ក្រសួងធនធានទឹកណែនាំឱ្យពលរដ្ឋសន្សំសំចៃទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងរដូវប្រាំង
ក្រសួងធនធានទឹកណែនាំឱ្យពលរដ្ឋសន្សំសំចៃទឹកឱ្យបានច្រើននៅពាក់កណ្តាល និងចុងរដូវវស្សាឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីត្រៀមបង្ការការខ្វះខាតទឹកនៅរដូវប្រាំង។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងចុះនៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ យោងទៅលើការព្យាករស្តីពីស្ថានភាពវិវត្តន៍នៃសីតុណ្ហភាពនៅលើផ្ទៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច មហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងតំបន់អេក្វាទ័រ បង្ហាញថា បាតុភូត អែលនីញ៉ូ (El Niño) បានបន្តកើនដល់កម្រិត ១០០% ក្នុងខែកក្កដា និងកើនដល់កម្រិតអតិបរមាក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានបាតុភូត អាយ អូ ឌី (IOD) ស្ថិតនៅអព្យាក្រឹត (IOD-Neutral) ដែលស្ថានភាពបែបនេះនឹងធ្វើឱ្យចាប់ពីពាក់កណ្តាលរដូវវស្សា ដល់ចុងរដូវស្សាឆ្នាំ២០២៦ មានសីតុណ្ហភាពមធ្យមអប្បបរមា ២៦°C និងអតិបរមា ៣៧°C ខ្ពស់ជាងសីតុណ្ហភាពមធ្យមភាគច្រើនឆ្នាំ និងខ្ពស់ជាងឆ្នាំ២០២៥។ ចំណែកឯ បរិមាណទឹកភ្លៀងប្រហាក់ប្រហែលនឹងមធ្យមភាគច្រើនឆ្នាំ ជាមួយនឹងរបាយទឹកភ្លៀងធ្លាក់រាយប៉ាយបានល្អដូចឆ្នាំ២០២៥។ ក្រសួងរំលឹកថា ពាក់កណ្តាលរដូវវស្សាចាប់ផ្ដើមពីខែកក្កដា ដល់ខែសីហា ហើយកូនរដូវប្រាំងនឹងចាប់ផ្តើមនៅក្នុងសប្តាហ៍ទី១ នៃខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ និងលឿនជាងឆ្នាំ២០២៥ ដែលអាចមានរយៈពេលពីរសប្តាហ៍។ យោងតាមក្រសួងដដែល បាតុភូតផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់អាចកើតឡើងច្រើន ប៉ុន្តែនៅចុងរដូវវស្សាបរិមាណទឹកភ្លៀងថយចុះ ហើយរដូវវស្សាអាចបញ្ចប់នៅក្នុងសប្តាហ៍ទី២ នៃខែតុលា ដែលលឿនជាងធម្មតា និងឆ្នាំ២០២៥។ ក្រសួងពន្យល់ថា ចុងរដូវវស្សាសីតុណ្ហភាពមធ្យមអប្បបរមា និងអតិបរមា ទាបជាងមធ្យមភាគច្រើនឆ្នាំហើយបរិមាណទឹកភ្លៀងនៅខែកញ្ញា ដល់ខែតុលា មានកម្រិតទាបជាងឬប្រហាក់ប្រហែលនឹងមធ្យមភាគច្រើនឆ្នាំ និងបរិមាណទឹកភ្លៀងពីច្រើនទៅមធ្យម។ កសិកររស់នៅស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង លោក វង្ស ប៉ោយយ៉ង់ និយាយថា ទោះបីជាមានការណែនាំពីក្រសួងពាក់ព័ន្ធលើការថែរក្សាទឹក ក៏ពួកគាត់ដែលជាប្រជាកសិករមិនដឹងពីរបៀបធ្វើបែបណាដើម្បីថែរក្សាទឹកទុកដែរ។ លោកចង់ឱ្យបណ្ដាក្រសួងពាក់ព័ន្ធចុះណែនាំដល់ប្រជាកសិករនៅមូលដ្ឋាន ឱ្យបានដឹងពីរបៀបក្នុងការថែរក្សាទឹក និងធ្វើយ៉ាងណាកុំឱ្យមានបញ្ហាខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់ក្នុងការបង្កបង្កើនផលធ្វើស្រែចម្ការ។ កន្លងមក លោកថាពុំមានក្រសួង ឬស្ថាប័នណាមួយចុះទៅផ្សព្វផ្សាយ និងណែនាំដល់ពួកគាត់នោះទេ ដែលធ្វើឱ្យការធ្វើស្រែចម្ការផ្សេងៗជួបបញ្ហាជាច្រើន ហើយអាស្រ័យផលទៅតាមការនឹកឃើញដោយគ្មានការយល់ដឹងពីលក្ខណៈបច្ចេកទេស។ ប្រភពរូបនេះបន្តថា៖ «ពេលយើងធ្វើស្រែចម្ការយើងយកលុយគេមកធ្វើ ពេលអត់ទឹក អត់ភក់ចឹង មានតែងាប់អស់ មានលុយពីណា ហើយជំពាក់គេ លក់ដីលក់ចម្ការហ្នឹងឯង»។ ប្រជាកាសែតមិនទាន់អាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងធនធាន និងឧតុនិយមលោក អឿង ចន្ថាដើម្បីសុំការឆ្លើយតបជុំវិញការបារម្ភពីបញ្ហាខ្វះខាតទឹកនេះបានទេនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា។ ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធកសិករកម្ពុជា (CCFC) លោក ថេង សាវឿន បានលើកឡើងថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាសកល នឹងធ្វើឱ្យមានការឡើងកម្ដៅប៉ះពាល់ដល់ការធ្វើស្រែចម្ការរបស់ប្រជាកសិករ ដែលតម្រូវឱ្យពួកគាត់ត្រូវតែថែរក្សាទឹកទុកសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងការធ្វើកសិកម្ម។ លោកយល់ថា ប្រជាកសិករទាំងអស់ត្រូវតែយល់ដឹងលើបញ្ហាទាំងអស់នេះបើមិនដូច្នេះទេ ពួកគាត់អាចនឹងរងការខាតបង់ និងពិបាកក្នុងបង្កបង្កើនផលដំណាំ។ ឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ ក្រសួងគួរតែចុះណែនាំដល់ប្រជាកសិករនៅមូលដ្ឋានឱ្យបានញឹកញាប់ និងផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងទាក់ទងនឹងការធ្វើកសិកម្មតាមបណ្ដាញសង្គមផងដែរ។ លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់សា្ថប័នពាក់ព័ន្ធជាពិសេសក្រសួងធនធានទឹក និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ត្រូវរៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹក និងប្រព័ន្ធស្តុកទឹកចែកចាយ ដើម្បីត្រៀមលក្ខណៈក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទឹកដល់បងប្អូនកសិករ»។ គួររម្លឹកថា កាលពីឆ្នាំ២០២៥ កសិករនៅតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួនដូចជាពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង តាកែវ និងកំពង់ឆ្នាំងជាដើម បានជួបប្រទះនូវការខ្វះខាតទឹកសម្រាប់បង្កបង្កើនផលស្រូវរដូវប្រាំង។ អាជ្ញាធរនៅពេលនោះ បានឆ្លើយតបដោយណែនាំឱ្យកសិករផ្អាកធ្វើស្រែប្រាំងជាលើកទី២ ដោយសារអាចប្រឈមនឹងការខ្វះប្រភពទឹក។ ទោះជាយ៉ាងណា ការអំពាវនាវរបស់អាជ្ញាធរនៅពេលនោះ ហាក់មិនបានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋសប្បាយចិត្តនោះឡើយ ដោយសារពួកគាត់ត្រូវបង្កបង្កើនផលដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។ ចំណែកអ្នកជំនាញទទូចឱ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធរកវិធីសាស្រ្តស្តុក ឬរក្សាទឹកទុកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ និងស្រោចស្រពដីស្រែនៅក្នុងរដូវប្រាំង៕
១៧ មិថុនា ២០២៦
កម្ពុជាជំរុញជាថ្មីឱ្យថៃចូលប្រជុំ JBC និងបញ្ជូនក្រុមវាស់វែងពិភាក្សាការងារលើដីជាក់ស្ដែង
កម្ពុជាជំរុញជាថ្មីឱ្យថៃចូលរួមកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មការ JBC និងបញ្ជូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះ (JSTs) បន្តចុះអនុវត្តការងារនៅលើដីជាក់ស្តែងឱ្យបានឆាប់បំផុត បន្ទាប់ពីថៃយកលេសលើកពេលជាបន្តបន្ទាប់។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនចុះថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យដឹងថា ថៃតែងពន្យារពេលក្រោមហេតុផលបំពេញនីតិវិធីផ្ទៃក្នុង រង់ចាំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ រង់ចាំការតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី រង់ចាំការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មី និងរង់ចាំការអនុម័តដោយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃលើការតែងតាំងប្រធាន និងសមាសភាពថ្មីនៃគណៈកម្មការ JBC ភាគីថៃជាដើម។ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែលបញ្ជាក់ថា ទោះបីជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃថ្មីត្រូវបានតែងតាំង ហើយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃថ្មី ត្រូវបានបង្កើតឡើង និងបានដំណើរការកិច្ចប្រជុំជាច្រើនលើកមកហើយក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលថៃនៅតែអូសបន្លាយ ពុំទាន់តែងតាំងប្រធាន និងសមាសភាពថ្មីនៃគណៈកម្មការ JBC របស់ខ្លួនជាផ្លូវការនៅឡើយ។ នៅក្នុងកំណត់ទូតផ្ញើទៅកាន់ភាគីថៃជាថ្មីនេះ កម្ពុជាចាត់ទុក ការអូសបន្លាយពេលវេលានៃការតែងតាំងប្រធាន និងសមាសភាព JBC ថ្មី រួមទាំងការមិនចាត់បញ្ជូនក្រុមវាស់វែងចម្រុះ (JSTs) ដើម្បីបន្តចុះអនុវត្តការងារនៅលើដីជាក់ស្តែង គឺផ្ទុយនឹងខ្លឹមសារនៃកំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មការ JBC កម្ពុជា-ថៃ ចុះថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងស្មារតីនៃសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ របស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ យោងតាមលទ្ធផលកិច្ចប្រជុំកន្លងមក ភាគីទាំងពីរត្រូវបន្តចុះវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាលើដីជាក់ស្តែងឱ្យបានឆាប់បំផុត ព្រមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគាត់វិញដោយគ្មានការរារាំង សុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ផ្ទុយទៅវិញ ភាគីថៃនៅតែបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា និងធ្វើសកម្មភាពដោយខុសច្បាប់ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតស្ថានភាពថ្មីលើដីជាក់ស្តែង (fait accompli) បើទោះបីជាភាគីកម្ពុជាបានតវ៉ាជាច្រើនលើកតាមផ្លូវការទូតយ៉ាងណាក៏ដោយ។ រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនរំលឹកថា ផ្អែកតាមនីតិវិធី និងបែបបទការងារ ដែលបានឯកភាពគ្នានាពេលកន្លងមក និងស្របតាមខ្លឹមសារនៃកំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មការ JBC កម្ពុជា-ថៃ ចុះថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ភាគីថៃគប្បីចាត់បញ្ជូនក្រុមការងារវាស់វែងចម្រុះ (IST)ចុះលើដីជាក់ស្តែង ដើម្បីបន្តការងារវាស់វែង និងបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន។ កម្ពុជាតាមរយៈគណៈកម្មការ JBC មិនទទួលស្គាល់ជាដាច់ខាតនូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំង ទាំងពេលកន្លងមក ទាំងពេលបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។ គួរបញ្ជាក់ថា យោធាថៃបានវាយប្រហារឈ្លានពានមកលើប្រទេសកម្ពុជាចំនួនពីរលើកគឺនៅក្នុងខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ បើទោះជាប្រទេសទាំងពីរបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងលើបទឈប់បាញ់តាំងពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ភាគីថៃនៅតែគគ្លើនបន្តឈ្លានពានចូលក្នុងទឹកដីប្រទេសកម្ពុជានៅតាមបណ្តោយខេត្តព្រំដែន តាមរយៈការរាយលួសបន្លា ដាក់ទូរកុងតឺន័រ កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងតំឡើងទង់ជាតិថៃនៅលើទឹកដីកម្ពុជាដោយអះអាងថាទឹកដីទាំងនោះជាទឹកដីរបស់ពួកគេ បើទោះជាកម្ពុជាបានចេញមុខតវ៉ាប្រឆាំងជាហូរហែក៏ដោយ៕
១៦ មិថុនា ២០២៦
កម្ពុជាចាប់ផ្តើមលើកលែងទិដ្ឋាការ៤ខែដល់ជនជាតិចិនចូលកម្ពុជា
កម្ពុជាលើកលែងទិដ្ឋាការដល់ប្រជាជនចិនដែលធ្វើដំណើរចេញចូលប្រទេសកម្ពុជា ដោយអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍លោក ហួត ហាក់ លើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ក្រសួង នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ឱ្យដឹងថា ភ្ញៀវទេសចរចិនដែលមកទស្សនាកម្ពុជា នឹងទទួលបាននូវបទពិសោធនៃបដិសណ្ឋារកិច្ចដ៏កក់ក្តៅ និងពីបេះដូងចាប់ពីវិនាទីដំបូងនៃការអញ្ជើញដល់កម្ពុជា។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រជាជនចិនដែលកាន់លិខិតឆ្លងដែនសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត្យចិន (People's Republic of China) អាចចូលមកកម្ពុជាដោយមិនចាំបាច់ស្នើសុំទិដ្ឋាការ ក្នុងអំឡុងពេលសាកល្បងចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ និងអាចស្នាក់នៅរយៈពេល ១៤ថ្ងៃ ព្រមទាំងអាចចូលចេញបានច្រើនដង។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍អ្នកស្រី ហ៊ុន ដានី បានលើកឡើងថា ការលើកលែងទិដ្ឋាការដល់ប្រជាជនចិន នឹងជួយពង្រឹងចំណងការទូតរវាងកម្ពុជា-ចិន ឱ្យកាន់តែរឹងមាំ និងពង្រីកចំណងសាមគ្គីភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកាន់តែស៊ីជម្រៅ ជាពិសេសជួយដល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាផងដែរ។ អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ការអនុវត្តគោលនយោបាយសាកល្បងនេះនឹងទទួលបានលទ្ធផលជាផ្លែផ្កាពីព្រោះយោងទៅលើទិន្នន័យទេសចរណ៍ក្នុងរយៈពេល៥ខែដើមឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺភ្ញៀវទេសចរចិនកំពុងតែឋិតនៅលំដាប់ទី១រួចហើយ»។ ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជា (CATA) អ្នកស្រី ឆាយ ស៊ីវលីន និយាយថា ការលើកលែងទិដ្ឋាការដល់ប្រជាជនចិនជារឿងល្អ ដែលនេះជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ តាមរយៈការសម្របសម្រួល និងកាត់បន្ថយការធ្វើឯកសារ រួមទាំងការចំណាយរបស់ភ្ញៀវ។ អ្នកស្រីបន្តថា៖ «ទីផ្សារចិនគឺធំហើយប្រទេសណាក៏ចង់បានទីផ្សារចិនដែរ ទន្ទឹមនឹងនេះ យើងក៏ត្រូវគិតអំពីអ្នកដែលមានចេតនាមិនល្អដែលឆ្លៀតចូលតាមរយៈភ្ញៀវទេសចរនេះដែរ យើងត្រូវពង្រឹងសន្តិសុខឱ្យខ្លាំង យើងគ្រាន់បើកចំហមាត់ច្រក តែចូលមកក្នុងត្រូវតែពង្រឹងឱ្យត្រូវគោលដៅ»។ ក្នុងពេលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាប់ផ្តើមអនុវត្តការលើកលែងទិដ្ឋាការដល់ជនជាតិចិនចូលមកកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលក៏កំពុងមមាញឹកក្នុងការបោសសំអាតទីតាំងឆបោកតាមអនឡាញ និងចាប់ខ្លួនជនបរទេសដែលពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកនេះដែលភាគច្រើនគឺជាជនជាតិចិន។ ការលើកលែងទិដ្ឋាការដល់ជនជាតិចិននេះ ក៏បង្កការបារម្ភថា ជាការបើកឱកាសឱ្យជនជាតិចិនចូលកម្ពុជាកាន់តែច្រើនជាថ្មីទៀត ដែលអាចបង្កបញ្ហាអសន្តិសុខដល់សង្គមកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ យល់ថា ការលើកលែងទិដ្ឋាការតែមួយមុខមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នោះទេ ដោយកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងបញ្ហាផ្សេងទៀត ជាពិសេសបញ្ហាសន្តិសុខ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ក្នុងសង្គម។ លោកក៏ព្រួយបារម្ភដែរថា ការអនុវត្តនេះអាចបើកឱកាសឱ្យជនជាតិចិនដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការឆបោកតាមអនឡាញបន្លំចូលមកកម្ពុជាបន្តទៀត បើសិនជាសមត្ថកិច្ចអនុវត្តច្បាប់មិនមានភាពច្បាស់លាស់។ ប្រភពដដែលសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «បើសិនជាយើងច្បាស់លាស់ គឺមិនសំខាន់លើចំណាត់ការនោះទេ ពីព្រោះអ្នកទាំងអស់ហ្នឹងចូលមកសុទ្ធតែមានលិខិតឆ្លងដែន ហើយយើងគួរតែអនុវត្តវិធានការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងឱ្យច្បាស់លាស់ទៅ ជនជាតិកម្ពុជាខ្លួនឯងក៏ដោយ ជនជាតិបរទេសផ្សេងទៀតក៏ដោយ បើអនុវត្តខុសច្បាប់ត្រូវមានទោសទណ្ឌទៅតាមច្បាប់កុំឱ្យមានគប់គិតគ្នា ឬត្រីងៀតឆ្លៀតពង»។ យោងតាមស្ថិតិទេសចរណ៍ ឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាបានទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិប្រមាណ ៥,៦លាននាក់ ដែលក្នុងនោះមានភ្ញៀវទេសចរចិនជាង ១,២លាននាក់ កើនឡើងប្រមាណ ៤២ភាគរយ។ ចំណែកឯ ក្នុងរយៈពេលប្រាំខែដំបូងនៃឆ្នាំ២០២៦ ភ្ញៀវទេសចរចិនបានឈរនៅលំដាប់ទី១ ក្នុងចំណោមភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិដែលធ្វើដំណើរមកកម្ពុជា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសក្តានុពលខ្ពស់នៃទីផ្សារទេសចរចិនសម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជា៕
ក្រុមនិសិ្សតផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបង្កើតកម្មវិធីផតខាស ដើម្បីរំលឹកការចងចាំនៅសម័យខ្មែរក្រហម
ក្រុមនិសិ្សតផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ (DMC) នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បង្កើតកម្មវិធីផតខាស (Podcast) អប់រំមួយដែលមានឈ្មោះថា«ក្រហមផតខាស» ដើម្បីទាក់ទាញយុវជនជំនាន់ក្រោយ ឱ្យឈ្វេងយល់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ កេរដំណែល និងឥទ្ធិពលដែលនៅតែបន្តមានពីសម័យខ្មែរក្រហម។ កម្មវិធីនេះ បានដាក់បង្ហាញជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅមជ្ឈមណ្ឌលធនធាននៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា(អ.វ.ត.ក) ដោយមានការចូលរួមពីលោកគ្រូ អ្នកគ្រូ សិស្សានុសិស្ស យុវជន និងអ្នកសារព័ត៌មានតាមស្ថាប័នមួយចំនួនផងដែរ។ ក្រហមផតខាស ត្រូវបានផលិតដោយនិស្សិតឆ្នាំទី៣ (ជំនាន់ទី២៣) នៃដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសាគនាគមន៍(DMC)។ គម្រោងនេះ បានលើកឡើងអំពី «កេរដំណែល» នៃរបបខ្មែរក្រហម ដែលសំដៅទៅលើផលប៉ះពាល់ដែលនៅតែបន្តមានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ និងសារៈសំខាន់នៃការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសម័យកាលនោះ។ ផតខាស នេះមិនមានគោលបំណងអបអរសាទរ លើកតម្កើង ឬគាំទ្ររបប មនោគមវិជ្ជា ឬមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមឡើយ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់កម្មវិធីក្រហមផតខាស។ និស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ កញ្ញា ហែម ចាន់ធីតា គឺជាអ្នកសរសេរអត្ថបទនៅក្នុង Episode ទី៤ នៃកម្មវិធីក្រហមផតខាស ដែលមានចំណងជើងថា Kampong Chnang Air field។ កញ្ញារៀបរាប់ថា ផតខាសនីមួយៗធ្វើលក្ខណៈជាក្រុម ដោយមានសមាជិក៥នាក់។ ចំណែកឯប្រធានបទទី៤ខាងលើ ចង់បង្ហាញពីទាហានបដិវត្តន៍កម្ពុជាម្នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់វាលយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង ដោយភាគនេះនឹងនាំយើងទៅឈ្វេងយល់អំពីកន្លែងធ្វើការដ៏សាហាវបំផុតមួយក្រោមរបបខ្មែរក្រហម ដែលធ្លាប់បង្ខំមនុស្សឱ្យធ្វើការងារ ភាពអត់ឃ្លាន និងការសម្លាប់ដោយសម្ងាត់ ។ យុវតីដដែលបានបន្ថែមថា ការផលិតផតខាតនេះប្រើរយៈពេលជិត៤ខែដោយចាប់ផ្ដើមពីការជ្រើសរើសប្រធានបទ ការស្រាវជ្រាវ និងដំណាក់កាលសរសេរខ្លឹមសារ រហូតដល់ការកែសម្រួលចុងក្រោយមុននឹងចាប់ផ្ដើមធ្វើការបញ្ចូលសម្លេង និងកែសម្រួលលើសម្លេង។ ដោយឡែក តាមរយៈការស្រាវជ្រាវរបស់ក្រុមនីមួយៗ គឺមានការចូលរួមសហការពីមជ្ឈមណ្ឌលធនធាននៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា(អ.វ.ត.ក) ក្នុងការផ្ដល់នូវឯកសារផ្សេងៗផ្អែកតាមប្រធានបទ និងតម្រូវការរបស់និស្សិត។ និស្សិតរូបនេះសង្កត់ធ្ងន់ថា ៖ «ផលលំបាកសម្រាប់ខ្ញុំផ្ទាល់ក្នុងនាមជាអ្នកសរសេរ គឺធ្វើយ៉ាងណាបំប្លែងឯកសារបណ្ណសារ និងសក្ខីកម្មរាប់រយទំព័រ ឱ្យទៅជាខ្លឹមសារសម្រាប់ផតខាសដែលមានរយៈពេលតិចជាង ២០ នាទី។ ការងារនេះត្រូវការពេលវេលាច្រើន និងជាបញ្ហាប្រឈមមួយយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារក្រហមផតខាស ផ្តោតលើការយល់ដឹងរបស់យុវជនជំនាន់ថ្មីអំពីរបបខ្មែរក្រហម ខ្ញុំត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការរក្សាភាពត្រឹមត្រូវនៃព័ត៌មាន និងការពិតនៅក្នុងការសរសេរ»។ផតខាសខាងលើមានចំនួន ១២ភាគ ត្រូវបានរៀបចំជាបទយកការណ៍សម្លេងបែបឯកសារ ដែលជួយឱ្យយុវជនកម្ពុជាអាចឈ្វេងយល់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យខ្មែរក្រហម តាមរយៈការស្រាវជ្រាវឯកសារបណ្ណសារ និងរឿងរ៉ាវជីវិតពិតរបស់អ្នកដែលបានឆ្លងកាត់នាសម័យនោះ ដើម្បីជាការគោរពដល់ភាពអត់ធ្មត់ និងភាពរឹងមាំរបស់ជនរងគ្រោះ រួមទាំងបន្តរក្សាការចងចាំនេះទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ ផតខាសដដែលនេះ ក៏មានគោលបំណងធ្វើឱ្យបទពិសោធន៍ឆ្លងកាត់ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញ ក្លាយជាអ្វីដែលងាយយល់ និងទាញចំណាប់អារម្មណ៍សម្រាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ដោយលើកទឹកចិត្តឱ្យពួកគេស្តាប់ ឈ្វេងយល់ និងភ្ជាប់អតីតកាលទៅនឹងការពិភាក្សាបច្ចុប្បន្នអំពីយុត្តិធម៌ និងការចងចាំ។ ស្រដៀងគ្នាដែរ និស្សិតឆ្នាំទី៣នៃដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ កញ្ញា ភក្តិ សោភា រំពឹងថា ការបង្កើតកម្មវិធីផតខាសនេះឡើង នឹងទាញចំណាប់អារម្មណ៍យុវជនជំនាន់ក្រោយឱ្យឈ្វេងយល់ពីសម័យខ្មែរក្រហម ជាពិសេសអ្នកដែលស្រឡាញ់ផ្នែកប្រវត្តិសាស្រ្ត និងអ្នកសិក្សាផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្ទាល់។ កញ្ញាបានចែករំលែកថា៖ «ការធ្វើផតខាសនេះឡើង គឺបានរៀនសូត្រច្រើន ជាពិសេសលើការធ្វើការងារជាក្រុម ព្រោះតម្រូវឱ្យយើងចេះជួយគ្នា និងចុះសម្រុងគ្នា ប៉ុន្តែបើនិយាយពីចំណេះដឹងផ្សេងៗដែលធ្វើមកចេញជាលទ្ធផលហ្នឹង គឺជារឿងល្អមែនទែនសម្រាប់និស្សិតដែលរៀននៅDMC ដោយសារតែការងារដែលយើងបានធ្វើទាំងអម្បាលម៉ាន សុទ្ធតែអាចចេញផ្សាយបាន ដោយមានរបៀបធ្វើត្រឹមត្រូវ ហើយការងារទាំងហ្នឹងធ្វើឱ្យយើងអភិវឌ្ឍទៅមុខទៀតកាន់តែល្អ»។ សូមជម្រាបជូនថា ក្រោយពីដាក់បង្ហាញផតខាសទាំង១២ ជាលើកដំបូងនៅមជ្ឈមណ្ឌលធនធាននៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា(អ.វ.ត.ក) ស្នាដៃទាំងអស់ក៏នឹងត្រូវផ្សាយតាមបណ្ដាញសង្គមជាភាសាអង់គ្លេសតាមរយៈកម្មវិធី Spotify, Apple Podcast និង YouTube នៅសប្ដាហ៍បន្ទាប់ដោយក្នុងមួយសប្ដាហ៍ចេញផ្សាយចំនួន២ភាគ៕
អាមេរិកបញ្ជូនវត្ថុបុរាណចំនួន២ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរខុសច្បាប់មកកម្ពុជាវិញ
អាមេរិកបញ្ជូនវត្ថុបុរាណចំនួនពីរមកឱ្យកម្ពុជាវិញ ក្រោយពីស៊ើបអង្កេតរកឃើញថាវត្ថុបុរាណទាំងពីរនេះជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរវត្ថុបុរាណដោយខុសច្បាប់។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជានៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ការសម្រេចនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញាសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំសង្កាត់ម៉ានហាតានទី បានរឹបអូសវត្ថុបុរាណកម្ពុជាពីសារមន្ទីរសិល្បៈមេត្រូប៉ូលីតាន និងបានរៀបចំពិធីប្រគល់-ទទួលជាផ្លូវការនូវវត្ថុបុរាណទាំងពីរនេះ នៅការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញាប្រចាំសង្កាត់ម៉ាន់ហាតាន ទីក្រុងញូវយ៉ក នៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ វត្ថុបុរាណទាំងពីរខាងលើមាន ផ្តែរធ្វើពីថ្មភក់ មានចម្លាក់រូបរាហូ (ព្រះកាល) សម័យមុនអង្គរ ចន្លោះសតវត្ស ទី៧ ឬទី៨ គ.ស. និងបដិមាធ្វើពីថ្មភក់ (អាចសម្គាល់ជារូបអសុរ ហិរណ្យកសិពុ) សម័យអង្គរ សតវត្សទី១០ ដែលមានប្រភពដើមមកពីប្រាសាទចិន ក្នុងតំបន់កោះកេរ។ ក្រសួងវប្បធម៌បញ្ជាក់ថា កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ សារមន្ទីរសិល្បៈមេក្រូប៉ូលីតាន ក៏បានប្រគល់វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន១៤រូប មកឱ្យកម្ពុជាវិញដែរ បន្ទាប់ពីមានការចរចាជាច្រើនឆ្នាំមក។ ពាក់ព័ន្ធករណីនេះ អង្គភាពប្រឆាំងការជួញដូរវត្ថុបុរាណ នៃការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញាប្រចាំសង្កាត់ម៉ានហាតាន បានផ្តល់ភស្តុតាងទៅសារមន្ទីរសិល្បៈមេត្រូប៉ូលីតាន ដោយបង្ហាញថា វត្ថុបុរាណទាំងពីរខាងលើពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញជួញដូររបស់អ្នកស្រី Nancy Wiener ។ សារមន្ទីរសិល្បៈមេត្រូប៉ូលីតាន ក៏បានពិនិត្យលើឯកសារភស្តុតាង រហូតយល់ព្រមប្រគល់វត្ថុបុរាណទាំងពីរត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ តាមការស្នើរបស់ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញាប្រចាំសង្កាត់ម៉ានហាតានផងដែរ។ក្រសួងវប្បធម៌រំលឹកថា ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញាប្រចាំសង្កាត់ម៉ានហាតាន គឺជាដៃគូដ៏ជិតស្និទ្ធជាមួយកម្ពុជា ក្នុងកិច្ចការស្រាវជ្រាវ និងទាមទារបញ្ជូនវត្ថុបុរាណខ្មែរត្រឡប់មកវិញ។ ក្នុងរយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ ដំណើរការស៊ើបអង្កេត ស្វែងរកភស្តុតាងរបស់អង្គភាពប្រឆាំងការជួញដូរវត្ថុបុរាណ ពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញរបស់អ្នកស្រី Wiener និងរចនាសម្ព័ន្ធជួញដូរទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលក្នុងនោះមាន អ្នកស្រី Wiener រួមទាំងលោក Douglas Latchford និងក្រុមហ៊ុន Spink & Son បានឈានដល់ការបញ្ជូនវត្ថុបុរាណខ្មែរជាច្រើនត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញជាបន្តបន្ទាប់ ហើយអ្នកស្រី Nancy Wiener ត្រូវបានកាត់ទោសពីបទជួញដូរវត្ថុបុរាណដោយខុសច្បាប់។ ក្រសួងវប្បធម៌បង្ហាញការដឹងគុណដល់រដ្ឋអាជ្ញាប្រចាំសង្កាត់ម៉ានហាតានលោក Attorney Alvin Bragg និងអង្គភាពប្រឆាំងការជួញដូរវត្ថុបុរាណ ជាពិសេសជំនួយការរដ្ឋអាជ្ញា លោក Matthew Bogdanos និងក្រុមការងារស៊ើបអង្កេត ចំពោះការបន្តប្តេជ្ញាចិត្តលើគោលការណ៍ដែលថា ការជួញដូរសម្បត្តិវប្បធម៌ដែលត្រូវបានគេលួចមិនត្រឹមតែជាបទឧក្រិដ្ឋប្រឆាំងនឹងប្រទេសដើមនៃវត្ថុទាំងនោះទេ ប៉ុន្តែជាបទឧក្រិដ្ឋក្រោមច្បាប់នៃរដ្ឋញូវយ៉កផងដែរ៕
ក្រសួងសាធារណការនឹងបង្កើតប្រព័ន្ធ Sensor តាមដានការបើកបរលើសល្បឿនរបស់រថយន្តធំៗ
ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន គ្រោងនឹងបង្កើតប្រព័ន្ធស៊ិនស័រ (Sensor) បំពាក់នៅលើរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរ និងរថយន្តដឹកទំនិញ ដើម្បីចាប់សញ្ញារថយន្តដែលបើកបរលើសល្បឿនកំណត់តាមដងផ្លូវ។ ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងនៅពេលរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន លោក ប៉េង ពោធិ៍នា បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក អំឡុងពេលចុះផ្សព្វផ្សាយយុទ្ធនាការអប់រំសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក នៅតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ ៦A ស្ថិតក្នុងស្រុកមុខកំពូល ខេត្ដកណ្ដាល នៅថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ រដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះបានបញ្ជាក់ថា៖ «យើងនឹងរៀបចំប្រព័ន្ធ Sensor មួយបំពាក់ទៅលើរថយន្តធំៗ រថយន្តទេសចរណ៍ ក៏ដូចជា រថយន្តដឹកទំនិញ ពេលណាដែលគាត់បើកលើសល្បឿនគឺ Sensor នឹងលោតប្រាប់ ហើយក្រុមហ៊ុននឹងអាចមានវិធានការផ្ទាល់តែម្ដងជាមួយនឹងអ្នកបើកបរកុំឱ្យគាត់បើកបរលើសល្បឿនកំណត់»។ ឆ្លើយនឹងសំណួររបស់អ្នកសារព័ត៌មានដែលសួរថា តើនឹងដាក់ដំណើរការប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដោយ Sensor នៅពេលណា? លោក ប៉េង ពោធិ៍នា បានឆ្លើយតបថា៖ «ក្រសួង រួមទាំងក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ និងក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនទំនិញ បានឯកភាពគ្នាជាគោលការណ៍រួចហើយ ដោយកំពុងតែពិនិត្យ និងពិចារណាជ្រើសរើសយកមើលបច្ចេកវិទ្យាមួយដោយសារបច្ចុប្បន្ន មានទាំងបច្ចេកវិទ្យាប្រទេសចិន មានទាំងអាមេរិក មានទាំងអឺរ៉ុប»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន លោក ផន រឹម បានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ថាការបំពាក់ឧបករណ៍តាមដានចរាចរណ៍រថយន្ត ជាគម្រោងរបស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ដែលជំហ៊ានដំបូង នឹងបំពាក់លើរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរធុនធំ រថយន្តដឹកកម្មករ កម្មការិនី និងរថយន្តដឹកទំនិញធុនធ្ងន់ ដែលធ្វើអាជីវកម្មដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោក។ លោកបន្តថា៖ «តាមរយៈការសិក្សាកន្លងមក ការបំពាក់ឧបករណ៍តាមដានចរាចរណ៍រថយន្ត មានលទ្ធភាពត្រួតពិនិត្យទិន្នន័យពេលវេលាជាក់ស្តែងលើដំណើរការរបស់រថយន្ត ការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ អាកប្បកិរិយារបស់អ្នកបើកបរ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពប្រតិបត្តិការកាត់បន្ថយការចំណាយ និងពង្រឹងសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក»។ បើតាមប្រភពដដែលគម្រោងនេះ បានរៀបចំជាប្រកាស ដែលបានចែងក្នុងអនុក្រឹត្យស្តីពីការគ្រប់គ្រងការធ្វើអាជីវកម្មដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោកនៃច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ដែលគ្រោងដាក់ឱ្យអនុវត្តសាកល្បងក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ លោកថាក្រសួងក៏នឹងប្រមូលអ្នកបើកបរមកបណ្តុះបណ្តាលបន្ថែមពីច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ដើម្បីទុកជាការក្រើនរំលឹកដល់អ្នកបើកបរគ្រប់រូប ចូលរួមទប់ស្កាត់កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ដែលវគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះគ្រោងដំណើរការនៅពេលឆាប់ៗផងដែរ។ អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូកគោក លោក គង់ រតនៈ យល់ថា ការសម្រេចនេះជារឿងល្អ ព្រោះពីមុនមករថយន្តទំនើបៗក៏មានបំពាក់ប្រព័ន្ធ Sensor នេះហើយដែរ នៅសល់តែរថយន្តស៊េរីចាស់ក្រោយៗនេះប៉ុណ្ណោះ។ ក្រៅពីនេះ លោកថា ប្រព័ន្ធនេះអាចជួយបានមួយផ្នែកធំដែរ ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់នោះគឺការបំពាក់ឧបករណ៍ជំនួយដើម្បីតាមដានលើការបើកបរ ក៏នឹងមានប្រយោជន៍អាចជួយដោះស្រាយ ឬផ្ដល់ដំណោះស្រាយបានទាន់ពេលវេលាក្នុងករណីមានភាពមិនប្រក្រតីលើអ្នកបើកបរណាម្នាក់។ ប្រភពដដែលបន្តថា៖ « ទោះជាយ៉ាងណា ការដំឡើងប្រព័ន្ធនេះគ្រាន់តែជួយកំណត់កត្តាមួយចំនួននៃបញ្ហាប្រឈម តែបើឱ្យកាត់បន្ថយបែបណានោះគឺមិនទាន់អាចកំណត់បាននៅពេលហ្នឹងទេ វាជាផ្នែកតូចនៃការជួយ តែផ្នែកដែលសំខាន់គឺឥរិយាបថ និងចំណេះដឹងរបស់អ្នកកាន់ចង្កូត រួមទាំងស្ថានភាពផ្លូវថ្នល់ផងដែរ»។ ចំណែកប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា លោក អាត់ ធន់ បានយល់ស្របនឹងវិធានការរបស់ក្រសួងក្នុងការដំឡើងឧបករណ៍តាមដានការបើកបរ ព្រោះលោកកត់សម្គាល់ឃើញថាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ភាគច្រើនបង្កឡើងដោយឡានធំនេះឯង បូកបន្ថែមនឹងបញ្ហាផ្លូវ និងការមិនអនុវត្តច្បាប់ផ្សេងៗ។ លោកសំណូមពរថា៖ «ទន្ទឹមនឹងការបង្កើតប្រព័ន្ធ Sensor លើឡានធំៗ ក៏គួរបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់លើការអនុវត្តច្បាប់ ឬក៏ជម្រុញឱ្យមានការរៀបចំស្ដង់ដារសុវត្ថិភាពឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ដែលមានស្រាប់ដូចជាធ្វើម៉េចឱ្យផ្លូវហ្នឹងស្របតាមបច្ចេកទេសសុវត្ថិភាព »។ ក្នុងមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានកើតឡើងជាញឹកញាប់រវាងរថយន្តធន់ធំជាមួយរថយន្តដឹកកម្មកររោងចក្រ ឬរវាងរថយន្តដឹកកម្មកររោងចក្រគ្នាឯង ដែលបានបណ្តាលឱ្យកម្មករបាត់បងជីវិត និងរងរបួសជាច្រើននាក់។ មូលហេតុនៃគ្រោះថ្នាក់ទាំងនេះភាគច្រើនបង្កឡើងដោយការបើកបរមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ ការវ៉ាជែងដោយមិនមានការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការបើកបរលើសល្បឿនកំណត់ជាដើម៕
គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យ Dr. Tong ផ្សាយមាតិកាសុខភាពឡើងវិញ
គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យវេជ្ជបណ្ឌិតមួយរូបដែលគេស្គាល់ថា Dr. Tong ផ្សព្វផ្សាយមាតិកាសុខភាពនៅលើបណ្តាញសង្គមឡើងវិញ ក្រោយមហាជនបានរិះគន់ចំពោះចំណាត់ការរបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា ដែលបានជម្រុញឱ្យគ្រូពេទ្យត្រូវស្នើសុំលិខិតអនុញ្ញាតផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈជាមុនសិន ប្រសិនបើចង់បន្តផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គម។ ការសម្រេចឱ្យ Dr. Tong អាចផ្សព្វផ្សាយឡើងវិញនេះ គឺបន្ទាប់ពីតំណាងក្រសួងសុខាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានជួបសំណេះសំណាលជាមួយអ្នកផលិតមាតិកាអប់រំសុខភាព លោកគ្រូពេទ្យ និត ប៊ុនតុងយី ដែលគេហៅថា Dr. Tong ។ អ្នកផលិតមាតិកាអប់រំសុខភាពហៅ Dr. Tong បានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមថា៖« ការជួបសំណេះសំណាលនេះប្រៀបដូចជាការជជែកជាមួយក្រុមគ្រួសារវេជ្ជបណ្ឌិត ហើយដែលលោកគ្រូសាស្រ្តាចារ្យបានបង្ហាញអារម្មណ៍ ទឹកចិត្តសប្បាយរីករាយ និងមានមោទនភាពដែលឃើញ អ្នកបន្តជំនាន់ក្រោយៗ ស្រលាញ់ និងខិតខំចូលរួមលើកយកសកម្មភាពចែករំលែកចំណេះដឹងមកជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលសកម្មភាពនេះគឺជាសកម្មភាពមួយដែលវេជ្ជបណ្ឌិតគួរតែខិតខំទាំងអស់គ្នា»។ Dr. Tong បន្តថា៖« លោកគ្រូៗសាស្រ្តាចារ្យបានបង្ហាញពីការខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងសុខាភិបាល ទាំងគណៈវិជ្ជាជីវៈទាំងអស់លើកទឹកចិត្តអោយយើងខ្ញុំជាពេទ្យ ចូលរួមបន្ថែមទៀតក្នុងការចែករំលែកចំណេះដឹងសុខភាព ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់ជាមួយក្រមសីលធម៍ សំដៅសុវត្ថិភាពប្រជាជន ដែលពិតជាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងភាពកក់ក្តៅដែលខ្ញុំបាទ និងគ្រូពេទ្យយើងទទួលបានមកវិញ»។ ក្រោយពីគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យមានការផ្សព្វផ្សាយមាតិកាសុខភាពឡើងវិញ ពលរដ្ឋខ្លះបានសំដែងការគាំទ្រ និងបានសរសេរបញ្ចេញមតិនៅលើបណ្តាញសង្គមថា៖«ខ្ញុំមិនមែនហ្វេន (Fan) ដុកទ័រតុងទេ តែខ្ញុំស្គាល់អ្វីដែលជាមាតិកាល្អ រឺអាក្រក់សំរាប់សង្គម សូមជួយគាំទ្រលើកទឹកចិត្តមាតិកាល្អៗឱ្យបានច្រើនជាប្រយោជន៍ដល់សុខុមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋ ហើយជួយមានចំណាត់ការលើមាតិកាមិនល្អដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប្រជាពលរដ្ឋផង ហើយគួរតែអរគុណដុកទរ័តុងដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំស្គាល់ Page គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា»។ អ្នកលេងបណ្ដាញសង្គមខ្លះទៀតនិយាយថា៖« សូមអរគុណ គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា! សូមបន្តពង្រឹងទៀតចំពោះការផ្សព្វផ្សាយ ការលក់ឱសថ គ្លីនិកឯកជន ក៏ដូចជាការលក់អនឡាញលើវិស័យសុខភាព»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យគុណធម៌កម្ពុជា លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុទ្ធី បានលើកឡើងថា នៅពេលគណៈគ្រូពេទ្យមានការបើកទូលាយលើការផ្សព្វផ្សាយផ្នែកសុខភាព គឺជារឿងប្រសើរ ព្រោះថ្ងៃក្រោយកម្ពុជានឹងមានអ្នកចេះប្រកបរបរដោយវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវ ហ៊ាននិយាយពន្យល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងហ៊ានឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រូពេទ្យដូចគ្នា។ លោកបន្ថែមថា៖« ពេលណាខ្ញុំឃើញមានការរាំងស្ទះ មានការយកជើងរាទឹក ហើយមានការបិទគម្រប បិទបេះដូង បិទចំណេះដឹងកន្លែងហ្នឹងហើយយើងមិនហ៊ាននិយាយ មិនហ៊ានថា ចឹងយើងរកអ្នកចេះអត់ឃើញ ថ្ងៃក្រោយយើងបាត់បង់អ្នកប្រាជ្ញ បាត់បង់អ្នកចេះ ព្រោះសម័យនេះជាសម័យឌីជីថល សម័យអនឡាញ សម័យAI លឿនណាស់ គួរតែរួមគ្នាបើកបេះដូងទូលាយ ដើម្បីពន្យល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ នេះជារឿងប្រសើរទៅថ្ងៃអនាគត ប្រទេសជាតិយើងនឹងរីកចម្រើន»។ គួររំលឹកដែរថា មាតិកាអប់រំសុខភាពរបស់ Dr. Tong ត្រូវបានលុបចោលទាំងអស់ក្រោយមានការណែនាំពីគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាទៅលើមាតិកាអប់រំសុខភាពលើបណ្ដាញសង្គម ដែលគណៈគ្រូពេទ្យថាមិនទាន់មានលិខិតអនុញ្ញាត។ បើទោះជាពេលនេះ Dr. Tong ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបន្តផ្សព្វផ្សាយពីមាតិកាសុខភាពឡើងវិញក្តី វីដេអូចាស់ៗដែលលោកបានលុបចោលនោះ មិនទាន់ឃើញបង្ហោះឡើងវិញជាថ្មីនោះទេ៕
ពលរដ្ឋរិះគន់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាដែលរឹតបន្តឹងការផ្សព្វផ្សាយមាតិកាសុខភាពនៅលើបណ្តាញសង្គម
ពលរដ្ឋមិនពេញចិត្តចំពោះការណែនាំរបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាជុំវិញការធ្វើមាតិកាផ្សព្វផ្សាយ ឬការចែករំលែកទាក់ទងនឹងសុខភាពនៅលើបណ្តាញសង្គម និងបានណែនាំគ្រប់គ្រូពេទ្យទាំងអស់ឱ្យលុបចោលវីដេអូហើយត្រូវស្នើសុំលិខិតអនុញ្ញាតផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈ។ ប្រតិកម្មរបស់ពលរដ្ឋនេះ គឺបន្ទាប់ពីគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជានៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញពន្យល់នៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ខ្លួនថា ៖ «ដើម្បីរក្សាបាននូវកិត្តិយស សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ សុចរិតភាព និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងវិជ្ជាជីវ:វេជ្ជសាស្ត្រ គ្រូពេទ្យត្រូវតែសិក្សាស្វែងយល់អំពីក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈវេជ្ជសាស្រ្ត ច្បាប់ លិខិតបទដ្ឋាន គតិយុត្ត និងប្រកាសស្តីពីការផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាល»។ សំណេររបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាបន្តថា៖ «ក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈ អាចអនុញ្ញាតអោយអ្នកវិជ្ជាជីវៈវេជ្ជសាស្រ្តចូលរួមផ្សព្វផ្សាយក្នុងគោលបំណងអប់រំសុខភាព ការបង្ការជំងឺនានា តែមិនអនុញ្ញាតអោយផ្សព្វផ្សាយលើកតម្កើងខ្លួនឯង ឬក្រុមរបស់ខ្លួនក្នុងគោលបំណងផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ»។ ក្រោយមានការលើកឡើងរបស់គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាកាលពីម្សិលមិញ ពលរដ្ឋបានចូលបញ្ចេញមតិដោយភាគច្រើនបង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះការណែនាំឱ្យក្រុមគ្រូពេទ្យដែលផលិតមាតិកាទាក់ទងនឹងសុខភាពតាមបណ្ដាញសង្គមធ្វើការលុបវីដេអូ ឬអត្ថបទរបស់ពួកគាត់ទាំងអស់។ អ្នកលេងបណ្ដាញសង្គមបានចូលបញ្ចេញមតិថា៖ «តើគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជារាល់ថ្ងៃបានផលិតជាមាតិកាអប់រំខ្លះហើយឬនៅ ? ជាក់ស្តែងឃើញថាមានតែរូបភាព សកម្មភាពប្រជុំ។ល។ ក្នុងនាមជាប្រជាជនម្នាក់គាំទ្រអោយគណៈគ្រូពេទ្យអាចផលិតជាមាតិកាសុខភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដូចសិង្ហបុរីជាគំរូ»។ មតិផ្សេងទៀតសរសេរថា៖ « បើសិនជាគ្មានបំណងអាក្រក់អី គ្រាន់តែអោយគាត់ស្នើសុំលិខិតស្របច្បាប់មួយមក ដោយមិនមានការលុបវីដេអូរបស់គាត់ទៅបានហើយ។ ការផ្សព្វផ្សាយរបស់គាត់អាចជួយមនុស្សច្រើនណាស់ ភាគច្រើនក្មេងៗ និងអ៊ំពូមីងដែលអត់បានយល់ច្បាស់ពីការបង្ការជំងឺនានា ដែលគាត់នៅតាមខេត្តដាច់ស្រយាល។ គួរតែជំរុញលើកទឹកចិត្តគាត់អោយធ្វើមាតិកាចឹងអោយបានច្រើន គាត់ជា Doctor ការផ្សព្វផ្សាយបានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនតិចតួច ក៏ដូច Doctor ផ្សេងៗធ្វើការនៅពេទ្យធំចេញពីកន្លែងធ្វើការមាន Clinic ផ្ទាល់ខ្លួនមួយចឹង អត់ខុសគ្នាទេ»។ ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកមួយរូបទៀតលើកឡើងថា៖ «ឃើញអ្នកលក់ online , content creator អ្នកលក់អាហារបំប៉ន និងបុគ្គលជាច្រើនរូបដែរមិនមែនពេទ្យ ក៏ចែករំលែកពីក្បួនវេជ្ជសាស្រ្តដែលមិនត្រឹមត្រូវ និងក្នុងគោលបំណងដើម្បីផលប្រយោជន៍ខ្លួនឯង លើកតម្កើងខ្លួនច្រើនណាស់ចឹងខ្ញុំសូមស្នើសុំគណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជាមេត្តាចេញសេចក្តីណែនាំហាមឃាត់កុំអោយចែករំលែកផ្តេសផ្តាសផងចុះ ហាមពេទ្យដែលមានវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវមិនអោយផ្សាយ តែមិនព្រមទៅព្រមានបុគ្គលដែលមិនមែនពេទ្យតែតាំងខ្លួនជាពេទ្យផ្សាយខុសក្បួនវេជ្ជសាស្រ្តសោះ មាតិកាសុខភាពចែករំលែកដោយពេទ្យជំនាញត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយអនុញ្ញាតអោយបុគ្គលមិនមែនពេទ្យចែករំលែកខុសក្បួនវេជ្ជសាស្រ្ត ប៉ះពាល់សុខភាពយ៉ាងព្រោងព្រាតពេញបណ្តាញសង្គម»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ នាយិកាប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា សង្កេតឃើញថា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ ដោយមានជាង១៤លាននាក់ហើយ តែសួរថាតើអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងនោះគាត់បានទទួលចំណេះដឹងផ្នែកអ្វីខ្លះ ឬគ្រាន់តែប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីតែជាការកំសាន្ត ពិសេសតាមដានជីវិតឯកជនភាពរបស់បុគ្គលល្បីៗនៅលើបណ្តាញសង្គមឬយ៉ាងណា។ ប្រភពដដែលបន្តថា៖ «អ្នកធ្វើមាតិកាពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាពនេះជាទម្រង់មួយដែលអាចឱ្យពលរដ្ឋទទួលបានចំណេះដឹងផ្នែកសុខភាព តែសម្រាប់ខ្ញុំមិនមានចំណេះដឹង និងយល់ពីក្រមសីលធម៌របស់ពេទ្យឬផ្នែកសុខាភិបាលទេ តែយល់ថាប្រសិនបើមានការរឹតត្បិតបែបនេះ ហេតុអីបានឃើញអ្នកលក់ឡេ លក់ថ្នាំផ្សេងៗបែរជាមិនរឹតត្បិត ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ បែរជារឹតត្បិតអ្នកចែករំលែកពីសុខភាពជាចំណែកក្នុងការផ្តល់ចំណេះដឹងដល់ពលរដ្ឋទៅវិញ» ។ យោងតាមលិខិតចុះថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ស្ដីពីការផ្សព្វផ្សាយក្នុងលក្ខខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលប្រការ៤ ឱ្យដឹងថា ការផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលដែលមិនប៉ះពាល់ដល់ក្រមសីលធម៌ អាចប្រព្រឹត្តទៅបានលុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងសុខាភិបាល ដោយដាក់ពាក្យស្នើសុំតាមរយៈច្រកចេញចូលតែមួយរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល។ ប្រការផ្សេងទៀតនៃលិខិតនេះបន្ថែមថា៖ «មូលដ្ឋានសុខាភិបាលឯកជនដែលមានបំណងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយក្នុងក្របខណ្ឌវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាល ទោះក្នុងរូបភាពចែករំលែកចំណេះដឹង ឬការអប់រំថែទាំសុខភាពក៏ដោយ លុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងសុខាភិបាលទើបធ្វើការផ្សព្វផ្សាយបាន»។ ក្រោយពីមានការរិះគន់លើបណ្ដាញសង្គម គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញលិខិតបំភ្លឺជុំវិញការលុបវីដេអូរបស់គ្រូពេទ្យ និត ប៊ុនតុងយី ហៅ Dr. Tong ដែលតែងតែផលិតមាតិកាអប់រំពីសុខភាពថា គណៈគ្រូពេទ្យរាជធានីភ្នំពេញ និងគណៈគ្រូពេទ្យភូមិភាគ១ បាន ជួបលោកវេជ្ជបណ្ឌិត និត ប៊ុនតុងយី ហៅ Dr. Tong នៅថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងបំណងជ្រោមជ្រែង គាំទ្រ និងជួយរំលឹកអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលទាំងអស់ ឱ្យបន្តខិតខំចូលរួមចំណែកតាមគ្រប់រូបភាពចែករំលែកចំណេះដឹង អំពីការថែទាំសុខភាព សុខុមាលភាព ជូនដល់សាធារណជន ដោយត្រូវខិតខំផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានស្តីពីសុខភាពឈរលើមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រ និងវេជ្ជសាស្ត្រច្បាស់លាស់ និងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន "Evidence-Based Medicine" (EBM) ដោយអ្នកជំនាញជាតិ អន្តរជាតិ និងអង្គការសុខភាពពិភពលោក។ គណៈគ្រូពេទ្យកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ស្ថាប័នខ្លួន និងគណៈវិជ្ជាជីវៈសុខាភិបាលទាំងអស់ ក៏កំពុងរៀបចំជាបន្តបន្ទាប់នូវវគ្គបណ្តុះបណ្តាលក្រើនរំលឹកផ្សព្វផ្សាយគ្រប់ទិដ្ឋភាព និងគ្រប់រូបភាពតាមបណ្តាខេត្តក្រុង អំពីក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ រួមទាំងបទប្បញ្ញត្តិទាំងឡាយដែលមានជាធរមាន ជូនដល់សមាជិក សមាជិកាដែលកំពុងប្រកបវិជ្ជាជីវៈ វិស័យសុខាភិបាល រួមទាំងជំនួបបុគ្គល ជំនួបរួមក្នុងអង្គភាពសុខាភិបាល ទាំងសាធារណៈ ទាំងឯកជនផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមភាគច្រើននៅតែចង់ឃើញក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបន្តផលិតមាតិកាសុខភាព ព្រោះមាតិកាប្រភេទនេះ ជួយបង្កើនចំណេះដឹងរបស់ពលរដ្ឋផង និងការថែទាំសុខភាពរបស់ពលរដ្ឋផង៕
រថយន្តដឹកកម្មកររោងចក្រក្រឡាប់បណ្ដាលឱ្យមានអ្នករបួសធ្ងន់ស្រាលជិត៣០នាក់នៅខេត្តស្វាយរៀង
រថយន្តមួយគ្រឿងដឹកកម្មកររោងចក្រសរុបចំនួន ៤០នាក់ បានក្រឡាប់ផ្ងារជើងនៅតាមដងផ្លូវ បណ្ដាលឱ្យមានអ្នករបួសធ្ងន់ស្រាលជិត៣០នាក់ ប៉ុន្តែមិនមានអ្នកបាត់បង់ជីវិតនោះទេ។ នេះបើយោងតាមការបញ្ជាក់ពីមន្ទីរព័ត៌មានខេត្តស្វាយរៀងនៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ហេតុការណ៍ខាងលើ បានកើតឡើងនៅវេលាម៉ោង៦:១៤នាទីព្រឹក ស្ថិតនៅចំណុចភូមិម្រាគ ឃុំស្វាយចេក ស្រុករំដួល ខេត្តស្វាយរៀង។ សមត្ថកិច្ចបានបញ្ជាក់ប្រាប់មន្ទីរព័ត៌មានខេត្តស្វាយរៀងថា នៅមុនពេលកើតហេតុ គេបានឃើញរថយន្តកែច្នៃពណ៌លឿងមួយគ្រឿង បានដឹកកម្មករ-កម្មការិនីយ៉ាងណែន ដើម្បីជូនទៅរោងចក្រ។ ក្នុងពេលនោះដែរ គេឃើញមានអ្នកខ្លះថែមទាំងតោងអង្គុយនៅផ្នែកខាងក្រោយស្តុបរថយន្ត ហើយគ្រោះថ្នាក់កើតឡើងដោយសារតែរថយន្តបានបើកបរវ៉ាជែងខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន បណ្តាលឱ្យក្រឡាប់ផ្ងារជើងកណ្ដាលផ្លូវក្បែរដងផ្លូវថ្មើរជើងតែម្តង។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ស៊ុន មេសា ឱ្យដឹងថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ខាងលើ បានធ្វើឱ្យកម្មករចំនួន ២៧នាក់រងរបួស ក្នុងនោះរបួសធ្ងន់៥នាក់ និងស្រាល ២២នាក់។ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានលើកឡើងថា ក្រសួងការងារប្រៀបដូចជាឪពុកម្ដាយរបស់កម្មករ។ យ៉ាងណាលោកថា ពាកព័ន្ធនឹងបច្ចេកទេសរថយន្ត មិនមែនឋិតលើការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងការងារនោះទេ តែជាកិច្ចការងាររបស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ក្នុងការត្រួតពិនិត្យ រួមទាំងប៉ូលីសចរាចរណ៍ផងដែរ។ លោកបន្តថា៖«ក្រសួងការងារបានធ្វើការជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីលើកពីកង្វល់ដែលកើតមានកន្លងមកធ្វើយ៉ាងណាការពារឱ្យបាននូវករណីគ្រោះថ្នាក់នានាដែលអាចកើតមានជាយថាហេតុ»។ ក្រោយពេលកើតហេតុភ្លាមៗ មន្ត្រីជំនាញរបស់ក្រសួងដែលមានទាំងមន្ទីរការងារ និងបេឡាជាតិសន្តិសុខសង្គម (ប.ស.ស.) រួមជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានពាក់ព័ន្ធក៏បានអន្តរាគមន៍ជួយបញ្ជូនកម្មករដែលរងគ្រោះថ្នាក់ទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ និងបន្តការយកចិត្តទុកដាក់ជាប្រចាំទៀតផង។ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការសង់ត្រាល់ លោក មឿន តុលា បានកត់សម្គាល់ថា បញ្ហាគ្រោះថ្នាក់បែបនេះអាចកើតឡើងពីបញ្ហាស្ដង់ដាររថយន្ត ហើយលោកក៏បានឃើញពីការយកចិត្តទុករបស់ក្រសួងការងារក្នុងការសម្របសម្រួលរថយន្តដឹកកម្មករដែរ តែលទ្ធផលនៅមិនទាន់អាចឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាការធ្វើដំណើរទៅធ្វើការដោយសភាពចង្អៀតរបស់កម្មករ កម្មការិនីរោងចក្រដដែល។ ប្រភពរូបនេះបន្ថែមថា៖ « គួរតែពិចារណាទៅលើមធ្យោបាយធ្វើដំណើររបស់កម្មករឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងហ្មត់ចត់ជាងនេះទៀត ហើយកិច្ចការនេះក៏គួរមានការចូលរួមពីក្រសួង និងថៅកែរោងចក្រជាមួយម្ចាស់ឡានលើការបញ្ជាទិញ ដោយគួរតែមានត្រួតពិនិត្យលើការដឹកលើសចំណុះ ហើយត្រូវមានការផ្លាស់ប្ដូរតៃកុងឡានជាប្រចាំ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់បានសម្រាកគ្រប់គ្រាន់»។ គួរបញ្ជាក់ថា ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បែបនេះ ក៏ទើបតែកើតឡើងថ្មីៗនៅស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងក្រុងស្វាយរៀង ខេត្តស្វាយរៀង នៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលណ្តាលឱ្យមានកម្មករនិយោជិតចំនួន១៤នាក់បានស្លាប់ និងរបួសធ្ងន់ស្រាលជិត៨០នាក់៕
អន្តរក្រសួងណែនាំភាគីពាក់ព័ន្ធប្រតិបត្តិពិធីភ្ជាប់ពាក្យនិងអាពាហ៍ពិពាហ៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ
ក្រសួងវប្បធម៌ និងក្រសួងធម្មការ ណែនាំឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធគោរពប្រតិបត្តិកិច្ចពិធីក្នុងពិធីភ្ជាប់ពាក្យ និងរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមគន្លងប្រពៃណីខ្មែរពីបុរាណកាលមក។ ការណែនាំនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីក្រសួងទាំងពីរសង្កេតឃើញមានប្រជាជនមួយចំនួនបានបញ្ចូលកិច្ចសំពះផ្ទឹមចងដៃទៅក្នុងពិធីភ្ជាប់ពាក្យ និងមានខ្លះទៀតបានពាក់ឯកសណ្ឋានសម្គាល់មន្ត្រីរាជការ សញ្ញាស័ក្តិ និងរូបសញ្ញារដ្ឋបាលនៅក្នុងកិច្ចពិធីមួយចំនួននៃមង្គលការ។ នៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងបានរំលឹកថា កិច្ចសំពះផ្ទឹមចងដៃត្រូវបានរៀបចំតែក្នុងថ្ងៃពិធីមង្គលការតែប៉ុណ្ណោះ រីឯឯកសណ្ឋានសម្គាល់មន្ត្រីរាជការ សញ្ញាស័ក្តិ និងរូបសញ្ញារដ្ឋបាល ក៏មិនមែនជាសម្លៀកបំពាក់ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីមង្គលការនោះដែរ។ ក្រសួងពន្យល់ថា ទម្រង់ដើមនៃអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬមង្គលការ គឺជាពិធីបង្កប់ទៅដោយទស្សនវិជ្ជាអប់រំ សីលធម៌ និងគុណតម្លៃវប្បធម៌ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ជាពិសេសការផ្តល់តម្លៃដល់ស្ត្រីជាធំ។ ទម្រង់នៃកិច្ចនីមួយៗត្រូវបានដូនតាខ្មែររៀបចំឡើងយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងមានលំដាប់លំដោយច្បាស់លាស់ ដោយបែងចែកដាច់ពីគ្នារវាង «ពិធីភ្ជាប់ពាក្យ» និង «ពិធីមង្គលការ»។ តាមការបញ្ជាក់របស់ក្រសួង អត្ថន័យពិធីភ្ជាប់ពាក្យ (ឬស្តីដណ្តឹង) គឺជាដំណាក់កាលដំបូងនៃការព្រមព្រៀងគ្នារវាងចាស់ទុំទាំងសងខាង ដោយទុកដាក់កូនចៅភ្ជាប់សាច់ភ្ជាប់ឈាមឱ្យបានជាគូស្រករនឹងគ្នាក្នុងពេលខាងមុខ។ ក្រៅពីនេះ នៅក្នុងកិច្ចពិធីភ្ជាប់ពាក្យ ទំនៀមទម្លាប់បុរាណខ្មែរមានតែកិច្ចចែចូវស្តីដណ្តឹង ជូនវត្ថុបញ្ចាំចិត្ត (បំពាក់ចិញ្ចៀន) និងពិសាស្លាបញ្ជាប់ពាក្យ (ពិសាស្លាភ្ជាប់ពាក្យ) ប៉ុណ្ណោះ។ រីឯសាមីខ្លួនប្រុសស្រី នៅមិនទាន់ក្លាយជាប្តីប្រពន្ធពេញលក្ខណៈតាមច្បាប់ និងប្រពៃណីនៅឡើយទេ។ ដោយឡែក ខ្លឹមសារកិច្ចសំពះផ្ទឹម និងចងដៃ គឺជាការសែនព្រេនដល់ជីដូនជីតាមេបាទាំងសងខាង ផ្សំផ្គុំសាមីខ្លួន ប្រុសស្រីជាប្តីប្រពន្ធ ដែលមានញាតិមិត្តទាំងសងខាងបាចផ្កាស្លាឱ្យពរជ័យទទួលស្គាល់ជាប្តីប្រពន្ធស្របតាមប្រពៃណីតរៀងទៅ។ ក្រសួងណែនាំដែរថា ការប្រើប្រាស់ឯកសណ្ឋានសម្គាល់មន្ត្រីរាជការ សញ្ញាស័ក្តិ និងរូបសញ្ញារដ្ឋបាល ក៏ជាសកម្មភាពគួរចៀសវាង ពីព្រោះជាឯកសណ្ឋានសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីផ្លូវការ និងការបំពេញការងារ ដែលត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងព្រះរាជក្រឹត្យស្តីពីសញ្ញាស័ក្តិ និងឯកសណ្ឋាននៃសមាជិករាជរដ្ឋាភិបាល និងអនុរដ្ឋលេខាធិការ ព្រមទាំងព្រះរាជក្រឹត្យស្តីពីរូបសញ្ញារដ្ឋបាល សញ្ញាស័ក្តិ និងឯកសណ្ឋានមន្ត្រីនៃក្របខ័ណ្ឌ មន្ត្រីគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល និងក្របខ័ណ្ឌមន្ត្រីក្រមការ រួមទាំងសេចក្តីណែនាំនានាពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់ឯកសណ្ឋាននេះ។ ក្រសួងវប្បធម៌ និងក្រសួងធម្មការ អំពាវនាវដល់អ្នកសម្អាងការ អាចារ្យ អ្នកភ្លេង អ្នកសិល្បៈ និងអ្នកប្រកបអាជីពពាក់ព័ន្ធនឹងពិធីមង្គលការទាំងអស់ ចូលរួមគោរពប្រតិបត្តិនូវកិច្ចពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ទៅតាមក្បួនច្បាប់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងពិនិត្យលើការប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីឱ្យត្រូវទៅតាមប្រភេទពិធីផងដែរ។ លើសពីនេះ ក្រសួងទាំងពីរក៏បានផ្ដាំដល់ក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាកម្ម អ្នកពាក់ព័ន្ធ និងសាធារណ ជនដែលត្រូវរៀបចំអាពាហ៍ពិពាហ៍កូនចៅ ជាពិសេសយុវជនជំនាន់ក្រោយត្រូវសិក្សាឈ្វេងយល់ពីទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី និងចូលរួមសហការ គោរព និងថែរក្សាតម្លៃវប្បធម៌ដ៏ផូរផង់របស់ជាតិឱ្យបានគង់វង្ស និងរុងរឿងជានិច្ចនិរន្តរ៍៕
មន្ត្រីកម្ពុជានាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ធនាគារកណ្តាលសមាជិកហ្រ្វង់កូហ្វូនីទស្សនកិច្ចតំបន់អង្គរ
ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ធនាគារកណ្តាលនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងហ្រ្វង់កូហ្វូនីទៅទស្សនកិច្ចដើម្បីឈ្វេងយល់អំពីប្រវត្តិសាស្រ្ត សិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្ម តាមប្រាសាទនានាក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ថាដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ គឺធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកិច្ចសហការរវាងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងធនាគារកណ្តាលបារាំង ដែលបានបញ្ចប់សន្និសីទថ្នាក់ទេសាភិបាលធនាគារកណ្តាលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២៨ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ដឹកនាំដោយទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាអ្នកស្រី ជា សិរី និងអគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាលោក ហង់ ពៅ ព្រមទាំងមានវត្តមានទេសាភិបាលធនាគារកណ្តាលសរុបចំនួន ២៦ នៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងហ្រ្វង់កូហ្វូនី មកពីទ្វីបអឺរ៉ុប អាមេរិក អាហ្រ្វិក អាស៊ី មជ្ឈិមបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាលោកបណ្ឌិត គិន ភា យល់ថា ទស្សនកិច្ចនេះជាផ្នែកមួយនៃការទូតបែបវប្បធម៌ និងបេតិកភណ្ឌ ដែលជាចំណុចខ្លាំងរបស់កម្ពុជាក្នុងការដឹកនាំគណៈប្រតិភូបរទេសទៅទស្សនាប្រាសាទនានាតាមតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្ត។ លោកបានលើកឡើងបន្តថា៖« ការដឹកនាំទស្សនកិច្ចនេះ ក៏នឹងជួយឱ្យគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ទាំងអស់ស្វែងយល់បានកាន់តែច្បាស់ពីប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា វប្បធម៌ អរិយធម៌ និងវាយតម្លៃខ្ពស់មកលើកម្ពុជាយើងដែរ»។ កម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី២០ ឆ្នាំ២០២៦ រយៈពេល៣ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ នៅលើទឹកដីសៀមរាប ដែលមានការចូលរួមពីបណ្ដាប្រទេសប្រមាណ៩០ប្រទេសផងដែរ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី ជាជំនួបរវាងប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដែលជាសមាជិកអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (OIF) ដើម្បីពិភាក្សាផ្លាស់ប្តូរយោបល់លើបញ្ហាផ្សេងៗដូចជានយោបាយអន្តរជាតិ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក កិច្ចសហប្រតិបត្តិការហ្វ្រង់កូហ្វូនី សិទ្ធិមនុស្ស អប់រំ វប្បធម៌ និងប្រជាធិបតេយ្យជាដើម។ កិច្ចប្រជុំនេះ ក៏គ្រោងធ្វើឡើងក្នុងពេលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងបន្តមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ ហើយថ្មីៗនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃលោក អានុទីន ឆាន់វីរៈគុល ថែមទាំងបានប្រកាសជាសាធារណៈថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនឹងមិនប្រើប្រាស់ផែនទីខ្នាត ១/២០០.០០០ ដែលបន្សុលទុកដោយអាណានិគមបារាំងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែនឹងប្រើផែនទីខ្នាត ១/៥០.០០០ ដែលថៃបានគូរជាឯកតោភាគីទៅវិញ។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាលោកបណ្ឌិត គិន ភា បញ្ជាក់ថា៖ «កម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់ឱកាស និងយន្តការ [កិច្ចប្រជុំប្រទេសហ្វ្រង់កូហ្វូនី] នេះ ដើម្បីធ្វើរបាយការណ៍អំពីការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា»។ លោកបន្ថែមថា៖ «កម្ពុជាអាចបង្ហាញពីស្មារតីសន្តិភាព គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីក្រោមយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ ប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះការប្រើប្រាស់កម្លាំង និងមិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាតរាល់សកម្មភាពកែប្រែខ្សែព្រំដែនដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំង និងការបង្កើតអង្គហេតុជាក់ស្តែងនៅលើដី»។ ក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តែងតែបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងការទូត ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងវិញឆាប់រហ័ស និងការវិលត្រឡប់ទៅរកប្រក្រតីភាព សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងសុវត្ថិភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមបណ្តាយព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ៕
ក្រសួងមហាផ្ទៃច្រានចោលព័ត៌មានថាចោទថាអាជ្ញាធរកម្ពុជាគ្រោងបណ្ដេញជនជាតិអាហ្វ្រិកចេញពីប្រទេស
ក្រសួងមហាផ្ទៃច្រានចោលព័ត៌មានដែលថាកម្ពុជាសម្រេចឱ្យជនជាតិអាហ្វ្រិកចាកចេញមុនថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ និងបានចាត់ទុកការផ្សព្វផ្សាយទាំងនេះ ជាចេតនាមួលបង្កាច់ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា។ សេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃចុះថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យដឹងថា កាលពីពេលថ្មីៗនេះ សារព័ត៌មានរបស់សាធារណរដ្ឋហ្គាណាឈ្មោះ Campaigner Online និង News Ghana បានចុះផ្សាយ ជាភាសាអង់គ្លេសថា «Cambodia Orders Africans with Expired Immigration Waivers to Leave by May 31, 2026» និងភ្ជាប់ជាមួយនឹងសេចក្តីជូនដំណឹងក្លែងក្លាយរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍កម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះដែរ សារព័ត៌មាន Dawan Africa បានសរសេរចេញពីសេចក្ដីជូនដំណឹងក្លែងក្លាយនោះថា អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍កម្ពុជា បានព្រមានលើជនជាតិអាហ្វ្រិកដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាលើសពីពេលវេលាកំណត់នឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងវិធានការផ្លូវច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង នៅពេលដែលអាជ្ញាធរចុះបង្រ្កាបជនអន្តោប្រវេសន៍។សារព័ត៌មានដដែលនេះផ្សាយបន្តថា៖« រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានិយាយថា អ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនអាចជាប់ពន្ធនាគារពីរឆ្នាំ និងពិន័យជាទឹកប្រាក់ចំនួន ៨ពាន់ដុល្លារអាមេរិក មុននឹងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា»។ក្រសួងមហាផ្ទៃបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាគ្មានគោលការណ៍សម្រេចឱ្យជនជាតិអាហ្វ្រិកចាកចេញដូចការចោទប្រកាន់ និងការផ្សព្វផ្សាយក្លែងក្លាយទាំងនោះឡើយ ពោលគឺកម្ពុជាតែងតែទទួល និងស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅចំពោះគ្រប់សមាសភាពនៃជនបរទេសដែលបំពេញលក្ខខណ្ឌត្រឹមត្រូវទាំងអស់រួមមាន ធុរជន វិនិយោគិន ភ្ញៀវទេសចរ និងពលករបរទេសគ្រប់រូប ដែលចូលមក និងស្នាក់នៅកម្ពុជា ដោយមិនមានការរើសអើងអ្វីទាំងអស់៕
Get Newsletter
