មេបក្សជំនាន់ថ្មី៖ នគរបាលប៉ុស្តិ៍ឬសង្កាត់ត្រូវយល់ពីតួនាទីរបស់ខ្លួន ចៀសវាងរំលោភច្បាប់សិទ្ធិគណបក្សនយោបាយ
មេគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា រិះគន់ទង្វើសមត្ថកិច្ចមូលដ្ឋាននៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលបានថតរូបអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សជំនាន់ថ្មីដោយគ្មានការព្រមព្រៀង។ លោកចាត់ទុកថា ការថតរូបឬឈរស្ដាប់បក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលប្រជុំ គឺជាទង្វើរំលោភលើសដែនសមត្ថកិច្ចដែលច្បាប់បានកំណត់។ លោកស្នើឱ្យសមត្ថកិច្ចនគរបាលប៉ុស្តិ៍ឬសង្កាត់ យល់ដឹងពីតួនាទីរបស់ខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យរំលោភច្បាប់ស្ដីពីគណបក្សនយោបាយ និងកុំបំពានតួនាទីនិងក្រមសីលធម៌។ ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកបានរិះគន់សមត្ថកិច្ចនៅកំពង់ឆ្នាំងដែលចូលមកថតរូបលោកពេលប្រជុំផ្ទៃក្នុងបក្ស។ លោកថែមទាំងបានសរសេរខ្លឹមសារ និងចេញវីដេអូរិះគន់ចំពោះករណីនេះ។ នៅក្នុងវីដេអូនោះ មានអ្នកចូលទស្សនាជាង ១៦ម៉ឺនដង និងអ្នកចុចចូលចិត្ត (Like) ជាង ៧ពាន់នាក់ ដែលខ្លឹមសារគឺលោកបានស្នើដល់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ត្រួតពិនិត្យមន្ត្រីថ្នាក់មូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាការបំពេញភារកិច្ចប្រព្រឹត្តទៅស្របតាមច្បាប់។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានបំភ្លឺចំពោះករណីនេះរួចហើយថា ជាកិច្ចការពារសុវត្ថិភាព។ ថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននាថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា មានប្រសាសន៍ស្វាគមន៍ចំពោះការឆ្លើយតបរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលបានកោះហៅមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធមកធ្វើការអប់រំ និងណែនាំ។ លោកលើកឡើងថា៖ «នៅក្រោមមូលដ្ឋានហ្នឹង គឺថាមិនថានគរបាលប៉ុស្តិ៍ឬក៏សង្កាត់អីហ្នឹង ត្រូវយល់ពីតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការកុំឱ្យរំលោភដែនសមត្ថកិច្ច ទាក់ទងទៅនឹងអ្វីជាវេទិកាសាធារណៈដែលមហាជនចូលរួម ហើយមានការសហការគ្នារវាងសមត្ថកិច្ចនិងបក្សនយោបាយនានា។ អ្វីជាកន្លែងផ្ទៃក្នុងនៃទីស្នាក់ការគណបក្ស ដូចជាផ្ទះរបស់យើង ចេះតែចេញចូលតាមអំពើចិត្ត ទៅថត ទៅស្ដាប់សំឡេង ទៅអង្គុយស្ដាប់គេប្រជុំ អាហ្នឹងវាខុសទៅនឹងច្បាប់គណបក្សនយោបាយ»។ លោកក៏បានសង្ឃឹមថា អាជ្ញាធរនិងសមត្ថកិច្ចនៅបណ្តាខេត្តផ្សេងៗនឹងយកករណីនេះជាគំរូ ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយគណបក្សនយោបាយ និងធានាបរិយាកាសនយោបាយដែលគោរពសិទ្ធិ សេរីភាព និងនីតិរដ្ឋ។ លោកបន្តថា៖ «យើងសង្ឃឹមថា បណ្ដាខេត្តផ្សេងៗទៀតនឹងអនុវត្តគោរពនូវដែនសមត្ថកិច្ច កុំឱ្យរំលោភច្បាប់។ ឱ្យដឹងថាកន្លែងណាដែលគាត់ត្រូវមកសហការ មកចូលស្ដាប់ឬថត ហើយកន្លែងណាដែលត្រូវបានលើកលែង ដូចជាក្នុងទីស្នាក់ការផ្ទះរបស់យើងប្រជុំឯកជនផ្ទៃក្នុង។ អ៊ីចឹងគាត់មិនអាចធ្វើអីរំលោភនឹងច្បាប់ជាតិ ច្បាប់គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ឬច្បាប់បង្កើតគណបក្សនយោបាយអីជាដើមហ្នឹងទេ»។ យោងតាមសេចក្តីបំភ្លឺរបស់អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ចេញផ្សាយថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោយទទួលបានព័ត៌មានពីការលើកឡើងរបស់លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ស្នងការនគរបាលខេត្តបានបញ្ជាឱ្យសាកសួរមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ។ តាមការបំភ្លឺបានឱ្យដឹងថា លោកអនុសេនីយ៍ឯក កែ ច័ន្ទមករា នាយប៉ុស្តិ៍នគរបាលរដ្ឋបាលពង្រ បានទទួលស្គាល់ថា ពិតជាបានចាត់ឱ្យមន្ត្រីនគរបាលម្នាក់ទៅកាន់ទីស្នាក់ការគណបក្សជំនាន់ថ្មីនៅថ្ងៃកើតហេតុមែន។ អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានបញ្ជាក់ថា គោលបំណងនៃការចាត់កម្លាំងនោះ គឺដើម្បីការពារសន្តិសុខ សុវត្ថិភាពជូនគណបក្សនយោបាយដែលធ្វើសកម្មភាពក្នុងដែនសមត្ថកិច្ច និងធ្វើរបាយការណ៍ជូនថ្នាក់លើប៉ុណ្ណោះ ដោយពុំមានចេតនាបំភិតបំភ័យ គំរាមកំហែង ឬជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សនយោបាយឡើយ ហើយមន្ត្រីទាំងពីររូបត្រូវបានកោះហៅមកអប់រំ និងណែនាំរួចរាល់ហើយ។ ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននាថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះថា ពុំមានជាគោលការណ៍ណែនាំឬក៏ការតម្រូវណាមួយពីថ្នាក់ជាតិឱ្យចុះតាមដាននោះទេ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពុំមានជាគោលការណ៍ណែនាំ ឬក៏ការតម្រូវណាមួយពីថ្នាក់ជាតិនោះទេ។ វាជាការបំពេញតួនាទីភារកិច្ចការងារប្រចាំថ្ងៃ និងតាមទម្លាប់របស់បងប្អូនមន្ត្រីនៅមូលដ្ឋាន ដោយការដែលគាត់អាចចូលទៅកន្លែងប្រជុំដោយរលូន ហើយថតរូបភាពជាចំហនោះ មិនមែនជាការរំលោភបំពានបទបញ្ជាដើម្បីគំរាមកំហែង ឬក៏បំផ្លាញដោយរូបភាពណាមួយទេ។ គាត់ថតជាចំហដើម្បីរាយការណ៍ទៅអង្គភាពរបស់ពួកគាត់វិញថា គាត់បានមកដល់គោលដៅដើម្បីបម្រើការងារសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងសុវត្ថិភាពសង្គម»។ លោកបានថ្លែងប្រាប់ទៀតថា រូបភាពដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្ដាញសង្គម មិនបានបង្ហាញពីឥរិយាបថ ឬសកម្មភាពណាមួយដែលអាចចាត់ទុកថាជាការគំរាមកំហែង បំភិតបំភ័យ ឬរំលោភសិទ្ធិរបស់អ្នកចូលរួមកិច្ចប្រជុំនោះឡើយ។ លោកនិយាយថា៖ «បើមែនទែនទៅ សូម្បីតែខ្ញុំចុះតាមមូលដ្ឋានតាមអង្គភាពរដ្ឋក្ដី ឬក៏ផ្ទះសម្បែងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាលក្ខណៈឯកជនក្ដី ក៏មានសមត្ថកិច្ចលោកបម្រើការងារសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ សុវត្ថិភាពសង្គម ហើយលោកក៏ថតរូបភាពដើម្បីរាយការណ៍ទៅប៉ុស្តិ៍ ឬនៅអង្គភាពរបស់លោក ដើម្បីឱ្យបានដឹងថាគាត់បានមកដល់គោលដៅ និងបំពេញភារកិច្ច»៕
១៧ មិថុនា ២០២៦
អាជ្ញាធរអំពាវនាវឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធប្រយ័ត្នបន្ទាប់ពីរកឃើញទំនិញអាហារឆ្អិនស្រាប់ខូចគុណភាពជាង២តោន
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃអគ្គនាយកដ្ឋានក.ប.ប.និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ បានអំពាវនាវឱ្យអាជីវករ និងអ្នកប្រើប្រាស់បង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះផលិតផលអាហារបង្កក អាហារឆ្អិនស្រាប់(ហតដក ប្រហិត ប៉ាត់តេ)បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរឆ្មក់ត្រួតពិនិត្យនៅទីតាំងអាជីវកម្មមួយ ហើយបានរកឃើញអាហារបង្កកខូចគុណភាព និងរក្សាទុកមិនត្រឹមត្រូវតាមស្តង់ដារអនាម័យជាង ២,៦០០គីឡូក្រាម។ទីតាំងអាជីវកម្មដែលអាជ្ញាធររកឃើញគឺ ក្រុមហ៊ុន TSP នៅម្ដុំផ្សារបែកចានស្រុកអង្គស្នួលខេត្តកណ្ដាល។ អភិបាលខេត្តកណ្ដាល លោក គួច ចំរើន បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជីវករដែលបានទិញផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុន TSP ហើយមិនទាន់ប្រើប្រាស់ ឬលក់បន្ត សូមផ្អាកការប្រើប្រាស់ជាបន្ទាន់ដោយសារផលិតផលទាំងនោះអាចមិនមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ លោក គួច ចំរើន បានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា៖ «សូមបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ ឬបញ្ឈប់លក់បន្ត ព្រោះផលិតផលនេះ ពុំមានសុវត្ថិភាពទេ គាត់មានចេតនា បំភាន់ អ្នកប្រើប្រាស់ ដូចជា បកព័ត៌មាន ហួសកាលកំណត់ចោល រៀបចំ ដាក់កាលកំណត់ប្រើប្រាស់ថ្មីជំនួស ទូស្តុក មិនបើកចរន្តអគ្គិសនី ទុកដាក់ខុសបច្ចេកទេស ទំនិញគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់»។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់សាខា ក.ប.ប. ខេត្តកណ្ដាលដែលប្រជាកាសែតទទួលបាន កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មន្ត្រីជំនាញបានសហការជាមួយសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងស្តុកផលិតផលអាហារបង្កកមួយកន្លែងនៅខេត្តកណ្ដាល ក្រោមការសម្របសម្រួលពីអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្តកណ្ដាល។ ជាលទ្ធផល ក្រុមការងារមិនបានរកឃើញទំនិញមានប្រភពពីប្រទេសថៃនោះទេ ប៉ុន្តែបានរកឃើញការវេចខ្ចប់ និងការរក្សាទុកផលិតផលមិនស្របតាមស្តង់ដារអនាម័យ ព្រមទាំងទំនិញខូចគុណភាពសរុប ៧ មុខ ស្មើនឹង ២,៦០០ គីឡូក្រាម។ ទំនិញដែលត្រូវបានដកហូតរួមមាន៖ ប្រហិតសាច់ក្តាម ម៉ាកTHANH CHA HUONG VI CUA ៣៨កេស ស្មើនឹង ៣៨០គីឡូក្រាម ។ ប្រហិតសាច់ក្តាម ម៉ាកTHANH VI CUA ១៧កេស ស្មើនឹង ១៧០គីឡូក្រាម ប្រហិត ម៉ាកTSP ចំនួន៥បេ ស្មើនឹង ២៥០គីឡូក្រាម ។ ប្រហិតនំប៉ាវ ចំនួន១៣កេស ស្មើនឹង ១៣០គីឡូក្រាម ។ ហតដកចម្រុះ គ្មានម៉ាក ចំនួន៤បេ ស្មើនឹង ២០០គីឡូក្រាម ប្រហិតសាច់ក្តាម គ្មានម៉ាក ចំនួន៥បេ ស្មើនឹង ២២០គីឡូក្រាម ។ ហតដកឈីស ចំនួន២៥កេស ស្មើនឹង ១,២៥០គីឡូក្រាម។ ក្រោយការត្រួតពិនិត្យ មន្ត្រីជំនាញបានដកហូត និងដុតកម្ទេចចោលទំនិញខូចគុណភាពទាំងអស់នៅទីលានដុតសំរាម ស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្ដាល ដោយមានការឯកភាពពីតំណាងអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្ត។ ជាមួយគ្នានេះ សំណាកចំនួន ៨ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅវិភាគនៅមន្ទីរពិសោធន៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋាន ក.ប.ប. ដើម្បីបញ្ជាក់ពីគុណភាព និងសុវត្ថិភាពផលិតផល។ អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែង នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក គឹម មាសសុខសីហា បានអំពាវនាវឱ្យអាជីវករ និងពាណិជ្ជករទាំងអស់ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការធ្វើអាជីវកម្មដោយសុចរិត គោរពច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារ និងបង្កើនទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ លោក ជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមពិនិត្យស្លាកសញ្ញា ប្រភពដើម កាលបរិច្ឆេទប្រើប្រាស់ និងលក្ខខណ្ឌរក្សាទុកផលិតផលមុននឹងទិញ ឬប្រើប្រាស់។ លោកលើកឡើងថា៖«ខ្ញុំសូមអំពាវនាវទីមួយគឺទៅដល់ អាជីវក ពាណិជ្ជករអ្នករកស៊ីទាំងអស់សូមប្រកាន់ខ្ជាប់ឲ្យបាននូវការរកស៊ីការធ្វើធុរកិច្ចដោយសុចរិតគោរពឲ្យបានច្បាស់លាស់ត្រឹមត្រូវទៅតាមច្បាប់និងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធសំខាន់ណាស់អាហ្នឹងគឺដើម្បីឲ្យយើងក្លាយខ្លួនទៅជា ធុរៈជនល្អដែលមានការទទួលខុសត្រូវក្នុងសង្គម។ លោកបន្ថែមថា៖«ទីពីរខ្ញុំក៏ស្នើសុំឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់របស់យើងចូលរួមទាំងអស់គ្នាក្នុងការចេះស្វ័យត្រួតពិនិត្យទៅលើផលិតផលទំនិញមើលលក្ខខណ្ឌទុកដាក់តែសាច់និងឬក៏ផលិតផល តើមានភាពសមស្របតាមលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេសចេះមើលស្លាកសញ្ញាប្រភពប្រទេសផលិត ។ អំពាវនាវផងដែរបើយើងចូលរួមទាំងអស់គ្នាដើម្បីសុខសុវត្ថិភាពសុខុមាលភាពរបស់យើង»។ កាលពីនៅថ្ងៃទី១២ ដល់ថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សាខា ក.ប.ប. រាជធានីភ្នំពេញ បានសហការជាមួយសមត្ថកិច្ចចម្រុះ ចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងស្តុក និងចែកចាយសាច់បង្កកចំនួន ៣១ កន្លែង នៅក្នុងខណ្ឌចំនួន ៨។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក.ប.ប.មន្ត្រីជំនាញបានរកឃើញផលិតផលមានប្រភពពីប្រទេសថៃចំនួន១១២ មុខ ជាង២០០តោន គីឡូក្រាម និងផ្លែឈើខូចគុណភាព ជាង៣,២ តោន គីឡូក្រាម។ ផលិតផលមួយចំនួនត្រូវបានឃាត់ទុកជាបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីបន្តនីតិវិធីតាមច្បាប់។ ការបង្ក្រាបករណីនាំចូលផលិតផលទាំងអស់នេះ កើតមានឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដោយព្រមានឱ្យអាជ្ញាធរចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹងចំពោះបុគ្គល ឬមន្ត្រីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ។លោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា អ្នកប្រព្រឹត្តខុសអាចប្រឈមនឹងការដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិ និងវិធានការផ្លូវច្បាប់ផ្សេងៗ ហើយអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែងឡើយ៕
១៦ មិថុនា ២០២៦
មនុស្ស ៤នាក់ ត្រូវចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការ ក្នុងសំណុំរឿងនាំចូលសាច់បង្កកពីថៃ បន្ទាប់ពីមានការព្រមានពីលោក ហ៊ុន សែន
មនុស្ស ៤នាក់ ត្រូវចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការ ក្នុងសំណុំរឿងនាំចូលសាច់បង្កកពីប្រទេសថៃ បន្ទាប់ពីមានការព្រមានពីលោក ហ៊ុន សែន។ អយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានសម្រេចចោទប្រកាន់ជនសង្ស័យចំនួន ៤នាក់ ពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូលសាច់បង្កកពីប្រទេសថៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និងមិនបានបង់ពន្ធត្រឹមត្រូវ។ ចំណាត់ការនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ណែនាំឱ្យចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹងចំពោះការនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ។ តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អ្នកនាំពាក្យអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ សមត្ថកិច្ចចម្រុះបានបង្ក្រាបទីតាំងមួយកន្លែងនៅភូមិធ្លក សង្កាត់គោករកា ខណ្ឌព្រែកព្នៅ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ដោយឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យ ៣នាក់ រួមមានឈ្មោះ ភុត ប៊ុនហម, ហម ម៉ារ៉ាណែត និង ហ៊ុន គីមសួរ ព្រមទាំងដកហូតសរសៃកែងមាន់ និងសាច់បង្កកមួយចំនួន ដែលនាំចូលពីប្រទេសថៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។ នេះបើយោងតាមការបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គម នាថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបន្តថា ក្រោយពិនិត្យសំណុំរឿង តំណាងអយ្យការបានសម្រេចចោទប្រកាន់ជនសង្ស័យទាំងបីនាក់ និងបក្ខពួក ចំនួន ៣បទល្មើស គឺទី១ «ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មនូវផលិតផលម្ហូបអាហារដែលមានសភាពប្រែប្រួលខូចគុណភាព ឬមិនស្របតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យអនាម័យ» ទី២ «ក្លែងបន្លំដើមកំណើតទំនិញ» និងទី៣ «ការនាំចូលទំនិញដោយគ្មានការអនុញ្ញាត» តាមបញ្ញត្តិមាត្រា ១៨ និងមាត្រា ៦៣ នៃច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងគុណភាព សុវត្ថិភាពលើផលិតផល ទំនិញ និងសេវា, មាត្រា ៣១ នៃច្បាប់ស្តីពីវិធានដើមកំណើតទំនិញ និងមាត្រា ៧៥ នៃច្បាប់ស្តីពីគយ។ បើតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថាប័នអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ សមត្ថកិច្ចបានកសាងសំណុំរឿង និងបញ្ជូនជនសង្ស័យទាំង ៣នាក់ខាងលើ មកកាន់អយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីចាត់ការតាមនីតិវិធីច្បាប់។ ចំណែកឯបក្ខពួកផ្សេងទៀតដែលកំពុងគេចខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីខាងលើនេះ សមត្ថកិច្ចកំពុងតែធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្ត។ ក្នុងសំណុំរឿងមួយផ្សេងទៀត សមត្ថកិច្ចបានចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងមួយកន្លែងនៅភូមិស្វាយប៉ាក សង្កាត់ស្វាយប៉ាក ខណ្ឌឫស្សីកែវ និងឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យម្នាក់ឈ្មោះ អ៊ុក សុក្របញ្ញារិទ្ធ ពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូលប្រហិត និងសាច់បង្កកពីប្រទេសថៃដោយគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត និងមិនបានបង់ពន្ធត្រឹមត្រូវ។ នេះបើយោងតាមការបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គម នាថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រោយពីបានទទួល និងពិនិត្យលើសំណុំរឿងនេះ តំណាងអយ្យការបានសម្រេចចោទប្រកាន់លើជនសង្ស័យខាងលើ និងបក្ខពួកចំនួន ៣បទល្មើស ដូចករណីខាងលើដែរ។ អ្នកនាំពាក្យអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក ប៉េង ម៉េងគ័ង បានបដិសេធមិនផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមអំពីសំណុំរឿងនេះឡើយ ដោយបញ្ជាក់ថា អាចយោងទៅលើព័ត៌មានតាមបណ្តាញសង្គមបានបង្ហោះកន្លងមក។ លោកបានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំមិនអាចផ្តល់ព័ត៌មានក្រៅពីនេះបានទេ ខ្លាចប៉ះពាល់ដល់ការសម្ងាត់នៃការស្រាវជ្រាវ»។ ជាមួយគ្នានេះ អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ (ក.ប.ប.) នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក គឹម មាសសុខសីហា បានឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ថា មន្ត្រីជំនាញនៅតែបន្តចុះត្រួតពិនិត្យទំនិញនាំចូលពីប្រទេសថៃ និងប្រមូលសំណាកផលិតផលដើម្បីធ្វើតេស្តគុណភាព តាមការចង្អុលបង្ហាញរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា។ លោកប្រាប់ថា បច្ចុប្បន្ននេះខាង ក.ប.ប. បានយកសំណាកគំរូជាង ១០០សំណាកហើយ ហើយមន្ត្រីជំនាញកំពុងធ្វើការវិភាគ និងត្រួតពិនិត្យ។ លោកបានលើកឡើងថា៖ «អ្នកប្រើប្រាស់របស់យើង ត្រូវតែបន្តពហិការចំពោះទំនិញដែលមកពីប្រទេសឈ្លានពាន ការចូលរួមទាំងអស់គ្នារបស់យើង គឺជាគន្លឹះដើម្បីទទួលបានជោគជ័យ»។ ការបង្ក្រាបករណីនាំចូលសាច់បង្កកខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃនេះ កើតមានឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដោយព្រមានឱ្យអាជ្ញាធរចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹងចំពោះបុគ្គល ឬមន្ត្រីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ។ លោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា អ្នកប្រព្រឹត្តខុសអាចប្រឈមនឹងការដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិ និងវិធានការផ្លូវច្បាប់ផ្សេងៗ ហើយអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែងឡើយ៕
កម្ពុជាពន្លឿនការរៀបចំតំបន់អង្គរ ដើម្បីត្រៀមទទួលកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី ឆ្នាំ២០២៦
កម្ពុជាកំពុងពន្លឿនការរៀបចំបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៅតំបន់អង្គរ និងការត្រៀមព្រឹត្តិការណ៍អមនានាដោយសារកម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Francophonie Summit) លើកទី២០ ក្នុងខេត្តសៀមរាប នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គម នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ថា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ អ្នកស្រី ភឿង សកុណា បានពិនិត្យការដ្ឋាននានាក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ដើម្បីតាមដានការងារអភិរក្ស និងត្រៀមទទួលគណៈប្រតិភូដែលនឹងចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនាពេលខាងមុខ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងទេសចរណ៍ក៏បានផ្សព្វផ្សាយដែរថា ក្រសួងបានរៀបចំកិច្ចប្រជុំជាមួយតំណាងស្ថានទូត និងដៃគូពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីត្រៀមរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍អម «ភូមិហ្វ្រង់កូហ្វូន» (Village Francophone) ដែលនឹងធ្វើឡើងអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូល។ បើតាមក្រសួងទេសចរណ៍ ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងក្លាយជាវេទិកាបង្ហាញវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ផលិតផល និងសេវាកម្មរបស់ប្រទេសសមាជិកជាង ៩០ប្រទេស ដោយសាធារណជនជាង ១០ម៉ឺននាក់ ត្រូវបានរំពឹងថានឹងចូលរួមទស្សនាក្នុងអំឡុងពេលរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍។ ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកវិភាគនយោបាយលោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា យល់ថា ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី គឺជាឱកាសសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូត ជាពិសេសជាមួយប្រទេសបារាំង និងបណ្តាប្រទេសសមាជិកដទៃទៀត។ លោកបាននិយាយថា៖ «បើយើងរៀបចំមានទំនាក់ទំនងល្អនៅក្នុងសម្ព័ន្ធភាពរវាងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី កម្ពុជា-បារាំង ឬក៏បណ្តារដ្ឋជាសមាជិក ដែលសមាជិកនៃហ្វ្រង់កូហ្វូនី គឺជាកិច្ចការមួយល្អស្វែងរកការគ្រាំទ្រពីសមាជិកដទៃទៀត»។ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា បានលើកឡើងថាកម្ពុជាគួរប្រើប្រាស់វេទិកាអន្តរជាតិនេះ ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី និងពហុភាគី ជាពិសេស គឺស្វែងរកការគាំទ្រពីប្រទេសសមាជិកនានា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាកំពុងប្រឈម ជាពិសេសបញ្ហាយោធាថៃឈ្លានពានកម្ពុជា។ បន្ថែមពីលើនេះ លោកថា ក្នុងកំឡុងកិច្ចប្រជុំនេះ កម្ពុជាគួរលើកឡើងពីបញ្ហាដែលបេតិកភណ្ឌខ្មែរមួយចំនួនបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់យោធាថៃ ដូចជាតំបន់ប្រាសាទដែលថៃកំពុងកាន់កាប់ និងប្រាសាទព្រះវិហារដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកជាដើម។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាជាព្រឹត្តការណ៍សំខាន់ដែលត្រូវការពង្រឹងកម្ពុជាជាមួយនិងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិដែលហៅពហុភាគីត្រូវការកាន់តែខ្លាំងឡើង ជាទិដ្ឋភាពបច្ចុប្បន្ន ទៅដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះដីកម្ពុជា-ថៃ នេះជាកិច្ចការមួយល្អមើល ឃើញថាកម្ពុជាគួរត្រៀមលក្ខណៈសម្បិត្តច្រើនដើម្បីទទួលសមាជិកហ្វ្រង់កូហ្វូនី»។ កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី គឺជាកិច្ចប្រជុំរវាងប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃបណ្តាប្រទេសសមាជិកអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (OIF) ដើម្បីពិភាក្សាលើបញ្ហាសំខាន់ៗទាក់ទងនឹងនយោបាយអន្តរជាតិ សេដ្ឋកិច្ច សិទ្ធិមនុស្ស អប់រំ វប្បធម៌ និងប្រជាធិបតេយ្យ។ យោងតាមក្រសួងទេសចរណ៍ ព្រឹត្តិការណ៍អមសំខាន់ៗដែលកម្ពុជានឹងរៀបចំសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិនោះ រួមមាន «ភូមិហ្វ្រង់កូហ្វូន» (Village Francophone) និង «FrancoTech» ដែលគេរំពឹងថានឹងមានការចូលរួមពីប្រទេសសមាជិកជាង ៩០ប្រទេស និងអ្នកសារព័ត៌មានជាតិ-អន្តរជាតិជាច្រើន៕
លោក រ៉ុង ឈុន ជួបស្ថានទូតប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ មុនសវនាការតុលាការកំពូល
ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន បានជួបតំណាងស្ថានទូតប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យមួយចំនួនដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង និងសហភាពអឺរ៉ុប (EU) មុនសវនាការនៅតុលាការកំពូលដែលគ្រោងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយលោកថា ជំនួបនេះផ្តោតលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ និងក៏បានលើកឡើងអំពីសំណុំរឿងរបស់អ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំងនៅតុលាការ។ យោងតាមការបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម លោក រ៉ុង ឈុន និងសហការី បានជួបជាមួយអ្នកស្រី ម៉ារី ប៊ុយស្កៃ ជាទីប្រឹក្សាទី១ នៃស្ថានទូតបារាំងប្រចាំកម្ពុជា និងអ្នកស្រី Rona Rathod ប្រធានផ្នែកកិច្ចការនយោបាយ នៃស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ដោយឡែក នៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ លោកបានជួបលោក Igor Driesmans ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជា ដើម្បីពិភាក្សាអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន បានប្រាប់ប្រជាកាសែតនៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ថាជំនួបនេះគឺដើម្បីពិភាក្សាអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងលើកឡើងអំពីសំណុំរឿងរបស់លោកដែលនឹងត្រូវបើកសវនាការនៅតុលាការកំពូលនាពេលខាងមុខផងដែរ។ លោក រ៉ុង ឈុន បានថ្លែងថា៖«គោលបំណងតែ១គឺពិភាក្សាអំពីដំណើរការសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ដូចក្នុងហ្នឹងក៏បានភ្ជាប់ករណីខ្ញុំដែលបានឡើងសវនាការនៅថ្ងៃ១៥ មិថុនាខាងមុខពីព្រោះសវនាការហ្នឹង ក៏វាទាក់ទងទៅនឹងសិទ្ធិមនុស្សដែរ។ ពីព្រោះយើងដឹងហើយថា យើងមិនបានប្រព្រឹត្តដូចការចោទប្រកាន់នោះទេ»។ លោក រ៉ុង ឈុន បញ្ជាក់ថា លោកមានគម្រោងបន្តជួបជាមួយតំណាងស្ថានទូតប្រទេសដទៃទៀតដែរ ប៉ុន្តែនៅពេលនេះ លោកមិនទាន់សូវមានពេលនៅឡើយ។ ជុំវិញករណីនេះ មន្រ្តីអង្កេតជាន់ខ្ពស់ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក យី សុខសាន្ត បានលើកឡើងថា តាមធម្មតាតំណាងទូតបរទេសចង់ឃើញការសម្របសម្រួល និងភាពស្រុះស្រួលគ្នារវាងតួអង្គនយោបាយនៅកម្ពុជា ជាជាងការបន្តជម្លោះនយោបាយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«ស្ថានទូត EU និងមតិបរទេស គេមិនចង់ឃើញប្រទេសយើងមានជម្លោះរវាងភាគីគណបក្សនយោបាយដែលមាននិន្នាការផ្ទុយទេ។ ហើយជាការទូតរបស់គេ គឺគេចង់ឲ្យយើងមានការឯកភាពជាតិ យើងមានការស្រុះស្រួលដើម្បីកសាងប្រទេសទាំងអស់គ្នា»។ លោក យី សុខសាន្ត សង្ឃឹមថា តុលាការកំពូលនឹងពិចារណាសំណុំរឿងរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ដោយឈរលើគោលការណ៍យុត្តិធម៌ និងឯករាជភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ។ លោកបានថ្លែងថា៖«ខ្ញុំសង្ឃឹមថាតុលាការកំពូលលោកនឹងមានការវិនិច្ឆ័យខ្ពស់ជាងសាលាដំបូងសាលាឧទ្ធរណ៍ ហើយលោកនឹងពិចារណាទៅលើអ្នកនយោបាយនៅប្រទេសកម្ពុជាហើយយើងក៏ចង់ឃើញជាតិសាសន៍មួយដែលមានការឯកភាពជាតិ ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ននេះប្រទេសយើងក៏មានសង្គ្រាមជាមួយនឹងអ្នកជិតខាងដែរ ហើយបើយើងឯកភាពជាតិមានន័យថាយើងមានមតិតែមួយដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់យើង»។ ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន នឹងត្រូវចូលសវនាការនៅតុលាការកំពូលនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមបទចោទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»។ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រកាសសាលក្រមផ្តន្ទាទោសទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៤ឆ្នាំ និងដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជាអចិន្ត្រៃយ៍ ព្រមទាំងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៤ លានរៀល ក្រោមបទចោទ ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម និងបទមិនរាងចាលបន្ទាប់ពីការផ្តន្ទាទោសបទមជ្ឈិមដោយសារលោកបានបញ្ចេញមតិទាក់ទងនឹងការបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញនៅកម្ពុជា និងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ហើយកាលថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានសម្រេចតម្កល់សាលក្រមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ទុកជាបានការដដែល៕
មនុស្ស៣៧៨នាក់ត្រូវសមត្ថកិច្ចព្រះសីហនុបញ្ជូនទៅតុលាការក្នុងសំណុំរឿងឆបោកអនឡាញ
សមត្ថកិច្ចខេត្តព្រះសីហនុបានកសាងសំណុំរឿងបញ្ជូនជនសង្ស័យប្រមាណ ៣៧៨នាក់ ទៅសាលាដំបូងខេត្ត ក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបទល្មើសប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា គឺចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះយោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានអំពីលទ្ធផលនៃការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យារបស់រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ នៅលើបណ្តាញសង្គមនាថ្ងៃទី០៩ ខែមិថុនា។ យោងតាមរដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុលើកឡើងថា ក្រុមការងារចម្រុះបានចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងសរុប ១,៣២១កន្លែង ក្នុងនោះបង្ក្រាបទីតាំងពាក់ព័ន្ធ Online Scam បាន ១០៣កន្លែង និងរកឃើញទីតាំងដែលជនបរទេសស្នាក់នៅមិនស្របច្បាប់ចំនួន ៤៨ទីតាំង។ ជាលទ្ធផលក្នុងប្រតិបត្តិការនេះ សមត្ថកិច្ចបានរកឃើញមនុស្សសរុប ៤,៨៤១នាក់ មកពី ២៦សញ្ជាតិ ក្នុងនោះបានបញ្ជូនជនបរទេស ៣,២០៦នាក់ទៅអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ ដើម្បីអនុវត្តនីតិវិធីបណ្ដេញចេញពីកម្ពុជា និង ៤៣៥នាក់ទៀតកំពុងបន្តនីតិវិធីស៊ើបអង្កេត។ សមត្ថកិច្ចក៏បានដកហូតវត្ថុតាងជាច្រើន រួមមានទូរសព្ទដៃជាង ៤ម៉ឺនគ្រឿង កុំព្យូទ័ររាប់រយគ្រឿង ព្រមទាំងរថយន្ត ម៉ូតូ អាវុធខ្លី គ្រឿងញៀន និងប្រាក់សុទ្ធ ក្នុងនោះមានប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក ៦៤,៩៨០ដុល្លារ ប្រាក់បាត ១,២០០បាត និងប្រាក់រៀល ២៣,១៦០,០០០រៀល ត្រូវបានដកហូតដើម្បីបន្តនីតិវិធី។ ក្នុងសេចក្តីប្រកាសនេះបន្តថា មានការផាកពិន័យម្ចាស់ទីតាំងចំនួន ៤៥កន្លែង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសស្នាក់នៅមិនស្របច្បាប់ ដោយប្រមូលបានថវិកាជាង ១,៩៥២លានរៀល។ ចំណែកអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្ត បានឃាត់ទុកអចលនវត្ថុ ៦ទីតាំង ស្មើនឹង ៩ក្បាលដី រថយន្ត ១២គ្រឿង និងប្រាក់ជាច្រើនរូបិយប័ណ្ណដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿង។អយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្តបានឃាត់ទុកអចលនវត្ថុចំនួន ៦ទីតាំង ស្មើនឹង ៩ក្បាលដី រថយន្ត ១២ គ្រឿង និងដកហូតប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក ៨២ ៤០៦,៣០ដុល្លារ ប្រាក់រៀល ២ ៥៧៧ ៧៥២,៤៤រៀល ប្រាក់បាត ៥ ១០០បាត និងប្រាក់យ័ន ២ ០០០យ័ន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា (គ.ល.ក.) បានសម្រេចដកហូតអាជ្ញាបណ្ណកាស៊ីណូចំនួន ១១ទីតាំង ក្រោយរកឃើញថាមានការពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិលើកឡើងនៅក្នុងរបាយការណ៍ថ្មីមួយ ដោយជំទាស់នឹងការអះអាងអំពីភាពជោគជ័យនៃការបង្រ្កាបការបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ថាបានបរាជ័យក្នុងការកម្ចាត់ឧស្សាហកម្មងងឹតនេះ ហើយអាចធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះនៃការជួញដូរកាន់តែងាយរងគ្រោះ និងបរាជ័យក្នុងការវែកមុខមេខ្លោងនៅពីក្រោយបទល្មើសនេះ។ របាយការណ៍នេះផ្អែកលើការសម្ភាសន៍ជនរងគ្រោះចំនួន ៧៣នាក់ មកពី ១៦ប្រទេស ព្រមទាំងការស្រាវជ្រាវ និងចុះពិនិត្យទីតាំងពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជា។ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុខៈ បានលើកឡើងតាមរយៈបណ្ដាញតេឡេក្រាមរបស់លោកនាថ្ងៃទី០៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ស្ដីពីការឆ្លើយតបទៅនឹងយុទ្ធនាការបង្ក្រាប និងបោសសម្អាតការឆបោក (Scam) ដែលទទួលបានលទ្ធផលធំធេងគួរកត់សម្គាល់ ដោយបន្តវាយកម្ទេចបោសសម្អាតក្រុមតូចៗដែលនៅសេសសល់បន្ថែមទៀត។ លោកបានច្រានចោលការលើកឡើងថា ការបង្ក្រាបបទល្មើស Online Scam របស់កម្ពុជាបរាជ័យ ដោយចាត់ទុកថា ការបកស្រាយបែបនេះ គឺជាការបង្វែរលទ្ធផលវិជ្ជមានទៅជាអវិជ្ជមាន និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសរបស់កម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ លោកបញ្ជាក់ថា ក្នុងរយៈពេលកន្លងមក សមត្ថកិច្ចកម្ពុជាបានស៊ើបអង្កេត កំណត់មុខសញ្ញា និងឈានដល់ការបង្ក្រាបទីតាំងធំៗជាច្រើន ដោយបានវាយកម្ទេចបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក និងទៅលើសកម្មភាពរបស់មេខ្លោងមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្រៅប្រទេសផងដែរ។លោក ទូច សុខៈ មានប្រសាសន៍ថា៖«ជាលទ្ធផល គឺយើងសង្គ្រោះបានអ្នកដែលធ្វើការនៅទីតាំងឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានេះ ទាំងការឆបោក ទាំងការចាញ់បោក ទាំងការអូសទាញ ទាំងអ្នកគំរាមកំហែង ទាំងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តនោះ គឺមានរាប់សិបម៉ឺននាក់បញ្ជូនសង្គ្រោះ ហើយបញ្ជូនទៅកាន់ប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេដោយយកចិត្តទុកដាក់ជាទីបំផុតស្របតាមច្បាប់ និងមានទំនាក់ទំនងសហការយ៉ាងល្អប្រសើរជាមួយនឹងប្រទេសសមីភរិយា (ឬប្រទេសពាក់ព័ន្ធ)»។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអនុក្រឹត្យថ្មីមួយទៀត ស្តីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពតាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្តុំ ដោយផ្តោតជាពិសេសលើការគ្រប់គ្រងជនបរទេស និងការទប់ស្កាត់ការស្នាក់នៅខុសច្បាប់។ គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានអនុម័តទាំងស្រុងលើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ខណៈរដ្ឋាភិបាលក៏បានចេញអនុក្រឹត្យស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពតាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្ដុំ ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងជនបរទេស និងទប់ស្កាត់ការស្នាក់នៅខុសច្បាប់៕
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន ឱ្យបញ្ជូនសំណុំរឿង មន្ត្រីជាប់ចោទថាទារប្រាក់ពីរោងចក្រ ទៅACUនិងតុលាការ
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន លោក អ៊ាង សុផល្លែត បានបញ្ជាទៅប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកំពង់ស្ពឺ ឱ្យបញ្ជូនសំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់ថា មន្ត្រីបរិស្ថានពីររូបបានទារប្រាក់ពីរោងចក្រមួយ ទៅកាន់តុលាការ និងអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) ដើម្បីស្វែងរកការពិត បន្ទាប់ពីការស៊ើបអង្កេតរបស់មន្ត្រីជំនាញកាលពីខែមីនា មិនបានរកឃើញភស្តុតាងជាក់ស្តែង និងគួរឱ្យជឿទុកចិត្តគ្រប់គ្រាន់។ យោងតាមលិខិតរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន ដែលបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ លើកឡើងថា ក្រុមការងារអធិការកិច្ចរបស់ក្រសួង បានធ្វើការស៊ើបអង្កេត ស្រាវជ្រាវ និងប្រមូលព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ ដោយរកឃើញថា មិនទាន់មានភស្តុតាងជាក់ស្តែង និងគួរឱ្យជឿទុកចិត្តគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថា មន្ត្រីមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកំពង់ស្ពឺទាំងពីររូប ពិតជាបានទារប្រាក់ពីក្រុមហ៊ុន HONG CHENG FANG DRIED MANGO PROCESSING FACTORY CO., LTD. ដូចការចោទប្រកាន់នោះឡើយ។ ក្នុងលិខិតដដែលនោះសរសេរថា៖ «ការពិនិត្យលើប្រភពព័ត៌មាន សក្ខីកម្ម ឯកសារពាក់ព័ន្ធ និងទិន្នន័យដែលប្រមូលបាន មិនបានបង្ហាញពីអង្គហេតុ ឬមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ដែលអាចគាំទ្រដល់ការចោទប្រកាន់ក្នុងករណីនេះបានទេ»។ ការផ្សព្វផ្សាយបន្តថា ដើម្បីស្វែងរកការពិត និងធានាភាពយុត្តិធម៌ដល់មន្ត្រីទាំងពីររូប គឺប្រធានការិយាល័យគាំពារបរិស្ថាន លោក ឈុន ឈៀងហេង និងមន្ត្រីជាប់កិច្ចសន្យា លោក ជួប ពន្លឺ ក្រសួងបានណែនាំឱ្យពិនិត្យ និងកសាងសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅតុលាការ ក្នុងករណីបរិហារកេរ្តិ៍ ឬបន្តស្រាវជ្រាវលើការចោទប្រកាន់នេះ ព្រមទាំងពិនិត្យដាក់សំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងការទារប្រាក់ពីក្រុមហ៊ុន ទៅកាន់អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក ខ្វៃ អាទិត្យា បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា គោលបំណងសំខាន់របស់ក្រសួងគឺការស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនភាគីដែលមិនបានប្រព្រឹត្តកំហុស និងមិនឱ្យពួកគេរងនូវភាពអយុត្តិធម៌ពីការចោទប្រកាន់ជាសាធារណៈ។ លោកបានថ្លែងថា៖ «សំខាន់គឺយើងចង់រកយុត្តិធម៌ជូនទៅភាគីដែលមិនបានប្រព្រឹត្ត ឬក៏កុំឱ្យគាត់រងនូវភាពអយុត្តិធម៌ បន្ទាប់ពីមានការផ្សព្វផ្សាយកន្លងមក។ អ៊ីចឹង ទាំងមន្ត្រីបរិស្ថាន ទាំងខាងរោងចក្រ ប្រសិនបើពួកគាត់បំពេញការងារដោយស្មោះត្រង់ និងមានភាពស្អាតស្អំ គឺយើងចង់ផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនពួកគាត់»។ ជុំវិញករណីនេះ នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ (PED) លោក សាន់ ម៉ាឡា បានលើកឡើងថា ជាទូទៅអ្នករកស៊ីមិនចង់មានទំនាស់ជាមួយអាជ្ញាធរទេ ដូច្នេះការចេញមុខចោទប្រកាន់ជាសាធារណៈ អាចបង្ហាញថាមានភាពមិនប្រក្រតីណាមួយដែលជំរុញឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មធ្វើបែបនេះ។ លោកយល់ស្របចំពោះការណែនាំឱ្យបញ្ជូនសំណុំរឿងទៅអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដោយចាត់ទុកថាជាចំណុចវិជ្ជមានដែលអាចជួយបង្កើនទំនុកចិត្តសាធារណៈលើដំណើរការស្វែងរកការពិត។ លោកបានថ្លែងថា៖ «យើងក៏សង្ឃឹមផងដែរថា អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយនឹងអាចស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនភាគីពាក់ព័ន្ធ ហើយអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយនឹងអាចដើរតួនាទីមួយយ៉ាងសំខាន់ ដើម្បីធានាថានឹងមិនមានមន្ត្រីខិលខូចនៅតាមមូលដ្ឋាន ធ្វើសកម្មភាពជំរិតទារប្រាក់ពីម្ចាស់សិប្បកម្ម ឬម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនដែលពួកគាត់ជាអ្នករកស៊ីសុចរិតស្មោះត្រង់នោះឡើយ។ ពួកគាត់ទាំងអស់នោះបានបង្កើតការងារធ្វើដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយជាពិសេសក៏បានចូលរួមចំណែកបង់ពន្ធដើម្បីកសាងសេដ្ឋកិច្ចយើងឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរផងដែរ»។ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា (ANSA) លោក សន ជ័យ បានមានប្រសាសន៍ថា ការស៊ើបអង្កេតលើមន្ត្រីរបស់ខ្លួន គឺជានីតិវិធីរដ្ឋបាលធម្មតាមួយរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ។ លោកលើកឡើងថា ប្រសិនបើមានការសង្ស័យពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ ការរំលោភអំណាច ឬបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ករណីនេះត្រូវតែបញ្ជូនទៅតុលាការ ឬអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយដើម្បីបន្តនីតិវិធីតាមច្បាប់។ លោកមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា៖ «យើងលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកអនុវត្តច្បាប់ទាំងអស់។ ខាងរោងចក្រក៏ត្រូវលើកទឹកចិត្តឱ្យមានប្រព័ន្ធរាយការណ៍មួយ ប្រសិនបើពួកគេយល់ថា ការអនុវត្តច្បាប់របស់មន្ត្រីមិនត្រឹមត្រូវ ឬមិនសមរម្យ។ ដូច្នេះ យន្តការរាយការណ៍ដោយពលរដ្ឋ ឬដោយក្រុមហ៊ុនជាដើម គួរត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យបានច្រើន»។ គួររំលឹកផងដែរថា កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថានបានចាត់មន្ត្រីក្រោមឱវាទ ចុះស៊ើបអង្កេតលើករណីមន្ត្រីបរិស្ថានខេត្តកំពង់ស្ពឺ ២រូប ភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីមានការលើកឡើងថា ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការទារប្រាក់ពីក្រុមហ៊ុនមួយ។ ការចុះស៊ើបអង្កេតនោះ ធ្វើឡើងដោយឱ្យមន្ត្រីជំនាញនៃក្រសួងបរិស្ថាន ចុះទៅដល់ទីតាំងរោងចក្រខ្នាតតូចកែច្នៃដំណាប់ស្វាយ ឈ្មោះ «ហុង ចេងហ្វាង» ស្ថិតនៅភូមិខ្នងក្រាំង ឃុំតាំងសំរោង ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដោយមានការចូលរួមពីតំណាងក្រុមហ៊ុនជាជនជាតិចិន និងអ្នកបកប្រែ ដើម្បីសាកសួរព័ត៌មាន និងប្រមូលភស្តុតាងស្វែងរកការពិត៕
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដាក់ទិសដៅជំរុញសាធារណជនកាត់បន្ថយសំណល់ឱ្យបានច្រើនបំផុតដើម្បីការពារបរិស្ថាន
រដ្ឋាភិបាល ដោយដាក់ទិសដៅជំរុញសាធារណជនកាត់បន្ថយសំណល់ឱ្យបានច្រើនបំផុតដើម្បីការពារបរិស្ថាន ។នេះបើតាមសាររបស់ក្រសួងបរិស្ថានដែលបានប្រារព្ធខួបលើកទី៣០ នៃទិវាបរិស្ថានជាតិ និងបរិស្ថានពិភពលោក នៅថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ទិវាបរិស្ថានឆ្នាំនេះត្រូវធ្វើឡើងក្រោមប្រធានបទ «សំណល់សូន្យ (Zero Waste) »ដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជាចង់លើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងជំរុញការចូលរួមពីសាធារណជនក្នុងការកាត់បន្ថយសំណល់ និងការពារបរិស្ថាន។ ក្នុងសារអបអរសាទរទិវាបរិស្ថានជាតិ និងបរិស្ថានពិភពលោក ឆ្នាំ២០២៦ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងថា ការប្រារព្ធទិវានេះមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថាន និងជំរុញភាគីទាំងអស់ចូលរួម ដើម្បីរួមគ្នាគាំពារបរិស្ថានស្អាត ។ លោកលើកឡើងក្នុងបណ្តាញសង្គមថា៖ «សាធារណជនទាំងអស់ ចូលរួមឱ្យបានផុសផុល ក្នុងកិច្ចគាំពារបរិស្ថាន (គុណភាពខ្យល់ ទឹក សំឡេង) ការគ្រប់គ្រងសំរាម ប្លាស្ទិក និងសំណល់រឹង ដើម្បីរួមគ្នាការពារភពផែនដីយើង ឱ្យមានភាពស្អាត បៃតង និងចីរភាព ជាឧត្តមប្រយោជន៍ ដល់សង្គម និងមនុស្សជាតិគ្រប់ជំនាន់»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក ខ្វៃ អាទិត្យា បានឱ្យដឹងថា ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រារព្ធទិវាបរិស្ថានជាតិជារៀងរាល់ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦ ហើយឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺជាខួបលើកទី៣០ នៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ លោកបន្តថា កម្ពុជាបានជ្រើសរើសប្រធានបទ «សំណល់សូន្យ» ដោយសារបញ្ហាសំណល់ ជាពិសេសសំណល់ប្លាស្ទិក កំពុងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់បរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ។ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនេះ ក្រសួងបានជំរុញឱ្យសាធារណជនអនុវត្តគោលការណ៍ «៤ក» (4Rs) រួមមាន ការបដិសេធ ការកាត់បន្ថយ ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងការកែច្នៃឡើងវិញ។ លោកលើកឡើងថា៖«ការបំពុលដោយសំណល់ប្លាស្ទិក កើតមានឡើងនៅពេលដែលមានការបោះចោល ឬបញ្ចេញសំណល់គ្រប់ប្រភេទ (រឹង រាវ និងឧស្ម័ន) មិនបានត្រឹមត្រូវចូលទៅក្នុងបរិស្ថាន ឧទាហរណ៍ដូចជាការបញ្ចេញសំណល់រាវ (ទឹកកង្វក់) ដែលមិនទាន់បានធ្វើប្រព្រឹត្តកម្មចូលទៅក្នុងប្រភពទឹកសាធារណៈ ការបោះចោលសំណល់គ្រោះថ្នាក់ និងសំណល់រឹងគ្រប់ប្រភេទរួមបញ្ចូលទាំងសំរាម នៅតាមទីសាធារណៈជាដើម។ ការបំពុលដោយសំណល់ បានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមកលើសុខភាពសាធារណៈ ចូលរួមបង្កឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការបំពុលឬបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទាំងមូល»។ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ របាយការណ៍របស់ U.S. News & World Report ចេញផ្សាយលើគេហទំព័រខ្លួន លើកឡើងថាប្រទេសកម្ពុជា ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ផ្នែកបរិស្ថានធម្មជាតិ ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់មួយល្អបំផុតនៅទូទាំងពិភពលោក សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦។ ចំណាត់ថ្នាក់ផ្នែកបរិស្ថានធម្មជាតិល្អផុតគេនេះ ទទួលបានពិន្ទុ ៧៨.៨ ដោយផ្អែកលើភាពទាក់ទាញ នៃបរិស្ថានធម្មជាតិចម្រុះ គួរឱ្យចង់រស់នៅ និងទាក់ទាញទេសចរ ក៏ដូចជានិរន្តរភាព នៃដីធ្លី និងការការពារធនធានធម្មជាតិ។ យុវជនមកពីតំបន់ព្រៃឡង់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក ឈៀង ឡុង បានស្វាគមន៍ការរៀបចំទិវាបរិស្ថាននេះ ដោយចាត់ទុកថា ជាឱកាសល្អក្នុងការផ្សព្វផ្សាយពីសក្តានុពលធម្មជាតិ និងភាពស្រស់ស្អាតរបស់កម្ពុជា។ លោក ឈៀង ឡុង ប្រាប់ថា ប្រជាពលរដ្ឋគួរតែផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដោយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ផលិតផលប្លាស្ទិក និងងាកទៅប្រើសម្ភារៈដែលអាចប្រើឡើងវិញបាន ដើម្បីចូលរួមថែរក្សាបរិស្ថាន។ លោកបាននិយាយថា៖«ផ្ញើសារទៅកាន់ក្មេងជំនាន់ក្រោយបើអាច យើងគួរតែកាត់បន្ថយនូវថង់ប្លាស្ទិក កែវប្លាស្ទិកយើងអាចប្តូរមកប្រើកែវអីណុក ដែលអាចស្រួលដាក់តាមខ្លួនប្រសិនជាអាចទៅផ្សារមិនត្រូវប្រើថង់ប្លាស្ទិកទេ»។ ក្រៅពីនេះ លោកក៏បានលើកឡើងពីកង្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងការការពារធនធានធម្មជាតិ ដោយអះអាងថា នៅតែមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការដឹកជញ្ជូនឈើខុសច្បាប់នៅតំបន់មួយចំនួន ខណៈសកម្មជន ឬយុវជនដែលចង់ចូលរួមការពារព្រៃឈើ ពេលខ្លះជួបការរឹតត្បិតក្នុងការចូលទៅតំបន់ទាំងនោះ។ លោកបាននិយាយថា៖ «គាត់ [មន្ទីរបរិស្ថាន]នៅតែមានចន្លោះខ្វះខាតត្រង់ថា នៅពេលដែលយុវជននៅពេលដែលចូលឬក៏ការពារ ដើម្បីចូលថែរក្សា គាត់ហាមឃាត់ទៅវិញ បើអ្នកកាប់បំផ្លាញនៅតែមាន»។ យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលព្រៃឈើសកល (Global Forest Watch) ប្រទេសកម្ពុជាបានបាត់បង់គម្របព្រៃឈើចំនួន៣លានហិកតា ចន្លោះឆ្នាំ២០០១ និង២០២៥ ហើយប្រហែល ៩៧ភាគរយ នៃការខាតបង់នេះ បណ្តាលមកពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ។ នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ (PED) លោក សាន់ ម៉ាឡា បានលើកឡើងថា បញ្ហាសំរាម និងសំណល់នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមនៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតំបន់ទេសចរណ៍ និងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ ដែលប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរមួយចំនួននៅមិនទាន់មានទម្លាប់ល្អក្នុងការទុកដាក់សំរាម។ លោកយល់ថា ការដោះស្រាយបញ្ហានេះទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីរដ្ឋ និងសាធារណជន តាមរយៈការអប់រំ ការផ្សព្វផ្សាយ និងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។ លោកនិយាយថា៖«ដូច្នេះហើយទាមទារឲ្យរដ្ឋក៏ដូចជាសាធារណជនទូទៅធ្វើការរួមគ្នា នៅក្នុងន័យអប់រំផ្សព្វផ្សាយផងហើយយើងធ្វើម៉េចជំរុញឲ្យការគ្រប់គ្រងសំរាមនិងកាកសំណល់ផ្សេងៗ ហ្នឹងមានរបៀបរៀបរយល្អប្រសើរត្បិតប្រទេសកម្ពុជាយើងក៏ពឹងផ្អែកទៅលើប្រភពចំណូល ទេសចរអន្តរជាតិទេសចរលោកខាងលិចផងដែរ»។ លោកបន្ថែមថា៖«ដូច្នេះទាមទារឲ្យអាជ្ញាធរនៅតាមតំបន់ទាំងអស់នោះគាត់ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាស្វែងរកនូវដំណោះស្រាយឬក៏មធ្យោបាយសម្រាប់ទុកដាក់សំរាមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមតំបន់កោះ តំបន់សមុទ្រ ហើយនៅភ្នំពេញយើងជាក់ស្ដែងត្រូវតែធានាថាកុំឲ្យមានការបោះចោលសំរាម ឲ្យមានធុងសំរាមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងការទុកដាក់ផងដែរ។ យើងក៏ត្រូវមានការបែងចែកសម្រាមទៅតាមប្រភេទឱ្យបានត្រឹមត្រូវ»៕
មន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មនឹងទៅពិនិត្យជម្លោះដីធ្លីស្រុករវៀងបន្ទាប់ពីទទួលបានញត្តិរបស់ពលរដ្ឋ
ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទចេញទៅពិនិត្យករណីវិវាទដីធ្លីនៅស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ នៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីប្រជាពលរដ្ឋជាង ៤០នាក់ តំណាងឱ្យប្រមាណ ១៧០គ្រួសារ បានដាក់ញត្តិស្នើសុំអន្តរាគមន៍ ។ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនរំពឹងថា ការទៅដល់របស់មន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម នឹងនាំទៅរកដំណោះស្រាយណាមួយសមស្រប ជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចទទួលបានដីអាស្រ័យផលមកវិញ ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ លោក យឹម ហ្វីណង់ បានបញ្ជាក់ថា ក្រសួងបានទទួលញត្តិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកាលពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា២០២៦។លោកបន្តថា ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងបានសម្រេចទៅពិនិត្យករណីនេះដោយផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាននាថ្ងៃទី ០៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងនឹងចុះទៅពិនិត្យករណីនេះនៅមូលដ្ឋានដោយផ្ទាល់នៅក្នុងថ្ងៃនេះ(ថ្ងៃទី០៣ ខែមិថុនា២០២៦»។ ប្រជាពលរដ្ឋនៅឃុំរុសរាន់ អ្នកស្រី ជី វេន អាយុ ៦០ឆ្នាំ និយាយថា អ្នកស្រីមិនទាន់ដឹងដំណឹងអំពីការបេសកម្មរបស់មន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថានឡើយទេ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកស្រីក៏កំពុងរង់ចាំមើលលទ្ធផលនៃការពិនិត្យរបស់មន្ត្រីក្រសួង ហើយសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានដីត្រឡប់មកវិញ។ អ្នកស្រីថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគិតរំពឹងថា ចង់បានដីមកវិញ ខ្ញុំអត់ចង់បានអីក្រៅពីដីទេ ពីព្រោះដីសម្រាប់ចិញ្ចឹមទៅមុខទៀត បើលុយសូម្បីលុយយកមកនឹង មិនដឹងថាប៉ុន្មានឆ្នាំ ប៉ុន្មានខែ។ [កន្លងមកដី]ធ្វើតាមរដូវ បាន១០ លាន [រៀល] ឬមួយ ៥ លានក៏ដោយខ្ញុំបានលុយធ្វើរាល់ឆ្នាំ»។ អ្នកស្រីបន្តថា ការបាត់បង់ដីបានធ្វើឱ្យជីវភាពគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីជួបការលំបាក រីឯដីដែលធ្លាប់អាស្រ័យផលមួយផ្នែកត្រូវបានឈូសឆាយ។ ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់មកពីឃុំរួសរាន់ នៃស្រុករវៀង លោក សោម យូវី និយាយថា គ្រួសាររបស់លោកមានដីជាង ១០ហិកតាដែលកំពុងតែអាស្រ័យផល និងពឹងផ្នែកជីវភាពទៅលើដីមួយនេះ ។ លោកនិយាយថា៖«ទី១ ថាក្រុមហ៊ុនបានជាយកហើយ ក៏ត្រូវចាំដោះស្រាយប្រជាពលរដ្ឋ កន្លែងដែលណាដែលមិនទាន់យកលុយមិនទាន់វ៉ៃអីឲ្យក្រុមហ៊ុនផ្អាក។ បើក្រុមហ៊ុននៅតែយកទាំងអស់ ប្រជាពលរដ្ឋតាំងឃុំមានអីហូបទេ បើអត់មានដីណាដីបានជីដូងជីតា គ្មានទៅណា មានតែដេកផ្ទះ»។ លោកសំណូមពរចង់បានដីធ្វើវិញ បើទោះបីសំណងដែលក្រុមហ៊ុនឲ្យក្នុង១ហិកតា ឱ្យ៥ ឬ៦លានរៀលក៏ដោយ ក៏ស្រុកភូមិនេះដែលពឹងផ្នែកធ្វើស្រែចម្ការ បើទទួលលុយសំណងមិនអាចចិញ្ចឹមជីវភាពបានយូរអង្វែងនោះទេ។ ចំណែកពលរដ្ឋម្នាក់នៅឃុំរីករាយ ដែលអះអាងថារងផលប៉ះពាល់លើដីជាង ៣ហិកតា ក៏បានរំពឹងថា ក្រសួងនឹងអាចជួយរកដំណោះស្រាយឱ្យពួកគាត់បន្តកាន់កាប់ និងអាស្រ័យផលលើដីដែលធ្លាប់ប្រើប្រាស់។ ប្រជាពលរដ្ឋនិយាយថា៖«រំពឹងទុកអាចដោះស្រាយឲ្យខ្ញុំបាន កាត់ដីពួកខ្ញុំបានអាស្រ័យផល បន្តដល់កូនដល់ចៅទៅមុខទៀត»។ ប្រជាពលរដ្ឋថា កន្លងមកធ្លាប់មានការសម្របសម្រួលឱ្យពលរដ្ឋទទួលសំណងពីក្រុមហ៊ុន ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ពួកគេចង់បានដីធ្វើកសិកម្មវិញជាងទទួលសំណងជាប្រាក់។ ប្រជាពលរដ្ឋនិយាយថា៖«សម្រាប់ខ្ញុំខាងក្រសួងកសិកម្មដែលគាត់ចុះមកដោះស្រាយ ជូនពួកខ្ញុំ ខ្ញុំសំណូមពរឲ្យគាត់ដោះស្រាយជូន ដែលជាជនរងគ្រោះដែលប៉ះពាល់វវាទដីធ្លី ជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនគឺដោះស្រាយជូនខ្ញុំឲ្យបាន »។ ជុំវិញករណីនេះ មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃ សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក យី សុខសាន្ត បានលើកឡើងថា អង្គការសង្គមស៊ីវិលបានតាមដានករណីនេះជាបន្តបន្ទាប់ និងបានជួបប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុងស្វែងរកអន្តរាគមន៍ពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធពាក់ព័ន្ធ។ លោកបានអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ពន្លឿនដំណោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដោយសារដីធ្លីជាប្រភពចម្បងធ្វើចម្ការ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ។ លោកលើកឡើងថា៖«ដោយសារតែគាត់ មានបញ្ហាដីធ្លីបន្ទាន់គឺ គួ ដោះស្រាយជូនពួកគាត់ទៅព្រោះគាត់អាស្រ័យផលដោយសារដីធ្លី បើសិនជាគាត់អត់មានដីធ្លី គាត់អត់ដឹងបានអ្វីដោះស្រាយជីវភាពទេ ។ ចឹងរាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធ គួរតែចុះទៅដោះស្រាយឲ្យពួកគាត់ ដើម្បីឲ្យគាត់មានការស្ងប់អារម្មណ៍ដោយសារមានកម្មសិទ្ធិដីរបស់គាត់ ដោយមិនមានការព្រួយបារម្ភក្នុងការដេញពួកគាត់ដើម្បីយកដីឲ្យទៅឯកជន»។ យោងតាម លីកាដូបានកត់ត្រាថា ជម្លោះដីធ្លីនេះចាប់ផ្តើមឡើងក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្គ្រីន (ខេមបូឌា) អេនើជី ឌីវេឡុបមេន។ប្រភពដដែលបន្តថា ក្រុមហ៊ុនទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណរុករករ៉ែមួយចំនួនក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ហើយ ក្រុមហ៊ុននេះបានចាប់ផ្តើមឈូសឆាយដី និងដំណាំរបស់ពលរដ្ឋសមាជិកសហគមន៍ការពារដីធ្លីឫស្សីស្រុក ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋ ១៤៦ គ្រួសារ ក្នុងឃុំចំនួនពីរ ក្នុងស្រុករវៀង ៕
ពលរដ្ឋជាង៤០នាក់ពីស្រុករវៀងខេត្តព្រះវិហារ មកក្រសួងកសិកម្មដើម្បីស្នើសុំដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លី
ប្រជាពលរដ្ឋជាង៤០នាក់ តំណាងឱ្យពលរដ្ឋប្រមាណ ១៧០គ្រួសារ មកពីឃុំរួសរាន់ និងឃុំរីករាយ ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ មករាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីដាក់ញត្តិសុំអន្តរាគមន៍ទៅកាន់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទឱ្យជួយដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីរបស់ពួកគាត់។ ពលរដ្ឋអះអាងថា ក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្គ្រីន (ខេមបូឌា) អេនើជី ឌីវេឡុបមេន បានប្រើគ្រឿងចក្រឈូសឆាយដី និងបំផ្លាញផលដំណាំរបស់ពួកគាត់ ដោយមិនផ្ដល់សំណងសមរម្យ។ យោងតាមញត្តិដែលប្រជាការសែតទទួលបានមានសេចក្ដីថា ពលរដ្ឋទាំងអស់នោះស្នើសុំរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទ លោក ឌិត ទីណា ជួយអន្តរាគមន៍ករណីរំលោភយកចំការនិងស្រែដោយ ក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្គ្រីន (ខេមបូឌា) អេនើជី ឌីវេឡុបមេន ។ ញត្តិសរសេរទៀតថា ពលរដ្ឋបានកាន់គាប់ដីធ្លីនិងអាស្រ័យផលជាយូរឆ្នាំមកហើយ ហើយក៏ត្រូវបានមន្ត្រីជំនាញវាស់វែង និងចេញបង្កាន់ដៃវាស់វែងក្បាលដី កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ផងដែរ។ទោះជាយ៉ាងណា ពួកគាត់អះអាងថា ចាប់តាំងពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ មកក្រុមហ៊ុនបានចូលឈូសឆាយដីចម្ការ និងដីស្រែ ដែលប៉ះពាល់លើផ្ទៃដីចម្ការប្រមាណ ២៣៧,៧០ហិកតា និងដីស្រែប្រមាណ ៦៥,៥០ហិកតា។ ពួកគាត់ក៏បានស្នើសុំឱ្យមានការដោះស្រាយឱ្យបានឆាប់រហ័ស ស្របពេលដែលរដូវបង្កបង្កើនផលកំពុងឈានចូលមកដល់។ ញាតិនេះសំណូមពរថា៖ «១ ឆ្កៀលដីចំការនិងស្រែដែលប៉ះពាល់ឱ្យបងប្អូនយើងខ្ញុំទាំងអស់គ្នាឡើងវិញុ។២ សុំប្តូរដីដែលអាចធ្វើចំការនិងស្រែបាន មានទីតាំងនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រក្បែរៗទីតាំងចាស់។ ៣ ករណីមានការទូទាត់ជាថវិកាសូមឱ្យបានតម្លៃសមរម្យអាចទៅទិញដីដែលមានតម្លៃ ប្រហាក់ប្រហែលបាន ៤សូមដោះស្រាយឱ្យមានភាពឆាប់រហ័សពីព្រោះដល់រដូវបង្កបង្កើនផល»។ ពលរដ្ឋមកពីឃុំរួសរាន់ អ្នកស្រី ជី វេន អាយុ ៦០ឆ្នាំ បានអះអាងថា គ្រួសាររបស់អ្នកស្រីបានអាស្រ័យផលលើដីចម្ការនេះតាំងពីឆ្នាំ១៩៨១មកម្ល៉េះ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ មក ពួកគាត់មិនអាចចូលដាំដុះ ឬប្រមូលផលបានទៀតទេ។អ្នកស្រីបន្តថា ក្រុមហ៊ុនបានផ្តល់សំណងមួយចំនួន ប៉ុន្តែអ្នកស្រីមិនទាន់ទទួលយកទេ ព្រោះចង់បានដីអាស្រ័យផលវិញជាជាងទទួលប្រាក់។ អ្នកស្រីថា ៖«ខ្ញុំសំណូមថា ក្រសួងណាក៏ដោយឲ្យតែខ្ញុំដាក់ញាត្តិហើយ ឲ្យរកដំណោះស្រាយ ដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋផង ប្រជាពលរដ្ឋអស់ដីធ្វើហើយ និងលោក សម្តេចហ៊ុនម៉ាណែត សម្តេច ហ៊ុន សែន ជួយរកដំណោះស្រាយឲ្យចម្ការខ្ញុំ »។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ មកពីឃុំរួសរាន់ អ្នកស្រី នុត ងីម អាយុ ៤៦ឆ្នាំ បាននិយាយថា ដីរបស់អ្នកស្រីជាកេរដំណែលពីដូនតា និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ «លំបាក គ្មានអីចិញ្ចឹមកូនទៀតទេ បានចន្ទីតិចតួចសព្វថ្ងៃ មកដល់គេវ៉ៃអស់ខ្ញុំគ្មានអីទេរាល់ថ្ងៃ ហើយរាល់ថ្ងៃទៅស៊ីឈ្មួលគេ ១ថ្ងៃបាន ១ម៉ឺន ២ ម៉ឺន។ បើមានចន្ទីអាចបាន១ ថ្ងៃ ១០ម៉ឺនដល់រាល់ថ្ងៃគេវ៉ៃចន្ទីអស់គ្មានទេ»។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នគ្រួសាររបស់អ្នកស្រីកំពុងជំពាក់ធនាគារប្រមាណ ១៤លានរៀល និងត្រូវបង់សងជារៀងរាល់ខែក្នុងជាង១លានរៀល។ អ្នកស្រីមានតែដីនិងស្រែចម្ការដើម្បីចិញ្ចឹមជីវភាពនិងដោះបំណុលគ្រួសារនេះ។ ចំណែកអ្នកស្រី ហេង សាខន មកពីឃុំរីករាយ បានឱ្យដឹងថា ដីរបស់អ្នកស្រីមិនទាន់ត្រូវបានឈូសឆាយនៅឡើយ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលគ្រោងអភិវឌ្ឍរបស់ក្រុមហ៊ុន។ អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្ញុំមកដាក់ញត្តិ ដើម្បីសុំឱ្យបានដីខ្ញុំវិញ ព្រោះខ្ញុំអាស្រ័យផលលើដីនេះ ដាំចេក ដាំពោត និងដំឡូង»។ ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតបានប្រាប់ប្រជាការសែតថា ដំបូងពួកគាត់មានគម្រោងដាក់ញត្តិទៅកាន់ខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ព្រមទាំងក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ប៉ុន្តែ ខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានណែនាំឱ្យដាក់ញត្តិត្រឹមក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ដោយសារករណីនេះស្ថិតក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ក្រសួង។ ប្រភពដដែលបញ្ជាក់ថា ក្រសួងកសិកម្មបានទទួលញត្តិ និងសន្យាថានឹងពិនិត្យដោះស្រាយករណីនេះក្នុងសប្តាហ៍នេះ។ ប្រជាការសែតមិនអាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ លោក យឹម ហ្វីណង់ ជុំវិញរឿងនេះ។ ជុំវិញករណីនេះ មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) យី សុខសាន្ត បានមានប្រសាសន៍ថា ការដែលពលរដ្ឋឡើងមកដាក់ញត្តិនៅថ្នាក់ជាតិ គឺដោយសារពួកគាត់មិនទាន់ទទួលបានដំណោះស្រាយនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងថ្នាក់ខេត្ត។ លោកបានកត់សម្គាល់ថា ពលរដ្ឋជាច្រើនពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើដីធ្លីសម្រាប់ការរស់នៅ និងប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត ដូច្នេះអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគួរតែពន្លឿនការពិនិត្យ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយសមស្របសម្រាប់ពួកគាត់។ លោកបានប្រាប់ថា៖«អ្វីដែលយើងស្នើសុំគឺរដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណា ណាយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើពួកគាត់ដែលជាអ្នកក្រីក្រជាពិសេសជនជាតិដើមមួយចំនួនដែលពួកគាត់ពឹងផ្អែកទៅលើដីក៏អត់មានដីគឺពួកគាត់អត់ជីវិតទេ។ អ្វីដែលពួកគាត់ពិបាកគឺពេលខ្លះអាចកាត់របបហ្នឹងគាត់ហ្នឹងដូចពិនិត្យចរណ៍ដូចជាគេហៅ តាមចម្ការវិលជុំអ៊ីចឹងគាត់មិនអាចធ្វើដូច ប្រជាជនធម្មតាដែលភូមិភាគកណ្តាលទេ។ ពលរដ្ឋជាច្រើនមិនមានគោលបំណងអ្វីលើសពីការទាមទារដីសម្រាប់បន្តអាស្រ័យផល និងរក្សាជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ»។ យោងតាម លីកាដូបានកត់ត្រាថា ជម្លោះដីធ្លីនេះចាប់ផ្តើមឡើងក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្គ្រីន (ខេមបូឌា) អេនើជី ឌីវេឡុបមេន។ប្រភពដដែលបន្តថា ក្រុមហ៊ុនទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណរុករករ៉ែមួយចំនួនក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ហើយ ក្រុមហ៊ុននេះបានចាប់ផ្តើមឈូសឆាយដី និងដំណាំរបស់ពលរដ្ឋសមាជិកសហគមន៍ការពារដីធ្លីឫស្សីស្រុក ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋ ១៤៦ គ្រួសារ…
អាមេរិកស្វាគមន៍ការដោះលែងលោក កឹម សុខា ព្រមទាំងជំរុញឱ្យរាជការខ្មែរបើកចំហរសេរីភាពជូនពលរដ្ឋ
ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្វាគមន៍ការដោះលែងលោក កឹម សុខា ដោយចាត់ទុកថាជាការវិវឌ្ឍវិជ្ជមានមួយសម្រាប់កម្ពុជានិង ជំរុញឱ្យរាជការខ្មែរបើកចំហរសេរីភាពជូនពលរដ្ឋ។នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ ស្ថានទូតអាមេរិកបានលើកឡើងក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថា សហរដ្ឋអាមេរិកតែងអំពាវនាវជាបន្តបន្ទាប់ឱ្យមានការដោះលែងអតីតថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា និងបានរក្សាជំហរថា ការផ្តន្ទាទោសលើលោក កឹម សុខា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការអះអាងអំពីការចូលរួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺគ្មានមូលដ្ឋានឡើយ។ ស្ថានទូតក៏បានអំពាវនាវបន្ថែមឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ធានាសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការជួបប្រជុំដោយសន្តិវិធី និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍លើកឡើងបន្តថា៖ «ការដោះលែងលោក កឹម សុខា គឺជាការវិវឌ្ឍវិជ្ជមានមួយ ហើយយើងបន្តលើកទឹកចិត្តដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឱ្យធានាថា ពលរដ្ឋរបស់កម្ពុជាអាចអនុវត្តសិទ្ធិក្នុងការជួបប្រជុំដោយសន្តិវិធី និងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិបានដោយសេរី»។ ក្រៅពីសហរដ្ឋអាមេរិក បណ្តាស្ថានទូត និងប្រទេសដែលគោរពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស អូស្ត្រាលី ជប៉ុន និងបារាំងជាដើម ក៏បានស្វាគមន៍ការដោះលែងលោក កឹម សុខា ដោយចាត់ទុកថា ជាវិវឌ្ឍវិជ្ជមានសម្រាប់ប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ។ ដោយឡែក ស្ថានទូតកាណាដា ក៏បានចូលរួមអបអរសាទរចំពោះរឿងនេះ ហើយអំពាវនាវឱ្យមានការស្តារសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយរបស់លោក កឹម សុខា ឱ្យបានពេញលេញឡើងវិញ។ កាណាដាក៏បានគាំទ្រដល់ការខិតខំបន្តលើកកម្ពស់ការចូលរួមផ្នែកនយោបាយ និងការបើកលំហសេរីភាពសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ផងដែរ។ ការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់បណ្តាប្រទេសទាំងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី លោក ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោសដល់លោក កឹម សុខា។ ប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន យ៉ែម ប៉ុញ្ញាឫទ្ធិ បានមានប្រសាសន៍ថា ក្រោយការលើកលែងទោសលោក កឹម សុខា មានសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាច្រើនពីគណបក្សនយោបាយ និងស្ថានទូតបរទេស ដែលបង្ហាញការអបអរសាទរ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏នៅតែចង់ឃើញអតីតថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា ទទួលបានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញ ជាពិសេសសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ និងការធ្វើដំណើរដោយសេរី។ លោកលើកឡើងថា៖ «ដូច្នេះយើងយល់ឃើញថាលោកពុំមានកំហុសអីទេហើយក្ដីសង្ឃឹមរបស់យើងនៅតែសង្ឃឹមថាទស្សនៈសាមគ្គីជាតិការរួបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ និងនាំមកនូវផលវិជ្ជមានដ៏ល្អប្រសើរជាទីបំផុត»។ លោកសង្ឃឹមថា ការវិវឌ្ឍនយោបាយនាពេលនេះ នឹងនាំឱ្យមានការផ្សះផ្សាជាតិ ការរួបរួមជាតិ និងការបើកលំហសិទ្ធិសេរីភាពប្រជាធិបតេយ្យបន្ថែមទៀត។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប៉ុន្តែកិច្ចការទាំងអស់នោះយើងយល់ឃើញថាមានតែដំណោះស្រាយរវាងខ្មែរនិងខ្មែរក្នុងការផ្សះផ្សាជាតិដើម្បីរកដំណោះស្រាយដ៏ល្អជូនដល់សង្គមជាតិមាតុភូមិរបស់យើងក៏ដូចជាជូនដល់លោកប្រធាន កឹម សុខា ផងដែរ»។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធ ប្រាប់ថា ការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាសិទ្ធិរបស់អាមេរិក ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានមើលឃើញពីការសាទររបស់អាមេរិកចំពោះការដោះលែងលោក កឹម សុខា ផងដែរ។ លោកបញ្ជាក់ថា ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិក មិនមានអ្វីប៉ះពាល់នោះទេ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលចែងថាកម្ពុជា ជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស និងធានាសិទ្ធិបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«រដ្ឋាភិបាលរបស់យើងសម្រាប់សិទ្ធិបញ្ចេញមតិ សេរីភាពប្រជាធិបតេយ្យ គឺរដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញយើងចែងពីប្រទេសរបស់យើងជាប្រទេសដែលអនុវត្តតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស»។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសរសេរសារនៅបណ្តាញសង្គមរបស់លោកផ្ទាល់ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ថា ការចេញព្រះរាជក្រឹត្យលើកលេងទោស ដល់អតីតថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា នេះ គឺជាជំហានមួយបន្ថែមក្នុងការពង្រឹងសាមគ្គីឯកភាពជាតិ។ មន្រ្តីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃ សមាគមអាដហុក (ADHOC)លោក យី សុខសាន្ត បានលើកឡើងថា ការដោះលែងលោក កឹម សុខា គឺជារឿងត្រឹមត្រូវ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលពិតជាចង់បង្រួបបង្រួមជាតិ និងផ្សះផ្សាជាតិមែន។ ប៉ុន្តែលោកសង្កេតឃើញថា ការលើកលែងទោសនេះ គ្រាន់តែផ្តល់សេរីភាពឱ្យលោក កឹម សុខា នៅក្រៅពន្ធនាគារ ប៉ុន្តែមិនទាន់ស្តារសិទ្ធិនយោបាយ និងសិទ្ធិធ្វើដំណើរចេញក្រៅប្រទេសឡើយ។ លោកបន្តថា៖«ធម្មតាទេប្រជាធិបតេយ្យគេត្រូវតែគោរពសំឡេងមតិភាគច្រើនប៉ុន្តែក៏គេមិនចោលសំឡេងមតិភាគតិច។ ក្នុងនាមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចង់ឃើញអ្នកនយោបាយក៏ដូចជាអ្នកដែលធ្វើការងារលើវិស័យសិទ្ធិមនុស្ស លើបរិស្ថាន និងសង្គម គឺត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលដោះលែងឲ្យមានសេរីភាព»។ លោក កឹម សុខា អាយុ៧៣ឆ្នាំ ត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ពីបទសន្និដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស ពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទថាបានគប់គិតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងគម្រោង «បដិវត្តន៍ពណ៌» ដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។ នៅឆ្នាំ២០២៣ តុលាការបានផ្តន្ទាទោសលោកដាក់ពន្ធនាគារ២៧ឆ្នាំ និងហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើនយោបាយអស់មួយជីវិត សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ បានតម្កល់សាលក្រមនេះឱ្យនៅដដែល និងបន្ថែមការហាមឃាត់មិនឱ្យលោកចេញក្រៅប្រទេសរយៈពេល៥ឆ្នាំ៕
លោក ធែល ធីលែន ដែលទើបចេញពីពន្ធនាគារប្ដេជ្ញាថានឹងបន្តការងារសង្គមដដែល
សកម្មជនសង្គម ធែល ធីលែន បានចេញពីពន្ធនាគារវិញហើយ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីអនុវត្តទោសចប់ តាមសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងរិះគន់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណកម្ពុជា–ឡាវ–វៀតណាម (CLV-DTA)។ សកម្មជនសង្គម លោក ធែល ធីលែន បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា លោកនឹងបន្តសកម្មភាពសង្គម និងផ្សព្វផ្សាយអំពីសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាដដែល ទោះបីសុខភាព និងជីវភាពគ្រួសារកំពុងជួបការលំបាកក៏ដោយ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖«ជាដំបូង អ្វីដែលសំខាន់គឺយកចិត្តទុកដាក់ព្យាបាលជំងឺប្រចាំកាយខ្ញុំដែលចាំបាច់សិន។ ទី២ត្រូវតែស្វែងរកជីវភាពគ្រួសារឲ្យបានរឹងមាំសិន កាលណាដែលសុខភាពខ្ញុំមិនទាន់រឹងមាំ ជីវភាពដែលខ្វះខាតខ្វះមុខខ្វះក្រោយ ហើយជាក់ស្តែងខ្ញុំ ៧ ៨ ខែចុងក្រោយនៅក្នុងពន្ធនាគារគឺគ្រួសារខ្ញុំអត់មានលទ្ធភាពទៅសួរខ្ញុំទេ ប៉ុន្តែជាបណ្តើរៗ ខ្ញុំនឹងរៀបចំបង្កើត page មួយ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា»។ លោកបន្តថា ការជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេលជាង ៤០ ខែ ក្នុងពីរករណីផ្សេងគ្នា បានធ្វើឱ្យសុខភាព និងជីវភាពរបស់លោកធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ លោកអះអាងថា អំឡុងពេលជាប់ឃុំ លោកមានបញ្ហាសុខភាពជាច្រើន ដូចជា ឈឺក្រពះ ថប់ដង្ហើម និងធ្លាប់ដួលនៅក្នុងពន្ធនាគារ។ លោក ធែល ធីលែន ក៏បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ស្វែងយល់អំពីសិទ្ធិ និងតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការចូលរួមការងារសង្គម។ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏ស្នើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលពិចារណាលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីពង្រឹងសាមគ្គីភាពជាតិ។ លោកលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំជាប់ពន្ធនាគារពីរដងហើយ ៤០ខែ អីចឹងសុខភាព និងជីវភាពរបស់ខ្ញុំធ្លាក់ដុនដាបណាស់ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថានឹងមានការជួយជ្រោមជ្រែងទំនុកបម្រុង ពីបងប្អូនមហាជន គ្រប់មជ្ឈដ្ឋានពីក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ចឹងហើយខ្ញុំនៅតែបន្តជួយគ្រាំទ្រនូវសកម្មភាពនានា ដែលខ្ញុំបម្រើសង្គមជាតិ បន្តទៅទៀត»។ លោក ធែល ធីលែន ក៏បានស្នើឱ្យតុលាការពិចារណាដោះលែងសកម្មជនជាប់ឃុំជាង ១០០ នាក់ ផ្សេងទៀតឱ្យមានសេរីភាពដូចលោកដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកបញ្ជាក់ថា លោកនៅតែបន្តនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ ដោយពឹងពាក់មេធាវី ដើម្បីប្តឹងជំទាស់ទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ និងអាចបន្តទៅតុលាការកំពូលថែមទៀត ជុំវិញសំណុំរឿងដែលតុលាការបានចោទប្រកាន់មកលើរូបលោក បើទោះជាលោកបានអនុវត្តទោសចប់ និងបានចេញពីពន្ធនាគាររួចហើយក៏ដោយ។ មេធាវីការពារក្តី លោក ថែល ធីលែន គឺលោក អែម ចន្ថា បានបញ្ជាក់ថា កូនក្តីរបស់លោកត្រូវបានដោះលែង ដោយសារអនុវត្តទោសគ្រប់តាមសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។ មេធាវីរូបនេះបានថ្លែងថា លោក ធែល ធីលែន នៅតែមិនទទួលយកការចោទប្រកាន់ និងបន្តប្តឹងជំទាស់ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួន។ លោកប្រាប់ថា៖ «ទោះបីជាការអនុវត្តទោសរបស់គាត់គ្រប់ហើយក៏ដោយប៉ុន្តែគាត់ប្ដឹងឧទ្ធរណ៍មានន័យថាគាត់មិនសុខចិត្តនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូង។ គាត់មិនទទួលយកអំពីការចោទប្រកាន់ថា ទោសពៃរ៍នោះទេ អ៊ីចឹងហើយបានវាមានន័យថាគាត់ត្រូវដំណើរការក្ដីរបស់គាត់ទៅសាលាឧទ្ធរណ៍ទៀត [….]ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពស្អាតស្អំរបស់គាត់និងការតតាំងអំពីការសម្រេចសេចក្ដី»។ ជាមួយគ្នានេះ ឪពុករបស់លោក ធែល ធីលែន គឺលោក ថៃ ធែល បានបង្ហាញអារម្មណ៍សប្បាយចិត្ត ដែលកូនប្រុសបានវិលត្រឡប់មកជួបជុំគ្រួសារវិញ ប៉ុន្តែលោកក៏បារម្ភអំពីជីវភាព និងអនាគតគ្រួសារ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គាត់មិនហាមឃាត់ទេសិទ្ធិសេរីភាពធ្វើម៉េចកុំឲ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គម ខ្ញុំគ្រាន់តែមានការផ្តាំផ្ញើប៉ុណ្តឹង»។ ចំណែកនាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូលោក អំ សំអាត បានស្វាគមន៍ការដោះលែងលោក ធែល ធីលែន។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យតុលាការពិចារណាលទ្ធភាពផ្លូវច្បាប់ និងនីតិវិធី ដើម្បីដោះលែងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជននយោបាយ និងអ្នកជាប់ឃុំផ្សេងទៀត ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿង CLV-DTA ផងដែរ។ លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប រួមទាំងលោក ធែល ធីលែន ផងដែរ មានសិទ្ធិ និងសេរីភាពក្នុងការចូលរួមកិច្ចការសង្គម និងបញ្ចេញមតិ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាទទួលស្គាល់។ ដូច្នេះ រដ្ឋត្រូវធានា និងគោរពសិទ្ធិទាំងនេះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកបន្ថែមថា ក្រោយរាជរដ្ឋាភិបាលសម្រេចដកកម្ពុជាចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀង CLV-DTA អ្នកជាប់ឃុំពាក់ព័ន្ធព្រឹត្តិការណ៍នេះ គួរត្រូវបានពិចារណាដោះលែងតាមនីតិវិធីច្បាប់។ លោកលើកឡើងថា៖ «កិច្ចព្រមព្រៀងអភិវឌ្ឍតំបន់ត្រីកោណ CLV DTA គឺរដ្ឋសភា និងរាជរដ្ឋាភិបាល បានសម្រេចដកខ្លួន (លុបកិច្ចព្រមព្រៀង) ដូច្នេះអ្នកដែលជាប់ពន្ធនាគារដែលទាក់ទងនឹងព្រឹត្តិការណ៍ CLV DTA គួរតែតុលាការពិចារណាតាមលទ្ធភាពផ្លូវច្បាប់ និងនីតិវិធី ដើម្បីដោះលែងពួកគាត់ឱ្យមានសេរីភាពវិញ »។ សកម្មជនសង្គម លោក ធែល ធីលែន ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ឃុំខ្លួនជាលើកទី២ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ គឺបន្ទាប់ពីលោកមានសេរីភាពបាន៧ថ្ងៃ ក្រោយពីបានជាប់ពន្ធនាគារលើកទី១ ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងរិះគន់ជនអន្តោប្រវេសន៍វៀតណាមនៅកម្ពុជា៕
Get Newsletter
