ក្រសួងសាធារណការណែនាំអ្នកបើកសាឡង់ និងទូកគ្រប់ប្រភេទប្រុងប្រយ័ត្នពេលបើកបរឆ្លងក្រោមស្ពានជ្រោយចង្វារ
ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ប្រាប់ដល់ម្ចាស់សាឡង់ នាវាគ្រប់ប្រភេទ និងនាវិកទាំងអស់ បើកបរនាវា ដោយយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ និងបើកបរឱ្យត្រូវគន្លង ដែលបានកំណត់ ដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះថ្នាក់នាវាចរណ៍ផ្លូវទឹក នៅចំណុចសសរស្ពានជ្រោយចង្វារ។ នេះបើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន នៅទំព័រហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួង ធ្វើឡើងដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និរន្តរភាព នៃការធ្វើនាវាចរណ៍ និងបញ្ចៀសគ្រោះថ្នាក់ជាយថាហេតុ ដែលអាចកើតលើតំបន់នេះ បន្ទាប់ពីមានសាឡង់១គ្រឿងបានបើកបុកសសរស្ពានជ្រោយចង្វារ រួចលិច នៅចម្ងាយប្រហែល៥០០ម៉ែត្រខាងជើងស្ពាននេះ កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្នុងនោះដែរ អគ្គនាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូនផ្លូវទឹក ផ្លូវសមុទ្រ និងកំពង់ផែ បានចុះពិនិត្យទីតាំងគ្រោះថ្នាក់ និងដាក់ពោងសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ថ្មី នៅទីតាំងគ្រោះថ្នាក់ ត្រង់ចំណុចទីតាំង ដែលសាឡង់បានលិច និងកំណត់គន្លងនាវាចរណ៍ សម្រាប់ផ្លូវនាវាចរណ៍មានសុវត្ថិភាពលើផែនទី។ ក្រសួងបញ្ជាក់៖ «សូមម្ចាស់នាវា នាវិក និងអ្នកបើកបរនាវាគ្រប់ប្រភេទទាំងអស់ ដែលត្រូវធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តំបន់នោះ បង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ពិនិត្យមើលពោងសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ថ្មីឱ្យបានច្បាស់លាស់ បើកបរតាមគន្លងនាវាចរណ៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងចៀសវាងការធ្វើនាវាចរណ៍ចូលកៀកតំបន់គ្រោះថ្នាក់ខាងលើដាច់ខាត ដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះថ្នាក់នាវាចរណ៍ដែលអាចកើតមានជាយថាហេតុ»៕
១៧ មិថុនា ២០២៦
អង្គការ HALO Trust ជោគជ័យក្នុងការបោសសម្អាតចម្ការមីនមួយកន្លែងនៅឧត្តរមានជ័យ
អង្គការហេឡូត្រាស្តកម្ពុជា (HALO Trust) ឱ្យដឹងថា ក្រុមការងារខ្លួន បានបញ្ចប់ប្រតិបត្តិការបោសសម្អាតមីនដោយជោគជ័យ ក្នុងចម្ការមីនមួយកន្លែង ស្ថិតក្នុងភូមិតាដេវ ឃុំត្រពាំងតាវ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ នេះបើតាមព័ត៌មានបង្ហោះនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់អង្គការ HALO Trust ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរមីនផ្សព្វផ្សាយបន្តនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ អង្គការ HALO Trust ឱ្យដឹងថា ពួកគេបានរកឃើញមីនប្រឆាំងយានយន្តចំនួន ១គ្រាប់ និងបានកម្ទេចវាចោលដោយសុវត្ថិភាពកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅលើផ្លូវមួយខ្សែក្នុងតំបន់នេះ ដែលមានពលរដ្ឋមូលដ្ឋានប្រមាណ ២០០នាក់ ប្រើប្រាស់ផ្លូវនេះសម្រាប់សកម្មភាពកសិកម្មជាប្រចាំថ្ងៃ ។ អង្គការអះអាងថា ការបោសសម្អាតនេះ បានជួយសម្រួលដល់ការធ្វើដំណើរ និងការដឹកជញ្ជូនប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ព្រមទាំងជួយគាំទ្រដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ផងដែរ។ អង្គការបញ្ជាក់៖ «យើងនៅតែបន្តប្ដេជ្ញាចិត្ត ក្នុងការធ្វើឱ្យសហគមន៍នានា កាន់តែមានសុវត្ថិភាព និងរួចផុតពីការគំរាមកំហែងដោយសារមីន»។ អង្គការ HALO Trust បានបំពេញបេសកកម្មបោសសម្អាតមីន និងការគំរាមកំហែងពីគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ (UXO) ដែលបន្សល់ទុកដោយសង្គ្រាម នៅប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩១ ដើម្បីជួយដល់សហគមន៍នានាឱ្យស្តារឡើងវិញពីផលវិបាកដ៏គ្រោះថ្នាក់នៃសង្រ្គាម។ គិតត្រឹមដើមឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាបានប្រកាសថា មានរាជធានី ខេត្តចំនួន១៥ អស់មីន ដែលមានដូចជា រាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តស្ទឹងត្រែង កែប ព្រៃវែង ព្រះសីហនុ កណ្តាល ស្វាយរៀង តាកែវ កំពត កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ កំពង់ស្ពឺ មណ្ឌលគិរី និងក្រចេះ។ របាយការណ៍ នៃអាជ្ញាធរមីន ឆ្នាំ២០២៦ ឱ្យដឹងថា ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាមានជនរងគ្រោះដោយសារយុទ្ធភណ្ឌគ្រឿងផ្ទុះចំនួនជាង ៦ម៉ឺន៥ពាន់នាក់។ ក្នុងនោះមានជនរងគ្រោះដោយសារមីនចំនួន ៥១ ២២៨នាក់ និងសំណល់ជាតិផ្ទុះពីសង្គ្រាមចំនួន ១៣ ៩០៩នាក់ ហើយមានអ្នកស្លាប់ចំនួន ១៩ ៨៤៨នាក់ របួស៣៦ ១៨៦នាក់ និងពិការអវយវៈ ៩ ១០៣នាក់៕
១៧ មិថុនា ២០២៦
ជប៉ុន អាមេរិក បារាំង បន្តផ្ដល់ប្រាក់ជួសជុល អភិរក្សប្រាសាទ និងប្រព័ន្ធទឹកនៅតំបន់អង្គរ
ប្រទេសចំនួនបីគឺសហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង និងជប៉ុន ផ្ដល់ប្រាក់ជាង ២លានដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់បន្តដំណើរការលើគម្រោងអភិរក្ស ជួសជុលប្រាសាទ និងរៀបចំប្លង់មេគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ លើលទ្ធផល នៃកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេសលើកទី៤២ នៃគណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិសម្របសម្រួល កិច្ចគាំពារ និងអភិវឌ្ឍន៍រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្រ្តអង្គរ និងសំបូរព្រៃគុក ហៅកាត់ថា អាយស៊ីស៊ី-អង្គរ សំបូរព្រៃគុក ចេញផ្សាយថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានឱ្យដឹងទៀតថា ក្នុងកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេសលើកទី៤២ នៃអាយស៊ីស៊ី-អង្គរ សំបូរព្រៃគុក រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន ប្រកាសបន្តផ្តល់ជំនួយថវិកាចំនួន ៩សែនដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីបន្តអនុវត្តគម្រោងអភិរក្ស និងជួសជុសប្រាសាទបាយ័ន ក្នុងដំណាក់កាលទី៧។ជាមួយគ្នានោះ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រកាសបន្តផ្តល់ជំនួយថវិកាចំនួន ២សែន៥ម៉ឺន ដុល្លារអាមេរិក ដល់អង្គការមូលនិធិប្រាសាទពិភពលោក (WMF) ដើម្បីបន្តអនុវត្តគម្រោងអភិរក្ស និងជួសជុលប្រាសាទភ្នំបាខែង។ ក្នុងនោះ ភាគីពាក់ព័ន្ធ បានបង្ហាញការពេញចិត្តលើវឌ្ឍនភាព នៃការជួសជុលប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច ដែលបានដំណើរការអស់រយៈពេល ១៤ឆ្នាំ ក្រោមជំនួយថវិការបស់បារាំងសរុប ១២លានអឺរ៉ូ ព្រមទាំងគម្រោងអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ដទៃទៀត ដែលអនុវត្តដោយស្ថាប័នដៃគូអន្តរជាតិនានាកន្លងមក។ គម្រោងជួសជុលប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិចនេះដែរ គ្រោងនឹងបិទបញ្ចប់ និងសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ ស្របពេលនឹងកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០។ គណៈកម្មាធិការ នៃអាយស៊ីស៊ី-អង្គរ សំបូរព្រៃគុក ក៏ឱ្យដឹងដែរពីការកៀរគរប្រាក់ជំនួយ បានចំនួនប្រហែល ១លានអឺរ៉ូ ឬប្រហែលជិត ១លាន២សែនដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់អនុវត្តគម្រោងរៀបចំប្លង់មេ ក្នុងការគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ក្នុងក្របខណ្ឌនៃគម្រោង SDGERA ក្រោមកិច្ចសហការរវាងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងស្ថាប័នបារាំង SIAVB SIAAP AGERA និង Versailles Grand Parc ដើម្បីធានាការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកប្រកបដោយចីរភាព ការការពារបេតិកភណ្ឌប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្របុរាណ។ លើសពីនេះ ភាគីពាក់ព័ន្ធ គាំទ្រដល់ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ការចងក្រងទិន្នន័យស្រាវជ្រាវ ការរៀបចំប្លង់មេសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលបដិសណ្ឋារកិច្ច និងការបង្កើតផលិតផលទេសចរណ៍ថ្មីៗ។ ព្រមទាំងការរៀបចំលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិ ក្នុងការកំណត់លក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់ដីធ្លី និងការសាងសង់ក្នុងតំបន់១ និងតំបន់២ នៃរមណីយដ្ឋានអង្គរ ដែលគ្របដណ្តប់លើភូមិចំនួន ១១៤ភូមិ ដឹកនាំដោយក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់។ នាឱកាសនោះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ អ្នកស្រី ភឿង សកុណា បានលើកឡើងអំពីផលប៉ះពាល់លើបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិ និងបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលបណ្តាលមកពីការប៉ះទង្គិចនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ លោកស្រីសង្កត់ធ្ងន់ ដោយទាមទារឱ្យសាធារណមតិគ្រប់ទិសទី យកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាសម្បត្តិវប្បធម៌ទាំងនោះ ជាតម្លៃមនុស្សជាតិ។ តាមអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ក្នុងលក្ខខណ្ឌ នៃការអភិរក្សជួសជុលប្រាសាទ ការស្ថាបនាផ្លូវជាដើមក្នុងរមណីយដ្ឋានអង្គរ និងសំបូរព្រៃគុក ចាំបាច់ត្រូវសុំអនុសាសន៍ និងអនុញ្ញាតពីគណៈកម្មាធិការអាយស៊ីស៊ី-អង្គរ និងសំបូរព្រៃគុកជាដាច់ខាត។ កិច្ចប្រជុំនេះដែរ ធ្វើឡើងជាទៀងទាត់ចំនួន ២ដងក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលលើកទី១ នៅអំឡុងខែមិថុនា ជាកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេស និងលើកទី២ រៀបចំនៅអំឡុងខែធ្នូ ជាកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេស និងពេញអង្គ។ សូមរម្លឹកជូនថា កម្ពុជាបានដាក់តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩២។ ចំណែកតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុកត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូដែរ កាលខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧៕
ស្ថានទូតឥណ្ឌានៅភ្នំពេញ ក្រើនរម្លឹកពលរដ្ឋខ្លួនពីល្បិចបោកប្រាស់ការងារ នៅកម្ពុជា
ស្ថានទូតឥណ្ឌាប្រចាំកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីណែនាំក្រើនរំលឹកជាថ្មី ទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ឱ្យបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះមុខសញ្ញាជួញដូរមនុស្ស ដែលប្រើប្រាស់ល្បិចលួងលោមតាមរយៈការសន្យាផ្តល់ឱកាសការងារ ដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នេះបើតាមសេចក្តីណែនាំក្រើនរម្លឹករបស់ស្ថានទូតឥណ្ឌា ចេញផ្សាយលើទំព័រហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្តីក្រើនរម្លឹករបស់ស្ថានទូតឥណ្ឌានេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីស្ថានទូតអះអាងថា បានទទួលព័ត៌មានថា មានពលរដ្ឋឥណ្ឌាជាច្រើន បានធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់ នៃក្រុមជួញដូរមនុស្ស ដោយសារតែការចាញ់បោកការសន្យាក្លែងក្លាយអំពីឱកាសការងារដែលទទួលបានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់នៅកម្ពុជា។ ស្ថានទូតឥណ្ឌាបន្តថា ប្រជាជនឥណ្ឌា ក៏ត្រូវបានក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបង្ខិតបង្ខំឱ្យធ្វើសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online Scams) ព្រមទាំងសកម្មភាពខុសច្បាប់ផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ ស្ថានទូតឥណ្ឌា៖ «ពលរដ្ឋឥណ្ឌា ដែលមានបំណងចង់ធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើ ត្រូវបានដាស់តឿនថា ត្រូវឆ្លងកាត់ភ្នាក់ងារស្របច្បាប់ មានអាជ្ញាប័ណ្ណផ្លូវការត្រឹមត្រូវតែប៉ុណ្ណោះ និងត្រូវត្រួតពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រវត្តិរូប ក៏ដូចជាព័ត៌មានផ្ទៃក្នុងរបស់អ្នកផ្តល់ការងារ (និយោជក) នៅកម្ពុជាឱ្យបានហ្មត់ចត់បំផុត មុនពេលសម្រេចចិត្តផ្ដល់ឯកសារ ឬធ្វើដំណើរ និងហាមដាច់ខាតចំពោះការប្រើប្រាស់ ទិដ្ឋាការទេសចរណ៍ដើម្បីមកស្វែងរក ឬបំពេញការងារ ដែលជាទង្វើផ្ទុយពីច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍នៃប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ»។ ជុំវិញបញ្ហានេះដែរ ស្ថានទូតឥណ្ឌា បានជំរុញឱ្យពលរដ្ឋឥណ្ឌាទាំងអស់ ដែលកំពុងស្នាក់នៅ និងធ្វើការនៅកម្ពុជា ដោយគ្មានទិដ្ឋាការត្រឹមត្រូវ ឬខុសច្បាប់ ត្រូវចាកចេញពីកម្ពុជាជាប្រញាប់។ គួរជម្រាបជូនថា ក្នុងប្រតិបត្តិការទប់ស្កាត់ និងបង្រា្កបបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញ និងអំពើជួញដូរមនុស្ស អាជ្ញាធរកម្ពុជា បានបណ្ដេញជនល្មើស ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ និងអំពីជួញដូរមនុស្ស បានជាង ២ម៉ឺន៤ពាន់នាក់ គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦៕
មន្ត្រីនគរបាលដែលហាមសិស្សមិនឱ្យខ្វល់រឿងនយោបាយ ត្រូវថ្នាក់លើហៅទៅអប់រំ
មន្ត្រីនគរបាលដែលហាមសិស្សមិនឱ្យខ្វល់រឿងនយោបាយ ត្រូវថ្នាក់លើហៅទៅអប់រំ។ នេះបើតាមសេចក្ដីបំភ្លឺព័ត៌មានរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង កាលពីថ្ងៃទី០៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ប្រភពដដែលបន្តថា ស្នងការនគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានកោះហៅមន្ត្រីនគរបាលចំនួន ៣ នាក់ មកអប់រំណែនាំ និងសួរនាំពីចេតនា ជុំវិញករណីនិយាយហាមសិស្សមិនឱ្យជជែករឿងនយោបាយ ដើម្បីកែតម្រូវកំហុសឆ្គង និងឈ្វេងយល់ពីគោលបំណងពិតប្រាកដ ក្នុងន័យរក្សាភាពស្អាតស្អំ និងទំនុកចិត្តពីសាធារណជន។ ចំណាត់ការនេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានប្រតិកម្ម និងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់មហាជន ទៅលើពាក្យសម្ដីរបស់មន្ត្រីនគរបាលទាំងនោះ ដែលបានបែកធ្លាយនៅក្នុងវីដេអូនៅលើបណ្ដាញសង្គមកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ សេចក្ដីបំភ្លឺរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អធិការនគរបាលស្រុកទឹកផុស បានចាត់តាំងមន្ត្រីនគរបាលចំនួន ៣ រូប ឱ្យចុះផ្សព្វផ្សាយលក្ខណៈសម្បត្តិទាំង ៧ ស្ដីពីគោលនយោបាយ ភូមិ ឃុំ-សង្កាត់ មានសុវត្ថិភាព និងផ្សព្វផ្សាយអនុក្រឹត្យលេខ ០៣ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព តាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្ដុំ នៅចំនួន ៨ កន្លែង ក្នុងឃុំទួលខ្ពស់ ស្រុកទឹកផុស ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ប៉ុន្តែក្នុងពេលចុះផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននោះ អធិការរង នៃអធិការដ្ឋាននគរបាលស្រុកទឹកផុស លោក យី រដ្ឋា បានលើកឡើងថា៖ «ប្អូនៗត្រូវខិតខំរៀនសូត្រ កុំស៊ែរ (ចែករំលែក) បន្តរឿងគណបក្សអីឱ្យសោះ រឿងរ៉ាវទាំងអស់ថ្នាក់ដឹកនាំគាត់ដោះស្រាយខ្លួនគាត់។ យើងមកនេះគិតតែរៀនទៅបានហើយ យើងមិនបាច់គិតអីផ្សេងទេ មករៀនខិតខំរៀន ប្រឡងជាប់ទៅនៅកូរ៉េរកលុយបានហើយ យល់ទេប៉ុណ្ណឹង? ខ្ញុំជូនពរឱ្យថ្ងៃទី១២នេះ ជាប់ទាំងអស់គ្នា ទៅកូរ៉េទាំងអស់គ្នាទៅ កុំនៅស្រុកខ្មែរធ្វើអី»។ បើតាមសេចក្ដីបំភ្លឺព័ត៌មានដដែលអះអាងថា ចេតនារបស់មន្ត្រីនគរបាលខាងលើ គឺមិនចង់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចាញ់បោកនូវឧបាយកលផ្សេងៗ ដែលគេញុះញង់ ក៏ប៉ុន្តែភាសានិយាយចេញមក នាំឱ្យខ្លឹមសារប៉ះពាល់ដល់ការអនុវត្តតួនាទី ភារកិច្ច របស់កងកម្លាំងនគរបាលជាតិ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្នងការនគរបាលខេត្តក៏បានកោះហៅមន្ត្រីទាំងនោះមកធ្វើការអប់រំណែនាំហើយ ស្នងការនគរបាលក៏បានអរគុណដល់អ្នកសារព័ត៌មាន និងសាធារណជនក្នុងបណ្ដាញសង្គម ដែលបានចូលរួមវិភាគ វែកញែក រិះគន់ ក្នុងន័យស្ថាបនា និងធ្វើឱ្យមានការកែប្រែ៕
អ្នកជំនាញអំពាវនាវពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះបាតុភូតផ្គររន្ទះនៅដើមរដូវវស្សា
អ្នកជំនាញអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋយកចិត្តទុកដាក់តាមដានព័ត៌មានអាកាសធាតុ និងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះបាតុភូតផ្គររន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់ នៅដើមរដូវវស្សាឆ្នាំនេះ។ ការក្រើនរំឭកនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានករណីរន្ទះបាញ់មនុស្សចំនួន ៥ នាក់ក្នុងពេលតែមួយ បណ្តាលឱ្យស្លាប់ ៣ នាក់ និង ២ នាក់របួសធ្ងន់ ខណៈពួកគេកំពុងភ្ជួរស្រែ និងខ្លះទៀតអង្គុយរង់ចាំក្រោមដើមឈើនៅចំណុចវាលស្រែមួយកន្លែង ស្ថិតក្នុងស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ពេលមេឃភ្លៀងធំលាយឡំផ្គររន្ទះ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកនាំពាក្យនៃគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី បានឱ្យដឹងថា នៅក្នុងដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូររដូវពីប្រាំងទៅវស្សា គ្រោះរន្ទះបាញ់ និងខ្យល់កន្ត្រាក់បានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ លោកបន្តថា ឥទ្ធិពលនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ធ្វើឱ្យអាកាសធាតុមានកម្ដៅខ្ពស់ រួមផ្សំនឹងសំណើមខ្ពស់ បង្កើតទៅជាពពកធំៗ ដែលបង្កឱ្យមានចរន្តរន្ទះកើតឡើងញឹកញាប់ និងខ្លាំងក្លាជាងមុន។ លោក សុទ្ធ គឹមកុលមុនី៖ «ករណីរន្ទះបាញ់គឺយើងអត់អាចជូនដំណឹងភ្លាមៗទេ ដោយសារនៅពេលដែលវាកើត គឺកើតនៅពេលដែលរកកលភ្លៀងគឺមានផ្គររន្ទះកើតឡើង ប៉ុន្តែគ្រាន់តែយើងអាចផ្សព្វផ្សាយពីវិធានការមុន តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់យើង»។ លោក គឹមកុលមុនី បញ្ជាក់ដែរថា អាជ្ញាធរបានដំឡើងប្រព័ន្ធចាប់រន្ទះនៅតាមសហគមន៍ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់។ ជាមួយគ្នានេះ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយសារអប់រំ និងវិធានការការពារជាមុន តាមរយៈប្រព័ន្ធព័ត៌មាន និងបណ្តាញសង្គមជាដើម។ ក្នុងនោះដែរ លោកលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋចៀសវាងដាច់ខាតកុំឈរក្រោមដើមឈើធំៗ ឬបង្គោលភ្លើងខ្ពស់ៗ ពេលមានភ្លៀង ឬផ្គររន្ទះ និងប្រញាប់រកកន្លែងជ្រកដែលមានសុវត្ថិភាព ក៏ដូចជាបិទចរន្តអគ្គិសនី និងកុំប្រើប្រាស់ទូរសព្ទដៃ ពិសេសពេលកំពុងសាកថ្ម ក្នុងពេលមានព្យុះផ្គររន្ទះ។ កសិកររស់នៅស្រុកកំរៀង ខេត្តបាត់ដំបង អ្នកស្រី សាប សាវី បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា អ្នកស្រីព្រួយបារម្ភលើបញ្ហាគ្រោះធម្មជាតិរន្ទះបាញ់ ក៏ដូចជាបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។ អ្នកស្រី សាវី រៀបរាប់ថា អ្នកស្រីមិនសូវបានតាមដានរឿងអាកាសធាតុជាប់លាប់ទេ ខណៈការជូនដំណឹងរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានអំពីបញ្ហាអាកាសធាតុក៏មិនសូវឃើញមានដែរ នៅក្នុងសហគមន៍ដែលអ្នកស្រីរស់នៅ។ អ្នកស្រីឱ្យដឹងយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ចេះតែខ្លាចហើយ ពេលភ្លៀងពេលអីប្រយ័ត្នប្រយែងកូនចៅអី អត់ឱ្យជិះម៉ូតូជិះអីហាលភ្លៀងទេ ឱ្យនៅក្នុងផ្ទះ ឬក៏មិនឱ្យធ្វើដំណើរទៅណាទៅណីទេ ឱ្យចូលជ្រកផ្ទះគេអ៊ីចឹងទៅ ដើម្បីការពារខ្លួនពីគ្រោះរន្ទះបាញ់»។ ដ្បិតថាអ្នកស្រី សាវី មិនបានតាមដានព័ត៌មានអាកាសធាតុ ប៉ុន្តែបើតាមការសង្កេតរបស់គាត់បានឱ្យដឹងថា តំបន់គាត់ប្រែប្រួលច្រើន បើធៀបនឹងកាលពីមុនដែលធ្លាប់មានភ្លៀងធ្លាក់ល្អជាប់លាប់ ខណៈបច្ចុប្បន្ន តំបន់របស់គាត់ទើបតែមានភ្លៀងម្ដងម្កាល ហើយបរិមាណទឹកភ្លៀងក៏មានតិចតួច លាយឡំខ្យល់ផ្គររន្ទះច្រើន ឯពេលខ្លះក៏អត់ភ្លៀងទៅទៀត។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត ប៉ា ចន្ទរឿន មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានត្រូវបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យបានខ្ពស់ ជាពិសេសនៅក្នុងរដូវវស្សា។ លោកបណ្ឌិត ប៉ា ចន្ទរឿន៖ «អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានហ្នឹង បើសិនជាសង្កេតឃើញកន្លែងណាដែលវាធ្លាប់តែមានរន្ទះញឹកញយហ្នឹង ក៏គួរតែរកវិធីដើម្បីដំឡើងប្រព័ន្ធការពាររន្ទះអី ដើម្បីបញ្ចៀសនូវហានិភ័យនៃគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិហ្នឹង ដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិ ឬក៏នៅក្នុងសហគមន៍។ នេះជាវិធីដែលយើងអាចធ្វើបានហើយ នៅក្នុងការទប់ស្កាត់ និងបញ្ចៀសពីគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិហ្នឹង»។ របាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៥ របស់គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយឱ្យដឹងថា រន្ទះបាញ់បានសម្លាប់មនុស្ស ៤៥ នាក់ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលចំនួននេះគឺតិចជាងឆ្នាំ២០២៤ ដែលមានអ្នកស្លាប់ដោយសាររន្ទះបាញ់ចំនួន ៦៨ នាក់៕
ក្រសួងវប្បធម៌ ថ្កោលទោសកងកម្លាំងយោធាថៃ ដែលដុតជណ្តើរឈើឡើងប្រាសាទខ្នាររបស់កម្ពុជា
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសដាច់អហង្ការលើកងកម្លាំងយោធាថៃ ដែលដុតបំផ្លិចបំផ្លាញជណ្តើរឈើឡើងទៅប្រាសាទខ្នារ ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ នៅថ្ងៃទី០៥ នេះ។ នេះបើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងវប្បធម៌ ចេញផ្សាយថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា។ ក្រសួងវប្បធម៌ សង្កត់ធ្ងន់ថា ការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយចេតនាពីភាគីថៃ លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកម្ពុជានេះ គឺជាទង្វើបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្ស ដែលកម្ពុជាបានអនុវត្តអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ ក្រសួងបន្តថា ទង្វើរបស់យោធាថៃនេះ គឺជាផ្នែកមួយ នៃការប៉ុនប៉ងកាន់តែច្បាស់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើដី បង្កើតស្ថានភាព Fait accompli និងជាការប៉ុនប៉ងលុបបំបាត់ភស្តុតាងជាក់ស្តែងដែលបង្ហាញពីការគ្រប់គ្រង ការអភិរក្ស និងការថែរក្សាទីតាំងប្រាសាទ និងទេសភាពវប្បធម៌ជុំវិញ ដោយកម្ពុជាជាយូរលង់មកហើយ។ ក្រសួងវប្បធម៌ បញ្ជាក់ថា៖ «សកម្មភាពបែបនេះផ្ទុយនឹងគោលការណ៍មូលដ្ឋានស្តីពីការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងមិនស្របតាមកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋភាគីក្នុងការការពារសម្បត្តិវប្បធម៌សម្រាប់មនុស្សជំនាន់បច្ចុប្បន្ន និងជនជំនាន់ក្រោយនោះទេ»។ តាមក្រសួងវប្បធម៌ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ឡើងទៅកាន់ប្រាសាទខ្នារ គឺសម្រាប់បម្រើដល់កិច្ចការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ត្រូវបានសាងសង់ដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០១៧។ ជណ្តើរនេះមានចំនួន ១១៨១កាំ និងមានប្រវែង៣២៥ម៉ែត្រ ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រាសាទ ដោយត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងគោលបំណងគាំទ្រដល់ការអភិរក្ស និងការគ្រប់គ្រងទីតាំងបេតិកភណ្ឌ ព្រមទាំងសម្រួលដល់ការចូលទស្សនារបស់ភ្ញៀវ អ្នកស្រាវជ្រាវ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ ក្នុងនោះដែរ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក៏បានតវ៉ាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់បំផុត និងបដិសេធទាំងស្រុងចំពោះផែនការរបស់ភាគីថៃ ក្នុងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈ ពិធីសាសនា សកម្មភាពទេសចរណ៍ និងការបើកប្រាសាទតាក្របីឱ្យសាធារណជនចូលទស្សនា ព្រមទាំងការលក់សំបុត្រចូលទស្សនា ដែលភាគីថៃគ្រោងអនុវត្តនៅថ្ងៃទី៦ និងទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ខាងមុខនេះ។ ក្រសួងលើកឡើងដូច្នេះ៖ «ការរៀបចំសកម្មភាពសាធារណៈ ការទទួលភ្ញៀវទេសចរ និងការប្រមូលថ្លៃចូលទស្សនាដោយអាជ្ញាធរថៃនៅប្រាសាទតាក្របី គឺជាការអនុវត្តអំណាចដោយខុសច្បាប់លើទឹកដីកម្ពុជា និងជាការរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា។ សកម្មភាពទាំងនេះមិនអាចទទួលយកបានឡើយ ហើយជាគោលបំណងបង្កើតការយល់ច្រឡំថាមានការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់ភាគីថៃលើទីតាំងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា»។ ក្រសួងបន្ត៖ «ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ បដិសេធយ៉ាងដាច់ខាតចំពោះការប៉ុនប៉ងណាមួយក្នុងការធ្វើឱ្យមានភាពស្របច្បាប់ ឬធ្វើឱ្យក្លាយជារឿងប្រក្រតីលើការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់នេះ តាមរយៈសកម្មភាពទេសចរណ៍ វប្បធម៌ សាសនា ឬរដ្ឋបាល។ សកម្មភាពទាំងនេះគ្មានអានុភាពផ្លូវច្បាប់ និងមិនអាចកែប្រែអធិបតេយ្យភាពស្របច្បាប់របស់កម្ពុជាលើប្រាសាទតាក្របីបានឡើយ»។ ក្រសួងវប្បធម៌បញ្ជាក់ជាថ្មីថា ប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទខ្នារ ជាទីតាំងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្ថិតនៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដូចមានបញ្ជាក់ច្បាស់តាមសន្ធិសញ្ញានិងអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ព្រមទាំងលិខិតូបករណ៍ច្បាប់ពាក់ព័ន្ធដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ មិនភ្លេចអំពាវនាវដល់រាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ឱ្យបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវសកម្មភាពទាំងអស់ រួមទាំងប្រតិបត្តិការទេសចរណ៍ ការលក់សំបុត្រចូលទស្សនា និងរាល់សកម្មភាពដែលបង្កការខូចខាត កែប្រែ ឬរំខានដល់ទីតាំងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដែលស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ ក្រសួងក៏ជំរុញឱ្យភាគីថៃគោរពកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ ចៀសវាងសកម្មភាពដែលអាចបង្កើនភាពតានតឹង និងចៀសវាងវិធានការណាមួយដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយសន្តិវិធី។ យ៉ាងណា ក្រសួងប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន អភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងបន្តស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមផ្លូវច្បាប់ និងការទូតដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី និងមរតកវប្បធម៌របស់ជាតិ៕
អ្នកអភិរក្សត្រូវការថវិកាបន្ទាន់ ដើម្បីបន្តសកម្មភាពថែទាំសត្វដំរីស្រុកនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី
គម្រោងជ្រលងដំរី ឬ Elephant Valley Project មានទីតាំងនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី ប្រកាសរៃអង្គាសប្រាក់ជាបន្ទាន់ចំនួន ១ម៉ឺន៥ពាន់ដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីផ្តត់ផ្គង់ដល់ប្រតិបត្តិការចំនួនពីរខែលើការអភិរក្សដំរី ចំពេលចំនួនទេសចរធ្លាក់ចុះក្នុងរដូវវស្សាធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលក៏ធ្លាក់ចុះ។ អនុប្រធានអង្គការកិច្ចផ្តួចផ្តើមដើម្បីជីវភាពដំរី និងបរិស្ថាន (ELIE) និងជាអនុប្រធានគម្រោងជ្រលងដំរីកម្ពុជា អ្នកនាង Jemma Bullock ឱ្យដឹងថា ការអង្គាសប្រាក់នេះ ដោយសារសព្វថ្ងៃ គម្រោងជួបការលំបាកខ្លាំងក្នុងការផ្គត់ផ្គង់មួយចំនួនដូចជា លើចំណីអាហារ និងការថែទាំសត្វដំរី ប្រាក់ឈ្នួលសម្រាប់បុគ្គលិក ការចំណាយលើប្រេងឥន្ធនៈ និងការដឹកជញ្ជូន ព្រមទាំងសកម្មភាពល្បាតការពារផ្ទៃដីព្រៃឈើ។ អ្នកនាងថា ការអំពាវនាវសុំឱ្យមហាជនបរិច្ចាគជាបន្ទាន់នេះ គឺដើម្បីឆ្លងកាត់ដំណាក់កាល ៦០ថ្ងៃខាងមុខនេះ រហូតដល់រដូវកាលទេសចរណ៍រដូវក្តៅនឹងចាប់ផ្តើមងើបឡើងវិញ។ យ៉ាងណា អ្នកនាង Jemma បញ្ជាក់ថាទេសចរក៏បានកក់ទុកខ្លះៗឡើងវិញនៅពាក់កណ្តាលខែមិថុនា។ អ្នកនាង Jemma Bullock: «ពេលនេះ ពួកយើងត្រូវការរៃអង្គាសប្រាក់ជាបន្ទាន់ចំនួន ១៥,០០០ដុល្លារ ដើម្បីគ្រាន់តែជួយទ្រទ្រង់ដល់ប្រតិបត្តិការប្រចាំខែឧសភា និងមិថុនានេះ។ ដោយសារតែការលុបចោលការកក់ទុក ការបង្វិលប្រាក់សងវិញ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរនៅតែបន្តមានកម្រិតទាប ព្រមទាំងការកើនឡើងនៃតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងការចំណាយលើប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ បានធ្វើឱ្យពួកយើងរកចំណូលបានតែពាក់កណ្តាលប៉ុណ្ណោះ នៃកញ្ចប់ថវិកាចាំបាច់សម្រាប់ខែមេសា»។ អ្នកនាងបញ្ជាក់ថា ករណីជំលោះសកលនៅតែបន្ត និងការថយចុះថវិកាប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនៅតែបន្តមាន ហើយមិនមានការបរិច្ចាគដែរនោះ គម្រោង និងការងាររបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយនេះអាចបិទជាបណ្តោះអាសន្ន ដែលអាចនាំឱ្យមានការកាត់បន្ថយការចំណាយខ្លាំងលើការថែទាំសត្វដំរី ការល្បាតព្រៃឈើ និងការងារគាំទ្រសហគមន៍ជនជាតិដើមពូនងផងដែរ។ អង្គការកិច្ចផ្តួចផ្តើមដើម្បីជីវភាពសត្វដំរី និងបរិស្ថាន (ELIE) គឺជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក្នុងស្រុកដែល បានចុះបញ្ចីមិនស្វែងរកប្រាក់ចំនេញ ដែលធ្វើការក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ២០០៦។ បេសកកម្ម របស់អង្គការ គឺធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវសុខុមាលភាពសត្វដំរី សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជន និងជីវភាពរស់នៅដល់ជនជាតិដើមភាគតិចក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ។ អង្គការនេះ ដើរតួជាគំរូ នៃទេសចរណ៍វៃឆ្លាត បែបធម្មជាតិ និងត្រូវបានអភិវឌ្ឍ ក្នុងភាពជាដៃគូជិតស្និទ្ធជាមួយ សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចពូនងក្នុងភូមិពូត្រុំ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ស្ថិតនៅលើផ្ទៃដីព្រៃសហគមន៍ ១៥០០ហិកតា ដែលបានចិញ្ចឹមប្រជាជនមូលដ្ឋាន សត្វព្រៃ និងព្រៃឈើ អស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សមកហើយ។ អង្គការបានវិវឌ្ឍខ្លួនជាមួយគម្រោងជ្រលងដំរី (EVP) គម្រោងនេះ បានបង្កើតឡើងអំឡុងឆ្នាំ២០០៧ និងបានក្លាយជាជម្រកអចិន្រ្តៃយ៍សម្រាប់ជីវចម្រុះ ជាប់នឹងដែនជម្រកសត្វព្រៃកែវសីមា។ ទីនេះក៏ជាផ្ទះចុងក្រោយរបស់ដំរីចាស់ៗ និងរងរបួសចំនួន ៧ក្បាល ដែលមានអាយុចន្លោះពី ៤០ ដល់ ៧០ឆ្នាំ ឱ្យរួចផុតពីការធ្វើការធ្ងន់ធ្ងរក្នុងការកាប់ឈើ ឬការជិះកម្សាន្ត ហើយមកកសាងជីវិតថ្មី ដោយរស់នៅតាមធម្មជាតិរបស់ពួកវា។ គម្រោងជ្រលងដំរីនេះ ទទួលបានប្រាក់ចំណូលភាគច្រើន តាមរយៈភ្ញៀវទេចរ អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ការបរិច្ចាគ និងការផ្តល់មូលនិធិជាដើម។ អស់រយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍មកហើយ គម្រោងនេះបានផ្តល់ប្រាក់ក្នុងការថែទាំសត្វដំរីក្នុងសហគមន៍ ការការពារព្រៃឈើ និងកម្មវិធីសហគមន៍សំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ ប្រធានមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ (Head Guide) នៅគម្រោងជ្រលងដំរី (Elephant Valley Project) លោក ខាល់ ទឿន ជាជនជាតិដើមភាគតិចពូនងនៅភូមិពូត្រុំ អាយុ ៣៦ឆ្នាំ។ លោកចូលបម្រើការក្នុងអង្គការ ELIE តាំងពីឆ្នាំ២០១៣ ដើម្បីស្វែងរកបទពិសោធថ្មីៗ និងប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។ ក្នុងស្ថានភាពលំបាករបស់អង្គការ ដែលលោកកំពុងបំពេញការងារនេះ លោក ទឿន ឱ្យដឹងថាទេសចរណ៍ទ្រទ្រង់សហគមន៍ ការពារសត្វព្រៃ ជាពិសេសដំរី ដែលថវិកាបានមកពីវិស័យទេសចរណ៍ គឺយកទៅទិញចំណី ថ្នាំសង្កូវសម្រាប់ថែទាំដំរី និងជួយទំនុកបម្រុងដល់ជីវភាពសហគមន៍ជាដើម។ លោកអំពាវនាវយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំ គឺជាអ្នកនាំភ្ញៀវនៅកន្លែងគម្រោងអិលី (ELIE) ហ្នឹង ខ្ញុំចង់អំពាវនាវទៅដល់ភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុក ឬក៏ក្រៅស្រុក ឱ្យពួកគាត់ទាំងអស់គ្នា មកលេងនៅមណ្ឌលគិរីផង។ ឥឡូវយើងអត់សូវមានភ្ញៀវមកលេងនៅមណ្ឌលគិរី ដោយសារ នៅទាំងអស់ នៅពិភពលោក ឬក៏នៅកម្ពុជាយើង នៅមានសង្គ្រាមអ៊ីចឹងណា។ អ៊ីចឹងខ្ញុំចង់អំពាវនាវទាំងអស់គ្នា ហើយមកលេង ហើយជួយឧបត្ថម្ភ នៅកន្លែងអង្គការគម្រោង អិលី ដើម្បីផ្តល់ក្តីសង្ឃឹម និងជួយដល់ការងារមើលថែដំរី»។ លោក ខាល់ ទឿន បន្ត៖ «បើមានភ្ញៀវ មានដំរីយើង ព្រោះដល់ពេលមានភ្ញៀវមកលេង យើងបានលុយ លុយហ្នឹង យើងជួយជាចំណីដំរី យើងជួយជាថ្នាំពេទ្យឱ្យដំរីដែរ។ ឥឡូវយើង ជួយការពារដំរីស្រុក ដើម្បីឱ្យគាត់មានអាយុយឺនយូរ។ ហើយទៅអនាគតទៀត យើងត្រូវការការពារ ដំរីព្រៃ និងអភិរក្សព្រៃទាំងអស់ នៅកម្ពុជាយើង ដើម្បីសល់គង់វង្ស ដើម្បីឱ្យមាន ការអភិរក្ស ថែរក្សាព្រៃឈើ ដើម្បីឱ្យសត្វ គាត់សប្បាយចិត្ត ក្នុងការរស់នៅ»។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ កញ្ញា ម៉ិច ជូឡាយ អ្នកផលិតភាពយន្តឯកសារ ធ្លាប់ស្វែងយល់អំពីសត្វដំរី និងធ្លាប់ទៅលេងនៅគម្រោងជ្រលងដំរី បានរៀបរាប់អំពីបទពិសោធថា សត្វដំរីប្រៀបដូចជាមនុស្សដែរ…
សត្វព្រៃកម្រជិត៥០ប្រភេទត្រូវបានរកឃើញនៅឧទ្យានជាតិវីរជ័យ-សៀមប៉ាង
ក្រសួងបរិស្ថាន និងអង្គការមួយចំនួន ដែលធ្វើការលើការងារអភិរក្សសត្វព្រៃ បានបង្ហាញលទ្ធផលសិក្សា ដោយថតជាប់សត្វព្រៃកម្រឃើញជិត ៥០ប្រភេទ នៅតំបន់ឧទ្យានជាតិវីរជ័យ-សៀមប៉ាង នៃខេត្តរតនគិរី និងស្ទឹងត្រែង។ ក្នុងចំណោមនោះ មានថនិកសត្វ ៧ប្រភេទ ជាប្រភេទសត្វព្រៃ ដែលគំរាមកំហែងជិតផុតពូជ ឯប្រភេទខ្លះ គឺពុំដែលប្រទះឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកឡើយនៅក្នុងតំបន់សិក្សានេះ។ នេះបើតាមក្រសួងបរិស្ថានផ្សាយលើហ្វេសប៊ុកផ្លូវការខ្លួន នៅថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ លទ្ធផលស្រាវជ្រាវតាមរយៈម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តិ រយៈពេល៨ខែ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ អនុវត្តដោយក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តចម្រុះមកពីក្រសួងបរិស្ថាន អង្គការអភិរក្សអន្តរជាតិកម្ពុជា (CI) និងអង្គការ Wild Earth Allies បានកត់ត្រាវត្តមានសត្វព្រៃសរុបចំនួន ៤៧ប្រភេទ រួមមាន ថនិកសត្វ ២៦ប្រភេទ បក្សី ១៨ប្រភេទ និងសត្វល្មូន ៣ប្រភេទ។ ក្រសួងបញ្ជាក់ថា សត្វព្រៃកម្រទាំង ៧ប្រភេទ មានដូចជា សត្វទន្សោង ពង្រូល ស្វាកន្ទុយសជើងក្រហម ទោចថ្ពាល់លឿងឦសាន កែះ ខ្លាឃ្មុំតូច និងខ្លាពពក។ ក្រសួងបរិស្ថានឱ្យដឹងថា លទ្ធផលទាំងនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារសំខាន់ជាសកល នៃឧទ្យានជាតិវីរជ័យ-សៀមប៉ាង ដែលបានផ្តល់នូវព័ត៌មានសំខាន់អំពីស្ថានភាពសត្វព្រៃ និងមូលដ្ឋានគាំទ្រដល់ការសម្រេចចិត្តផ្អែកលើភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលអាចជួយតម្រង់ទិសដល់ការកំណត់យុទ្ធសាស្រ្តបានប្រសើរសម្រាប់ការអភិរក្សនាពេលអនាគត។ ក្រសួងដកស្រង់សម្ដីអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះថា៖ «ទោះបីជាតំបន់សិក្សានេះមានសារសំខាន់ខ្ពស់ផ្នែកប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅមិនទាន់មានការស្រាវជ្រាវ និងអង្កេតជីវចម្រុះឱ្យបានទូលំទូលាយនៅឡើយទេ ដោយសារវាជាតំបន់មិនទាន់ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ ពិបាកចូលទៅដល់ហើយធនធានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនៅមានកម្រិត»។ យ៉ាងណា ក្រសួងថា កិច្ចសហការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន ជនជាតិដើមភាគតិច និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន គឺពិតជាចាំបាច់ណាស់ ក្នុងការងារអភិរក្ស និងការពារប្រភេទសត្វកំពុងរងការគំរាមកំហែងទាំងនេះ។ ក្រសួងបរិស្ថាន៖ «ក្នុងទិវាបរិស្ថានពិភពលោក ក្រោមប្រធានបទ បណ្តុះគំនិតស្រឡាញ់ធម្មជាតិ ធ្វើសកម្មភាពដើម្បីអាកាសធាតុ និងអនាគតរបស់យើង សូមចូលរួមទាំងអស់គ្នាឱ្យកាន់តែផុសផុលក្នុងការការពារសត្វព្រៃ និងថែរក្សាមរតកធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា សម្រាប់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់»។ ក្រសួងបរិស្ថានថា កម្ពុជាមានតំបន់ការពារធម្មជាតិ ៧៣តំបន់ និងមានផ្ទៃដីជាង ៧លានហិកតា ស្មើប្រមាណ ៤១% នៃផ្ទៃដីប្រទេសកម្ពុជា ដែលក្រសួងបញ្ជាក់ថា ក្នុងតំបន់ទាំងនោះ ព្រៃឈើ ត្រូវបានការពារ និងអភិរក្សដោយការពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់តឹងរ៉ឹង សម្រាប់ទីជម្រកសត្វព្រៃ និងជីវៈចម្រុះ៕
កម្ពុជាដំណើរការប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុននៅខេត្តងាយរងគ្រោះចំនួន៤ ដើម្បីបង្ការគ្រោះមហន្តរាយ
កម្ពុជាប្រកាសដាក់ដំណើរការគម្រោង «ការពង្រឹងប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុន សម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នា» ដើម្បីការពារសហគមន៍ពីគ្រោះមហន្តរាយ ដែលបណ្តាលពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ គម្រោងនេះ នឹងត្រូវអនុវត្តនៅក្នុងខេត្ត ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ចំនួន ៤ គឺរតនគិរី ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង និងបន្ទាយមានជ័យ ដោយមានការអនុវត្តយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល សហគមន៍មូលដ្ឋាន និងដៃគូបច្ចេកទេស ដើម្បីពង្រឹងការត្រៀមខ្លួន និងកសាងភាពធន់។ នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អង្គការយូអិនឌីភីកម្ពុជា (UNDP Cambodia) នៅថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ឱ្យដឹងទៀតថា គម្រោងប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុននេះ គាំទ្រថវិកាដោយមូលនិធិអាកាសធាតុបៃតង (GCF) ក្នុងភាពជាដៃគូជាមួយកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ (យូអិនឌីភី)។ គម្រោងនេះ ចាប់ផ្ដើមអនុវត្ត ពីឆ្នាំ២០២៦ ដល់ឆ្នាំ២០៣០ ផ្ដោតសំខាន់ទៅលើព្រឹត្តិការណ៍ហានិភ័យដូចជា ខ្យល់ព្យុះ គ្រោះទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងរន្ទះបាញ់ជាដើម ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជីវិត ការប្រកបរបរ និងការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ជាពិសេសក្នុងសហគមន៍ងាយរងគ្រោះខ្លាំងបំផុត ពីគ្រោះមហន្តរាយពាក់ព័ន្ធនឹងអាកាសធាតុ។ ប្រធានតំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក នៃមូលនិធិអាកាសធាតុបៃតង លោក Hemant Mandal បានថ្លែងនៅក្នុងសិក្ខាសាលាប្រកាសដាក់ឲ្យដំណើរការគម្រោង «ការពង្រឹងប្រព័ន្ធប្រកាសឲ្យដឹងមុនសម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នា» កាលពីថ្ងៃទី២-៣ ខែមិថុនា នៅខេត្តសៀមរាប ដោយឱ្យដឹងថា នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា សហគមន៍កំពុងប្រឈមមុខនឹងការកើនឡើងនៃហានិភ័យពីទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងការប្រែប្រួលនៃលំនាំទឹកភ្លៀង ដែលជះឥទ្ធិពលទៅលើជីវភាពរស់នៅ និងសន្តិសុខស្បៀង។ ដូច្នេះប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុនមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការការពារជីវិត ការប្រកបរបររកស៊ី និងសមិទ្ធផលដែលកើតចេញពីការអភិវឌ្ឍរបស់ជាតិ និងជាផ្នែកមួយ នៃការជំរុញជាសកលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីធានាថាមនុស្សគ្រប់រូប ត្រូវបានការពារដោយប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុន ដែលមានប្រសិទ្ធភាពត្រឹមឆ្នាំ២០២៧។ លោកមានប្រសាសន៍៖ «តាមរយៈគម្រោង ការពង្រឹងប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុនសម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នា មូលនិធិអាកាសធាតុបៃតង នឹងជួយពង្រឹងស្ថាប័ន និងប្រព័ន្ធព័ត៌មាន ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចព្យាករណ៍ ហានិភ័យអាកាសធាតុ និងឆ្លើយតបមុនពេលគ្រោះមហន្តរាយកើតមាន។ នេះជាជំហានសំខាន់មួយឆ្ពោះទៅរកការកសាងភាពធន់ដែលអាចអនុវត្តបាន និងដឹកនាំដោយប្រទេសនីមួយៗ ខណៈសម្ពាធអាកាសធាតុកំពុងកើនឡើង»។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានអនុម័តក្របខណ្ឌគោលនយោបាយ រួមមានផែនការយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកម្ពុជា (CCC SP 2024 – 2033) ផែនការជាតិរួមចំណែកឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា ដំណាក់កាលទី៣ (NDC 3.0) ដែលបានដាក់ស្នើក្នុងឆ្នាំ២០២៥ និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍រយៈពេលវែងប្រកបដោយអព្យាក្រឹតភាពកាបូន ឆ្នាំ២០៥០។ តំណាងយូអិនឌីភីប្រចាំកម្ពុជា លោក អេនរីកូ ហ្គាវេលីយ៉ា បញ្ជាក់នៅក្នុងសិក្ខាសាលានៅខេត្តសៀមរាបនោះថា យូអិនឌីភី ដើរតួនាទីក្នុងការរួមបញ្ចូលដៃគូជាច្រើនក្នុងការសហការគ្នា បើទោះបីជាមានសញ្ញា បង្ហាញថា ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ (ODA) កំពុងមានការកាត់បន្ថយក៏ដោយ។ លោកថាគំនិតផ្តួចផ្តើម ការប្រកាសឱ្យដឹងមុនសម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នា (EW4ALL) គឺជាគំរូជាក់ស្តែង សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការពហុភាគី ដើម្បីផ្តល់ប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុនដែលមានប្រសិទ្ធភាព ដោយមានគោលដៅយ៉ាងច្បាស់លាស់ ក្នុងការរួមបញ្ចូលនូវកិច្ចខិតខំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល សហគមន៍ និងសង្គមស៊ីវិល។ លោក អេនរីកូ ហ្គាវេលីយ៉ា៖ «ក្នុងពិភពលោកដែលកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិស្មុគស្មាញជាច្រើន ការការពារជីវភាពរស់នៅ និងការកសាងភាពធន់សម្រាប់ក្រុមដែលងាយរងហានិភ័យ និងក្រុមជនងាយរងគ្រោះខ្ពស់ នៅតែជាគន្លឹះសំខាន់ នៃការប្តេជ្ញារួមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងការលើកកម្ពស់ ប្រព័ន្ធដែលរួមបញ្ចូល គិតគូរពីបរិយាប័ន្ន ប្រព័ន្ធមួយដែលគិតគូរ និងយកមនុស្សជាស្នូល។ ព្រមទាំងពង្រីកដំណោះស្រាយរួមដែលមានភាពច្នៃប្រឌិត និងនវានុវត្តន៍ខ្ពស់ ដើម្បីជួយឱ្យ ប្រទេសកម្ពុជាអាចព្យាករ និងឆ្លើយតបបានកាន់តែល្អប្រសើរជាងមុនចំពោះហានិភ័យ អាកាសធាតុ និងគ្រោះមហន្តរាយ»។ តំណាងក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម លោក អឿង ចន្ថា លើកឡើងថា ការពង្រឹងសេវាឧតុនិយម និងជលសាស្ត្រ (hydromet) គឺជាគន្លឹះស្នូលក្នុងការកសាងប្រព័ន្ធ ប្រកាសឱ្យដឹងមុនដែលមានប្រសិទ្ធភាពនៅកម្ពុជា។ ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម បានប្តេជ្ញាពង្រឹងការប្រមូល វិភាគ និងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអាកាសធាតុដើម្បីគាំទ្រការព្យាករ ឱ្យទាន់ពេលវេលា និងមានភាពត្រឹមត្រូវ។ លោកមានប្រសាសន៍៖ «តាមរយៈគម្រោង ការពង្រឹងប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុនសម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នា នឹងជួយឱ្យមានការត្រៀមខ្លួន បានល្អប្រសើរជាងមុន កាត់បន្ថយហានិភ័យ និងគាំទ្រនូវការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ»។ របាយការណ៍សន្ទស្សន៍ហានិភ័យ អាកាសធាតុសកល (Global Climate Risk Index) ឆ្នាំ២០២០ ឱ្យដឹងថា កម្ពុជាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១២ ក្នុងចំណោមប្រទេសងាយរងហានិភ័យអាកាសធាតុនៅក្នុងពិភពលោក។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនេះ កំពុងបង្កើនហានិភ័យដល់ជីវិត និងការប្រកបរបររស់នៅប្រចាំថ្ងៃ របស់ពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រហែល ១៧លាននាក់។ របាយការណ៍ប៉ាន់ប្រមាណថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ នឹងបង្កផលប៉ះពាល់ និងនាំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះ នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់កម្ពុជារហូតដល់ ១០ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០៥០ខាងមុខ ប្រសិនបើ គ្មានវិធានការពង្រឹងភាពធន់ និងការសម្របខ្លួនឱ្យបានប្រសើរនោះទេ។ ជាមួយគ្នានេះ ហានិភ័យអាកាសធាតុទាំងនេះ នឹងបន្ថែមភាពធ្ងន់ធ្ងរទៀត ដល់ផ្នែកសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច ប្រសិនបើកង្វះខាតប្រព័ន្ធប្រកាសឱ្យដឹងមុន និងការត្រៀមខ្លួនទុកជាមុន។ សម្ពាធទាំងនេះ នឹងដាក់បន្ទុកធ្ងន់ទៅដល់សហគមន៍ជនបទ…
ជនជាតិដើមចារ៉ាយស្រុកអូរយ៉ាដាវ នៅតែជំទាស់មិនឱ្យក្រុមហ៊ុនរ៉ែបន្តសិក្សាលើដីសហគមន៍
សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាយ នៅឃុំប៉ាតេ ស្រុកអូរយ៉ាដាវ ប្រកាន់ជំហរដោយទទូចដល់អាជ្ញាធរ ធ្វើយ៉ាងណាមិនឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនបន្តធ្វើសកម្មភាពរុករករ៉ែនៅក្នុងដីសហគមន៍ពួកគាត់បបន្តទៀតឡើយ ទោះបីជាមានការសន្យាផ្តល់សំណងជាប្រាក់កាសពីភាគីក្រុមហ៊ុន ដែលសម្របសម្រួលដោយអាជ្ញាធរនៅក្នុងតំបន់ក៏ដោយ។ ការបញ្ជាក់ជំហររបស់ពលរដ្ឋបែបនេះ ស្របពេលពួកគេឱ្យដឹងថា មេភូមិបានកោះហៅតំណាងប្រជាពលរដ្ឋឱ្យទៅចូលរួមប្រជុំពិភាក្សាផ្ទាល់ជាមួយភាគីក្រុមហ៊ុន នៅឯផ្ទះមេភូមិនៅល្ងាចថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភានេះ។ លោក រម៉ាម ស្រិន ម្ចាស់ដីដែលរងផលប៉ះពាល់ពីសកម្មភាពរុករករ៉ែរបស់ក្រុមហ៊ុនចិនកាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានប្រាប់ប្រជាកាសែតនៅថ្ងៃនេះថា ពេលនេះក្រុមហ៊ុនបានបញ្ឈប់សកម្មភាព និងដកគ្រឿងចក្រចេញ បន្ទាប់ពីអ្នកភូមិមកហាមឃាត់ និងអាជ្ញាធរជួយអន្ករាគមន៍ យ៉ាងណាលោកនៅតែមានក្ដីបារម្ភពីអនាគតសហគមន៍ទាំងមូល ធនធានធម្មជាតិ ដែលសហគមន៍អាស្រ័យផល និងដីចម្ការរបស់លោក។ លោក ស្រិន ឱ្យដឹងទៀតថា មេភូមិ បានមកប្រាប់ពលរដ្ឋឱ្យទៅប្រជុំជាមួយភាគីក្រុមហ៊ុន ដោយមានអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធចូលរួមជាមួយ ប៉ុន្ដែលោកបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋនៅប្រកាន់ជំហរមិនឱ្យក្រុមហ៊ុនមកទៀត ហើយក៏មិនទទួលសំណងពីក្រុមហ៊ុននោះទេ។ លោក រម៉ាម ស្រិន៖ «ក្រុមហ៊ុនគេមក ឱ្យយើងទៅជួបនៅផ្ទះមេភូមិ ល្ងាចម៉ោង៥ មេភូមិមកប្រាប់ពេលព្រឹកមិញហ្នឹង»។ លោកបន្ត៖ «ខ្ញុំនៅតែបដិសេធ នៅតែមិនឱ្យចូលមកកន្លែងហ្នឹងទៀតទេ អត់ឱ្យចូលដាច់ខាត។ ខ្ញុំប្រាប់មេឃុំដែរ ខ្ញុំនិយាយជាមួយគាត់ថ្ងៃមុន ខ្ញុំសំណូមពរជាមួយគាត់ថា ធ្វើម៉េចកុំឱ្យក្រុមហ៊ុនហ្នឹង មកកន្លែងហ្នឹងទៀត ខ្ញុំអត់ចង់បាន ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែ មកកន្លែងនេះទៀតទេ ព្រោះអី ពួកខ្ញុំអត់មានអីទេ ក្រៅពីធ្វើចម្ការ បើរ៉ែគេមករកកន្លែងហ្នឹងទៀត វាលំបាកដល់អ្នកភូមិ អ្នកម្ចាស់ចម្ការទៀត។ ធ្វើម៉េចលោកមេភូមិមេឃុំ កុំឱ្យគាត់ [ក្រុមហ៊ុន] ចូលមកទៀត ហើយលុបអាជ្ញាប័ណ្ណហ្នឹង បើគាត់មកចូលកន្លែងនេះទៀត។ គាត់ថាអត់អីទេ ចាំខ្ញុំសម្រួលឱ្យ»។ ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែឯកជនមួយឈ្មោះ ហ្គោលដេន ជេនើរេសិន អ៊ិនវេសម៉ិន (ខេមបូឌា)ឯ.ក. បានលួចបញ្ជូនគ្រឿងចក្រចូលទៅកាយដីចម្ការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាយ ដោយគ្មានការជូនដំណឹងដល់ម្ចាស់ចម្ការ ឬអាជ្ញាធរភូមិឡើយ បណ្តាលឱ្យខូចខាតដំណាំដំឡូងមីរបស់ពលរដ្ឋ។ ម្ចាស់ចម្ការម្នាក់ទៀតនៅភូមិគងធំ លោក ក្លាន ឡិ អាយុ ៤២ឆ្នាំ ប្រាប់ប្រជាកាសែតថា គ្រឿងចក្រក្រុមហ៊ុនបានកាយដីជារណ្តៅធំៗ ចំនួន ៥កន្លែង ដោយក្នុងនោះ ៣កន្លែងបានបំផ្លាញដំណាំដំឡូងមី ដែលលោកខំប្រឹងដាំទាំងលំបាក។ ម្ចាស់ដីរូបនេះ មានដីចម្ការប្រហែល ៧ហិកតា ដាំដំឡូងមីប្រចាំឆ្នាំ ដែលក្នុងមួយឆ្នាំៗ លោករកចំណូលបានចន្លោះពី ៣ពាន់ ទៅ៤ពាន់ដុល្លារសម្រាប់តម្លៃទីផ្សារធម្មតា ប៉ុន្តែបើដំឡូងមី មានទីផ្សារល្អ លោកអាចរកបានពីចន្លោះ ៧ពាន់ ទៅ៨ពាន់ដុល្លារ។ លោក ឡិ បញ្ជាក់ទៀតថា លោកជាកសិករ ដែលពឹងផ្អែកលើប្រាក់ចំណូលតែពីការធ្វើស្រែចម្ការ។ លោកថា លោកស្នើសុំឱ្យរក្សាទុកតំបន់ទាំងមូលឱ្យពលរដ្ឋអាស្រ័យផលតាមធម្មតា ដោយមិនបាច់មានក្រុមហ៊ុនមករុករករ៉ែអីនោះទេ។ លោក ក្លាន ឡិ អះអាងយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំអត់ចង់បានលុយសំណងអីទេ បើយើងយកលុយគេ ខ្លាចគេចូលមកទៀត បារម្ភដូចថាអត់ឱ្យ [ក្រុមហ៊ុន] ចូលហ្មង បារម្ភខ្លាចបាត់បង់ដី។ សុំទុកអីឱ្យដូចសព្វថ្ងៃទៅបានហើយ»។ រដ្ឋបាលស្រុកអូរយ៉ាដាវ ខេត្តរតនគិរី ឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភានេះថា អាជ្ញាធរ បានសហការជាមួយមន្ទីររ៉ែ និងថាមពល ខេត្តរតនគិរី បានចុះណែនាំក្រុមហ៊ុនឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព និងដកគ្រឿងចក្រចេញពីដីចម្ការខាងលើនៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោយដឹងថា ក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន ជេនើរេសិន អ៊ិនវេសម៉ិន (ខេមបូឌា)ឯ.ក. ធ្វើសកម្មភាពស្វែងរុករក (រ៉ែលោហៈ) បានប៉ះពាល់ដីចម្ការដំឡូងមីទើបដាំរួចរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ស្ថិតនៅភូមិគងធំ ឃុំប៉ាតេ ស្រុកអូរយ៉ាដាវ ខេត្តរតនគិរី។ រដ្ឋបាលស្រុកអូរយ៉ាដាវ បន្ថែមថា អាជ្ញាធររកឃើញថា សកម្មភាពស្វែងរុករករ៉ែរបស់ក្រុមហ៊ុនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ និងខូចខាតដល់ដើមដំឡូងមីមួយចំនួនរបស់ប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ចម្ការ ៤គ្រួសារ។ ភ្លាមៗ រដ្ឋបាលស្រុកអូរយ៉ាដាវ បានបើកកិច្ចប្រជុំដោយមានការចូលរួមពីមន្ទីររ៉ែនិងថាមពល ខេត្តរតនគិរី និងក្រុមហ៊ុន ដើម្បីដោះស្រាយលើបញ្ហានេះ។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ រដ្ឋបាលស្រុក បានស្នើមន្ទីររ៉ែនិងថាមពលខេត្តរតនគិរី និងក្រុមហ៊ុន ត្រូវទំនាក់ទំនងជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ ជូនដំណឹងដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធឱ្យបានទូលំទូលាយជាមុនសិន ទោះបីក្រុមហ៊ុនមានអាជ្ញាប័ណ្ណក៏ដោយ។ សម្រាប់ទីតាំង ដែលមានបញ្ហាជាមួយប្រជាពលរដ្ឋទាំង៤គ្រួសារ ក្រុមហ៊ុនមិនត្រូវធ្វើសកម្មភាពបន្តទៀតឡើយ និងក្នុងករណីប៉ះចំដីចម្ការប្រជាពលរដ្ឋ ក្រុមហ៊ុនត្រូវធ្វើការជជែកគ្នា ជាមួយម្ចាស់ចម្ការឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងត្រូវមានកិច្ចព្រមព្រៀងជាលាយលក្ខណ៍អក្សររវាងក្រុមហ៊ុន និងម្ចាស់ចម្ការជាមុនសិន មុននឹងក្រុមហ៊ុនចូលធ្វើសកម្មភាព។ មេភូមិគងធំ លោក ហេង វី បានអះអាងប្រាប់ប្រជាកាសែតថា ថ្ងៃនេះមានជំនួបរវាងប្រជាពលរដ្ឋ ដែលរងផលប៉ះពាល់ ជាមួយក្រុមហ៊ុន ដោយមានការចូលរួមពីសំណាក់អភិបាលស្រុក អភិបាលរងស្រុក តំណាងមន្ទីររ៉ែ អធិការស្រុក មេប៉ូលិស មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថ ព្រមទាំងតំណាងភាគីក្រុមហ៊ុន ដើម្បីចុះដោះស្រាយ និងសម្របសម្រួលករណីផលប៉ះពាល់ដីធ្លីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកមេភូមិឱ្យដឹងថា ជំនួបនេះ ភាគីក្រុមហ៊ុនចង់ទទួលស្គាល់កំហុស និងចង់ផ្តល់សំណងខូចខាតជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកមេភូមិបានបញ្ជាក់ថា ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមូលដ្ឋានបានបង្ហាញជំហរដាច់ខាត…
ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងសេដ្ឋកិច្ចតម្រូវឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ បើកចំហតារាងតម្លៃសេវាសាធារណៈ
ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ តម្រូវឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ រៀបចំផ្សព្វផ្សាយបញ្ជីឈ្មោះលម្អិតអំពីប្រភេទសេវាសាធារណៈ ដោយបញ្ជាក់អំពីតម្លៃជាក់លាក់ រយៈពេលផ្តល់សេវា និងសុពលភាពឱ្យបានច្បាស់លាស់ទៅតាមប្រភេទសេវារដ្ឋបាលនីមួយៗ ដោយចាប់អនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នេះតទៅ។ នេះបើតាមប្រកាសអន្តរក្រសួងខាងលើ ស្តីពីការកំណត់ថ្លៃសេវារដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ចេញផ្សាយនៅទី ២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ ប្រកាសអន្តរក្រសួងដដែល បានដាក់ចេញនូវប្រការចំនួន ៧ បន្ថែមទៀត ដោយផ្តល់ការសម្រេចចិត្តដល់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិទៅតាមភាពជាក់ស្តែងនៃតំបន់របស់ខ្លួន។ ក្នុងនោះ ក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ អាចដាក់ចេញនូវដីកា ដើម្បីកំណត់តម្លៃសេវារដ្ឋបាលជាក់ស្តែងសម្រាប់អនុវត្តក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន ដោយផ្អែកលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមូលដ្ឋាន។ ចំពោះទម្រង់ បែបបទ នីតិវិធី និងលក្ខខណ្ឌនៃការផ្តល់សេវារដ្ឋបាលនីមួយៗ គឺត្រូវអនុវត្តទៅតាមការកំណត់របស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ក្នុងករណីដែលរដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ចង់កែប្រែតម្លៃសេវាឱ្យលើសពីតម្លៃអតិបរមាដែលបានកំណត់ ឬចង់ស្នើសុំបង្កើតប្រភេទសេវាថ្មី សាមីខ្លួនត្រូវដាក់សំណើមកក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីពិគ្រោះយោបល់ និងពិនិត្យសម្រេចជាមួយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ក្រសួងក៏បានណែនាំឱ្យរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ត្រូវរៀបចំប្រមូល និងចងក្រងដីកាស្តីពីការកំណត់តម្លៃសេវាជាក់ស្តែងរបស់រដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ដាក់ជូនក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ និងមន្ទីរសាមីរាជធានី-ខេត្ត ចំនួន ១ច្បាប់ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ចំនួន ១ច្បាប់ និងអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) ចំនួន ១ច្បាប់ ដើម្បីតាមដានការអនុវត្ត។ជាមួយគ្នានេះដែរ ប្រកាសថ្មីនេះបានសម្រេចលុបចោលរាល់បទប្បញ្ញត្តិចាស់ៗនៃប្រកាសអន្តរក្រសួងឆ្នាំ២០១៦ ក៏ដូចជាលិខិតបទដ្ឋានទាំងឡាយណាដែលមានខ្លឹមសារផ្ទុយនឹងប្រកាសថ្មីនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការលុបចោលនេះត្រូវបានលើកលែងចំពោះ «សេវាអត្រានុកូលដ្ឋាន ដែលមានដូចជា សំបុត្រកំណើត អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងសំបុត្រមរណភាពជាដើម។ ពោល គឺត្រូវបន្តអនុវត្តតាមនីតិវិធីចាស់ដដែល។ តាមរយៈប្រកាសអន្តរក្រសួងខាងលើនេះ ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ព្រមទាំងក្រុមប្រឹក្សា និងអភិបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌទាំងអស់ ត្រូវទទួលបន្ទុកអនុវត្តតាមភារកិច្ចរៀងៗខ្លួន ចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នា២០២៦ នេះតទៅ៕
Get Newsletter
