ់ច្បាប់ និងមិនដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួនឡើយ ដែលធ្វើឱ្យនារីរងគ្រោះប្រឈមនឹងការយាយី និងការគំរាមកំហែងជាបន្តបន្ទាប់ ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់ផ្លូវចិត្តរបស់នាងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រភពដដែលបន្តថា ដំណើរការផ្លូវច្បាប់បានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ចំណែកឯការផ្ដន្ទាទោសវិញមិនសមល្មមនឹងបទល្មើស ដែលធ្វើឱ្យក្មេងស្រីរងគ្រោះត្រូវរង់ចាំភាពយុត្តិធម៌អស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំមកហើយ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បានផ្តល់អនុសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរតែអនុវត្តសាលដីការបស់តុលាការកំពូល រួមទាំងការចាប់ខ្លួន ឃុំខ្លួនជនល្មើស និងការសងសំណងរដ្ឋប្បវេណី ព្រមទាំងការគាំពារផ្នែកផ្លូវចិត្តដល់ជនរងគ្រោះ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍សង្កត់ធ្ងន់ថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែកែសម្រួលក្របខណ្ឌច្បាប់ឱ្យស្របតាមស្ដង់ដារអន្តរជាតិ និងហាមឃាត់ការប្រើយន្តការដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ចំពោះករណីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទទាំងអស់។ «ធានាឱ្យមានការទទួលបាននូវយុត្តិធម៌ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ការយកចិត្តទុកដាក់ផ្អែកលើយេនឌ័រ ការផ្តោតលើជនរងគ្រោះ ឬអ្នករស់រានមានជីវិត ការយល់ដឹងពីរបួសផ្លូវចិត្ត នីតិវិធីដែលសមស្របសម្រាប់កុមារ និងការមិនរើសអើង ក្នុងករណីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទគ្រប់ទម្រង់»។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ លោក ប៉ែន បូណា ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល និងលោក ទូច សុខៈ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ មិនទាន់ឆ្លើយតបនៅឡើយទេ ទាក់ទិននឹងការរកឃើញរបស់គណៈកម្មាធិការ UN និងការស្នើសុំរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល។ អ្នកស្រី ជូ ចន្ធី ប្រធានសមាគមគាំពារស្រ្តីងាយរងគ្រោះ (ASVW) មានប្រសាសន៍ថា សមាគមរបស់អ្នកស្រីបានចូលរួមអំពាវនាវជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិលដទៃទៀត ព្រោះចង់ឃើញស្ត្រី ឬកុមារដែលងាយរងគ្រោះដោយអំពើបៀតបៀនផ្លូវភេទ ទទួលបានយុត្តិធម៌ស្របច្បាប់ និងអាចនាំខ្លួនជនល្មើសមកផ្ដន្ទាទោសបាន។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា ស្ត្រីនិងកុមាររងគ្រោះងាយនឹងធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ ដែលត្រូវការការគាំពារពីរដ្ឋាភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធ។ អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «មូលហេតុដែលខាងយើងចូលរួមគាំទ្រទៅលើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះ ទី១ ក្នុងគោលបំណងធ្វើម៉េចឱ្យជនរងគ្រោះទទួលបានយុត្តិធម៌ទៅតាមផ្លូវច្បាប់ដែលមានចែង។ ទី២ ជាព័ត៌មានមួយ ឬជាការពង្រឹងការយល់ដឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀត ក្នុងករណីដែលត្រូវបានគេរំលោភ និងបំពាន»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «[ចង់ផ្ញើសារ] ឱ្យបានដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យគាត់គិតអំពីការដោះស្រាយ ឬធ្វើម៉េចឱ្យទទួលបានភាពយុត្តិធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវ។ [...] យើងត្រូវចូលរួមធ្វើ។ បើយើងមិនធ្វើ ថ្ងៃក្រោយអ្នកប្រព្រឹត្តគាត់សប្បាយចិត្ត ហើយនៅតែបន្តប្រព្រឹត្តទៅថ្ងៃមុខ។ មួយទៀត បើយើងមានស្ថាប័នមួយធ្វើ ហើយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗអត់រួមគ្នាសហការទេ យើងនឹងមិនទទួលបានជោគជ័យឡើយ»។ ចំណែកឯ លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លើកឡើងថា ការខកខានមិនបានរកយុត្តិធម៌ជូនកុមារីរងគ្រោះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តរបស់នាងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមិនអាចស្តារឡើងវិញបាន។ លោកថា ករណីនេះបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជាមិនទាន់មានតម្លាភាពពេញលេញ ដែលមិនអាចចាប់ខ្លួនជនបង្កមកផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើករណីនេះមិនបានអនុវត្តត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ទេ វាជះឥទ្ធិពល និងប៉ះពាល់មិនល្អសម្រាប់វិស័យយុត្តិធម៌ផងដែរ។ ការទទួលបានយុត្តិធម៌សម្រាប់កុមារីរងគ្រោះ ទោះបីយើងឃើញថតុលាការកំពូលបានចេញសាលដីការផ្ដន្ទាទោសរួចទៅហើយ ប៉ុន្តែការខកខានរបស់អ្នកអនុវត្តច្បាប់ មិនបានស្វែងរកជនដៃដល់ ឬជនបង្កទៅអនុវត្តទៅតាមតុលាការកំពូល នឹងនាំឱ្យមានការរិះគន់លើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌»។ ដោយឡែក លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា យល់ឃើញថា ការរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះតាមអំណាចតុលាការ មិនសូវទទួលបានតម្លាភាពឡើយ នៅពេលដែលករណីនោះពាក់ព័ន្ធជាមួយអាជ្ញាធរមានតួនាទីខ្ពស់ ឬអ្នកមានអំណាច។ លោកថា ការស្វែងរកយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដ អាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈនយោបាយក្នុងការការពង្រឹងវិស័យយុត្តិធម៌តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកថ្លែងថា៖ «ជាទូទៅ បើអ្នកការពារច្បាប់ ការពារយុត្តិធម៌ មានន័យថាអ្នកបកស្រាយច្បាប់ហ្នឹង ដូចជាវិស័យតុលាការ ត្រូវគ្នាជាមួយអ្នកអនុវត្តច្បាប់ (មានន័យថាឃុបឃិតគ្នា) អាហ្នឹងមិនអាចរកយុត្តិធម៌ជូនសង្គមបានទេ។ ដូច្នេះហើយបានជាប្រទេសផ្សេងៗពេលនិយាយរឿងយុត្តិធម៌ គេកាត់ផ្ដាច់ពាក្យបក្សពួកនិយម»។ លោកបន្ថែមថា៖ «យើងស្វាគមន៍ក្រុមសង្គមស៊ីវិលដែលប្រឹងប្រែងជំរុញតស៊ូមតិក្នុងការរកយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម វាជារឿងមួយល្អហើយ ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពអាស្រ័យនៅលើមេដឹកនាំនយោបាយធំៗ។ ការប្ដេជ្ញាចិត្តនយោបាយមានសារសំខាន់ណាស់»។ យោងតាមរបាយការណ៍ពិនិត្យតាមដានការអនុវត្តអនុសញ្ញា CEDAW ដែលបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា អំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់នៅតែបន្តកើតមានឡើង រួមមាន អំពើហិង្សាផ្អែកលើទម្រង់យេនឌ័រ ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទទាំងផ្ទាល់ និងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញមកលើស្ត្រីនិងកុមារ ព្រមទាំងការបៀតបៀនលើស្ត្រីជាកម្មករនិយោជិត និងស្ត្រីក្នុងវិស័យផ្សេងទៀត ដែលនៅតែជាក្តីព្រួយបារម្ភ។ បើយោងតាមកំណត់ត្រារបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល ក្នុងឆ្នាំ២០២២ មានអំពើហិង្សាចំនួន ៤៤២ ករណី ដែលក្នុងនោះ អង្គការបានផ្តល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ដល់ស្ត្រីរងគ្រោះពីអំពើហិង្សានៅតាមបណ្តាខេត្តគោលដៅ។ របាយការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ថា ស្ត្រីនិងកុមារភាគច្រើនដែលរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សាទាក់ទងនឹងយេនឌ័រ ពុំសូវស្វែងរកជំនួយផ្លូវច្បាប់ឡើយ ជាពិសេសនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល។ កត្តាទាំងនោះរួមមាន៖ ការមិនយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ ការអៀនខ្មាស និងការភ័យខ្លាចចំពោះការគំរាមកំហែង ដែលជាឧបសគ្គរារាំងស្ត្រីមិនឱ្យស្វែងរកជំនួយពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឬសាច់ញាតិឡើយ៕

  ១៧ មិថុនា ២០២៦

  

• ភរិយានាយករងបឋមសិក្សាមួយ ទទូចសុំតុលាការដោះលែងស្វាមី ដែលជាប់ពន្ធនាគារព្រោះនិយាយរឿងព្រំដែន

  ភរិយារបស់នាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាតនៅខេត្តសៀមរាប ទទូចសុំឱ្យតុលាការដោះលែងស្វាមីឱ្យមានសេរីភាពវិញ បន្ទាប់ពីសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញផ្ដន្ទាទោសស្វាមីគាត់គឺលោក ម៉ា ចន្ទតារា ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់២លានរៀលពីបទញុះញង់។ លោក ម៉ា ចន្ទតារា គឺជានាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាត នៅស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ភរិយារបស់ លោកគឺអ្នកស្រី សុខ សុភក្រ័ ប្រាប់ប្រជាកាសែតថា ការចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសប្ដីអ្នកស្រីឱ្យជាប់ពន្ធនាគារគឺជារឿងអ្នកស្រីពិបាកទទួលយក។ អ្នកស្រីថា៖ «អារម្មណ៍មួយហ្នឹងវាពិបាកទទួលយក[...]អារម្មណ៍ជាប្រពន្ធពិបាកណាស់ ពេលដែលបាត់បង់ប្ដីទៅ ព្រោះប្ដីជាអ្នករកលុយរកប្រាក់ចំណូលចូលក្រុមគ្រួសារ ដល់ពេលអត់ពីប្ដីទៅ ខ្ញុំអត់មានអីទីពឹងទេ វាអត់មានអីបន្តហើយថ្លៃចំណាយចាយវាយក៏វាច្រើនដែរ»។ អ្នកស្រី សុភក្រ័ ឱ្យដឹងថា បន្ទាប់ពីស្វាមីត្រូវបានចាប់ខ្លួន បន្ទុកគ្រួសារទាំងប៉ុន្មានបានធ្លាក់​លើគាត់តែឯង រួមទាំងបំណុលប្រមាណ៥ពាន់ដុល្លារអាមេរិក ដែលត្រូវសងគេ២០០ដុល្លារប្រចាំខែ។ បន្ថែមពីនេះ អ្នកស្រីមានបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់ម្ដាយឪពុក និងម្ដាយក្មេក ដែលសុទ្ធតែមានជំងឺប្រចាំកាយ ដោយពួកគាត់មានវ័យចំណាស់ទាំងអស់ គឺម្ដាយបង្កើតនិងម្ដាយក្មេកវ័យជាង៧០ឆ្នាំ ឯឪពុកវ័យ៨៥ឆ្នាំ។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី សុភក្រ័ ស្នើសុំតុលាការទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ និងដោះលែងស្វាមីឱ្យលោកមានសេរីភាពវិញ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «សំណូមពរចង់ឱ្យតុលាការហ្នឹងលុបការចោទប្រកាន់គាត់ ចង់ឱ្យដោះលែងគាត់មកវិញ ព្រោះកំហុសគាត់លើកទី១ ចង់ឱ្យគាត់លុបការចោទប្រកាន់ គ្រាន់តែណែនាំគាត់ ឱ្យគាត់ធ្វើលិខិតសុំអភ័យទោស ជាវីដេអូជាអី»។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានផ្តន្ទាទោសនាយករងសាលា​បឋមសិក្សាខ្នាត នៅស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប លោក ម៉ា ចន្ទតារា ដាក់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់២លានរៀល ពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម និងបទប្រមាថ តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៩៤ ៤៩៥ និង ៥០២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ នេះបើតាមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ។ សហមេធាវីការពារក្ដីឱ្យលោក ម៉ា ចន្ទតារា គឺលោក អែម ចន្ថា បានប្រាប់ថា លោកនឹងរៀបចំពាក្យបណ្ដឹង ដើម្បីប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ ជំទាស់នឹងការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញដែលបានកាត់ទោសកូនក្ដីគាត់ដាក់ពន្ធនាគារ។ លោកថា៖ «កូនក្ដីបានទាក់ទងមក ទាក់ទងមកឱ្យជួយប្ដឹងឧទ្ធរណ៍។ អ៊ីចឹងយើងខ្ញុំនឹងរៀបចំធ្វើពាក្យបណ្ដឹងឧទ្ធរណ៍ឱ្យគាត់»។ ជុំវិញករណីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត សង្កេតឃើញថា ការដែលសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានផ្ដន្ទាទោស លោក ម៉ា ចន្ទតារា ដាក់ពន្ធនាគារ២ឆ្នាំនេះ វាជាការដាក់ទោសអតិបរមា ឬមានន័យថាជាទោសធ្ងន់បំផុត។ លោក សំអាត ថាកន្លងមក ទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិតែងតែទទូចឱ្យ​អាជ្ញាធរ និងតុលាការ ពិនិត្យនិងបែងចែកឱ្យដាច់រវាងសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងបទល្មើស។ លោកថា៖ «ចំណុចទាំងអស់នេះ កាលណាបើមិនបានបែងចែកឱ្យដាច់ពីគ្នា វាអាចនាំឱ្យមានការរិះគន់ថាវាជាការរំលោភទៅលើសេរីភាពនៅក្នុងការបញ្ចេញមតិ»។ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ នគរបាលពីស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តសៀមរាប និងស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានចាប់ខ្លួននាយករងសាលាបឋមសិក្សាខ្នាត លោក ម៉ា ចន្ទតារា នៅផ្ទះរបស់លោកនៅឃុំពួក ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ លីកាដូកត់សម្គាល់ឃើញថា ការចាប់ខ្លួននេះគឺបន្ទាប់ពីលោក ចន្ទតារា បានចែករំលែកនិង បង្ហោះសារនៅបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់លោក រិះគន់បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងរិះគន់ពីករណីចាប់ខ្លួនអ្នកកាសែតម្នាក់ដែលលើកឡើងពីបញ្ហាខ្វះខាតទឹករបស់ទាហានកម្ពុជា។ បច្ចុប្បន្នលោកត្រូវបានឃុំខ្លួននៅមណ្ឌលអប់រំកែប្រែទី ១ (ព្រៃស) រាជធានីភ្នំពេញ៕

  ១៣ មិថុនា ២០២៦

  

• សង្គមស៊ីវិល៧៣ស្ថាប័នស្នើនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់

  អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាតិ និងអន្តរជាតិចំនួន៧៣ស្ថាប័ននៅថ្ងៃទី២ ខែមិនុថា ឆ្នាំ២០២៦ ផ្ញើលិខិតចំហមួយទៅកាន់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដើម្បីស្នើសុំលោកឱ្យដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ មុនពេលកម្ពុជារៀបចំកិច្ចប្រជុំប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ។ ការស្នើឱ្យដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់នេះ ដែលរួមមាន លោក យឹម លាងហ៊ី លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត លោក ថុន រដ្ឋា កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភូន កែវរស្មី ធ្វើឡើងក្រោយពីសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានលើកពេលសវនាការជំនុំជម្រះសំណុំរឿងពួកគេដែលបានគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ការពន្យារពេលសវនាការនេះដោយហេតុថា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះលោក អ៊ិត សុធា មានធុរៈផ្ទាល់ខ្លួន។ លិខិតចំហទៅកាន់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចុះថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំង៧៣ស្ថាប័ន រួមមានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា(CCHR) អង្គការបណ្តាញប្រជាធិបតេយ្យអាស៊ី Asia Democracy Network(ADN) និងអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ(Amnesty International)ជាដើម បង្ហាញក្ដីបារម្ភចំពោះសកម្មជនទាំង៥ នាក់ព្រោះពួកគេកំពុងជាប់ពន្ធនាគារដែលមានសភាពណែនណាន់តាន់តាប់ ពិបាករស់នៅ និងនៅឆ្ងាយពីគ្រួសាររាប់រយគីឡូម៉ែត្រ ហើយថែមទាំងជាប់ឃុំនៅពន្ធនាគារផ្សេងៗពីគ្នាទៀត។ ពួកគេក៏ព្រួយបារម្ភពីការពន្យារពេលសវនាការនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ដោយមិនទាន់កំណត់ពេលបើកសវនាការជាក់លាក់។ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិញអះអាងថា សកម្មភាពរបស់យុវជនទាំង៥នាក់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មកគឺធ្វើឡើងដោយសន្តិវិធីដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងជំរុញឱ្យដោះស្រាយបញ្ហានានាដែលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដូចជាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបូមខ្សាច់នៅតាមដងទន្លេ និងតំបន់សមុទ្រឆ្នេរ ការបំពុលទឹក និងដី និងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីជាដើម។ លិខិតបន្តថា៖ «យើងខ្ញុំសូមទទូចឱ្យលោក[នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាត់វិធានការសកម្មដែលឈានទៅដល់ការដោះលែងមេដឹកនាំបរិស្ថានវ័យក្មេងទាំង៥រូបនេះ មុនពេលកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី(Francophonie Summit)មកដល់ ឬឱ្យបានកាន់តែឆាប់ជាងនេះ»។ អ្នកសម្របសម្រួលគម្រោងនៅមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា(CCHR) លោក រស់ សារ៉ាត់ មានប្រសាសន៍ថា ប្រសិនជាមានការដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់នៅមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដែលនឹងអាចមានការចូលរួមពីតំណាងមកពីប្រទេសជាង ៨០ នោះ វាបង្ហាញនូវការគោរពសិទ្ធិមនុស្សពីសំណាក់កម្ពុជា។ លោកថា៖ «ការដែលដោះលែងសកម្មជនបរិស្ថាន និងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សឱ្យមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះអាចជាការបង្ហាញនូវរូបភាពវិជ្ជមានមួយរបស់កម្ពុជាចំពោះកាតព្វកិច្ចសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិរបស់ខ្លួននៅក្នុងវេទិកាដ៏ធំមួយនេះ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ការដោះលែងសកម្មជនទាំងនេះ នឹងអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអាចបន្តកិច្ចការពារបរិស្ថាន ដើម្បីរួមចំណែកទប់ស្កាត់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដែលជាបញ្ហាប្រឈមត្រូវដោះស្រាយជាសកល»។ ភរិយារបស់សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិលោក ថុន រដ្ឋា គឺអ្នកស្រី ប៉ាត់ រស្មី ដែលរស់នៅខេត្តកណ្ដាលបានឱ្យដឹងថា កន្លងមកអ្នកស្រីមិនសូវបានទៅសួរសុខទុក្ខស្វាមីនៅឯពន្ធនា គារ ត្រពាំងថ្លុង ខេត្តត្បូងឃ្មុំទេ ពោលគឺក្នុងមួយខែគាត់ទៅលេងតែម្ដង ឬពីរដងប៉ុណ្ណោះ ព្រោះត្រូវចំណាយថវិកាច្រើន។ អ្នកស្រីថា៖ «ចំពោះការធ្វើដំណើរវាពិបាក ដោយសារតែនៅឆ្ងាយ ខ្ញុំត្រូវចំណាយពេល២ថ្ងៃអី ហើយយើងចំណាយថវិកាក៏ច្រើនដែរ ដើម្បីធ្វើសោហ៊ុយទៅសួរសុខទុក្ខគាត់ ហើយនៅឆ្ងាយ ជាធម្មតានៅឆ្ងាយយើងអត់សូវបានទៅសួរសុខទុក្ខគាត់ទេ[...]នៅខេត្តអាចថាមួយខែខ្ញុំទៅ២ដង ឬម្ដងទេ»។ នៅពេលលោក រដ្ឋា ត្រូវបានដឹកពីពន្ធនាគារត្រពាំងថ្លុង ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មករាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ដើម្បីចូលសវនាការនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅថ្ងៃបន្ទាប់ អ្នកស្រី រស្មី បានឆ្លៀតទៅសួរសុខទុក្ខប្ដីគាត់។ នេះជាឱកាសដែលអាចឱ្យគាត់ជួបមុខប្ដីដោយមិនត្រូវចំណាយច្រើន ខណៈស្ត្រីវ័យ៣៥ឆ្នាំរូបនេះត្រូវរ៉ាប់រងគ្រប់បែបយ៉ាងតែម្នាក់ឯង រួមទាំងមើលថែកូនតូចទាំង៣នាក់ផង។ អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំមានការលំបាកមែនទែន ដោយសារខ្ញុំមានកូនតូចៗដល់ទៅ៣ វាជាបន្ទុកធ្ងន់មែនទែនសម្រាប់ខ្ញុំ ហើយពួកយើងពិតជាមានជីវភាពខ្វះខាតមែនទែន ហើយតាំងពីគាត់ជាប់ពន្ធនាគារមក ខ្ញុំគឺជាបង្គោលគ្រួសារ អ៊ីចឹងខ្ញុំត្រូវរ៉ាប់រងការចំណាយចិញ្ចឹមកូនផង ហើយចំណាយទៅប្ដីដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារផង មកដល់ពេលនេះ គាត់ជាប់ពន្ធនាគារជិត២ឆ្នាំហើយ យើងពិតជាមានការឈឺចាប់»។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី ប៉ាត់ រស្មី ស្នើសុំរដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការដោះលែងប្ដីគាត់និងសកម្មជនបរិស្ថាន៤នាក់ផ្សេងទៀតឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ព្រោះគាត់យល់ថាសកម្មជនទាំងនោះមិនបានប្រព្រឹត្តខុសឡើយ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាតុលាការគួរតែដោះលែងពួកគាត់ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ព្រោះយើងឃើញហើយអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនដែលបានសរសេរសំបុត្រមកកាន់រដ្ឋាភិបាលឱ្យមានការដោះលែងពួកគាត់ ព្រោះអីពួកគាត់អត់មានប្រព្រឹត្តល្មើសអីទេ ហើយការងារដែលពួកគាត់ធ្វើគឺជាការងារដែលជួយប្រយោជន៍ជាតិ»។ ជាការឆ្លើយតប ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពជាលោក ប៉ែន បូណា មានប្រសាសន៍ថា ទាំងរាជរដ្ឋាភិបាល និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីសុទ្ធតែមិនអាចបញ្ជាតុលាការឱ្យដោះលែងបុគ្គលណានោះឡើយ។លោកថា៖ «ការសម្រេចថា អ្នកណាមានទោសឬគ្មានទោស គឺជាឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់តុលាការដែលជាស្ថាប័នតែមួយគត់ដែលជាអ្នកកាត់ក្តី។ រាជរដ្ឋាភិបាល ឬនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬបុគ្គលណាផ្សេងទៀតក៏ដោយ មិនអាចទៅបញ្ជាតុលាការឱ្យទម្លាក់ការចោទប្រកាន់ ឬដោះលែងអ្នកនេះ អ្នកនោះបានទេ។ សូមឱ្យអង្គការទាំងនោះសិក្សាឡើងវិញពីប្រព័ន្ធច្បាប់»។ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានចេញសាលក្រមផ្តន្ទាទោសសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិចំនួន១០នាក់ដាក់ពន្ធនាគារ ក្នុងនោះលោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ឡុង គន្ធា កញ្ញា ភួន កែវរស្មី លោក ពក ខើយ លោក បិញ ពិសិដ្ឋ លោក ថុន រដ្ឋា កញ្ញា រ៉ី រក្សា ដាក់ពន្ធនាគារ៦ឆ្នាំ ពីបទរួមគំនិតក្បត់។ រីឯលោក…

  

• សាច់ញាតិទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងគ្រួសារដែលជាប់ទោសដោយសារបញ្ចេញមតិពីបញ្ហាព្រំដែន

  សាច់ញាតិនៃអ្នកដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងការបញ្ចេញមតិរឿងថៃឈ្លាន​ពានកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា ស្នើឱ្យតុលាការ និងរដ្ឋាភិបាលដោះលែងពួកគេឱ្យមានសេរីភាពវិញ ។ ចំណែកអ្នកវិភាគ និងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងស្នើឱ្យអាជ្ញាធររដ្ឋបើកលំហសេរីភាព និងបង្កើនទំនុកចិត្តរវាងរាស្ត្រនិងរារដ្ឋាភិបាល ។ ស្វាមីរបស់កម្មការិនីរោងចក្រកាត់ដេរលោកស្រី ហ៊ុល មុន្នីសាមន គឺលោក ឆេង ចន្ទធា ថ្លែងប្រាប់ប្រជាកាសែតដោយស្នើយ៉ាងទទូចដល់តុលាការឱ្យដោះលែងភរិយាខ្លួនវិញ ដូចដែលតុលាការបានដោះលែងគ្រូបង្រៀនម្នាក់នៅខេត្តកណ្ដាល គឺលោក នូ ភារម្យ។ លោក ចន្ទធា អះ​អាងថា ភរិយាលោកគ្រាន់តែជាពលរដ្ឋសាមញ្ញម្នាក់បម្រើការងារជាកម្មការិនីរោងចក្រ និងតែងឈឺឆ្អាលបញ្ហាសង្គម ពិសេសរឿងព្រំដែន បន្ទាប់ពីថៃបានឈ្លានពានកម្ពុជា។ ក្រៅពីការឈឺឆ្អាលរឿងសង្គមហើយ ភរិយាលោកហាក់មានបញ្ហាស្មារតីឆាប់ខឹងមួម៉ៅច្រើន ដោយសារសុខភាពក្រពះ ពោះវៀនផង និងម្ដាយទើបទទួលមរណភាពផង។ លោក ឆេង ចន្ទធា បន្តថា «ចង់ស្នើថា បើគាត់ (ហ៊ុន មុន្នីសាមន) ខុសអីមែន! គួរតែអាជ្ញាធរ​ហៅគាត់អប់រំណែនាំបានហើយ ។ មិនគួរណាចោទធំដុំ ២ឆ្នាំ ហើយពិន័យប្រាប់ ៤លានរៀលអ៊ីចឹងទេ»។ លោកស្រី ហ៊ុល មុន្នីសាមន ជាអ្នកខេត្តព្រៃវែង និងបានចាកចេញពីស្រុកកំណើតមកធ្វើការរោងចក្រនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ២០២៦ លោកស្រីត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ផ្ដន្ទាទោសចំនួន ២ឆ្នាំ និងពិន័យជា ប្រាក់ចំនួន ៤ លានរៀល ពីបទ «ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍» និងបទ «ប្រមាថអ្នករាជការសាធារណ:» ជុំវិញការបង្ហោះសារនៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។  លោកស្រីត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ អំឡុងពេលលោកស្រីកំពុងជិះកង់ទៅទិញថ្នាំពេទ្យនៅផ្សារជម្ពូវ័ន ក្នុងខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។  បច្ចុប្បន្នស្វាមីលោកស្រី ហ៊ុល មុន្នីសាមន កំពុងពឹងពាក់មេធាវីរបស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ដើម្បីដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងនឹងសាលក្រមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។ លោករៀបរាប់ថា បច្ចុប្បន្នលោកត្រូវទទួលបន្ទុកតែម្នាក់ឯងដើម្បីរកប្រាក់សងបំណុលធនាគារ បន្ទាប់ពីភរិយាត្រូវចាប់ខ្លួន។ មិនខុសពីគ្រួសារកម្មការិនីរោងចក្រនេះទេ ស្ត្រីវ័យចំណាស់ម្នាក់ជាកសិករនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលជាម្ដាយរបស់ព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី គឺលោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ ក៏ស្នើយ៉ាងទទូចឱ្យតុលាការ និងរដ្ឋាភិបាលដោះលែងកូនប្រុសឱ្យមានសេរីភាពវិញ។ លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ ថ្លែងប្រាប់ប្រជាកាសែតទាំងក្ដីឈឺចាប់នៅផ្ទះរបស់លោកស្រីនៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដោយទឹកភ្នែកហូរសស្រាក់ ពេលនិយាយដល់កូនប្រុសតែមួយរបស់ខ្លួន។  លោកស្រីថា ព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនទាំងបង្ខំ ក្រោយចាប់ផ្សឹក និងចោទប្រកាន់រឿងអសីលធម៌ គឺលោកស្រីពុំអាចទទួលយកបានឡើយ។ លោកស្រីអះអាងថា កូនប្រុសជាមនុស្សល្អ និងបួសរៀនតាំងអាយុ១០ឆ្នាំមកម្ល៉េះ និងតែងជួយឈឺឆ្អាលការងារសង្គម ទាំងបញ្ហាព្រំដែន ជនភៀសសឹក និងតែងបរិច្ចាគឈាមដល់អ្នកត្រូវការជាដើម។  លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ៖ «ជួយដោះលែងកូនខ្ញុំផង កូនខ្ញុំមនុស្សល្អណាស់! កូនខ្ញុំមិនដែលមានសត្រូវសៅហ្មងទេ បងប្អូនមិនជឿទេមកសួរប្រធានភូមិ ហើយមេឃុំ ហើយមេប៉ុស្តិ៍ចុះ ខ្ញុំមិនមែនអួតមោទនភាពថាកូនខ្ញុំល្អទេ ដើរសួរគេចុះ បើកូនខ្ញុំអាក្រក់មែន គឺកូនខ្ញុំមិនបានបួសបួនដប់ម្ភៃឆ្នាំទេ នេះកូនខ្ញុំបួសដល់កោះដល់ត្រើយ និងមិនដែលឱ្យម្ដាយពិបាកចិត្ត វេទនា មកកំហឹងកំហល់ រកលុយរកកាក់ទេ កូនខ្ញុំអត់សោះហើយ»។  លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ វ័យ ៦៤ឆ្នាំ គឺជាកសិករក្រីក្រមួយរូប ដែលប្រកបរបរស៊ីឈ្នួលដកដំឡូង កាត់ស្មៅ និងបេះមើមក្ដួចជាដើម។ លោកស្រីមានស្វាមីពិការជើង និងមានជំងឺប្រចាំកាយ។ ស្វាមីលោកស្រីជាអ្នកនេសាទដាក់មង និងអូសត្រីតិចតួចដើម្បីធ្វើប្រហុកលក់ចិញ្ចឹមជីវិត។ បច្ចុប្បន្នលោកស្រីនិងស្វាមីរស់នៅក្នុងផ្ទះទំហំប្រមាណ ៤ គុណ ៥ម៉ែត្រ នៅផ្ទាល់នឹងដី ដោយមានជញ្ជាំងនិងដំបូលប្រក់ស័ង្កសី ស្ថិតនៅភូមិត្របែក ឃុំត្រងិល ស្រុកកំពង់លែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ផ្ទះលោកស្រីស្ថិតនៅដីអាស្រ័យផលដែលអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានឱ្យរស់នៅបណ្ដោះអាសន្នជាមួយពលរដ្ឋប្រមាណ ១០គ្រួសារទៀត នៅជាប់ចង្កេះភ្នំតាងិល ដែលអាចមើលឃើញភ្នំកង្រីយ៉ាងច្បាស់។ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃ២ មេសា បានចោទប្រកាន់ព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី ពីបទញុះញង់ និងឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ននៅពន្ធនាគាររាជធានីភ្នំពេញ (PJ)។ ព្រះអង្គត្រូវបានអាជ្ញាធរស្លៀកពាក់ស៊ីវិលនាំខ្លួនទៅចាប់ផ្សឹកនៅវត្តធម្មនិម្មិតរាជបុប្ផារាម ហៅវត្តប៉ាឆា ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង កាលពីថ្ងៃទី១ មេសា ដោយចោទថា បានប្រព្រឹត្តខុសធម៌វិន័យ។  យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការលីកាដូ គិតត្រឹមដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ មានមនុស្សជាង ១០០នាក់ ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោស ក្រោមបទចោទផ្សេងៗពីគ្នា ខណៈបទចោទភាគច្រើន​គឺបទញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍ ដោយសារពួកគេបានបញ្ចេញមតិលើបណ្ដាញសង្គម និងសម្ដែងការបារម្ភពីបញ្ហាព្រំដែន បញ្ហាសង្គម និងបរិស្ថានជាដើម។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត ឱ្យដឹងថា តាំងពីមានជម្លោះព្រំដែនខ្មែរថៃមក អង្គការសិទ្ធិមនុស្សកាន់តែមានក្ដីបារម្ភជុំវិញការចាប់ខ្លួនមនុស្សជាបន្តបន្ទាប់ ទាក់ទងនឹងការបញ្ចេញមតិលើបណ្ដាញសង្គម ខណៈកាសែតដែលបំពេញវិជ្ជាជីវៈផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ក៏ត្រូវបានចោទប្រកាន់ទាក់ទងនឹងបទញុះញង់។  លោក អំ សំអាត…

  

• លោក ធែល ធីលែន ដែលទើបចេញពីពន្ធនាគារប្ដេជ្ញាថានឹងបន្តការងារសង្គមដដែល

  សកម្មជនសង្គម ធែល ធីលែន បានចេញពីពន្ធនាគារវិញហើយ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីអនុវត្តទោសចប់ តាមសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងរិះគន់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណកម្ពុជា–ឡាវ–វៀតណាម (CLV-DTA)។ សកម្មជនសង្គម លោក ធែល ធីលែន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា លោកនឹងបន្តសកម្មភាពសង្គម និងផ្សព្វផ្សាយអំពីសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាដដែល ទោះបីសុខភាព និងជីវភាពគ្រួសារកំពុងជួបការលំបាកក៏ដោយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«ជាដំបូង អ្វីដែលសំខាន់គឺយកចិត្តទុកដាក់ព្យាបាលជំងឺប្រចាំកាយខ្ញុំដែលចាំបាច់សិន។ ទី២ត្រូវតែស្វែងរកជីវភាពគ្រួសារឲ្យបានរឹងមាំសិន កាលណាដែលសុខភាពខ្ញុំមិនទាន់រឹងមាំ ជីវភាពដែលខ្វះខាតខ្វះមុខខ្វះក្រោយ ហើយជាក់ស្តែងខ្ញុំ ៧ ៨ ខែចុងក្រោយនៅក្នុងពន្ធនាគារគឺគ្រួសារខ្ញុំអត់មានលទ្ធភាពទៅសួរខ្ញុំទេ ប៉ុន្តែជាបណ្តើរៗ ខ្ញុំនឹងរៀបចំបង្កើត page មួយ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា»។ លោកបន្តថា ការជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលជាង ៤០ ខែ ក្នុងពីរករណីផ្សេងគ្នា បានធ្វើឱ្យសុខភាព និងជីវភាពរបស់លោកធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ លោកអះអាងថា អំឡុងពេលជាប់ឃុំ លោកមានបញ្ហាសុខភាពជាច្រើន ដូចជា ឈឺក្រពះ ថប់ដង្ហើម និងធ្លាប់ដួលនៅក្នុងពន្ធនាគារ។ លោក ធែល ធីលែន ក៏បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ស្វែងយល់អំពីសិទ្ធិ និងតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការចូលរួមការងារសង្គម។ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏ស្នើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលពិចារណាលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីពង្រឹងសាមគ្គីភាពជាតិ។ លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំជាប់ពន្ធនាគារពីរដងហើយ ៤០ខែ អីចឹងសុខភាព និងជីវភាពរបស់ខ្ញុំធ្លាក់ដុនដាបណាស់ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថានឹងមានការជួយជ្រោមជ្រែងទំនុកបម្រុង ពីបងប្អូនមហាជន គ្រប់មជ្ឈដ្ឋានពីក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ចឹងហើយខ្ញុំនៅតែបន្តជួយគ្រាំទ្រនូវសកម្មភាពនានា ដែលខ្ញុំបម្រើសង្គមជាតិ បន្តទៅទៀត»។ លោក ធែល ធីលែន ក៏បានស្នើឱ្យតុលាការពិចារណាដោះលែងសកម្មជនជាប់ឃុំជាង ១០០ នាក់ ផ្សេងទៀតឱ្យមានសេរីភាពដូចលោកដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកបញ្ជាក់ថា លោកនៅតែបន្តនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ ដោយពឹងពាក់មេធាវី ដើម្បីប្តឹងជំទាស់ទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ និងអាចបន្តទៅតុលាការកំពូលថែមទៀត ជុំវិញសំណុំរឿងដែលតុលាការបានចោទប្រកាន់មកលើរូបលោក បើទោះជាលោកបានអនុវត្តទោសចប់ និងបានចេញពីពន្ធនាគាររួចហើយក៏ដោយ។ មេធាវីការពារក្តី លោក ថែល ធីលែន គឺលោក អែម ចន្ថា បានបញ្ជាក់ថា កូនក្តីរបស់លោកត្រូវបានដោះលែង ដោយសារអនុវត្តទោសគ្រប់តាមសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។ មេធាវីរូបនេះបានថ្លែងថា លោក ធែល ធីលែន នៅតែមិនទទួលយកការចោទប្រកាន់ និងបន្តប្តឹងជំទាស់ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួន។ លោកប្រាប់ថា៖ «ទោះបីជាការអនុវត្តទោសរបស់គាត់គ្រប់ហើយក៏ដោយប៉ុន្តែគាត់ប្ដឹងឧទ្ធរណ៍មានន័យថាគាត់មិនសុខចិត្តនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូង។ គាត់មិនទទួលយកអំពីការចោទប្រកាន់ថា ទោសពៃរ៍នោះទេ អ៊ីចឹងហើយបានវាមានន័យថាគាត់ត្រូវដំណើរការក្ដីរបស់គាត់ទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ទៀត [….]ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពស្អាតស្អំរបស់គាត់និងការតតាំងអំពីការសម្រេចសេចក្ដី»។ ជាមួយគ្នានេះ ឪពុករបស់លោក ធែល ធីលែន គឺលោក ថៃ ធែល បានបង្ហាញអារម្មណ៍សប្បាយចិត្ត ដែលកូនប្រុសបានវិលត្រឡប់មកជួបជុំគ្រួសារវិញ ប៉ុន្តែលោកក៏បារម្ភអំពីជីវភាព និងអនាគតគ្រួសារ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គាត់មិនហាមឃាត់ទេសិទ្ធិសេរីភាពធ្វើម៉េចកុំឲ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គម ខ្ញុំគ្រាន់តែមានការផ្តាំផ្ញើប៉ុណ្តឹង»។ ចំណែកនាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូលោក អំ សំអាត បានស្វាគមន៍ការដោះលែងលោក ធែល ធីលែន។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យតុលាការពិចារណាលទ្ធភាពផ្លូវច្បាប់ និងនីតិវិធី ដើម្បីដោះលែងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជននយោបាយ និងអ្នកជាប់ឃុំផ្សេងទៀត ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿង CLV-DTA ផងដែរ។ លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប រួមទាំងលោក ធែល ធីលែន ផងដែរ មានសិទ្ធិ និងសេរីភាពក្នុងការចូលរួមកិច្ចការសង្គម និងបញ្ចេញមតិ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាទទួលស្គាល់។ ដូច្នេះ រដ្ឋត្រូវធានា និងគោរពសិទ្ធិទាំងនេះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកបន្ថែមថា ក្រោយរាជរដ្ឋាភិបាលសម្រេចដកកម្ពុជាចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀង CLV-DTA អ្នកជាប់ឃុំពាក់ព័ន្ធព្រឹត្តិការណ៍នេះ គួរត្រូវបានពិចារណាដោះលែងតាមនីតិវិធីច្បាប់។ លោកលើកឡើងថា៖ «កិច្ចព្រមព្រៀងអភិវឌ្ឍតំបន់ត្រីកោណ CLV DTA គឺរដ្ឋសភា និងរាជរដ្ឋាភិបាល បានសម្រេចដកខ្លួន (លុបកិច្ចព្រមព្រៀង) ដូច្នេះអ្នកដែលជាប់ពន្ធនាគារដែលទាក់ទងនឹងព្រឹត្តិការណ៍ CLV DTA គួរតែតុលាការពិចារណាតាមលទ្ធភាពផ្លូវច្បាប់ និងនីតិវិធី ដើម្បីដោះលែងពួកគាត់ឱ្យមានសេរីភាពវិញ »។ សកម្មជនសង្គម លោក ធែល ធីលែន ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ឃុំខ្លួនជាលើកទី២ កាលពីថ្ងៃទី​២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ គឺបន្ទាប់ពីលោកមានសេរីភាពបាន៧ថ្ងៃ ក្រោយពីបានជាប់ពន្ធនាគារលើកទី១ ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងរិះគន់ជនអន្តោប្រវេសន៍វៀតណាមនៅកម្ពុជា៕

  

• ម្តាយរបស់សកម្មជនមាតាធម្មជាតិកញ្ញា ឡុង គន្ធា មានជំងឺប្រចាំកាយ ស្នើឱ្យតុលាការដោះលែងកូន

  ក្រោយពីសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិលោក យីម លាងហ៊ី ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារមិនមានឱកាសបានជួបមុខម្តាយជាលើកចុងក្រោយ ម្តាយសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិកញ្ញា ឡុង គន្ធា គឺលោកស្រី សាន សារ៉ន ក៏ហាក់មានក្តីបារម្ភខ្លាចជួបហេតុការណ៍ដូចករណីគ្រួសាររបស់លោក យីម លាងហ៊ី ដែរ។  ជាស្រ្តីមេម៉ាយ លោកស្រី សាន សារ៉ន កំពុងប្រឈមបញ្ហាជីវភាពធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈលោកស្រីក៏មានជំងឺប្រចាំកាយ «លើសឈាម» និងត្រូវចិញ្ចឹមកូនក្នុងបន្ទុកចំនួន៤នាក់ទៀត។ ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពលំបាកនេះ លោកស្រី សាន សារ៉ន ដែលមានអាយុ ៥៨ឆ្នាំ ស្នើសុំឱ្យតុលាការ និងរដ្ឋាភិបាល ជួយពន្លឿនដោះលែងកូនស្រី ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីបានជួយមើលថែ និងចិញ្ចឹមម្តាយ និងប្អូនៗ។ ការស្នើសុំឱ្យដោះលែងនេះ ក៏ធ្វើឡើងនៅមុនពេលសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញគ្រោងបើកសវនាការជំនុំជម្រះសំណុំរឿង «ប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ និងរួមគំនិតក្បត់» របស់សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង ៥ នាក់ គឺលោក យីម លាងហ៊ី លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ភួន កែវរស្មី លោក ថុន រដ្ឋា និងកញ្ញា ឡុង គន្ធា នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។  លោកស្រី សាន សារ៉ន បារម្ភថា បញ្ហាសុខភាពរបស់លោកស្រីកាន់តែទ្រុឌទ្រោមដោយសារតែជំងឺលើសឈាមចេះតែធ្វើទុក្ខ ដោយត្រូវលេបថ្នាំជាប្រចាំ ម្យ៉ាងលោកស្រីគេងមិនសូវលក់ ហូបបាយមិនសូវបាន ហើយអារម្មណ៍ចេះតែនឹករឭកដល់កូនដែលកំពុងបន្តជាប់ឃុំនៅក្នុងពន្ធនាការទាំងអយុត្តិធម៌។ រស់នៅក្នុងភូមិខែលជ័យ ឃុំអូរស្វាយ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម លោកស្រី សាន សារ៉ន បានរៀបរាប់ប្រាប់ប្រជាកាសែតទាំងអួលដើមកថា សព្វថ្ងៃនេះ លោកស្រីកំពុងជួបបញ្ហាផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ គឺលោកស្រីមានអារម្មណ៍ភ្លេចភ្លាំងច្រើន និងអារម្មណ៍រវើរវាយ បន្ទាប់ពីកូនស្រី ឡុង គន្ធា ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈពេលជិត ២ឆ្នាំមកនេះ។ លោកស្រីត្អូញត្អែរថា ចាប់តាំងពីកូនស្រី គន្ធា ជាប់ពន្ធនាគារមក លោកស្រីបានជួបមុខកូនតែម្តងប៉ុណ្ណោះ កាលពីកំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរនៅពន្ធនាគារខេត្តព្រះវិហារ ដោយសារលោកស្រី គ្មានលុយសម្រាប់ធ្វើដំណើរទៅសួរសុខទុក្ខកូនឱ្យបានញឹកញាប់ ព្រោះពេលទៅជួបកូនម្តងៗ លោកស្រីត្រូវចំណាយប្រាក់មិនតិចជាង ២០ ម៉ឺនរៀលនោះទេ។ លោកស្រីរៀបរាប់ទៀតថា គន្ធា ជាកូនច្បងក្នុងចំណោមបងប្អូន៥នាក់ ហើយចាប់តាំងពីលោកស្រីបែកបាក់ស្វាមី គន្ធាបានដើរតួជំនួសឪពុក មើលថែប្អូនៗ និងរកលុយចិញ្ចឹមគ្រួសារ ដូច្នេះពេលកូនជាប់ពន្ធនាគារ ធ្វើឱ្យគ្រួសារជួបការលំបាកខ្លាំង។ លោកសី្រថា៖ «សព្វថ្ងៃជួបការលំបាកណាស់ក្មួយ មីងមិនដឹងរកអ្វីទេ ណាមួយចាស់ផង មានជំងឺប្រចាំកាយផង ជាពិសេសជំងឺលើសឈាមហ្នឹងក្មួយ ត្រូវលេបថ្នាំជាប្រចាំ។ កាលពី គន្ធា នៅគាត់ជួយសម្រួលទុក្ខគ្រួសារខ្លះ ព្រោះគាត់ជាកូនច្បង មើលថែម្តាយ មើលថែប្អូន។ ដល់គាត់ត្រូវបានគេចាប់អីចឹង គ្រួសារមីងវេទនាណាស់ក្មួយ ។ មីងសង្វេគ អាណិតកូនស្រីណាស់។ រាល់ថ្ងៃមីងគេងមិនលក់ ហូបបាយមិនសូវបាន ចេះតែមានអារម្មណ៍រវើរវាយនឹកកូន»។ សម្រាប់លោកស្រី សាន សារ៉ន កញ្ញា ឡុង គន្ធា គឺជាក្មេងល្អ ជាកូនកតញ្ញូ ចេះដឹងគុណឪពុកម្តាយ និងជាពលរដ្ឋល្អ ចេះជួយឈឺឆ្អាលរឿងសង្គមជាតិ សុខចិត្តលះបង់ពេលវេលា ដើម្បីការពារបរិស្ថាន។ លោកស្រីចាត់ទុកការចោទប្រកាន់កូនស្រីថា រួមគំនិតក្បត់ ឬប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ ជាការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាង និងអយុត្តិធម៌បំផុតសម្រាប់កូនលោកស្រី។ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានផ្តន្ទាទោសសមាជិកចំនួន ១០ រូបនៃសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ដោយដាក់ទោសអ្នកទាំងនោះ ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារពី ៦ ដល់ ៨ ឆ្នាំ ពីបទ«រួមគំនិតក្បត់ និងប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ» ។ សកម្មជនបរិស្ថានទាំង ៥ រូប ដែលរួមមាន លោក ថុន រដ្ឋា លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត លោក យីម លាងហ៊ី កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភួន កែវរស្មី ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសពីបទ«រួមគំនិតក្បត់ »។ រីឯលោក យីម លាងហ៊ី ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសមួយបទទៀត គឺ«ប្រមាថចំពោះអង្គព្រះមហាក្សត្រ»។ នេះមិនមែនជាលើកទី១ទេ ដែលកញ្ញា ឡុង គន្ធា បានជាប់ពន្ធនាគារ។ ជាក់ស្តែង កាលពីឆ្នាំ២០២០ កញ្ញាធ្លាប់ត្រូវបានតុលាការផ្ដន្ទាទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ២០ខែ ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» ដោយកាលនោះ កញ្ញាប្រកាសធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើង…

  

• លោក រ៉ុង ឈុន នឹងត្រូវចូលសវនាតុលាការកំពូលក្នុងសំណុំរឿងញុះញង់នៅថ្ងៃទី១៥ មិថុនា

  ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុននឹងត្រូវចូលសវនាតុលាការកំពូលក្នុងសំណុំរឿងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមបទចោទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» ។ នេះបើតាមដីការជូនដំណឹងរបស់អគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមតុលាការកំពូល ចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃទី២៥ខែឧសភានិងត្រូវលោករ៉ុងឈុនផ្សាយជាសាធារណៈនៅថ្ងៃទី២៦ខែឧសភា២០២៦។ យោងតាមដីកាជូនដំណឹងរបស់មហាអយ្យការអមតុលាការកំពូល សវនាការនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅវេលាម៉ោង៨ព្រឹកនៅសាលសវនាការទី២នៃតុលាការកំពូល។ លោក រ៉ុង ឈុន ត្រូវបាន​ចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ៨៨ មាត្រា ៤៩៤ និងមាត្រា ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិលោក រ៉ុង ឈុន ប្រាប់ថា លោកនឹងចូលរួមសវនាការ ប្រសិនបើមិនមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើង ហើយលោកនឹងពិភាក្សាបន្ថែមជាមួយមេធាវីរបស់លោក ដោយ​សារ​តែលោកទើបទទួលដំណឹងអំពីសវនាការនេះ។ លោកបានលើកឡើងថា ការបន្តនីតិវិធីនៅតុលាការកំពូលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកមិនយល់ស្របនឹងការសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ដែលបានតម្កល់សាលក្រមសាលាដំបូង និងបន្ថែមទោសដោយដកសិទ្ធិរបស់លោកមិនឱ្យធ្វើនយោបាយជាអចិន្ត្រៃយ៍។ លោកប្រាប់ថា៖ «គិតថាសាលក្រមរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍វាជាអយុត្តិធម៌ដល់រូបខ្ញុំ មិនអាចផ្តល់យុត្តិធម៌ឲ្យរូបខ្ញុំ ទើបប្តឹងខ្ទាស់ទៅសាលាកំបូល»។ លោកក៏បានអំពាវនាវដល់អង្គការជាតិ អន្តរជាតិ ស្ថានទូត អ្នកសារព័ត៌មាន និងប្រជាពលរដ្ឋ ឱ្យចូលរួមតាមដានសវនាការនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនាខាងមុខនេះ។ ជុំវិញករណីនេះ មន្រ្តីអង្កេតជាន់ខ្ពស់ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក យី សុខសាន្ត យល់ថា ការចោទប្រកាន់លើអ្នកនយោបាយដែលមាននិន្នាការប្រឆាំង បានធ្វើឱ្យបរិយាកាសនយោបាយនៅកម្ពុជាមានភាពអាប់អួរ និងបង្កក្តីបារម្ភអំពីសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យតុលាការកំពូលពិចារណាទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់លើលោក រ៉ុង ឈុន ដើម្បីបង្កើនទំនុកចិត្តលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងពង្រីកសេរីភាពនយោបាយនៅកម្ពុជា។ លោកលើកឡើងថា៖ «អីចឹងខ្ញុំគិតថាអ្វីដែលគាត់ទទួលយកនូវការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងឧទ្ធរណ៍នេះចាត់ទុកថាមិនត្រឹមត្រូវអីចឹងគាត់ប្ដឹងជំទាស់ទៅនឹងតុលាការកំពូល ដើម្បីឲ្យតុលារការកំពូលហ្នឹងរកយុត្តិធម៌ជូនគាត់ក្នុងនាមគាត់ជាអ្នកនយោបាយ។ អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថាដើម្បីបើលំហរនយោបាយ តុលាការកំពុងគួរពិចារណាដើម្បីអាចនឹងទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់ទៅ។»។ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រកាសសាលក្រមផ្តន្ទាទោសទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៤ឆ្នាំ និងដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោតនិងឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជាអចិន្ត្រៃយ៍ ព្រមទាំងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៤ លានរៀល ក្រោមបទចោទ ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម និងបទមិនរាងចាលបន្ទាប់ពីការផ្តន្ទាទោសបទមជ្ឈិមដោយសារលោកបានបញ្ចេញមតិទាក់ទងនឹងការបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញនៅកម្ពុជា និងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម៕

  

• សាលាដំបូងភ្នំពេញជម្រះក្ដីយុវជន ធី ថន និងសកម្មជននយោបាយបក្សប្រឆាំង២នាក់ទៀត

  សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានបើកសវនាការជំនុំជម្រះរឿងក្ដីរបស់អនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន និងសកម្មជននយោបាយ២នាក់ផ្សេងទៀតរួមមានលោក មាន ចាន់ថុន និងអ្នកស្រី ស៊ឹង គន្ធា ក្រោមបទចោទ «រួមគំនិតក្បត់»។ សហមេធាវីដែលការពារក្ដីនេះគឺលោកបណ្ឌិត សឺន ជុំជួន បានឱ្យដឹងថា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានបើកសវនាការអង្គសេចក្ដីសួរដេញដោលជនជាប់ចោទទាំងបីនាក់គឺអនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន សកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន និងលោកស្រី សឹង គន្ធា ក្នុងសំណុំរឿង «រួមគំនិតក្បត់»។ មេធាវីការពារក្ដីឱ្យសកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន និងលោកស្រី សឹង គន្ធា គឺលោកបណ្ឌិត សឺន ជុំជួន។ លោកមេធាវីប្រាប់ថា លោកបានស្នើតុលាការទម្លាក់ចោលបទចោទចំពោះកូនក្ដីលោកទាំង២រូប ព្រោះសកម្មភាពរបស់ពួកគេមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទ «រួមគំនិតក្បត់» នេះច្រើនទេ ពោលគឺជាប់ពាក់ព័ន្ធតិចតួចបំផុត។ លោកថា៖ «យើងបានស្នើឱ្យតុលាការហ្នឹងពិចារណាលើបទចោទឡើងវិញ ហើយស្នើឱ្យរួចផុតពី​បទចោទ»។ លោកបណ្ឌិត សឺន ជុំជួន ថានៅក្នុងសវនាការ តុលាការមិនទាន់បានកំណត់កាលបរិច្ឆេទនៃការប្រកាសសាលក្រមនៅឡើយទេ គឺតុលាការនឹងត្រូវជូនដំណឹងពីការប្រកាសលទ្ធផលនៅពេលក្រោយ។ ប្អូនប្រុសរបស់សកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន គឺលោក មាន ដេវិន បានប្រាប់ថា បងប្រុសគាត់បានឆ្លើយទទួលសំណួរមួយចំនួន និងបដិសេធនូវសំណួរមួយចំនួនពេលតុលាការចោទសួរ។  លោកថា៖ «សង្ឃឹមៗតែ៥០-៥០ព្រោះអី ប្រសិនជាកម្ពុជាមានយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ខ្ញុំគិតថាអាចៗនឹងទទួលបានសិទ្ធិសេរីភាពឆាប់ៗ»។ រីឯម្ដាយរបស់អនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន គឺអ្នកស្រី មិន មុំ ប្រាប់ថា គាត់មិនបានទៅចូលស្ដាប់ការជំនុំជម្រះក្ដីនៅតុលាការទេ ព្រោះត្រូវចំណាយសោហ៊ុយធ្វើដំណើរច្រើន ហើយគាត់ជាប់រវល់ផង។ តែយ៉ាងណា ក្រោយតុលាការបើកសវនាការសួរដេញ​ដោលរួច អ្នកស្រី មិន មុំ សង្ឃឹមថា តុលាការនឹងដោះលែងកូនគាត់ឱ្យមានសេរីភាពវិញឆាប់ៗ។ អ្នកស្រីថា៖ «កូនខ្ញុំអត់មានធ្វើខុសអីផង អ៊ីចឹងសង្ឃឹមថាលោកតុលាការគាត់ដោះលែងហើយ ព្រោះកូនខ្ញុំអត់មានខុសអីផង សួរកូនខ្ញុំកូនថាអត់មានបានធ្វើអីផង»។ ជុំវិញករណីនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត ប្រាប់ថា នៅក្នុងសវាការ តុលាការសួរដេញដោលជនជាប់ចោទទាំង៣រូប ក៏ប៉ុន្តែមិនសូវបានច្រើនដេញដោលលោក ធី ថន ច្រើនទេ។ លោកថា៖ «លោក ធី ថន ដេញដោលតិច ដោយសារតែវាហាក់ដូចជាមិនមានអ្វីភស្ដុតាងអ្វីក្នុងការជជែកដែញដោល ប៉ុន្តែ២នាក់ផ្សេងទៀតមានការដេញដោលច្រើន។ លោក ធី ថន ទី១មិនមានអ្វីជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយ២នាក់ហ្នឹងទេ ហើយទី២នៅក្នុងសំណុំរឿងឬក៏នៅការដេញដោលនោះវាហាក់ដូចជាមិនមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ក្នុងការដាក់បន្ទុកទៅលើលោក ធី ថន»។ ករណីនេះ លោក អំ សំអាត សង្ឃឹមថា តុលាការនឹងពិចារណាទៅតាមអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់ច្បាស់លាស់។ កាលពីថ្ងៃ១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនអនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក ធី ថន ពាក់ព័ន្ធនឹងការតវ៉ាជំទាស់នឹងកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការនៃតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ឬហៅថា CLV-DTA។ តុលាការបានចោទប្រកាន់អនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែររូបនេះពីបទ «រួមគំនិតក្បត់» តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ៤៥៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ហើយបច្ចុប្បន្នលោកកំពុងជាប់ឃុំនៅមណ្ឌលអប់រំកែប្រែព្រៃស (ម១) នារាជធានីភ្នំពេញ។ កន្លងមក សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបដិសេធជាបន្តបន្ទាប់នូវសំណើសុំនៅក្រៅឃុំ ព្រមទាំងសំណើសុំដោះលែងលោក ធី ថន ឱ្យមានសេរីភាព។ ដោយឡែកចំពោះសកម្មជននយោបាយ២រូបគឺ លោក មាន ចាន់ថុន និងអ្នកស្រី ស៊ឹង គន្ធា គឺពួកគេត្រូវបានសមត្ថកិច្ចថៃចាប់បញ្ជូនមកកម្ពុជា ក្នុងចំណោមអ្នកភាសខ្លួននយោបាយសរុបចំនួន៦នាក់ដែលបញ្ជូនមកជាមួយគ្នា កាលពីអំឡុងចុងឆ្នាំ២០២៤ ដោយហេតុផល ពួកគេបានរស់នៅខុសច្បាប់ក្នុងប្រទេសថៃ៕

  

• អ្នកឃ្លាំមើលពាវនាវរដ្ឋាភិបាលឱ្យដោះលែងសកម្មជនផ្សេងទៀត ដើម្បីឯកភាពជាតិ

  អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមអំពាវនាវរាជរដ្ឋាភិបាលនឹងបន្តក្រាបបង្គំទូលថ្វាយព្រះមហាក្សត្រដោយស្នើលើកលែងទោសដល់សកម្មជននយោបាយ បរិស្ថាន និងសកម្មជនសង្គមផ្សេងទៀត ដែលត្រូវបានកាត់ទោស និងកំពុងជាប់ឃុំ ដើម្បីឱ្យមានឯកជាតិពិតប្រាកដ។ ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពីប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីលោក ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ ខែឧសភា សម្រេចលើកលែងទោសជាប់ពន្ធនាគារដល់លោក កឹម សុខា តាមការស្នើសុំពីនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលចាត់ទុកការលើកលែងទោសនេះថា «ជំហានមួយបន្ថែមក្នុងការពង្រឹងសាមគ្គីឯកភាពជាតិ»។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគនយោបាយលោកបណ្ឌិត មាស នី យល់ថា ការលើកលែងទោសលើលោក កឹម សុខា តែម្នាក់ នៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបង្ហាញចេតនាចង់ឯកភាពជាតិពិតប្រាកដនោះទេ។ លោក និយាយថា «បើមានតែលោក កឹម សុខា មួយទេ ដែលត្រូវដោះលែង ចឹងមានន័យថា ការឈានទៅរកឯកភាពជាតិមិនទាន់បានបង្ហាញភស្តុតាងទាំងស្រុងនៅឡើយទេ ពីព្រោះជាផ្នែកតូចមួយទេ»។ លោក មាស នី សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងពិចារណាក្នុងការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ និងមនសិការផ្សេងទៀត ដែលរងការចោទតាមផ្លូវតុលាការទាំងអយុត្តិធម៌ ដោយលោកយល់ថា ការធ្វើបែបនេះទើបឈានទៅរកឯកភាពជាតិយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ទន្ទឹងនឹងគ្នានេះដែរ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចទូទៅនៃអង្គការលីកាដូលោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលគួរពិនិត្យមើលលទ្ធភាពក្នុងការដោះលែងសកម្មជននានាឱ្យមានសេរីភាព ដើម្បីបោះជំហានមួយកម្រិតទៀតក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិ ដោយអះអាងថា ការអនុវត្តសិទ្ធិ ការបញ្ចេញមតិ រួមទាំងសកម្មភាពការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថាន គួរតែមិនត្រូវរងការចោទប្រកាន់នោះទេ។ លោក និយាយថា «ដូច្នេះកម្ពុជាគួរពិនិត្យមើលលទ្ធភាពក្នុងការដោះលែងសកម្មជនទាំងអស់នោះឱ្យមានសេរីភាព គឺជាសញ្ញាណល្អមួយបន្ថែមទៀតសម្រាប់ភាពអត់ឱន គុណធម៌ ផ្សះផ្សារជាតិ បង្រួមបង្រួមជាតិ ដើម្បីឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិ ឧត្តមប្រយោជពលរដ្ឋ ។ បក្សភ្លើងទៀន បក្សឆន្ទៈខ្មែរ និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍អបអរសាទរបន្តបន្ទាប់ ក្រោយការលើកលែងទោសលើលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណ​បក្សសង្រ្គោះជាតិ ។ ទោះជាយ៉ាងណា គណបក្សប្រឆាំងមួយចំនួន សម្ដែងក្ដីព្រួយបារម្ភ និងអំពាវនាវឱ្យមានការផ្ដល់សិទ្ធិពេញលេញដល់លោក កឹម សុខា នៅក្នុងសកម្មនយោបាយ និងការធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស ។ ឆ្លើយតបចំពោះការចង់បានរបស់អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលលោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងថា លោកមិនទាន់មានព័ត៌មានអ្វីបន្ថែមក្រៅពីករណីលោក កឹម សុខា នោះទេ។ លោក បញ្ជាក់ថា «ពេលនេះគឺការលើកលែងទោសឱ្យលោក កឹម សុខា។ ពូគ្មានព័ត៌មានអីផ្សេងពីនេះជូនក្មួយទេ»។ អ្នកស្រី ថាច់ ចន្ធូ ភរិយារបស់លោក ខឿន វីរ៉ាត់ មន្រ្តីបក្សកម្លាំងជាតិ ទទូចឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលលើកលែងទោសដល់ប្ដីរបស់អ្នកស្រី ដូចករណីលោក កឹម សុខា ដោយចាត់ទុកថា លោក វីរ៉ាត់ មិនមានកំហុសឆ្គង ដូចការចោទពាក់ព័ន្ធនឹងបទញុះញង់ និងជេរប្រមាថឡើយ។ អ្នកស្រី បន្ថែមថា ស្ថានភាពជីវភាពគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីកំពុងប្រឈមការលំបាក ស្របពេលដែលប្ដីក៏ជាប់ពន្ធធនាគារខេត្តត្បូងឃ្មុំដែលឆ្ងាយពីផ្ទះនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ អ្នកស្រី និយាយថា «ខ្ញុំសូមសំណូមពរ ឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងប្ដីខ្ញុំ ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ជួបជុំគ្រួសារឡើងវិញ»។ បើតាមអង្គការលីកាដូ យ៉ាងហោចណាស់មានសកម្មជននយោបាយ ដីធ្លី សហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមចំនួន១០៥នាក់ ត្រូវបាន​ចោទប្រកាន់និងកំពុងឃុំខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពសកម្មនិយម និងការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន៕

  

• សកម្មជនសង្គមកញ្ញាខែម ស្រីមុំ ត្រូវតុលាការសម្រេចយុំខ្លួនដោយចោទពីបទញុះញង់និងប្រមាថ

  សកម្មជនសង្គមកញ្ញា ហ៊ីម មុំ ហៅខែម ស្រីមុំ ត្រូវបានតុលាសម្រេចចេញដីកាបង្គាប់ឱ្យឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននៅមណ្ឌលអប់រំកែប្រែម២ ព្រៃសរ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ក្រោម​បទចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់ឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម និងប្រមាថ» ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហោះលើបណ្ដាញហ្វេសប៊ុករបស់កញ្ញា។នេះបើតាម អ្នកនាំពាក្យអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញលោក ប៉េង ម៉េងគ័ង។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កញ្ញា ហ៊ីម មុំ (ខែម ស្រីមុំ) ត្រូវបាន អាជ្ញាធរចាប់ខ្លួននៅបន្ទប់ជួលរបស់កញ្ញា បន្ទប់ជួលមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។  សកម្មជន កញ្ញា ហ៊ីម មុំ (ខែម ស្រីមុំ) តែងតែចែករំលែកវីដេអូ និងព័ត៌មានផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសង្គម តាមបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់កញ្ញា ដោយភាគច្រើនមានភ្ជាប់រូបភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងវីដេអូ និងក្នុងខ្លឹមសារវីដេអូទាំងនោះ។កញ្ញាជាសកម្មជនដែលឈឺឆ្អាលនឹងបញ្ហាសង្គមនិងនយោបាយ ហើយក៏ធ្លាប់ចូលរួមធ្វើដាក់ញត្តិទាមទារឱ្យសមាគមនអន្តរជាតិអន្តរាគមន៍ចំពោះករណីដែលទាហានថៃឈ្លានពាននិងទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទឹកដីកម្ពុជាទៀតផង។ ជុំវិញករណីនេះ មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់ នៃសមាគមសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក លោក យី សុខសាន្ត ប្រាប់ប្រជាកាសែតឱ្យដឹងថា តាមការបញ្ជាក់ពីសមត្ថកិច្ចកញ្ញាហែម ស្រីមុំ ពិតជាត្រូវបានបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នពិតមែន។ តែយ៉ាងណា លោកថាសម្រាប់បទចោទមិនត្រូវបានបញ្ជាក់ថាចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ និងប្រមាថ លើហេតុផលអ្វីឡើយ។ លោកសុខសាន្ត សង្កេតឃើញថា ការចាប់ខ្លួនសកម្មជននៅកម្ពុជាតែងតែធ្វើដោយស្ងៀមស្ងាត់ និងក្នុងទម្រង់បំភិតបំភ័យ ដែលលោកថាការណ៍នេះបង្ហាញឱ្យឃើញថាកម្ពុជាមិនទាន់ក្លាយជាប្រទេសគោរពសិទ្ធមនុស្សពេញលេញនៅឡើយ។ លោកថា៖ «យើងដែលចង់ឱ្យប្រទេសកម្ពុជាមាននីតិរដ្ឋ ជាប្រទេសដែលគោរពច្បាប់ តែអ្វីដែលយើងកត់សម្គាល់ រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាសមត្ថកិច្ចតុលាការគឺថា ហាក់ដូចជាលាក់លៀម ។ ចាប់មិនបានផ្ដល់អត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ថាតើមូលហេតុអី ហើយកន្លងមកយើងឃើញចាប់ទៅមិនឱ្យគ្រួសារដឹង បំភិតបំភៃ ជាហេតុផលមួយដែលអង្គការអាដហុកយល់ថានីតិរដ្ឋនៅមានកម្រិត»។ លោកបន្ថែមថា៖ «យើងស្នើសុំ និងទទូចថាមិនចាំបាច់លាក់បាំងទេ អ្នកណាក៏ដឹងដែរ មុននិងក្រោយអ្នកណាក៏គេដឹងដែរ។ ចង់ចាប់ខ្លួនគេត្រូវបង្ហាញមក ចោទពីបទអីបង្ហាញដីការ បង្ហាញអីមក។ បើសិនជាយើងចាប់មនុស្សហើយរកភស្តុតាងក្រោយអ្នកណាមិនខុសក៏មានកំហុសដែរពីព្រោះយើងយកមកដល់កន្លែងហើយហ្នឹង»។  លោកបន្តថា អង្គការអាដហុក នឹងបន្តតាមដានករណីចាប់ខ្លួនកញ្ញាហ៊ីម មុំ (ខែម ស្រីមុំ) និងពិចារណាផ្ដល់មេធាវីការពារក្ដីក្នុងក្រុមគ្រួសារត្រូវការជំនួយពីសមាគមរបស់លោក៕

  

• អាជ្ញាធរភ្នំពេញហៅមេសហជីព៥ស្ថាប័នទៅប្រជុំករណីរៀបចំទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ១ឧសភា

  អាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញកោះហៅប្រធានសហជីព និងសមាគមក្រៅរដ្ឋាភិបាលចំនួន ៥ស្ថាប័នឱ្យចូលប្រជុំនៅសាលាក្រុង ក្រោយមេដឹកនាំសហជីពទាំងនេះ រួមនិងអង្គការសមាគមសរុបជាង៣០ស្ថាប័ន បានជួបជុំគ្នាដាក់ញត្តិនៅតាមស្ថានទូត និងក្រសួងការងារ នៅថ្ងៃទិវាពលកម្មអន្តរជាតិលើកទី១៤០ កាលពីថ្ងៃទី០១ឧសភា។  ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា អ្នកស្រី យ៉ាង សោភ័ណ្ឌ ថ្លែងថា អាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញបានផ្ញើលិខិតអញ្ជើញគាត់ និងមេដឹកនាំសហជីព ប្រធានសមាគមក្រៅរដ្ឋាភិបាលសរុបចំនួន ៥ស្ថាប័ន ឱ្យចូលប្រជុំនៅថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ជុំវិញការរៀបចំទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ ១ឧសភា។ យ៉ាងណាក្ដី អ្នកស្រីថា ពួកគាត់បានស្នើសុំលើកពេលទៅខែមិថុនាខាងមុខ ដោយសារបច្ចុប្បន្នមមារញឹកការងារ។  ក្រៅពីគាត់ អ្នកស្រី សោភ័ណ្ឌ ប្រាប់ថាអ្នកដែលត្រូវអញ្ជើញឱ្យចូលប្រជុំផ្សេងទៀតរួមមាន អនុប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា លោក អាត់​ ធន់ ប្រធានសមាគមឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ លោក វន ពៅ ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្មករចំណីអាហារនិងសេវាកម្ម អ្នកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន និងប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិកម្មករ កញ្ញា ឈឹម សុីថរ។ អ្នកស្រីអះអាងថា មិនបានដឹងពីគោលបំណងនៃការកោះហៅប្រជុំនេះឡើយ គ្រាន់តែដឹងថាការប្រជុំនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការដើរដាក់ញត្តិ កាលពីខួបលើកទី១៤០នៃទិវាពលកម្មអន្តជាតិ១ឧសភា។  អ្នកស្រី៖«យើងអត់ដឹងថា គោលបំណងដែលគាត់ហៅយើងហ្នឹងក្នុងគោលបំណងបែបណា? យើងអត់ដឹងទេ។ ប៉ុន្តែបើយើងមើលតាមលិខិតរបស់ពួកគាត់ដែលបានផ្ញើមកកាន់ពួកយើង ដូចជាគាត់ហៅភាគីច្រើនមែនទែនរបស់រដ្ឋាភិបាលចូលរួម[...]អ្នកចូលរួមខាងគាត់ហ្នឹងមានរហូតដល់ជាង១០នាក់។ លើកលែងតែខាងពួកខ្ញុំទេ ដែលមាន៥នាក់»។  លិខិតអញ្ជើញចុះថ្ងៃទី១៣ឧសភា របស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញគ្រោងប្រជុំករណីក្រុមអង្គការសមាគម ជុំវិញការប្រមូលផ្តុំគ្នាដាក់ញត្តិកាលពីថ្ងៃទី១ ខែឧសភាកន្លងទៅ។ ប្រភពដដែលបង្ហាញថា សមាសភាពអ្នកចូលរួមប្រជុំដែលគ្រោងទុកមានចំនួន ២១នាក់។ ក្នុងនោះក្រុមសហជីពមានចំនួន៥នាក់ ហើយអាជ្ញាធរ និងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមានចំនួន១៦នាក់ ដែលមកពីក្រសួងការងារ ស្នងការនគរបាលក្រុង កងរាជអាវុធហត្ថ មន្ត្រីផ្នែកសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ រួមនិងមន្ត្រីផ្នែកផ្សេងៗទៀត។ ងាកមក អ្នកស្រី យ៉ាង សោភ័ណ្ឌ វិញបានអះអាងថា ពួកគាត់មិនមានក្តីបារម្ភនឹងការកោះហៅនេះឡើយ ដោយសំអាងថាពួកគាត់ធ្វើស្របតាមច្បាប់។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីលើកទឹកចិត្ត​ឱ្យអាជ្ញាធរលើកហេតុផល ឬកំហុសឆ្គងរបស់ពួកគាត់មកជជែកជាសាធារណៈ បើសិនជារកឃើញ។ អ្នកស្រីថា៖«ពួកខ្ញុំអត់មានក្តីបារម្ភអីទេ ឱ្យតែអាជ្ញាធរធ្វើការងារផ្អែកលើការយកច្បាប់ជាគោល[..]ដោយសារអ្វីដែលពួកខ្ញុំបានធ្វើនេះ គឺយើងធ្វើការងារដោយផ្អែកទៅលើវិជ្ជាជីវៈរបស់យើង ហើយយើងយល់ថាជាភាពត្រឹមត្រូវ»។ អនុប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា លោក អាត់​ ធន់ លើកឡើងថា ការកោះហៅនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុជាក់លាក់នៅឡើយ។ យ៉ាងណាលោកថា ការដើរដាក់ញត្តិរបស់ក្រុមសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលកាលពីថ្ងៃ១ឧសភា ជាការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលស្របនឹងច្បាប់។  លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«ជាលំហសេរីភាពដែលយើងអាចដាក់ញត្តិទៅអាជ្ញាធរដ្ឋ នៅពេលដែលយើងចង់រៀបចំអុីចឹង។ ប៉ុន្តែបើរឿងនៅពីក្រោយហ្នឹងថា គេអាចនឹងមិនសប្បាយចិត្តរឿងអីមួយ ហើ់យ[ហៅទៅ]ដើម្បីស្តីបន្ទោស ឬថាយ៉ាងម៉េចគឺយើងមិនដឹងទេ»។ ប្រជាកាសែតមិនអាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺពីអ្នកនាំពាក្យសាលារាជធានីភ្នំពេញ អ្នកស្រី ដោ សម្ផស្ស និងអភិបាលរងរាជធានីភ្នំពេញ លោក សុខ ពេញវុធ ជុំវិញគោលបំណងនៃកិច្ចប្រជុំបាននៅឡើយ។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរមិនគួរលើកបញ្ហានោះមកជជែកទៀតឡើយ ព្រោះទិវាពលកម្មអន្តរ​ជាតិបានកន្លងទៅច្រើនថ្ងៃ ដោយកាលនោះអាជ្ញាធរ និងតំណាងសង្គមសុីវិល ក៏បានចរចាគ្នាចប់ដែរ។  ម្យ៉ាងទៀតលោកថា ក្រុមអង្គការសង្គមសុីវិលក៏មិនបានបង្កបទល្មើសណាមួយដែលប៉ះពាល់ដល់សង្គមដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេគ្រាន់តែទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារសមរម្យឱ្យកម្មករ ដូចដែលប្រទេសផ្សេងៗប្រារព្ធនៅថ្ងៃទិវាពលកម្មអន្តរជាតិដែរ។ លោកថ្លែងថា៖«វាមិនមែនជាបទល្មើសដែរ ពីព្រោះគាត់បានដើរដាក់ញត្តិដោយសន្តិវិធី​ ហើយ​ចំនឹងថ្ងៃ១ឧសភាហ្នឹងតែម្តង។ វាមិនមានបង្កជាបទល្មើសឱ្យកើតឡើងទេ។ វាជាការដាក់ញត្តិ ដើម្បីទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារល្អប្រសើរតែប៉ុណ្ណោះ»។ ទិវាពលកម្មអន្តរជាតិលើកទី១៤០ កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ថ្មីៗនេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល បានជ្រើសយកការដើរដាក់ញត្តិនៅស្ថានទូតធំៗចំនួន៤ប្រចាំនៅកម្ពុជា រួមនិងក្រសួងការងារ និងក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាផង ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិកម្មករនិយោជិតនៅកន្លែងធ្វើការ។ កាលនៅមានការចូលរួមពី អង្គការសង្គមសុីវិល សហជីព រួមនិងកម្មករសរុបប្រមាណ២០០នាក់ដែលមកពីជាង៣០ស្ថាប័នផ្សេងគ្នា។ ការប្រារព្ធទិវានេះហាក់មិនរលូនឡើយ ដោយសារតែមានការរារាំងពីអាជ្ញាធរ៕

  

• មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សនិងបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលបារម្ភពីលំហរសេរីភាពបញ្ជេញមតិបន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនកញ្ញា ខែម ស្រីមុំ 

  មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស និងមេដឹកនាំបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានសម្ដែងក្តីបារម្ភជាថ្មីពីលំហរសេរីភាពបញ្ជេញមតិបន្ទាប់ពីមានការចាប់ខ្លួនសកម្មជនសង្គមកញ្ញា ខែម ស្រីមុំ។ ពួកគេអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរនិងតុលាការអនុវត្តច្បាប់ដោយតម្លាភាពនិងបើកលំហសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ។ បើតាមគណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Khem Sreymom (ខែម ស្រីមុំ) ដែលមានអ្នកតាមដានជាង ១ម៉ឺន៧ពាន់នាក់ កញ្ញា ខែម ស្រីមុំ តែងតែចែករំលែកវីដេអូ និងព័ត៌មានផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសង្គម ដោយភាគច្រើនមានភ្ជាប់រូបភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងវីដេអូ រីឯខ្លឹមសារវីដេអូទាំងនោះ។កញ្ញាជាសកម្មជនដែលឈឺឆ្អាលនឹងបញ្ហាសង្គមនិងនយោបាយ។កញ្ញាធ្លាប់ចូលរួមធ្វើដាក់ញត្តិទាមទារឱ្យអន្តរជាតិអន្តរាគមន៍ចំពោះករណីដែលទាហានថៃឈ្លានពាននិងទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទឹកដីកម្ពុជាទៀតផង។ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាតបានថ្លែងថា អង្គការរបស់លោកទទួលបានព័ត៌មានថា សមត្ថកិច្ចបានបញ្ជូនកញ្ញា ខែម ស្រីមុំ ទៅកាន់តុលាការ អយ្យការអមសាលាដំបូងដើម្បីពិនិត្យសំណុំរឿង ភស្តុតាង និងសាកសួរខែម ស្រីមុំ បន្ថែម ។ លោកបន្តថា៖ «បើយើងមើលទៅ នេះក៏ជារឿងមួយដែលរងការរឹតត្បិតទៅលើសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋជាពិសេស កញ្ញា ខេម ស្រីមុំនេះគឺជាយុវជនសកម្មមួយនៅក្នុងការទាមទារ មានន័យថាតែងតែទាមទារនូវភាព យុត្តិធម៌ឬក៏ការរិះគន់ទៅលើបញ្ហាអយុត្តិធម៌បញ្ហាសង្គមបញ្ហាព្រំដែន និងបញ្ហាដីធ្លី បញ្ហាបរិស្ថានបញ្ហាធនធានធម្មជាតិជាដើម ហើយនឹងបញ្ហាសង្គម ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងបណ្ដាញសង្គមរបស់គាត់»។ លោក សំ អាត ថាប្រសិនបើមានការចោទប្រកាន់ និងឃុំខ្លួនបន្តទៀត នោះអាចធ្វើឱ្យយុវជនផ្សេងទៀតមានការព្រួយបារម្ភ ឬភ័យខ្លាចក្នុងការចូលរួមបញ្ចេញមតិលើបញ្ហាសង្គម។ លោកបន្តថា៖ «យើងជាអង្គការសន្ធិមនុស្សនៅក្នុងស្រុកសូមឲ្យអាជ្ញាធរក៏ដូចជាតុលាការលោក ពិចារណាឲ្យបានដិតដល់ទាក់ទងអ្វីជាសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញក្នុងការបញ្ចេញមតិ។ អ្វីជាបទល្មើសដើម្បី ចៀសវាងការចោទប្រកាន់ការឃុំខ្លួនបន្តឲ្យមានការរិះគន់ទៅលើបញ្ហារួមតូចនៃសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ដូចពេលកន្លងមក»។ តាមការឲ្យដឹងពីមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស ក៏បានកត់សម្គាល់ដែរថា ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ មានមនុស្សជាង ១០០នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហោះ ឬចែករំលែកព័ត៌មានតាមបណ្ដាញសង្គម ដែលនាំឱ្យមានការរិះគន់ជាបន្តបន្ទាប់អំពីស្ថានភាពសេរីភាពបញ្ចេញមតិនៅកម្ពុជា។ ប្រជាកាសែតមិនទាន់អាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញលោក ប៉េង ម៉េងគ័ង និង អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញលោក សំ វិច្ឆកា បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមល្ងាចថ្ងៃទី១៨ខែឧសភា២០២៦។ ជុំវិញរឿងនេះប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា រដ្ឋាភិបាលគួរតែបង្ហាញតម្លាភាព និងបើកលំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិឱ្យស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលធានាសិទ្ធិពលរដ្ឋក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស។  លោកក៏បានលើកឡើងថា ការចោទប្រកាន់អ្នកបញ្ចេញមតិជាបន្តបន្ទាប់ អាចធ្វើឱ្យលំហប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សកាន់តែរួមតូច ខណៈយុវជន និងអ្នកចង់ចូលរួមកិច្ចការសង្គម អាចរងការបំភិតបំភ័យ។លោកបន្តថា៖«សិទ្ធិសេរីភាពការរស់នៅដោយគ្មានការគំរាមកំហែងបំភិតបំភ័យហើយឲ្យជាចំណែកការរួមចំណែកនៃអង្គការសង្គមស៊ីវិលក៏ដូចជាបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលគឺត្រូវបានធានាការពារដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញអ៊ីចឹងហើយ»។ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា បានអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរ និងតុលាការ អនុវត្តច្បាប់ដោយឯករាជ្យ និងតម្លាភាព ដោយមិនគួរឱ្យមានឥទ្ធិពលនយោបាយលើប្រព័ន្ធតុលាការ។ លោកថ្លែងប្រាប់ថា៖ «ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាអំណាចតុលាការតាមរយៈព្រះរាជអាជ្ញាតាមរយៈប៉ូលិសយុត្តិធម៌អីត្រូវតែធ្វើអ្វីជាតម្លាភាព។ កុំឲ្យឥទ្ធិពលនយោបាយគ្របដណ្ដប់ឬអ្នកដឹកនាំណាមួយមកលោកនៅក្នុង ការច្បាប់នីតិរដ្ឋដែលអំណាចត្រូវចែកឲ្យដាច់ពីគ្នារវាងអំណាចនីតិបញ្ញត្តិនីតិប្រតិបត្តិនីតិតុលាការ»។ សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនកញ្ញា ខែម ស្រីមុំ នៅបន្ទប់ជួលមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ រហូតមកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានការបញ្ជាក់ផ្លូវការពីអាជ្ញាធរ អំពីមូលហេតុ ឬបទចោទប្រកាន់ទៅលើសកម្មជនរូបនេះនៅឡើយទេ៕